শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৬.৯

শ্ৰীশুক উৱাচ
তস্যাসন্ ৱিশ্ৱৰূপস্য শিৰাংসি ত্ৰীণি ভাৰত ।
সোমপীথং সুৰাপীথমন্নাদমিতি শুশ্ৰুম ॥ ১ ॥

স ৱৈ বৰ্হিষি দেৱেভ্যো ভাগং প্ৰত্যক্ষমুচ্চকৈঃ ।
অদদদ্যস্য পিতৰো দেৱাঃ সপ্ৰশ্ৰযং নৃপ ॥ ২ ॥

স এৱ হি দদৌ ভাগং পৰোক্ষমসুৰান্ প্ৰতি ।
যজমানোঽৱহদ্ ভাগং মাতৃস্নেহৱশানুগঃ ॥ ৩ ॥

তদ্দেৱহেলনং তস্য ধৰ্মালীকং সুৰেশ্ৱৰঃ ।
আলক্ষ্য তৰসা ভীতস্তচ্ছীৰ্ষাণ্যচ্ছিনদ্ ৰুষা ॥ ৪ ॥

সোমপীথং তু যত্তস্য শিৰ আসীত্ কপিঞ্জলঃ ।
কলৱিঙ্কঃ সুৰাপীথমন্নাদং যত্ স তিত্তিৰিঃ ॥ ৫ ॥

ব্ৰহ্মহত্যামঞ্জলিনা জগ্ৰাহ
যদপীশ্ৱৰঃ ।
সংৱত্সৰান্তে তদঘং ভূতানাং স
ৱিশুদ্ধযে ।
ভূম্যম্বুদ্ৰুমযোষিদ্ভ্যশ্চতুৰ্ধা ৱ্যভজদ্ধৰিঃ ॥ ৬ ॥

ভূমিস্তুৰীযং জগ্ৰাহ খাতপূৰৱৰেণ
ৱৈ ।
ঈৰিণং
ব্ৰহ্মহত্যাযা ৰূপং ভূমৌ প্ৰদৃশ্যতে ॥ ৭ ॥

তুৰ্যং ছেদৱিৰোহেণ ৱৰেণ জগৃহুৰ্দ্ৰুমাঃ ।
তেষাং নিৰ্যাসৰূপেণ ব্ৰহ্মহত্যা প্ৰদৃশ্যতে ॥ ৮ ॥

শশ্ৱত্কামৱৰেণাংহস্তুৰীযং জগৃহুঃ স্ত্ৰিযঃ ।
ৰজোৰূপেণ তাস্ৱংহো মাসি মাসি প্ৰদৃশ্যতে ॥ ৯ ॥

দ্ৰৱ্যভূযোৱৰেণাপস্তুৰীযং জগৃহুৰ্মলম্ ।
তাসু বুদ্বুদফেনাভ্যাং দৃষ্টং তদ্ধৰতি ক্ষিপন্ ॥ ১০ ॥

হতপুত্ৰস্ততস্ত্ৱষ্টা জুহাৱেন্দ্ৰায শত্ৰৱে ।
ইন্দ্ৰশত্ৰো ৱিৱৰ্ধস্ৱ মা চিৰং জহি ৱিদ্ৱিষম্ ॥ ১১ ॥

অথান্ৱাহাৰ্যপচনাদুত্থিতো ঘোৰদৰ্শনঃ ।
কৃতান্ত ইৱ লোকানাং যুগান্তসমযে যথা ॥ ১২ ॥

ৱিষ্ৱগ্ৱিৱৰ্ধমানং তমিষুমাত্ৰং দিনে দিনে ।
দগ্ধশৈলপ্ৰতীকাশং সন্ধ্যাভ্ৰানীকৱৰ্চসম্ ॥ ১৩ ॥

তপ্ততাম্ৰশিখাশ্মশ্ৰুং মধ্যাহ্নাৰ্কোগ্ৰলোচনম্ ॥ ১৪ ॥

দেদীপ্যমানে ত্ৰিশিখে শূল আৰোপ্য ৰোদসী ।
নৃত্যন্তমুন্নদন্তং চ চালযন্তং পদা মহীম্ ॥ ১৫ ॥

