శ్రీశుక ఉవాచ
తస్యాం స పాఞ్చజన్యాం వై విష్ణుమాయోపబృంహితః ।
హర్యశ్వసంజ్ఞానయుతం పుత్రానజనయద్విభుః ॥ ౧ ॥
తస్యాం స పాఞ్చజన్యాం వై విష్ణుమాయోపబృంహితః ।
హర్యశ్వసంజ్ఞానయుతం పుత్రానజనయద్విభుః ॥ ౧ ॥
అపృథగ్ధర్మశీలాస్తే సర్వే దాక్షాయణా నృప ।
పిత్రా ప్రోక్తాః ప్రజాసర్గే ప్రతీచీం ప్రయయుర్దిశమ్ ॥ ౨ ॥
పిత్రా ప్రోక్తాః ప్రజాసర్గే ప్రతీచీం ప్రయయుర్దిశమ్ ॥ ౨ ॥
తత్ర నారాయణసరస్తీర్థం సిన్ధుసముద్రయోః ।
సఙ్గమో యత్ర సుమహన్మునిసిద్ధనిషేవితమ్ ॥ ౩ ॥
సఙ్గమో యత్ర సుమహన్మునిసిద్ధనిషేవితమ్ ॥ ౩ ॥
తదుపస్పర్శనాదేవ వినిర్ధూతమలాశయాః ।
ధర్మే పారమహంస్యే చ ప్రోత్పన్నమతయోఽప్యుత ॥ ౪ ॥
ధర్మే పారమహంస్యే చ ప్రోత్పన్నమతయోఽప్యుత ॥ ౪ ॥
తేపిరే తప ఏవోగ్రం పిత్రాదేశేన యన్త్రితాః ।
ప్రజావివృద్ధయే యత్తాన్ దేవర్షిస్తాన్ దదర్శ హ ॥ ౫ ॥
ప్రజావివృద్ధయే యత్తాన్ దేవర్షిస్తాన్ దదర్శ హ ॥ ౫ ॥
ఉవాచచాథ హర్యశ్వాః కథం స్రక్ష్యథ వై ప్రజాః ।
అదృష్ట్వాన్తం భువో యూయం బాలిశా బత పాలకాః ॥ ౬ ॥
అదృష్ట్వాన్తం భువో యూయం బాలిశా బత పాలకాః ॥ ౬ ॥
తథైకపురుషం రాష్ట్రం బిలం చాదృష్టనిర్గమమ్ ।
బహురూపాం స్త్రియం చాపి పుమాంసం పుంశ్చలీపతిమ్ ॥ ౭ ॥
బహురూపాం స్త్రియం చాపి పుమాంసం పుంశ్చలీపతిమ్ ॥ ౭ ॥
నదీముభయతో వాహాం పఞ్చపఞ్చాద్భుతం గృహమ్ ।
క్వచిద్ధంసం చిత్రకథం క్షౌరపవ్యం స్వయం భ్రమి ॥ ౮ ॥
క్వచిద్ధంసం చిత్రకథం క్షౌరపవ్యం స్వయం భ్రమి ॥ ౮ ॥
కథం స్వపితురాదేశమవిద్వాంసో విపశ్చితః ।
అనురూపమవిజ్ఞాయ అహో సర్గం కరిష్యథ ॥ ౯ ॥
అనురూపమవిజ్ఞాయ అహో సర్గం కరిష్యథ ॥ ౯ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
తన్నిశమ్యాథ హర్యశ్వా ఔత్పత్తికమనీషయా ।
వాచః కూటం తు దేవర్షేః స్వయం విమమృశుర్ధియా ॥ ౧౦ ॥
తన్నిశమ్యాథ హర్యశ్వా ఔత్పత్తికమనీషయా ।
వాచః కూటం తు దేవర్షేః స్వయం విమమృశుర్ధియా ॥ ౧౦ ॥
భూః క్షేత్రం జీవసంజ్ఞం యదనాది నిజబన్ధనమ్ ।
అదృష్ట్వా తస్య నిర్వాణం కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౧ ॥
అదృష్ట్వా తస్య నిర్వాణం కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౧ ॥
ఏక ఏవేశ్వరస్తుర్యో భగవాన్ స్వాశ్రయః పరః ।
తమదృష్ట్వాభవం పుంసః కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౨ ॥
తమదృష్ట్వాభవం పుంసః కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౨ ॥
పుమాన్నైవైతి యద్గత్వా బిలస్వర్గం గతో యథా ।
ప్రత్యగ్ధామావిద ఇహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౩ ॥
ప్రత్యగ్ధామావిద ఇహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౩ ॥
నానారూపాత్మనో బుద్ధిః స్వైరిణీవ గుణాన్వితా ।
తన్నిష్ఠామగతస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౪ ॥
