శ్రీరాజోవాచ
కస్య హేతోః పరిత్యక్తా ఆచార్యేణాత్మనః సురాః ।
ఏతదాచక్ష్వ భగవఞ్ఛిష్యాణామక్రమం గురౌ ॥ ౧ ॥
కస్య హేతోః పరిత్యక్తా ఆచార్యేణాత్మనః సురాః ।
ఏతదాచక్ష్వ భగవఞ్ఛిష్యాణామక్రమం గురౌ ॥ ౧ ॥
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
ఇన్ద్రస్త్రిభువనైశ్వర్యమదోల్లఙ్ఘితసత్పథః ।
మరుద్భిర్వసుభీ రుద్రైరాదిత్యైర్ఋభుభిర్నృప ॥ ౨ ॥
ఇన్ద్రస్త్రిభువనైశ్వర్యమదోల్లఙ్ఘితసత్పథః ।
మరుద్భిర్వసుభీ రుద్రైరాదిత్యైర్ఋభుభిర్నృప ॥ ౨ ॥
విశ్వేదేవైశ్చ సాధ్యైశ్చ నాసత్యాభ్యాం పరిశ్రితః ।
సిద్ధచారణగన్ధర్వైర్మునిభిర్బ్రహ్మవాదిభిః ॥ ౩ ॥
సిద్ధచారణగన్ధర్వైర్మునిభిర్బ్రహ్మవాదిభిః ॥ ౩ ॥
విద్యాధరాప్సరోభిశ్చ కిన్నరైః పతగోరగైః ।
నిషేవ్యమాణో మఘవాన్స్తూయమానశ్చ భారత ॥ ౪ ॥
నిషేవ్యమాణో మఘవాన్స్తూయమానశ్చ భారత ॥ ౪ ॥
ఉపగీయమానో లలితమాస్థానాధ్యాసనాశ్రితః ।
పాణ్డురేణాతపత్రేణ చన్ద్రమణ్డలచారుణా ॥ ౫ ॥
పాణ్డురేణాతపత్రేణ చన్ద్రమణ్డలచారుణా ॥ ౫ ॥
యుక్తశ్చాన్యైః పారమేష్ఠ్యైశ్చామరవ్యజనాదిభిః ।
విరాజమానః పౌలమ్యా సహార్ధాసనయా భృశమ్ ॥ ౬ ॥
విరాజమానః పౌలమ్యా సహార్ధాసనయా భృశమ్ ॥ ౬ ॥
స యదా పరమాచార్యం దేవానామాత్మనశ్చ హ ।
నాభ్యనన్దత సమ్ప్రాప్తం ప్రత్యుత్థానాసనాదిభిః ॥ ౭ ॥
నాభ్యనన్దత సమ్ప్రాప్తం ప్రత్యుత్థానాసనాదిభిః ॥ ౭ ॥
వాచస్పతిం మునివరం సురాసురనమస్కృతమ్ ।
నోచ్చచాలాసనాదిన్ద్రః పశ్యన్నపి సభాగతమ్ ॥ ౮ ॥
నోచ్చచాలాసనాదిన్ద్రః పశ్యన్నపి సభాగతమ్ ॥ ౮ ॥
తతో నిర్గత్య సహసా కవిరాఙ్గిరసః ప్రభుః ।
ఆయయౌ స్వగృహం తూష్ణీం విద్వాన్శ్రీమదవిక్రియామ్ ॥ ౯ ॥
ఆయయౌ స్వగృహం తూష్ణీం విద్వాన్శ్రీమదవిక్రియామ్ ॥ ౯ ॥
తర్హ్యేవ ప్రతిబుధ్యేన్ద్రో గురుహేలనమాత్మనః ।
గర్హయామాస సదసి స్వయమాత్మానమాత్మనా ॥ ౧౦ ॥
గర్హయామాస సదసి స్వయమాత్మానమాత్మనా ॥ ౧౦ ॥
అహో బత మయాసాధు కృతం వై దభ్రబుద్ధినా ।
యన్మయైశ్వర్యమత్తేన గురుః సదసి కాత్కృతః ॥ ౧౧ ॥
యన్మయైశ్వర్యమత్తేన గురుః సదసి కాత్కృతః ॥ ౧౧ ॥
కో గృధ్యేత్పణ్డితో లక్ష్మీం త్రిపిష్టపపతేరపి ।
