ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ତ ଏଵଂ ଶଂସତୋ ଧର୍ମଂ ଵଚଃ ପତ୍ଯୁରଚେତସଃ ।
ନୈଵାଗୃହ୍ଣନ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଃ ପଲାଯନପରା ନୃପ ॥ ୧ ॥
ତ ଏଵଂ ଶଂସତୋ ଧର୍ମଂ ଵଚଃ ପତ୍ଯୁରଚେତସଃ ।
ନୈଵାଗୃହ୍ଣନ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଃ ପଲାଯନପରା ନୃପ ॥ ୧ ॥
ଵିଶୀର୍ଯମାଣାଂ ପୃତନାମାସୁରୀମସୁରର୍ଷଭଃ ।
କାଲାନୁକୂଲୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈଃ କାଲ୍ଯମାନାମନାଥଵତ୍ ॥ ୨ ॥
କାଲାନୁକୂଲୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈଃ କାଲ୍ଯମାନାମନାଥଵତ୍ ॥ ୨ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତପ୍ଯତ ସଙ୍କୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁରମର୍ଷିତଃ ।
ତାନ୍ ନିଵାର୍ଯୌଜସା ରାଜନ୍ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ ॥ ୩ ॥
ତାନ୍ ନିଵାର୍ଯୌଜସା ରାଜନ୍ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ ॥ ୩ ॥
କିଂ ଵ ଉଚ୍ଚରିତୈର୍ମାତୁର୍ଧାଵଦ୍ଭିଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ହତୈଃ ।
ନ ହି ଭୀତଵଧଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଃ ଶୂରମାନିନାମ୍ ॥ ୪ ॥
ନ ହି ଭୀତଵଧଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଃ ଶୂରମାନିନାମ୍ ॥ ୪ ॥
ଯଦି ଵଃ ପ୍ରଧନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସାରଂ ଵା କ୍ଷୁଲ୍ଲକା ହୃଦି ।
ଅଗ୍ରେ ତିଷ୍ଠତ ମାତ୍ରଂ ମେ ନ ଚେଦ ଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖେ ସ୍ପୃହା ॥ ୫ ॥
ଅଗ୍ରେ ତିଷ୍ଠତ ମାତ୍ରଂ ମେ ନ ଚେଦ ଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖେ ସ୍ପୃହା ॥ ୫ ॥
ଏଵଂ ସୁରଗଣାନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀଷଯନ୍ ଵପୁଷା ରିପୂନ୍ ।
ଵ୍ଯନଦତ୍ ସୁମହାପ୍ରାଣୋ ଯେନ ଲୋକା ଵିଚେତସଃ ॥ ୬ ॥
ଵ୍ଯନଦତ୍ ସୁମହାପ୍ରାଣୋ ଯେନ ଲୋକା ଵିଚେତସଃ ॥ ୬ ॥
