শ্ৰীৰাজোৱাচ
সমঃ প্ৰিযঃ সুহৃদ্ব্ৰহ্মন্ ভূতানাং ভগৱান্ স্ৱযম্ ।
ইন্দ্ৰস্যাৰ্থে কথং দৈত্যানৱধীদ্ৱিষমো যথা ॥ ১ ॥
সমঃ প্ৰিযঃ সুহৃদ্ব্ৰহ্মন্ ভূতানাং ভগৱান্ স্ৱযম্ ।
ইন্দ্ৰস্যাৰ্থে কথং দৈত্যানৱধীদ্ৱিষমো যথা ॥ ১ ॥
ন হ্যস্যাৰ্থঃ সুৰগণৈঃ সাক্ষান্নিঃশ্ৰেযসাত্মনঃ ।
নৈৱাসুৰেভ্যো ৱিদ্ৱেষো নোদ্ৱেগশ্চাগুণস্য হি ॥ ২ ॥
নৈৱাসুৰেভ্যো ৱিদ্ৱেষো নোদ্ৱেগশ্চাগুণস্য হি ॥ ২ ॥
ইতি নঃ সুমহাভাগ নাৰাযণগুণান্ প্ৰতি ।
সংশযঃ সুমহাঞ্জাতস্তদ্ভৱাংশ্ছেত্তুমৰ্হতি ॥ ৩ ॥
সংশযঃ সুমহাঞ্জাতস্তদ্ভৱাংশ্ছেত্তুমৰ্হতি ॥ ৩ ॥
শ্ৰীঋষিৰুৱাচ
সাধু পৃষ্টং মহাৰাজ হৰেশ্চৰিতমদ্ভুতম্ ।
যদ্ ভাগৱতমাহাত্ম্যং ভগৱদ্ভক্তিৱৰ্ধনম্ ॥ ৪ ॥
সাধু পৃষ্টং মহাৰাজ হৰেশ্চৰিতমদ্ভুতম্ ।
যদ্ ভাগৱতমাহাত্ম্যং ভগৱদ্ভক্তিৱৰ্ধনম্ ॥ ৪ ॥
গীযতে পৰমং পুণ্যমৃষিভিৰ্নাৰদাদিভিঃ ।
নত্ৱা কৃষ্ণায মুনযে কথযিষ্যে হৰেঃ কথাম্ ॥ ৫ ॥
নত্ৱা কৃষ্ণায মুনযে কথযিষ্যে হৰেঃ কথাম্ ॥ ৫ ॥
নিৰ্গুণোঽপি হ্যজোঽৱ্যক্তো ভগৱান্প্ৰকৃতেঃ পৰঃ ।
স্ৱমাযাগুণমাৱিশ্য বাধ্যবাধকতাং গতঃ ॥ ৬ ॥
স্ৱমাযাগুণমাৱিশ্য বাধ্যবাধকতাং গতঃ ॥ ৬ ॥
সত্ত্ৱং ৰজস্তম ইতি প্ৰকৃতেৰ্নাত্মনো গুণাঃ ।
ন তেষাং যুগপদ্ৰাজন্ হ্ৰাস উল্লাস এৱ ৱা ॥ ৭ ॥
ন তেষাং যুগপদ্ৰাজন্ হ্ৰাস উল্লাস এৱ ৱা ॥ ৭ ॥
জযকালে তু সত্ত্ৱস্য দেৱৰ্ষীন্ ৰজসোঽসুৰান্ ।
তমসো যক্ষৰক্ষাংসি তত্কালানুগুণোঽভজত্ ॥ ৮ ॥
তমসো যক্ষৰক্ষাংসি তত্কালানুগুণোঽভজত্ ॥ ৮ ॥
জ্যোতিৰাদিৰিৱাভাতি সঙ্ঘাতান্ন ৱিৱিচ্যতে ।
ৱিদন্ত্যাত্মানমাত্মস্থং মথিত্ৱা কৱযোঽন্ততঃ ॥ ৯ ॥
ৱিদন্ত্যাত্মানমাত্মস্থং মথিত্ৱা কৱযোঽন্ততঃ ॥ ৯ ॥
যদা সিসৃক্ষুঃ পুৰ আত্মনঃ পৰো
ৰজঃ সৃজত্যেষ পৃথক্ স্ৱমাযযা ।
সত্ত্ৱং ৱিচিত্ৰাসু ৰিৰংসুৰীশ্ৱৰঃ
শযিষ্যমাণস্তম ঈৰযত্যসৌ ॥ ১০ ॥
ৰজঃ সৃজত্যেষ পৃথক্ স্ৱমাযযা ।