యయాహమాసురం భావం నీతోఽద్య విబుధేశ్వరః ॥ ౧౨ ॥
యయాహమాసురం భావం నీతోఽద్య విబుధేశ్వరః ॥ ౧౨ ॥
యః పారమేష్ఠ్యం ధిషణమధితిష్ఠన్న కఞ్చన ।
ప్రత్యుత్తిష్ఠేదితి బ్రూయుర్ధర్మం తే న పరం విదుః ॥ ౧౩ ॥
ప్రత్యుత్తిష్ఠేదితి బ్రూయుర్ధర్మం తే న పరం విదుః ॥ ౧౩ ॥
తేషాం కుపథదేష్టృణాం పతతాం తమసి హ్యధః ।
యే శ్రద్దధ్యుర్వచస్తే వై మజ్జన్త్యశ్మప్లవా ఇవ ॥ ౧౪ ॥
యే శ్రద్దధ్యుర్వచస్తే వై మజ్జన్త్యశ్మప్లవా ఇవ ॥ ౧౪ ॥
అథాహమమరాచార్యమగాధధిషణం ద్విజమ్ ।
ప్రసాదయిష్యే నిశఠః శీర్ష్ణా తచ్చరణం స్పృశన్ ॥ ౧౫ ॥
ప్రసాదయిష్యే నిశఠః శీర్ష్ణా తచ్చరణం స్పృశన్ ॥ ౧౫ ॥
ఏవం చిన్తయతస్తస్య మఘోనో భగవాన్ గృహాత్ ।
బృహస్పతిర్గతోఽదృష్టాం గతిమధ్యాత్మమాయయా ॥ ౧౬ ॥
బృహస్పతిర్గతోఽదృష్టాం గతిమధ్యాత్మమాయయా ॥ ౧౬ ॥
గురోర్నాధిగతః సంజ్ఞాం పరీక్షన్ భగవాన్ స్వరాట్ ।
ధ్యాయన్ ధియా సురైర్యుక్తః శర్మ నాలభతాత్మనః ॥ ౧౭ ॥
ధ్యాయన్ ధియా సురైర్యుక్తః శర్మ నాలభతాత్మనః ॥ ౧౭ ॥
తచ్ఛ్రుత్వైవాసురాః సర్వ ఆశ్రిత్యౌశనసం మతమ్ ।
దేవాన్ ప్రత్యుద్యమం చక్రుర్దుర్మదా ఆతతాయినః ॥ ౧౮ ॥
దేవాన్ ప్రత్యుద్యమం చక్రుర్దుర్మదా ఆతతాయినః ॥ ౧౮ ॥
తైర్విసృష్టేషుభిస్తీక్ష్ణైర్నిర్భిన్నాఙ్గోరుబాహవః ।
బ్రహ్మాణం శరణం జగ్ముః సహేన్ద్రా నతకన్ధరాః ॥ ౧౯ ॥
బ్రహ్మాణం శరణం జగ్ముః సహేన్ద్రా నతకన్ధరాః ॥ ౧౯ ॥
తాంస్తథాభ్యర్దితాన్వీక్ష్య భగవానాత్మభూరజః ।
కృపయా పరయా దేవ ఉవాచపరిసాన్త్వయన్ ॥ ౨౦ ॥
కృపయా పరయా దేవ ఉవాచపరిసాన్త్వయన్ ॥ ౨౦ ॥
శ్రీబ్రహ్మోవాచ
అహో బత సురశ్రేష్ఠా హ్యభద్రం వః కృతం మహత్ ।
బ్రహ్మిష్ఠం బ్రాహ్మణం దాన్తమైశ్వర్యాన్నాభ్యనన్దత ॥ ౨౧ ॥
అహో బత సురశ్రేష్ఠా హ్యభద్రం వః కృతం మహత్ ।
బ్రహ్మిష్ఠం బ్రాహ్మణం దాన్తమైశ్వర్యాన్నాభ్యనన్దత ॥ ౨౧ ॥
తస్యాయమనయస్యాసీత్ పరేభ్యో వః పరాభవః ।
ప్రక్షీణేభ్యః స్వవైరిభ్యః సమృద్ధానాం చ యత్సురాః ॥ ౨౨ ॥
ప్రక్షీణేభ్యః స్వవైరిభ్యః సమృద్ధానాం చ యత్సురాః ॥ ౨౨ ॥
మఘవన్ ద్విషతః పశ్య ప్రక్షీణాన్ గుర్వతిక్రమాత్ ।