দৰীগম্ভীৰৱক্ত্ৰেণ পিবতা চ নভস্তলম্ ।
লিহতা জিহ্ৱযৰ্ক্ষাণি গ্ৰসতা ভুৱনত্ৰযম্ ॥ ১৬ ॥

মহতা ৰৌদ্ৰদংষ্ট্ৰেণ জৃম্ভমাণং মুহুৰ্মুহুঃ ।
ৱিত্ৰস্তা দুদ্ৰুৱুৰ্লোকা ৱীক্ষ্য সৰ্ৱে দিশো দশ ॥ ১৭ ॥

যেনাৱৃতা ইমে লোকাস্তপসা ত্ৱাষ্ট্ৰমূৰ্তিনা ।
স ৱৈ ৱৃত্ৰ ইতি প্ৰোক্তঃ পাপঃ পৰমদাৰুণঃ ॥ ১৮ ॥

তং নিজঘ্নুৰভিদ্ৰুত্য সগণা ৱিবুধৰ্ষভাঃ ।
স্ৱৈঃ স্ৱৈৰ্দিৱ্যাস্ত্ৰশস্ত্ৰৌঘৈঃ সোঽগ্ৰসত্তানি কৃত্স্নশঃ ॥ ১৯ ॥

ততস্তে ৱিস্মিতাঃ সৰ্ৱে ৱিষণ্ণা গ্ৰস্ততেজসঃ ।
প্ৰত্যঞ্চমাদিপুৰুষমুপতস্থুঃ সমাহিতাঃ ॥ ২০ ॥

শ্ৰীদেৱা ঊচুঃ
ৱায্ৱম্বৰাগ্ন্যপ্ক্ষিতযস্ত্ৰিলোকা
ব্ৰহ্মাদযো যে ৱযমুদ্ৱিজন্তঃ ।
হৰাম যস্মৈ বলিমন্তকোঽসৌ
বিভেতি যস্মাদৰণং ততো নঃ ॥ ২১ ॥

অৱিস্মিতং তং পৰিপূৰ্ণকামং
স্ৱেনৈৱ লাভেন সমং প্ৰশান্তম্ ।
ৱিনোপসৰ্পত্যপৰং হি বালিশঃ
শ্ৱলাঙ্গুলেনাতিতিতৰ্তি সিন্ধুম্ ॥ ২২ ॥

যস্যোৰুশৃঙ্গে জগতীং স্ৱনাৱং
মনুৰ্যথাবধ্য ততাৰ দুৰ্গম্ ।
স এৱ নস্ত্ৱাষ্ট্ৰভযাদ্দুৰন্তাত্
ত্ৰাতাশ্ৰিতান্ৱাৰিচৰোঽপি নূনম্ ॥ ২৩ ॥

পুৰা স্ৱযম্ভূৰপি সংযমাম্ভ-
স্যুদীৰ্ণৱাতোৰ্মিৰৱৈঃ কৰালে ।
একোঽৰৱিন্দাত্ পতিতস্ততাৰ
তস্মাদ্ ভযাদ্যেন স নোঽস্তু পাৰঃ ॥ ২৪ ॥

য এক ঈশো নিজমাযযা নঃ
সসৰ্জ যেনানুসৃজাম
ৱিশ্ৱম্ ।

যো নঃ সপত্নৈৰ্ভৃশমৰ্দ্যমানান্
দেৱৰ্ষিতিৰ্যঙ্নৃষু নিত্য এৱ ।
কৃতাৱতাৰস্তনুভিঃ স্ৱমাযযা
কৃত্ৱাত্মসাত্ পাতি যুগে যুগে চ ॥ ২৬ ॥