সত্ত্ৱং ৱিচিত্ৰাসু ৰিৰংসুৰীশ্ৱৰঃ
শযিষ্যমাণস্তম ঈৰযত্যসৌ ॥ ১০ ॥
কালং চৰন্তং সৃজতীশ আশ্ৰযং ।
প্ৰধানপুম্ভ্যাং নৰদেৱ সত্যকৃত্ ॥ ১১ ॥
প্ৰধানপুম্ভ্যাং নৰদেৱ সত্যকৃত্ ॥ ১১ ॥
য এষ ৰাজন্নপি কাল ঈশিতা
সত্ত্ৱং সুৰানীকমিৱৈধযত্যতঃ ।
তত্প্ৰত্যনীকানসুৰান্ সুৰপ্ৰিযো
ৰজস্তমস্কান্ প্ৰমিণোত্যুৰুশ্ৰৱাঃ ॥ ১২ ॥
সত্ত্ৱং সুৰানীকমিৱৈধযত্যতঃ ।
তত্প্ৰত্যনীকানসুৰান্ সুৰপ্ৰিযো
ৰজস্তমস্কান্ প্ৰমিণোত্যুৰুশ্ৰৱাঃ ॥ ১২ ॥
অত্ৰৈৱোদাহৃতঃ পূৰ্ৱমিতিহাসঃ সুৰৰ্ষিণা ।
প্ৰীত্যা মহাক্ৰতৌ ৰাজন্ পৃচ্ছতেঽজাতশত্ৰৱে ॥ ১৩ ॥
প্ৰীত্যা মহাক্ৰতৌ ৰাজন্ পৃচ্ছতেঽজাতশত্ৰৱে ॥ ১৩ ॥
দৃষ্ট্ৱা মহাদ্ভুতং ৰাজা ৰাজসূযে মহাক্ৰতৌ ।
ৱাসুদেৱে ভগৱতি সাযুজ্যং চেদিভূভুজঃ ॥ ১৪ ॥
ৱাসুদেৱে ভগৱতি সাযুজ্যং চেদিভূভুজঃ ॥ ১৪ ॥
তত্ৰাসীনং সুৰঋষিং ৰাজা পাণ্ডুসুতঃ ক্ৰতৌ ।
পপ্ৰচ্ছ ৱিস্মিতমনা মুনীনাং শৃণ্ৱতামিদম্ ॥ ১৫ ॥
পপ্ৰচ্ছ ৱিস্মিতমনা মুনীনাং শৃণ্ৱতামিদম্ ॥ ১৫ ॥
শ্ৰীযুধিষ্ঠিৰ উৱাচ
অহো অত্যদ্ভুতং হ্যেতদ্দুৰ্লভৈকান্তিনামপি ।
ৱাসুদেৱে পৰে তত্ত্ৱে প্ৰাপ্তিশ্চৈদ্যস্য ৱিদ্ৱিষঃ ॥ ১৬ ॥
অহো অত্যদ্ভুতং হ্যেতদ্দুৰ্লভৈকান্তিনামপি ।
ৱাসুদেৱে পৰে তত্ত্ৱে প্ৰাপ্তিশ্চৈদ্যস্য ৱিদ্ৱিষঃ ॥ ১৬ ॥
এতদ্ৱেদিতুমিচ্ছামঃ সৰ্ৱ এৱ ৱযং মুনে ।
ভগৱন্নিন্দযা ৱেনো দ্ৱিজৈস্তমসি পাতিতঃ ॥ ১৭ ॥
ভগৱন্নিন্দযা ৱেনো দ্ৱিজৈস্তমসি পাতিতঃ ॥ ১৭ ॥
দমঘোষসুতঃ পাপ আৰভ্য কলভাষণাত্ ।
সম্প্ৰত্যমৰ্ষী গোৱিন্দে দন্তৱক্ৰশ্চ দুৰ্মতিঃ ॥ ১৮ ॥
সম্প্ৰত্যমৰ্ষী গোৱিন্দে দন্তৱক্ৰশ্চ দুৰ্মতিঃ ॥ ১৮ ॥
শপতোৰসকৃদ্ৱিষ্ণুং যদ্ব্ৰহ্ম পৰমৱ্যযম্ ।
শ্ৱিত্ৰো ন জাতো জিহ্ৱাযাং নান্ধং ৱিৱিশতুস্তমঃ ॥ ১৯ ॥
শ্ৱিত্ৰো ন জাতো জিহ্ৱাযাং নান্ধং ৱিৱিশতুস্তমঃ ॥ ১৯ ॥
কথং তস্মিন্ ভগৱতি দুৰৱগ্ৰাহ্যধামনি ।
পশ্যতাং সৰ্ৱলোকানাং লযমীযতুৰঞ্জসা ॥ ২০ ॥