తన్నిష్ఠామగతస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౪ ॥
తత్సఙ్గభ్రంశితైశ్వర్యం సంసరన్తం కుభార్యవత్ ।
తద్గతీరబుధస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౫ ॥
తద్గతీరబుధస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౫ ॥
సృష్ట్యప్యయకరీం మాయాం వేలాకూలాన్తవేగితామ్ ।
మత్తస్య తామవిజ్ఞస్య కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౬ ॥
మత్తస్య తామవిజ్ఞస్య కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౬ ॥
పఞ్చవింశతితత్త్వానాం పురుషోఽద్భుతదర్పణః ।
అధ్యాత్మమబుధస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౭ ॥
అధ్యాత్మమబుధస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౭ ॥
ఐశ్వరం శాస్త్రముత్సృజ్య బన్ధమోక్షానుదర్శనమ్ ।
వివిక్తపదమజ్ఞాయ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౮ ॥
వివిక్తపదమజ్ఞాయ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౮ ॥
కాలచక్రం భ్రమి తీక్ష్ణం సర్వం నిష్కర్షయజ్జగత్ ।
స్వతన్త్రమబుధస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౯ ॥
స్వతన్త్రమబుధస్యేహ కిమసత్కర్మభిర్భవేత్ ॥ ౧౯ ॥
శాస్త్రస్య పితురాదేశం యో న వేద నివర్తకమ్ ।
కథం తదనురూపాయ గుణవిస్రమ్భ్యుపక్రమేత్ ॥ ౨౦ ॥
కథం తదనురూపాయ గుణవిస్రమ్భ్యుపక్రమేత్ ॥ ౨౦ ॥
ఇతి వ్యవసితా రాజన్ హర్యశ్వా ఏకచేతసః ।
ప్రయయుస్తం పరిక్రమ్య పన్థానమనివర్తనమ్ ॥ ౨౧ ॥
ప్రయయుస్తం పరిక్రమ్య పన్థానమనివర్తనమ్ ॥ ౨౧ ॥
స్వరబ్రహ్మణి నిర్భాతహృషీకేశపదామ్బుజే ।
అఖణ్డం చిత్తమావేశ్య లోకాననుచరన్మునిః ॥ ౨౨ ॥
అఖణ్డం చిత్తమావేశ్య లోకాననుచరన్మునిః ॥ ౨౨ ॥
నాశం నిశమ్య పుత్రాణాం నారదాచ్ఛీలశాలినామ్ ।
అన్వతప్యత కః శోచన్ సుప్రజస్త్వం శుచాం పదమ్ ॥ ౨౩ ॥
అన్వతప్యత కః శోచన్ సుప్రజస్త్వం శుచాం పదమ్ ॥ ౨౩ ॥
స భూయః పాఞ్చజన్యాయామజేన పరిసాన్త్వితః ।
పుత్రానజనయద్దక్షః సవలాశ్వాన్సహస్రిణః ॥ ౨౪ ॥
పుత్రానజనయద్దక్షః సవలాశ్వాన్సహస్రిణః ॥ ౨౪ ॥
తే చ పిత్రా సమాదిష్టాః ప్రజాసర్గే ధృతవ్రతాః ।
నారాయణసరో జగ్ముర్యత్ర సిద్ధాః స్వపూర్వజాః ॥ ౨౫ ॥
నారాయణసరో జగ్ముర్యత్ర సిద్ధాః స్వపూర్వజాః ॥ ౨౫ ॥
తదుపస్పర్శనాదేవ వినిర్ధూతమలాశయాః ।
జపన్తో బ్రహ్మ పరమం తేపుస్తత్ర మహత్తపః ॥ ౨౬ ॥
జపన్తో బ్రహ్మ పరమం తేపుస్తత్ర మహత్తపః ॥ ౨౬ ॥
అబ్భక్షాః కతిచిన్మాసాన్ కతిచిద్వాయుభోజనాః ।
ఆరాధయన్ మన్త్రమిమమభ్యస్యన్త ఇడస్పతిమ్ ॥ ౨౭ ॥
ఆరాధయన్ మన్త్రమిమమభ్యస్యన్త ఇడస్పతిమ్ ॥ ౨౭ ॥
ఓం నమో నారాయణాయ పురుషాయ మహాత్మనే ।
విశుద్ధసత్త్వధిష్ణ్యాయ మహాహంసాయ ధీమహి ॥ ౨౮ ॥
విశుద్ధసత్త్వధిష్ణ్యాయ మహాహంసాయ ధీమహి ॥ ౨౮ ॥
ఇతి తానపి రాజేన్ద్ర ప్రజాసర్గధియో మునిః ।
ఉపేత్య నారదః ప్రాహ వాచః కూటాని పూర్వవత్ ॥ ౨౯ ॥