তমেৱ দেৱং ৱযমাত্মদৈৱতং
পৰং প্ৰধানং পুৰুষং ৱিশ্ৱমন্যম্ ।
ৱ্ৰজাম সৰ্ৱে শৰণং শৰণ্যং
স্ৱানাং স নো ধাস্যতি শং মহাত্মা ॥ ২৭ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি তেষাং মহাৰাজ সুৰাণামুপতিষ্ঠতাম্ ।
প্ৰতীচ্যাং দিশ্যভূদাৱিঃ শঙ্খচক্ৰগদাধৰঃ ॥ ২৮ ॥

আত্মতুল্যৈঃ ষোডশভিৰ্ৱিনা শ্ৰীৱত্সকৌস্তুভৌ ।
পৰ্যুপাসিতমুন্নিদ্ৰশৰদম্বুৰুহেক্ষণম্ ॥ ২৯ ॥

দৃষ্ট্ৱা তমৱনৌ সৰ্ৱ ঈক্ষণাহ্লাদৱিক্লৱাঃ ।
দণ্ডৱত্ পতিতা ৰাজঞ্ছনৈৰুত্থায তুষ্টুৱুঃ ॥ ৩০ ॥

শ্ৰীদেৱা ঊচুঃ
নমস্তে যজ্ঞৱীৰ্যায ৱযসে উত তে নমঃ ।
নমস্তে হ্যস্তচক্ৰায নমঃ সুপুৰুহূতযে ॥ ৩১ ॥

যত্তে গতীনাং তিসৃণামীশিতুঃ পৰমং পদম্ ।
নাৰ্ৱাচীনো ৱিসৰ্গস্য ধাতৰ্ৱেদিতুমৰ্হতি ॥ ৩২ ॥

ওঁ নমস্তেঽস্তু ভগৱন্নাৰাযণ ৱাসুদেৱাদিপুৰুষ মহাপুৰুষ মহানুভাৱ পৰমমঙ্গল পৰমকল্যাণ পৰমকাৰুণিক কেৱল জগদাধাৰ লোকৈকনাথ সৰ্ৱেশ্ৱৰ লক্ষ্মীনাথ পৰমহংসপৰিৱ্ৰাজকৈঃ পৰমেণাত্মযোগসমাধিনা পৰিভাৱিতপৰিস্ফুটপাৰমহংস্যধৰ্মেণোদ্ঘাটিততমঃকপাট দ্ৱাৰে চিত্তেঽপাৱৃত আত্মলোকে স্ৱযমুপলব্ধনিজসুখানুভৱো ভৱান্ ॥ ৩৩ ॥

দুৰৱবোধ ইৱ তৱাযং ৱিহাৰযোগো যদশৰণোঽশৰীৰ ইদমনৱেক্ষিতাস্মত্সমৱায আত্মনৈৱাৱিক্ৰিযমাণেন সগুণমগুণঃ সৃজসি পাসি হৰসি ॥ ৩৪ ॥

অথ তত্ৰ ভৱান্ কিং দেৱদত্তৱদিহ গুণৱিসৰ্গপতিতঃ পাৰতন্ত্ৰ্যেণ স্ৱকৃতকুশলাকুশলং ফলমুপাদদাত্যাহোস্ৱিদাত্মাৰাম উপশমশীলঃ সমঞ্জসদৰ্শন উদাস্ত ইতি হ ৱাৱ ন ৱিদামঃ ॥ ৩৫ ॥

ন হি ৱিৰোধ উভযং ভগৱত্যপৰিমিতগুণগণ ঈশ্ৱৰেঽনৱগাহ্যমাহাত্ম্যেঽৰ্ৱাচীনৱিকল্পৱিতৰ্কৱিচাৰপ্ৰমাণাভাসকুতৰ্কশাস্ত্ৰকলিলান্তঃকৰণাশ্ৰযদুৰৱগ্ৰহৱাদিনাং ৱিৱাদানৱসৰ উপৰত সমস্তমাযামযে কেৱল এৱাত্মমাযামন্তৰ্ধায কো ন্ৱৰ্থো দুৰ্ঘট ইৱ ভৱতি স্ৱৰূপদ্ৱযাভাৱাত্ ॥ ৩৬ ॥