পশ্যতাং সৰ্ৱলোকানাং লযমীযতুৰঞ্জসা ॥ ২০ ॥
এতদ্ভ্ৰাম্যতি মে বুদ্ধিৰ্দীপাৰ্চিৰিৱ ৱাযুনা ।
ব্ৰূহ্যেতদদ্ভুততমং ভগৱান্হ্যত্ৰ কাৰণম্ ॥ ২১ ॥
ব্ৰূহ্যেতদদ্ভুততমং ভগৱান্হ্যত্ৰ কাৰণম্ ॥ ২১ ॥
শ্ৰীবাদৰাযণিৰুৱাচ
ৰাজ্ঞস্তদ্ৱচ আকৰ্ণ্য নাৰদো ভগৱানৃষিঃ ।
তুষ্টঃ প্ৰাহ তমাভাষ্য শৃণ্ৱত্যাস্তত্সদঃ কথাঃ ॥ ২২ ॥
ৰাজ্ঞস্তদ্ৱচ আকৰ্ণ্য নাৰদো ভগৱানৃষিঃ ।
তুষ্টঃ প্ৰাহ তমাভাষ্য শৃণ্ৱত্যাস্তত্সদঃ কথাঃ ॥ ২২ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
নিন্দনস্তৱসত্কাৰন্যক্কাৰাৰ্থং কলেৱৰম্ ।
প্ৰধানপৰযো ৰাজন্নৱিৱেকেন কল্পিতম্ ॥ ২৩ ॥
নিন্দনস্তৱসত্কাৰন্যক্কাৰাৰ্থং কলেৱৰম্ ।
প্ৰধানপৰযো ৰাজন্নৱিৱেকেন কল্পিতম্ ॥ ২৩ ॥
হিংসা তদভিমানেন দণ্ডপাৰুষ্যযোৰ্যথা ।
ৱৈষম্যমিহ ভূতানাং মমাহমিতি পাৰ্থিৱ ॥ ২৪ ॥
ৱৈষম্যমিহ ভূতানাং মমাহমিতি পাৰ্থিৱ ॥ ২৪ ॥
যন্নিবদ্ধোঽভিমানোঽযং তদ্ৱধাত্প্ৰাণিনাং ৱধঃ ।
তথা ন যস্য কৈৱল্যাদভিমানোঽখিলাত্মনঃ ।
পৰস্য দমকৰ্তুৰ্হি হিংসা কেনাস্য কল্প্যতে ॥ ২৫ ॥
তথা ন যস্য কৈৱল্যাদভিমানোঽখিলাত্মনঃ ।
পৰস্য দমকৰ্তুৰ্হি হিংসা কেনাস্য কল্প্যতে ॥ ২৫ ॥
তস্মাদ্ৱৈৰানুবন্ধেন নিৰ্ৱৈৰেণ ভযেন ৱা ।
স্নেহাত্কামেন ৱা যুঞ্জ্যাত্ কথঞ্চিন্নেক্ষতে পৃথক্ ॥ ২৬ ॥
স্নেহাত্কামেন ৱা যুঞ্জ্যাত্ কথঞ্চিন্নেক্ষতে পৃথক্ ॥ ২৬ ॥
যথা ৱৈৰানুবন্ধেন মৰ্ত্যস্তন্মযতামিযাত্ ।
ন তথা ভক্তিযোগেন ইতি মে নিশ্চিতা মতিঃ ॥ ২৭ ॥
ন তথা ভক্তিযোগেন ইতি মে নিশ্চিতা মতিঃ ॥ ২৭ ॥
কীটঃ পেশস্কৃতা ৰুদ্ধঃ কুড্যাযাং তমনুস্মৰন্ ।
সংৰম্ভভযযোগেন ৱিন্দতে তত্স্ৱৰূপতাম্ ॥ ২৮ ॥
সংৰম্ভভযযোগেন ৱিন্দতে তত্স্ৱৰূপতাম্ ॥ ২৮ ॥
এৱং কৃষ্ণে ভগৱতি মাযামনুজ ঈশ্ৱৰে ।
ৱৈৰেণ পূতপাপ্মানস্তমাপুৰনুচিন্তযা ॥ ২৯ ॥
ৱৈৰেণ পূতপাপ্মানস্তমাপুৰনুচিন্তযা ॥ ২৯ ॥