సమ్ప్రత్యుపచితాన్ భూయః కావ్యమారాధ్య భక్తితః ।
ఆదదీరన్నిలయనం మమాపి భృగుదేవతాః ॥ ౨౩ ॥
సమ్ప్రత్యుపచితాన్ భూయః కావ్యమారాధ్య భక్తితః ।
ఆదదీరన్నిలయనం మమాపి భృగుదేవతాః ॥ ౨౩ ॥
త్రిపిష్టపం కిం గణయన్త్యభేద్య-
మన్త్రా భృగూణామనుశిక్షితార్థాః ।
న విప్రగోవిన్దగవీశ్వరాణాం
భవన్త్యభద్రాణి నరేశ్వరాణామ్ ॥ ౨౪ ॥
మన్త్రా భృగూణామనుశిక్షితార్థాః ।
న విప్రగోవిన్దగవీశ్వరాణాం
భవన్త్యభద్రాణి నరేశ్వరాణామ్ ॥ ౨౪ ॥
తద్విశ్వరూపం భజతాశు విప్రం
తపస్వినం త్వాష్ట్రమథాత్మవన్తమ్ ।
సభాజితోఽర్థాన్ స విధాస్యతే వో
యది క్షమిష్యధ్వముతాస్య కర్మ ॥ ౨౫ ॥
తపస్వినం త్వాష్ట్రమథాత్మవన్తమ్ ।
సభాజితోఽర్థాన్ స విధాస్యతే వో
యది క్షమిష్యధ్వముతాస్య కర్మ ॥ ౨౫ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
త ఏవముదితా రాజన్ బ్రహ్మణా విగతజ్వరాః ।
ఋషిం త్వాష్ట్రముపవ్రజ్య పరిష్వజ్యేదమబ్రువన్ ॥ ౨౬ ॥
త ఏవముదితా రాజన్ బ్రహ్మణా విగతజ్వరాః ।
ఋషిం త్వాష్ట్రముపవ్రజ్య పరిష్వజ్యేదమబ్రువన్ ॥ ౨౬ ॥
శ్రీదేవా ఊచుః
వయం తేఽతిథయః ప్రాప్తా ఆశ్రమం భద్రమస్తు తే ।
కామః సమ్పాద్యతాం తాత పితృణాం సమయోచితః ॥ ౨౭ ॥
వయం తేఽతిథయః ప్రాప్తా ఆశ్రమం భద్రమస్తు తే ।
కామః సమ్పాద్యతాం తాత పితృణాం సమయోచితః ॥ ౨౭ ॥
పుత్రాణాం హి పరో ధర్మః పితృశుశ్రూషణం సతామ్ ।
అపి పుత్రవతాం బ్రహ్మన్ కిముత బ్రహ్మచారిణామ్ ॥ ౨౮ ॥
అపి పుత్రవతాం బ్రహ్మన్ కిముత బ్రహ్మచారిణామ్ ॥ ౨౮ ॥
ఆచార్యో బ్రహ్మణో మూర్తిః పితా మూర్తిః ప్రజాపతేః ।
భ్రాతా మరుత్పతేర్మూర్తిర్మాతా సాక్షాత్ క్షితేస్తనుః ॥ ౨౯ ॥
భ్రాతా మరుత్పతేర్మూర్తిర్మాతా సాక్షాత్ క్షితేస్తనుః ॥ ౨౯ ॥
దయాయా భగినీ మూర్తిర్ధర్మస్యాత్మాతిథిః స్వయమ్ ।
అగ్నేరభ్యాగతో మూర్తిః సర్వభూతాని చాత్మనః ॥ ౩౦ ॥
అగ్నేరభ్యాగతో మూర్తిః సర్వభూతాని చాత్మనః ॥ ౩౦ ॥
తస్మాత్ పితృణామార్తానామార్తిం పరపరాభవమ్ ।
తపసాపనయంస్తాత సన్దేశం కర్తుమర్హసి ॥ ౩౧ ॥
తపసాపనయంస్తాత సన్దేశం కర్తుమర్హసి ॥ ౩౧ ॥
వృణీమహే త్వోపాధ్యాయం బ్రహ్మిష్ఠం బ్రాహ్మణం గురుమ్ ।