ତେନ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵୃତ୍ରଵିସ୍ଫୋଟନେନ ଵୈ ।
ନିପେତୁର୍ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ଭୂମୌ ଯଥୈଵାଶନିନା ହତାଃ ॥ ୭ ॥
ନିପେତୁର୍ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ଭୂମୌ ଯଥୈଵାଶନିନା ହତାଃ ॥ ୭ ॥
ମମର୍ଦ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସୁରସୈନ୍ଯମାତୁରଂ
ନିମୀଲିତାକ୍ଷଂ ରଣରଙ୍ଗଦୁର୍ମଦଃ ।
ଗାଂ କମ୍ପଯନ୍ନୁଦ୍ଯତଶୂଲ ଓଜସା
ନାଲଂ ଵନଂ ଯୂଥପତିର୍ଯଥୋନ୍ମଦଃ ॥ ୮ ॥
ନିମୀଲିତାକ୍ଷଂ ରଣରଙ୍ଗଦୁର୍ମଦଃ ।
ଗାଂ କମ୍ପଯନ୍ନୁଦ୍ଯତଶୂଲ ଓଜସା
ନାଲଂ ଵନଂ ଯୂଥପତିର୍ଯଥୋନ୍ମଦଃ ॥ ୮ ॥
ଵିଲୋକ୍ଯ ତଂ ଵଜ୍ରଧରୋଽତ୍ଯମର୍ଷିତଃ
ସ୍ଵଶତ୍ରଵେଽଭିଦ୍ରଵତେ ମହାଗଦାମ୍ ।
ଚିକ୍ଷେପ ତାମାପତତୀଂ ସୁଦୁଃସହାଂ
ଜଗ୍ରାହ ଵାମେନ କରେଣ ଲୀଲଯା ॥ ୯ ॥
ସ୍ଵଶତ୍ରଵେଽଭିଦ୍ରଵତେ ମହାଗଦାମ୍ ।
ଚିକ୍ଷେପ ତାମାପତତୀଂ ସୁଦୁଃସହାଂ
ଜଗ୍ରାହ ଵାମେନ କରେଣ ଲୀଲଯା ॥ ୯ ॥
ସ ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁଃ କୁପିତୋ ଭୃଶଂ ତଯା
ମହେନ୍ଦ୍ରଵାହଂ ଗଦଯୋରୁଵିକ୍ରମଃ ।
ଜଘାନ କୁମ୍ଭସ୍ଥଲ ଉନ୍ନଦନ୍ମୃଧେ
ତତ୍କର୍ମ ସର୍ଵେ ସମପୂଜଯନ୍ନୃପ ॥ ୧୦ ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରଵାହଂ ଗଦଯୋରୁଵିକ୍ରମଃ ।
ଜଘାନ କୁମ୍ଭସ୍ଥଲ ଉନ୍ନଦନ୍ମୃଧେ
ତତ୍କର୍ମ ସର୍ଵେ ସମପୂଜଯନ୍ନୃପ ॥ ୧୦ ॥
ଐରାଵତୋ ଵୃତ୍ରଗଦାଭିମୃଷ୍ଟୋ
ଵିଘୂର୍ଣିତୋଽଦ୍ରିଃ କୁଲିଶାହତୋ ଯଥା ।
ଅପାସରଦ୍ ଭିନ୍ନମୁଖଃ ସହେନ୍ଦ୍ରୋ
ମୁଞ୍ଚନ୍ନସୃକ୍ ସପ୍ତଧନୁର୍ଭୃଶାର୍ତଃ ॥ ୧୧ ॥
ଵିଘୂର୍ଣିତୋଽଦ୍ରିଃ କୁଲିଶାହତୋ ଯଥା ।
ଅପାସରଦ୍ ଭିନ୍ନମୁଖଃ ସହେନ୍ଦ୍ରୋ
ମୁଞ୍ଚନ୍ନସୃକ୍ ସପ୍ତଧନୁର୍ଭୃଶାର୍ତଃ ॥ ୧୧ ॥
ନ ସନ୍ନଵାହାଯ ଵିଷଣ୍ଣଚେତସେ
ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ଭୂଯଃ ସ ଗଦାଂ ମହାତ୍ମା ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽମୃତସ୍ଯନ୍ଦିକରାଭିମର୍ଶ
ଵୀତଵ୍ଯଥକ୍ଷତଵାହୋଽଵତସ୍ଥେ ॥ ୧୨ ॥
ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ଭୂଯଃ ସ ଗଦାଂ ମହାତ୍ମା ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽମୃତସ୍ଯନ୍ଦିକରାଭିମର୍ଶ
ଵୀତଵ୍ଯଥକ୍ଷତଵାହୋଽଵତସ୍ଥେ ॥ ୧୨ ॥
