శ్రీశుక ఉవాచ
త ఏవం శంసతో ధర్మం వచః పత్యురచేతసః ।
నైవాగృహ్ణన్త సమ్భ్రాన్తాః పలాయనపరా నృప ॥ ౧ ॥
త ఏవం శంసతో ధర్మం వచః పత్యురచేతసః ।
నైవాగృహ్ణన్త సమ్భ్రాన్తాః పలాయనపరా నృప ॥ ౧ ॥
విశీర్యమాణాం పృతనామాసురీమసురర్షభః ।
కాలానుకూలైస్త్రిదశైః కాల్యమానామనాథవత్ ॥ ౨ ॥
కాలానుకూలైస్త్రిదశైః కాల్యమానామనాథవత్ ॥ ౨ ॥
దృష్ట్వాతప్యత సఙ్కుద్ధ ఇన్ద్రశత్రురమర్షితః ।
తాన్ నివార్యౌజసా రాజన్ నిర్భర్త్స్యేదమువాచ హ ॥ ౩ ॥
తాన్ నివార్యౌజసా రాజన్ నిర్భర్త్స్యేదమువాచ హ ॥ ౩ ॥
కిం వ ఉచ్చరితైర్మాతుర్ధావద్భిః పృష్ఠతో హతైః ।
న హి భీతవధః శ్లాఘ్యో న స్వర్గ్యః శూరమానినామ్ ॥ ౪ ॥
న హి భీతవధః శ్లాఘ్యో న స్వర్గ్యః శూరమానినామ్ ॥ ౪ ॥
యది వః ప్రధనే శ్రద్ధా సారం వా క్షుల్లకా హృది ।
అగ్రే తిష్ఠత మాత్రం మే న చేద గ్రామ్యసుఖే స్పృహా ॥ ౫ ॥
అగ్రే తిష్ఠత మాత్రం మే న చేద గ్రామ్యసుఖే స్పృహా ॥ ౫ ॥
ఏవం సురగణాన్ క్రుద్ధో భీషయన్ వపుషా రిపూన్ ।
వ్యనదత్ సుమహాప్రాణో యేన లోకా విచేతసః ॥ ౬ ॥
వ్యనదత్ సుమహాప్రాణో యేన లోకా విచేతసః ॥ ౬ ॥
తేన దేవగణాః సర్వే వృత్రవిస్ఫోటనేన వై ।
నిపేతుర్మూర్చ్ఛితా భూమౌ యథైవాశనినా హతాః ॥ ౭ ॥
నిపేతుర్మూర్చ్ఛితా భూమౌ యథైవాశనినా హతాః ॥ ౭ ॥
మమర్ద పద్భ్యాం సురసైన్యమాతురం
నిమీలితాక్షం రణరఙ్గదుర్మదః ।
గాం కమ్పయన్నుద్యతశూల ఓజసా
నాలం వనం యూథపతిర్యథోన్మదః ॥ ౮ ॥
నిమీలితాక్షం రణరఙ్గదుర్మదః ।
గాం కమ్పయన్నుద్యతశూల ఓజసా
నాలం వనం యూథపతిర్యథోన్మదః ॥ ౮ ॥
విలోక్య తం వజ్రధరోఽత్యమర్షితః
స్వశత్రవేఽభిద్రవతే మహాగదామ్ ।
చిక్షేప తామాపతతీం సుదుఃసహాం
జగ్రాహ వామేన కరేణ లీలయా ॥ ౯ ॥
స్వశత్రవేఽభిద్రవతే మహాగదామ్ ।
చిక్షేప తామాపతతీం సుదుఃసహాం
జగ్రాహ వామేన కరేణ లీలయా ॥ ౯ ॥
స ఇన్ద్రశత్రుః కుపితో భృశం తయా
మహేన్ద్రవాహం గదయోరువిక్రమః ।
జఘాన కుమ్భస్థల ఉన్నదన్మృధే
తత్కర్మ సర్వే సమపూజయన్నృప ॥ ౧౦ ॥
మహేన్ద్రవాహం గదయోరువిక్రమః ।
జఘాన కుమ్భస్థల ఉన్నదన్మృధే
తత్కర్మ సర్వే సమపూజయన్నృప ॥ ౧౦ ॥
ఐరావతో వృత్రగదాభిమృష్టో
విఘూర్ణితోఽద్రిః కులిశాహతో యథా ।
అపాసరద్ భిన్నముఖః సహేన్ద్రో
ముఞ్చన్నసృక్ సప్తధనుర్భృశార్తః ॥ ౧౧ ॥
విఘూర్ణితోఽద్రిః కులిశాహతో యథా ।