কামাদ্ দ্ৱেষাদ্ভযাত্স্নেহাদ্যথা ভক্ত্যেশ্ৱৰে মনঃ ।
আৱেশ্য তদঘং হিত্ৱা বহৱস্তদ্গতিং গতাঃ ॥ ৩০ ॥
আৱেশ্য তদঘং হিত্ৱা বহৱস্তদ্গতিং গতাঃ ॥ ৩০ ॥
গোপ্যঃ কামাদ্ভযাত্কংসো দ্ৱেষাচ্চৈদ্যাদযো নৃপাঃ ।
সম্বন্ধাদ্ ৱৃষ্ণযঃ স্নেহাদ্যূযং ভক্ত্যা ৱযং ৱিভো ॥ ৩১ ॥
সম্বন্ধাদ্ ৱৃষ্ণযঃ স্নেহাদ্যূযং ভক্ত্যা ৱযং ৱিভো ॥ ৩১ ॥
কতমোঽপি ন ৱেনঃ স্যাত্পঞ্চানাং পুৰুষং প্ৰতি ।
তস্মাত্ কেনাপ্যুপাযেন মনঃ কৃষ্ণে নিৱেশযেত্ ॥ ৩২ ॥
তস্মাত্ কেনাপ্যুপাযেন মনঃ কৃষ্ণে নিৱেশযেত্ ॥ ৩২ ॥
মাতৃষ্ৱস্ৰেযো ৱশ্চৈদ্যো দন্তৱক্ৰশ্চ পাণ্ডৱ ।
পাৰ্ষদপ্ৰৱৰৌ ৱিষ্ণোৰ্ৱিপ্ৰশাপাত্পদচ্যুতৌ ॥ ৩৩ ॥
পাৰ্ষদপ্ৰৱৰৌ ৱিষ্ণোৰ্ৱিপ্ৰশাপাত্পদচ্যুতৌ ॥ ৩৩ ॥
শ্ৰীযুধিষ্ঠিৰ উৱাচ
কীদৃশঃ কস্য ৱা শাপো হৰিদাসাভিমৰ্শনঃ ।
অশ্ৰদ্ধেয ইৱাভাতি হৰেৰেকান্তিনাং ভৱঃ ॥ ৩৪ ॥
কীদৃশঃ কস্য ৱা শাপো হৰিদাসাভিমৰ্শনঃ ।
অশ্ৰদ্ধেয ইৱাভাতি হৰেৰেকান্তিনাং ভৱঃ ॥ ৩৪ ॥
দেহেন্দ্ৰিযাসুহীনানাং ৱৈকুণ্ঠপুৰৱাসিনাম্ ।
দেহসম্বন্ধসম্বদ্ধমেতদাখ্যাতুমৰ্হসি ॥ ৩৫ ॥
দেহসম্বন্ধসম্বদ্ধমেতদাখ্যাতুমৰ্হসি ॥ ৩৫ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
একদা ব্ৰহ্মণঃ পুত্ৰা ৱিষ্ণুলোকং যদৃচ্ছযা ।
সনন্দনাদযো জগ্মুশ্চৰন্তো ভুৱনত্ৰযম্ ॥ ৩৬ ॥
একদা ব্ৰহ্মণঃ পুত্ৰা ৱিষ্ণুলোকং যদৃচ্ছযা ।
সনন্দনাদযো জগ্মুশ্চৰন্তো ভুৱনত্ৰযম্ ॥ ৩৬ ॥
পঞ্চষড্ঢাযনাৰ্ভাভাঃ পূৰ্ৱেষামপি পূৰ্ৱজাঃ ।
দিগ্ৱাসসঃ শিশূন্ মত্ৱা দ্ৱাঃস্থৌ তান্ প্ৰত্যষেধতাম্ ॥ ৩৭ ॥
দিগ্ৱাসসঃ শিশূন্ মত্ৱা দ্ৱাঃস্থৌ তান্ প্ৰত্যষেধতাম্ ॥ ৩৭ ॥
অশপন্ কুপিতা এৱং যুৱাং ৱাসং ন চাৰ্হথঃ ।
ৰজস্তমোভ্যাং ৰহিতে পাদমূলে মধুদ্ৱিষঃ ।
পাপিষ্ঠামাসুৰীং যোনিং বালিশৌ যাতমাশ্ৱতঃ ॥ ৩৮ ॥
ৰজস্তমোভ্যাং ৰহিতে পাদমূলে মধুদ্ৱিষঃ ।
পাপিষ্ঠামাসুৰীং যোনিং বালিশৌ যাতমাশ্ৱতঃ ॥ ৩৮ ॥