ସ ତଂ ନୃପେନ୍ଦ୍ରାହଵକାମ୍ଯଯା ରିପୁଂ
ଵଜ୍ରାଯୁଧଂ ଭ୍ରାତୃହଣଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ।
ସ୍ମରଂଶ୍ଚ ତତ୍କର୍ମ ନୃଶଂସମଂହଃ
ଶୋକେନ ମୋହେନ ହସଞ୍ଜଗାଦ ॥ ୧୩ ॥
ଵଜ୍ରାଯୁଧଂ ଭ୍ରାତୃହଣଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ।
ସ୍ମରଂଶ୍ଚ ତତ୍କର୍ମ ନୃଶଂସମଂହଃ
ଶୋକେନ ମୋହେନ ହସଞ୍ଜଗାଦ ॥ ୧୩ ॥
ଶ୍ରୀଵୃତ୍ର ଉଵାଚ
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭଵାନ୍ ମେ ସମଵସ୍ଥିତୋ ରିପୁ-
ର୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଗୁରୁହା ଭ୍ରାତୃହା ଚ ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାନୃଣୋଽଦ୍ଯାହମସତ୍ତମ ତ୍ଵଯା
ମଚ୍ଛୂଲନିର୍ଭିନ୍ନଦୃଷଦ୍ଧୃଦାଚିରାତ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭଵାନ୍ ମେ ସମଵସ୍ଥିତୋ ରିପୁ-
ର୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଗୁରୁହା ଭ୍ରାତୃହା ଚ ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାନୃଣୋଽଦ୍ଯାହମସତ୍ତମ ତ୍ଵଯା
ମଚ୍ଛୂଲନିର୍ଭିନ୍ନଦୃଷଦ୍ଧୃଦାଚିରାତ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଯୋ ନୋଽଗ୍ରଜସ୍ଯାତ୍ମଵିଦୋ ଦ୍ଵିଜାତେ-
ର୍ଗୁରୋରପାପସ୍ଯ ଚ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ।
ଵିଶ୍ରଭ୍ଯ ଖଡ୍ଗେନ ଶିରାଂସ୍ଯଵୃଶ୍ଚତ୍
ପଶୋରିଵାକରୁଣଃ ସ୍ଵର୍ଗକାମଃ ॥ ୧୫ ॥
ର୍ଗୁରୋରପାପସ୍ଯ ଚ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ।
ଵିଶ୍ରଭ୍ଯ ଖଡ୍ଗେନ ଶିରାଂସ୍ଯଵୃଶ୍ଚତ୍
ପଶୋରିଵାକରୁଣଃ ସ୍ଵର୍ଗକାମଃ ॥ ୧୫ ॥
ଶ୍ରୀହ୍ରୀଦଯାକୀର୍ତିଭିରୁଜ୍ଝିତଂ ତ୍ଵାଂ
ସ୍ଵକର୍ମଣା ପୁରୁଷାଦୈଶ୍ଚ ଗର୍ହ୍ଯମ୍ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମଚ୍ଛୂଲଵିଭିନ୍ନଦେହ-
ମସ୍ପୃଷ୍ଟଵହ୍ନିଂ ସମଦନ୍ତି ଗୃଧ୍ରାଃ ॥ ୧୬ ॥
ସ୍ଵକର୍ମଣା ପୁରୁଷାଦୈଶ୍ଚ ଗର୍ହ୍ଯମ୍ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମଚ୍ଛୂଲଵିଭିନ୍ନଦେହ-
ମସ୍ପୃଷ୍ଟଵହ୍ନିଂ ସମଦନ୍ତି ଗୃଧ୍ରାଃ ॥ ୧୬ ॥
ଅନ୍ଯେଽନୁ ଯେ ତ୍ଵେହ ନୃଶଂସମଜ୍ଞା