ఉపేత్య నారదః ప్రాహ వాచః కూటాని పూర్వవత్ ॥ ౨౯ ॥
దాక్షాయణాః సంశృణుత గదతో నిగమం మమ ।
అన్విచ్ఛతానుపదవీం భ్రాతృణాం భ్రాతృవత్సలాః ॥ ౩౦ ॥
అన్విచ్ఛతానుపదవీం భ్రాతృణాం భ్రాతృవత్సలాః ॥ ౩౦ ॥
భ్రాతృణాం ప్రాయణం భ్రాతా యోఽనుతిష్ఠతి ధర్మవిత్ ।
స పుణ్యబన్ధుః పురుషో మరుద్భిః సహ మోదతే ॥ ౩౧ ॥
స పుణ్యబన్ధుః పురుషో మరుద్భిః సహ మోదతే ॥ ౩౧ ॥
ఏతావదుక్త్వా ప్రయయౌ నారదోఽమోఘదర్శనః ।
తేఽపి చాన్వగమన్ మార్గం భ్రాతృణామేవ మారిష ॥ ౩౨ ॥
తేఽపి చాన్వగమన్ మార్గం భ్రాతృణామేవ మారిష ॥ ౩౨ ॥
సధ్రీచీనం ప్రతీచీనం పరస్యానుపథం గతాః ।
నాద్యాపి తే నివర్తన్తే పశ్చిమా యామినీరివ ॥ ౩౩ ॥
నాద్యాపి తే నివర్తన్తే పశ్చిమా యామినీరివ ॥ ౩౩ ॥
ఏతస్మిన్ కాల ఉత్పాతాన్ బహూన్ పశ్యన్ ప్రజాపతిః ।
పూర్వవన్నారదకృతం పుత్రనాశముపాశృణోత్ ॥ ౩౪ ॥
పూర్వవన్నారదకృతం పుత్రనాశముపాశృణోత్ ॥ ౩౪ ॥
చుక్రోధ నారదాయాసౌ పుత్రశోకవిమూర్చ్ఛితః ।
దేవర్షిముపలభ్యాహ రోషాద్విస్ఫురితాధరః ॥ ౩౫ ॥
దేవర్షిముపలభ్యాహ రోషాద్విస్ఫురితాధరః ॥ ౩౫ ॥
శ్రీదక్ష ఉవాచ
అహో అసాధో సాధూనాం సాధులిఙ్గేన నస్త్వయా ।
అసాధ్వకార్యర్భకాణాం భిక్షోర్మార్గః ప్రదర్శితః ॥ ౩౬ ॥
అహో అసాధో సాధూనాం సాధులిఙ్గేన నస్త్వయా ।
అసాధ్వకార్యర్భకాణాం భిక్షోర్మార్గః ప్రదర్శితః ॥ ౩౬ ॥
ఋణైస్త్రిభిరముక్తానామమీమాంసితకర్మణామ్ ।
విఘాతః శ్రేయసః పాప లోకయోరుభయోః కృతః ॥ ౩౭ ॥
విఘాతః శ్రేయసః పాప లోకయోరుభయోః కృతః ॥ ౩౭ ॥
ఏవం త్వం నిరనుక్రోశో బాలానాం మతిభిద్ధరేః ।
పార్షదమధ్యే చరసి యశోహా నిరపత్రపః ॥ ౩౮ ॥
పార్షదమధ్యే చరసి యశోహా నిరపత్రపః ॥ ౩౮ ॥
నను భాగవతా నిత్యం భూతానుగ్రహకాతరాః ।
ఋతే త్వాం సౌహృదఘ్నం వై వైరఙ్కరమవైరిణామ్ ॥ ౩౯ ॥
ఋతే త్వాం సౌహృదఘ్నం వై వైరఙ్కరమవైరిణామ్ ॥ ౩౯ ॥
నేత్థం పుంసాం విరాగః స్యాత్ త్వయా కేవలినా మృషా ।
మన్యసే యద్యుపశమం స్నేహపాశనికృన్తనమ్ ॥ ౪౦ ॥
మన్యసే యద్యుపశమం స్నేహపాశనికృన్తనమ్ ॥ ౪౦ ॥
నానుభూయ న జానాతి పుమాన్ విషయతీక్ష్ణతామ్ ।
నిర్విద్యతే స్వయం తస్మాన్న తథా భిన్నధీః పరైః ॥ ౪౧ ॥
నిర్విద్యతే స్వయం తస్మాన్న తథా భిన్నధీః పరైః ॥ ౪౧ ॥
యన్నస్త్వం కర్మసన్ధానాం సాధూనాం గృహమేధినామ్ ।
కృతవానసి దుర్మర్షం విప్రియం తవ మర్షితమ్ ॥ ౪౨ ॥
కృతవానసి దుర్మర్షం విప్రియం తవ మర్షితమ్ ॥ ౪౨ ॥
తన్తుకృన్తన యన్నస్త్వమభద్రమచరః పునః ।
తస్మాల్లోకేషు తే మూఢ న భవేద్భ్రమతః పదమ్ ॥ ౪౩ ॥
తస్మాల్లోకేషు తే మూఢ న భవేద్భ్రమతః పదమ్ ॥ ౪౩ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ప్రతిజగ్రాహ తద్బాఢం నారదః సాధుసమ్మతః ।
ఏతావాన్సాధువాదో హి తితిక్షేతేశ్వరః స్వయమ్ ॥ ౪౪ ॥
ప్రతిజగ్రాహ తద్బాఢం నారదః సాధుసమ్మతః ।
ఏతావాన్సాధువాదో హి తితిక్షేతేశ్వరః స్వయమ్ ॥ ౪౪ ॥