সমৱিষমমতীনাং মতমনুসৰসি যথা
ৰজ্জুখণ্ডঃ সৰ্পাদিধিযাম্

স এৱ হি পুনঃ সৰ্ৱৱস্তুনি ৱস্তুস্ৱৰূপঃ সৰ্ৱেশ্ৱৰঃ সকলজগত্কাৰণকাৰণভূতঃ সৰ্ৱ প্ৰত্যগাত্মত্ৱাত্ সৰ্ৱগুণাভাসোপলক্ষিত এক এৱ পৰ্যৱশেষিতঃ ॥ ৩৮ ॥

অথ হ ৱাৱ তৱ মহিমামৃতৰসসমুদ্ৰৱিপ্ৰুষা সকৃদৱলীঢযা স্ৱমনসি নিষ্যন্দমানানৱৰতসুখেন ৱিস্মাৰিতদৃষ্টশ্ৰুতৱিষযসুখলেশাভাসাঃ পৰমভাগৱতা একান্তিনো ভগৱতি সৰ্ৱভূতপ্ৰিযসুহৃদি সৰ্ৱাত্মনি নিতৰাং নিৰন্তৰং নিৰ্ৱৃতমনসঃ কথমু হ ৱা এতে মধুমথন পুনঃ স্ৱাৰ্থকুশলা হ্যাত্মপ্ৰিযসুহৃদঃ সাধৱস্ত্ৱচ্চৰণাম্বুজানুসেৱাং ৱিসৃজন্তি ন যত্ৰ পুনৰযং সংসাৰপৰ্যাৱৰ্তঃ ॥ ৩৯ ॥

ত্ৰিভুৱনাত্মভৱন ত্ৰিৱিক্ৰম ত্ৰিনযন ত্ৰিলোকমনোহৰানুভাৱ তৱৈৱ ৱিভূতযো দিতিজদনুজাদযশ্চাপি তেষামুপক্ৰমসমযোঽযমিতি স্ৱাত্মমাযযা সুৰনৰমৃগমিশ্ৰিত জলচৰাকৃতিভিৰ্যথাপৰাধং দণ্ডং দণ্ডধৰ দধৰ্থ এৱমেনমপি ভগৱঞ্জহি ত্ৱাষ্ট্ৰমুত যদি মন্যসে ॥ ৪০ ॥

অস্মাকং তাৱকানাং তততত নতানাং হৰে তৱ চৰণনলিনযুগল ধ্যানানুবদ্ধহৃদযনিগডানাং স্ৱলিঙ্গৱিৱৰণেনাত্মসাত্কৃতানামনুকম্পানুৰঞ্জিতৱিশদৰুচিৰশিশিৰস্মিতাৱলোকেন ৱিগলিত মধুৰমুখ ৰসামৃত কলযা চান্তস্তাপমনঘাৰ্হসি শমযিতুম্ ॥ ৪১ ॥

অথ ভগৱংস্তৱাস্মাভিৰখিলজগদুত্পত্তিস্থিতিলযনিমিত্তাযমানদিৱ্যমাযাৱিনোদস্য সকলজীৱনিকাযানামন্তৰ্হৃদযেষু বহিৰপি চ ব্ৰহ্মপ্ৰত্যগাত্মস্ৱৰূপেণ প্ৰধানৰূপেণ চ যথাদেশকালদেহাৱস্থানৱিশেষং তদুপাদানোপলম্ভকতযানুভৱতঃ সৰ্ৱপ্ৰত্যযসাক্ষিণ আকাশশৰীৰস্য সাক্ষাত্পৰব্ৰহ্মণঃ পৰমাত্মনঃ কিযানিহ ৱাৰ্থৱিশেষো ৱিজ্ঞাপনীযঃ স্যাদ্ৱিস্ফুলিঙ্গাদিভিৰিৱ হিৰণ্যৰেতসঃ ॥ ৪২ ॥

অত এৱ স্ৱযং তদুপকল্পযাস্মাকং ভগৱতঃ পৰমগুৰোস্তৱ চৰণশতপলাশচ্ছাযাং ৱিৱিধৱৃজিন সংসাৰপৰিশ্ৰমোপশমনীমুপসৃতানাং ৱযং যত্কামেনোপসাদিতাঃ ॥ ৪৩ ॥