ଯଦୁଦ୍ଯତାସ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରହରନ୍ତି ମହ୍ଯମ୍ ।
ତୈର୍ଭୂତନାଥାନ୍ ସଗଣାନ୍ ନିଶାତ
ତ୍ରିଶୂଲନିର୍ଭିନ୍ନଗଲୈର୍ଯଜାମି ॥ ୧୭ ॥
ଯଦୁଦ୍ଯତାସ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରହରନ୍ତି ମହ୍ଯମ୍ ।
ତୈର୍ଭୂତନାଥାନ୍ ସଗଣାନ୍ ନିଶାତ
ତ୍ରିଶୂଲନିର୍ଭିନ୍ନଗଲୈର୍ଯଜାମି ॥ ୧୭ ॥
ଅଥୋ ହରେ ମେ କୁଲିଶେନ ଵୀର
ହର୍ତା ପ୍ରମଥ୍ଯୈଵ ଶିରୋ ଯଦୀହ ।
ତତ୍ରାନୃଣୋ ଭୂତବଲିଂ ଵିଧାଯ
ମନସ୍ଵିନାଂ ପାଦରଜଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯେ ॥ ୧୮ ॥
ହର୍ତା ପ୍ରମଥ୍ଯୈଵ ଶିରୋ ଯଦୀହ ।
ତତ୍ରାନୃଣୋ ଭୂତବଲିଂ ଵିଧାଯ
ମନସ୍ଵିନାଂ ପାଦରଜଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯେ ॥ ୧୮ ॥
ସୁରେଶ କସ୍ମାନ୍ନ ହିନୋଷି ଵଜ୍ରଂ
ପୁରଃ ସ୍ଥିତେ ଵୈରିଣି ମଯ୍ଯମୋଘମ୍ ।
ମା ସଂଶଯିଷ୍ଠା ନ ଗଦେଵ ଵଜ୍ରଃ
ସ୍ଯାନ୍ନିଷ୍ଫଲଃ କୃପଣାର୍ଥେଵ ଯାଚ୍ଞା ॥ ୧୯ ॥
ପୁରଃ ସ୍ଥିତେ ଵୈରିଣି ମଯ୍ଯମୋଘମ୍ ।
ମା ସଂଶଯିଷ୍ଠା ନ ଗଦେଵ ଵଜ୍ରଃ
ସ୍ଯାନ୍ନିଷ୍ଫଲଃ କୃପଣାର୍ଥେଵ ଯାଚ୍ଞା ॥ ୧୯ ॥
ନନ୍ଵେଷ ଵଜ୍ରସ୍ତଵ ଶକ୍ର ତେଜସା
ହରେର୍ଦଧୀଚେସ୍ତପସା ଚ ତେଜିତଃ ।
ତେନୈଵ ଶତ୍ରୁଂ ଜହି ଵିଷ୍ଣୁଯନ୍ତ୍ରିତୋ
ଯତୋ ହରିର୍ଵିଜଯଃ ଶ୍ରୀର୍ଗୁଣାସ୍ତତଃ ॥ ୨୦ ॥
ହରେର୍ଦଧୀଚେସ୍ତପସା ଚ ତେଜିତଃ ।
ତେନୈଵ ଶତ୍ରୁଂ ଜହି ଵିଷ୍ଣୁଯନ୍ତ୍ରିତୋ
ଯତୋ ହରିର୍ଵିଜଯଃ ଶ୍ରୀର୍ଗୁଣାସ୍ତତଃ ॥ ୨୦ ॥
ଅହଂ ସମାଧାଯ ମନୋ ଯଥାହ ନଃ
ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ତଚ୍ଚରଣାରଵିନ୍ଦେ ।
ତ୍ଵଦ୍ଵଜ୍ରରଂହୋଲୁଲିତଗ୍ରାମ୍ଯପାଶୋ
ଗତିଂ ମୁନେର୍ଯାମ୍ଯପଵିଦ୍ଧଲୋକଃ ॥ ୨୧ ॥
ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ତଚ୍ଚରଣାରଵିନ୍ଦେ ।
ତ୍ଵଦ୍ଵଜ୍ରରଂହୋଲୁଲିତଗ୍ରାମ୍ଯପାଶୋ
ଗତିଂ ମୁନେର୍ଯାମ୍ଯପଵିଦ୍ଧଲୋକଃ ॥ ୨୧ ॥
ପୁଂସାଂ କିଲୈକାନ୍ତଧିଯାଂ ସ୍ଵକାନାଂ
ଯାଃ ସମ୍ପଦୋ ଦିଵି ଭୂମୌ ରସାଯାମ୍ ।
ନ ରାତି ଯଦ୍ଦ୍ଵେଷ ଉଦ୍ଵେଗ ଆଧି-
ର୍ମଦଃ କଲିର୍ଵ୍ଯସନଂ ସମ୍ପ୍ରଯାସଃ ॥ ୨୨ ॥
ଯାଃ ସମ୍ପଦୋ ଦିଵି ଭୂମୌ ରସାଯାମ୍ ।
ନ ରାତି ଯଦ୍ଦ୍ଵେଷ ଉଦ୍ଵେଗ ଆଧି-
ର୍ମଦଃ କଲିର୍ଵ୍ଯସନଂ ସମ୍ପ୍ରଯାସଃ ॥ ୨୨ ॥
ତ୍ରୈଵର୍ଗିକାଯାସଵିଘାତମସ୍ମତ୍-