యథాఞ్జసా విజేష్యామః సపత్నాంస్తవ తేజసా ॥ ౩౨ ॥
యథాఞ్జసా విజేష్యామః సపత్నాంస్తవ తేజసా ॥ ౩౨ ॥
న గర్హయన్తి హ్యర్థేషు యవిష్ఠాఙ్ఘ్య్రభివాదనమ్ ।
ఛన్దోభ్యోఽన్యత్ర న బ్రహ్మన్ వయో జ్యైష్ఠ్యస్య కారణమ్ ॥ ౩౩ ॥
ఛన్దోభ్యోఽన్యత్ర న బ్రహ్మన్ వయో జ్యైష్ఠ్యస్య కారణమ్ ॥ ౩౩ ॥
శ్రీఋషిరువాచ
అభ్యర్థితః సురగణైః పౌరహిత్యే మహాతపాః ।
స విశ్వరూపస్తానాహ ప్రసన్నః శ్లక్ష్ణయా గిరా ॥ ౩౪ ॥
అభ్యర్థితః సురగణైః పౌరహిత్యే మహాతపాః ।
స విశ్వరూపస్తానాహ ప్రసన్నః శ్లక్ష్ణయా గిరా ॥ ౩౪ ॥
శ్రీవిశ్వరూప ఉవాచ
విగర్హితం ధర్మశీలైర్బ్రహ్మవర్చఉపవ్యయమ్ ।
కథం ను మద్విధో నాథా లోకేశైరభియాచితమ్ ।
ప్రత్యాఖ్యాస్యతి తచ్ఛిష్యః స ఏవ స్వార్థ ఉచ్యతే ॥ ౩౫ ॥
విగర్హితం ధర్మశీలైర్బ్రహ్మవర్చఉపవ్యయమ్ ।
కథం ను మద్విధో నాథా లోకేశైరభియాచితమ్ ।
ప్రత్యాఖ్యాస్యతి తచ్ఛిష్యః స ఏవ స్వార్థ ఉచ్యతే ॥ ౩౫ ॥
అకిఞ్చనానాం హి ధనం శిలోఞ్ఛనం
తేనేహ నిర్వర్తితసాధుసత్క్రియః ।
కథం విగర్హ్యం ను కరోమ్యధీశ్వరాః
పౌరోధసం హృష్యతి యేన దుర్మతిః ॥ ౩౬ ॥
తేనేహ నిర్వర్తితసాధుసత్క్రియః ।
కథం విగర్హ్యం ను కరోమ్యధీశ్వరాః
పౌరోధసం హృష్యతి యేన దుర్మతిః ॥ ౩౬ ॥
తథాపి న ప్రతిబ్రూయాం గురుభిః ప్రార్థితం కియత్ ।
భవతాం ప్రార్థితం సర్వం ప్రాణైరర్థైశ్చ సాధయే ॥ ౩౭ ॥
భవతాం ప్రార్థితం సర్వం ప్రాణైరర్థైశ్చ సాధయే ॥ ౩౭ ॥
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
తేభ్య ఏవం ప్రతిశ్రుత్య విశ్వరూపో మహాతపాః ।
పౌరహిత్యం వృతశ్చక్రే పరమేణ సమాధినా ॥ ౩౮ ॥
తేభ్య ఏవం ప్రతిశ్రుత్య విశ్వరూపో మహాతపాః ।
పౌరహిత్యం వృతశ్చక్రే పరమేణ సమాధినా ॥ ౩౮ ॥
సురద్విషాం శ్రియం గుప్తామౌశనస్యాపి విద్యయా ।
ఆచ్ఛిద్యాదాన్మహేన్ద్రాయ వైష్ణవ్యా విద్యయా విభుః ॥ ౩౯ ॥
ఆచ్ఛిద్యాదాన్మహేన్ద్రాయ వైష్ణవ్యా విద్యయా విభుః ॥ ౩౯ ॥
యయా గుప్తః సహస్రాక్షో జిగ్యేఽసురచమూర్విభుః ।
తాం ప్రాహ స మహేన్ద్రాయ విశ్వరూప ఉదారధీః ॥ ౪౦ ॥
తాం ప్రాహ స మహేన్ద్రాయ విశ్వరూప ఉదారధీః ॥ ౪౦ ॥