অথো ঈশ জহি ত্ৱাষ্ট্ৰং গ্ৰসন্তং ভুৱনত্ৰযম্ ।
গ্ৰস্তানি যেন নঃ কৃষ্ণ তেজাংস্যস্ত্ৰাযুধানি চ ॥ ৪৪ ॥

হংসায দহ্ৰনিলযায নিৰীক্ষকায
কৃষ্ণায মৃষ্টযশসে নিৰুপক্ৰমায ।
সত্সঙ্গ্ৰহায ভৱপান্থনিজাশ্ৰমাপ্তা-
ৱন্তে পৰীষ্টগতযে হৰযে নমস্তে ॥ ৪৫ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
অথৈৱমীডিতো ৰাজন্ সাদৰং ত্ৰিদশৈৰ্হৰিঃ ।
স্ৱমুপস্থানমাকৰ্ণ্য প্ৰাহ তানভিনন্দিতঃ ॥ ৪৬ ॥

শ্ৰীভগৱানুৱাচ
প্ৰীতোঽহং ৱঃ সুৰশ্ৰেষ্ঠা মদুপস্থানৱিদ্যযা ।
আত্মৈশ্ৱৰ্যস্মৃতিঃ পুংসাং ভক্তিশ্চৈৱ যযা মযি ॥ ৪৭ ॥

কিং দুৰাপং মযি প্ৰীতে তথাপি ৱিবুধৰ্ষভাঃ ।
ময্যেকান্তমতিৰ্নান্যন্মত্তো ৱাঞ্ছতি তত্ত্ৱৱিত্ ॥ ৪৮ ॥

ন ৱেদ কৃপণঃ শ্ৰেয আত্মনো গুণৱস্তুদৃক্ ।
তস্য তানিচ্ছতো যচ্ছেদ্যদি সোঽপি তথাৱিধঃ ॥ ৪৯ ॥

স্ৱযং নিঃশ্ৰেযসং ৱিদ্ৱান্ ন ৱক্ত্যজ্ঞায কৰ্ম হি ।
ন ৰাতি ৰোগিণোঽপথ্যং ৱাঞ্ছতোঽপি ভিষক্তমঃ ॥ ৫০ ॥

মঘৱন্ যাত ভদ্ৰং ৱো দধ্যঞ্চমৃষিসত্তমম্ ।
ৱিদ্যাৱ্ৰততপঃসাৰং গাত্ৰং যাচত মা চিৰম্ ॥ ৫১ ॥ H

স ৱা অধিগতো দধ্যঙ্ঙশ্ৱিভ্যাং ব্ৰহ্ম নিষ্কলম্ ।
যদ্ৱা অশ্ৱশিৰো নাম তযোৰমৰতাং ৱ্যধাত্ ॥ ৫২ ॥

দধ্যঙ্ঙাথৰ্ৱণস্ত্ৱষ্ট্ৰে ৱৰ্মাভেদ্যং মদাত্মকম্ ।
ৱিশ্ৱৰূপায যত্প্ৰাদাত্ ত্ৱষ্টা যত্ত্ৱমধাস্ততঃ ॥ ৫৩ ॥

যুষ্মভ্যং যাচিতোঽশ্ৱিভ্যাং ধৰ্মজ্ঞোঽঙ্গানি দাস্যতি ।
ততস্তৈৰাযুধশ্ৰেষ্ঠো ৱিশ্ৱকৰ্মৱিনিৰ্মিতঃ ।
যেন ৱৃত্ৰশিৰো হৰ্তা মত্তেজউপবৃংহিতঃ ॥ ৫৪ ॥

তস্মিন্ ৱিনিহতে যূযং তেজোঽস্ত্ৰাযুধসম্পদঃ ।
ভূযঃ প্ৰাপ্স্যথ ভদ্ৰং ৱো ন হিংসন্তি চ মত্পৰান্ ॥ ৫৫ ॥