ପତିର୍ଵିଧତ୍ତେ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଶକ୍ର ।
ତତୋଽନୁମେଯୋ ଭଗଵତ୍ପ୍ରସାଦୋ
ଯୋ ଦୁର୍ଲଭୋଽକିଞ୍ଚନଗୋଚରୋଽନ୍ଯୈଃ ॥ ୨୩ ॥
ପତିର୍ଵିଧତ୍ତେ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଶକ୍ର ।
ତତୋଽନୁମେଯୋ ଭଗଵତ୍ପ୍ରସାଦୋ
ଯୋ ଦୁର୍ଲଭୋଽକିଞ୍ଚନଗୋଚରୋଽନ୍ଯୈଃ ॥ ୨୩ ॥
ଅହଂ ହରେ ତଵ ପାଦୈକମୂଲ-
ଦାସାନୁଦାସୋ ଭଵିତାସ୍ମି ଭୂଯଃ ।
ମନଃ ସ୍ମରେତାସୁପତେର୍ଗୁଣାଂସ୍ତେ
ଗୃଣୀତ ଵାକ୍ କର୍ମ କରୋତୁ କାଯଃ ॥ ୨୪ ॥
ଦାସାନୁଦାସୋ ଭଵିତାସ୍ମି ଭୂଯଃ ।
ମନଃ ସ୍ମରେତାସୁପତେର୍ଗୁଣାଂସ୍ତେ
ଗୃଣୀତ ଵାକ୍ କର୍ମ କରୋତୁ କାଯଃ ॥ ୨୪ ॥
ନ ନାକପୃଷ୍ଠଂ ନ ଚ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯଂ
ନ ସାର୍ଵଭୌମଂ ନ ରସାଧିପତ୍ଯମ୍ ।
ନ ଯୋଗସିଦ୍ଧୀରପୁନର୍ଭଵଂ ଵା
ସମଞ୍ଜସ ତ୍ଵା ଵିରହଯ୍ଯ କାଙ୍କ୍ଷେ ॥ ୨୫ ॥
ନ ସାର୍ଵଭୌମଂ ନ ରସାଧିପତ୍ଯମ୍ ।
ନ ଯୋଗସିଦ୍ଧୀରପୁନର୍ଭଵଂ ଵା
ସମଞ୍ଜସ ତ୍ଵା ଵିରହଯ୍ଯ କାଙ୍କ୍ଷେ ॥ ୨୫ ॥
ଅଜାତପକ୍ଷା ଇଵ ମାତରଂ ଖଗାଃ
ସ୍ତନ୍ଯଂ ଯଥା ଵତ୍ସତରାଃ କ୍ଷୁଧାର୍ତାଃ ।
ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯେଵ ଵ୍ଯୁଷିତଂ ଵିଷଣ୍ଣା
ମନୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ଦିଦୃକ୍ଷତେ ତ୍ଵାମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସ୍ତନ୍ଯଂ ଯଥା ଵତ୍ସତରାଃ କ୍ଷୁଧାର୍ତାଃ ।
ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯେଵ ଵ୍ଯୁଷିତଂ ଵିଷଣ୍ଣା
ମନୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ଦିଦୃକ୍ଷତେ ତ୍ଵାମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ମମୋତ୍ତମଶ୍ଲୋକଜନେଷୁ ସଖ୍ଯଂ
ସଂସାରଚକ୍ରେ ଭ୍ରମତଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ।
ତ୍ଵନ୍ମାଯଯାତ୍ମାତ୍ମଜଦାରଗେହେ-
ଷ୍ଵାସକ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ନ ନାଥ ଭୂଯାତ୍ ॥ ୨୭ ॥
ସଂସାରଚକ୍ରେ ଭ୍ରମତଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ।
ତ୍ଵନ୍ମାଯଯାତ୍ମାତ୍ମଜଦାରଗେହେ-
ଷ୍ଵାସକ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ନ ନାଥ ଭୂଯାତ୍ ॥ ୨୭ ॥