అపాసరద్ భిన్నముఖః సహేన్ద్రో
ముఞ్చన్నసృక్ సప్తధనుర్భృశార్తః ॥ ౧౧ ॥
న సన్నవాహాయ విషణ్ణచేతసే
ప్రాయుఙ్క్త భూయః స గదాం మహాత్మా ।
ఇన్ద్రోఽమృతస్యన్దికరాభిమర్శ
వీతవ్యథక్షతవాహోఽవతస్థే ॥ ౧౨ ॥
ప్రాయుఙ్క్త భూయః స గదాం మహాత్మా ।
ఇన్ద్రోఽమృతస్యన్దికరాభిమర్శ
వీతవ్యథక్షతవాహోఽవతస్థే ॥ ౧౨ ॥
స తం నృపేన్ద్రాహవకామ్యయా రిపుం
వజ్రాయుధం భ్రాతృహణం విలోక్య ।
స్మరంశ్చ తత్కర్మ నృశంసమంహః
శోకేన మోహేన హసఞ్జగాద ॥ ౧౩ ॥
వజ్రాయుధం భ్రాతృహణం విలోక్య ।
స్మరంశ్చ తత్కర్మ నృశంసమంహః
శోకేన మోహేన హసఞ్జగాద ॥ ౧౩ ॥
శ్రీవృత్ర ఉవాచ
దిష్ట్యా భవాన్ మే సమవస్థితో రిపు-
ర్యో బ్రహ్మహా గురుహా భ్రాతృహా చ ।
దిష్ట్యానృణోఽద్యాహమసత్తమ త్వయా
మచ్ఛూలనిర్భిన్నదృషద్ధృదాచిరాత్ ॥ ౧౪ ॥
దిష్ట్యా భవాన్ మే సమవస్థితో రిపు-
ర్యో బ్రహ్మహా గురుహా భ్రాతృహా చ ।
దిష్ట్యానృణోఽద్యాహమసత్తమ త్వయా
మచ్ఛూలనిర్భిన్నదృషద్ధృదాచిరాత్ ॥ ౧౪ ॥
యో నోఽగ్రజస్యాత్మవిదో ద్విజాతే-
ర్గురోరపాపస్య చ దీక్షితస్య ।
విశ్రభ్య ఖడ్గేన శిరాంస్యవృశ్చత్
పశోరివాకరుణః స్వర్గకామః ॥ ౧౫ ॥
ర్గురోరపాపస్య చ దీక్షితస్య ।
విశ్రభ్య ఖడ్గేన శిరాంస్యవృశ్చత్
పశోరివాకరుణః స్వర్గకామః ॥ ౧౫ ॥
శ్రీహ్రీదయాకీర్తిభిరుజ్ఝితం త్వాం
స్వకర్మణా పురుషాదైశ్చ గర్హ్యమ్ ।
కృచ్ఛ్రేణ మచ్ఛూలవిభిన్నదేహ-
మస్పృష్టవహ్నిం సమదన్తి గృధ్రాః ॥ ౧౬ ॥
స్వకర్మణా పురుషాదైశ్చ గర్హ్యమ్ ।
కృచ్ఛ్రేణ మచ్ఛూలవిభిన్నదేహ-
మస్పృష్టవహ్నిం సమదన్తి గృధ్రాః ॥ ౧౬ ॥
అన్యేఽను యే త్వేహ నృశంసమజ్ఞా
యదుద్యతాస్త్రాః ప్రహరన్తి మహ్యమ్ ।
తైర్భూతనాథాన్ సగణాన్ నిశాత
త్రిశూలనిర్భిన్నగలైర్యజామి ॥ ౧౭ ॥
యదుద్యతాస్త్రాః ప్రహరన్తి మహ్యమ్ ।
తైర్భూతనాథాన్ సగణాన్ నిశాత
త్రిశూలనిర్భిన్నగలైర్యజామి ॥ ౧౭ ॥
అథో హరే మే కులిశేన వీర
హర్తా ప్రమథ్యైవ శిరో యదీహ ।
తత్రానృణో భూతబలిం విధాయ
మనస్వినాం పాదరజః ప్రపత్స్యే ॥ ౧౮ ॥
హర్తా ప్రమథ్యైవ శిరో యదీహ ।
తత్రానృణో భూతబలిం విధాయ
మనస్వినాం పాదరజః ప్రపత్స్యే ॥ ౧౮ ॥
సురేశ కస్మాన్న హినోషి వజ్రం
పురః స్థితే వైరిణి మయ్యమోఘమ్ ।
మా సంశయిష్ఠా న గదేవ వజ్రః
స్యాన్నిష్ఫలః కృపణార్థేవ యాచ్ఞా ॥ ౧౯ ॥
పురః స్థితే వైరిణి మయ్యమోఘమ్ ।