এৱং শপ্তৌ স্ৱভৱনাত্ পতন্তৌ তৌ কৃপালুভিঃ ।
প্ৰোক্তৌ পুনৰ্জন্মভিৰ্ৱাং ত্ৰিভিৰ্লোকায কল্পতাম্ ॥ ৩৯ ॥
প্ৰোক্তৌ পুনৰ্জন্মভিৰ্ৱাং ত্ৰিভিৰ্লোকায কল্পতাম্ ॥ ৩৯ ॥
জজ্ঞাতে তৌ দিতেঃ পুত্ৰৌ দৈত্যদানৱৱন্দিতৌ ।
হিৰণ্যকশিপুৰ্জ্যেষ্ঠো হিৰণ্যাক্ষোঽনুজস্ততঃ ॥ ৪০ ॥
হিৰণ্যকশিপুৰ্জ্যেষ্ঠো হিৰণ্যাক্ষোঽনুজস্ততঃ ॥ ৪০ ॥
হতো হিৰণ্যকশিপুৰ্হৰিণা সিংহৰূপিণা ।
হিৰণ্যাক্ষো ধৰোদ্ধাৰে বিভ্ৰতা শৌকৰং ৱপুঃ ॥ ৪১ ॥
হিৰণ্যাক্ষো ধৰোদ্ধাৰে বিভ্ৰতা শৌকৰং ৱপুঃ ॥ ৪১ ॥
হিৰণ্যকশিপুঃ পুত্ৰং প্ৰহ্লাদং কেশৱপ্ৰিযম্ ।
জিঘাংসুৰকৰোন্নানা যাতনা মৃত্যুহেতৱে ॥ ৪২ ॥
জিঘাংসুৰকৰোন্নানা যাতনা মৃত্যুহেতৱে ॥ ৪২ ॥
তং সৰ্ৱভূতাত্মভূতং প্ৰশান্তং সমদৰ্শনম্ ।
ভগৱত্তেজসা স্পৃষ্টং নাশক্নোদ্ধন্তুমুদ্যমৈঃ ॥ ৪৩ ॥
ভগৱত্তেজসা স্পৃষ্টং নাশক্নোদ্ধন্তুমুদ্যমৈঃ ॥ ৪৩ ॥
ততস্তৌ ৰাক্ষসৌ জাতৌ কেশিন্যাং ৱিশ্ৰৱঃসুতৌ ।
ৰাৱণঃ কুম্ভকৰ্ণশ্চ সৰ্ৱলোকোপতাপনৌ ॥ ৪৪ ॥
ৰাৱণঃ কুম্ভকৰ্ণশ্চ সৰ্ৱলোকোপতাপনৌ ॥ ৪৪ ॥
তত্ৰাপি ৰাঘৱো ভূত্ৱা ন্যহনচ্ছাপমুক্তযে ।
ৰামৱীৰ্যং শ্ৰোষ্যসি ত্ৱং মাৰ্কণ্ডেযমুখাত্প্ৰভো ॥ ৪৫ ॥
ৰামৱীৰ্যং শ্ৰোষ্যসি ত্ৱং মাৰ্কণ্ডেযমুখাত্প্ৰভো ॥ ৪৫ ॥
তাৱত্ৰ ক্ষত্ৰিযৌ জাতৌ মাতৃষ্ৱস্ৰাত্মজৌ তৱ ।
অধুনা শাপনিৰ্মুক্তৌ কৃষ্ণচক্ৰহতাংহসৌ ॥ ৪৬ ॥
অধুনা শাপনিৰ্মুক্তৌ কৃষ্ণচক্ৰহতাংহসৌ ॥ ৪৬ ॥
ৱৈৰানুবন্ধতীৱ্ৰেণ ধ্যানেনাচ্যুতসাত্মতাম্ ।
নীতৌ পুনৰ্হৰেঃ পাৰ্শ্ৱং জগ্মতুৰ্ৱিষ্ণুপাৰ্ষদৌ ॥ ৪৭ ॥
নীতৌ পুনৰ্হৰেঃ পাৰ্শ্ৱং জগ্মতুৰ্ৱিষ্ণুপাৰ্ষদৌ ॥ ৪৭ ॥
শ্ৰীযুধিষ্ঠিৰ উৱাচ
ৱিদ্ৱেষো দযিতে পুত্ৰে কথমাসীন্মহাত্মনি ।
ব্ৰূহি মে ভগৱন্যেন প্ৰহ্লাদস্যাচ্যুতাত্মতা ॥ ৪৮ ॥
ৱিদ্ৱেষো দযিতে পুত্ৰে কথমাসীন্মহাত্মনি ।
ব্ৰূহি মে ভগৱন্যেন প্ৰহ্লাদস্যাচ্যুতাত্মতা ॥ ৪৮ ॥