మా సంశయిష్ఠా న గదేవ వజ్రః
స్యాన్నిష్ఫలః కృపణార్థేవ యాచ్ఞా ॥ ౧౯ ॥
నన్వేష వజ్రస్తవ శక్ర తేజసా
హరేర్దధీచేస్తపసా చ తేజితః ।
తేనైవ శత్రుం జహి విష్ణుయన్త్రితో
యతో హరిర్విజయః శ్రీర్గుణాస్తతః ॥ ౨౦ ॥
హరేర్దధీచేస్తపసా చ తేజితః ।
తేనైవ శత్రుం జహి విష్ణుయన్త్రితో
యతో హరిర్విజయః శ్రీర్గుణాస్తతః ॥ ౨౦ ॥
అహం సమాధాయ మనో యథాహ నః
సఙ్కర్షణస్తచ్చరణారవిన్దే ।
త్వద్వజ్రరంహోలులితగ్రామ్యపాశో
గతిం మునేర్యామ్యపవిద్ధలోకః ॥ ౨౧ ॥
సఙ్కర్షణస్తచ్చరణారవిన్దే ।
త్వద్వజ్రరంహోలులితగ్రామ్యపాశో
గతిం మునేర్యామ్యపవిద్ధలోకః ॥ ౨౧ ॥
పుంసాం కిలైకాన్తధియాం స్వకానాం
యాః సమ్పదో దివి భూమౌ రసాయామ్ ।
న రాతి యద్ద్వేష ఉద్వేగ ఆధి-
ర్మదః కలిర్వ్యసనం సమ్ప్రయాసః ॥ ౨౨ ॥
యాః సమ్పదో దివి భూమౌ రసాయామ్ ।
న రాతి యద్ద్వేష ఉద్వేగ ఆధి-
ర్మదః కలిర్వ్యసనం సమ్ప్రయాసః ॥ ౨౨ ॥
త్రైవర్గికాయాసవిఘాతమస్మత్-
పతిర్విధత్తే పురుషస్య శక్ర ।
తతోఽనుమేయో భగవత్ప్రసాదో
యో దుర్లభోఽకిఞ్చనగోచరోఽన్యైః ॥ ౨౩ ॥
పతిర్విధత్తే పురుషస్య శక్ర ।
తతోఽనుమేయో భగవత్ప్రసాదో
యో దుర్లభోఽకిఞ్చనగోచరోఽన్యైః ॥ ౨౩ ॥
అహం హరే తవ పాదైకమూల-
దాసానుదాసో భవితాస్మి భూయః ।
మనః స్మరేతాసుపతేర్గుణాంస్తే
గృణీత వాక్ కర్మ కరోతు కాయః ॥ ౨౪ ॥
దాసానుదాసో భవితాస్మి భూయః ।
మనః స్మరేతాసుపతేర్గుణాంస్తే
గృణీత వాక్ కర్మ కరోతు కాయః ॥ ౨౪ ॥
న నాకపృష్ఠం న చ పారమేష్ఠ్యం
న సార్వభౌమం న రసాధిపత్యమ్ ।
న యోగసిద్ధీరపునర్భవం వా
సమఞ్జస త్వా విరహయ్య కాఙ్క్షే ॥ ౨౫ ॥
న సార్వభౌమం న రసాధిపత్యమ్ ।
న యోగసిద్ధీరపునర్భవం వా
సమఞ్జస త్వా విరహయ్య కాఙ్క్షే ॥ ౨౫ ॥
అజాతపక్షా ఇవ మాతరం ఖగాః
స్తన్యం యథా వత్సతరాః క్షుధార్తాః ।
ప్రియం ప్రియేవ వ్యుషితం విషణ్ణా
మనోఽరవిన్దాక్ష దిదృక్షతే త్వామ్ ॥ ౨౬ ॥
స్తన్యం యథా వత్సతరాః క్షుధార్తాః ।
ప్రియం ప్రియేవ వ్యుషితం విషణ్ణా
మనోఽరవిన్దాక్ష దిదృక్షతే త్వామ్ ॥ ౨౬ ॥
మమోత్తమశ్లోకజనేషు సఖ్యం
సంసారచక్రే భ్రమతః స్వకర్మభిః ।
త్వన్మాయయాత్మాత్మజదారగేహే-
ష్వాసక్తచిత్తస్య న నాథ భూయాత్ ॥ ౨౭ ॥
సంసారచక్రే భ్రమతః స్వకర్మభిః ।
త్వన్మాయయాత్మాత్మజదారగేహే-
ష్వాసక్తచిత్తస్య న నాథ భూయాత్ ॥ ౨౭ ॥