ശ്രീരാജോവാച
സമഃ പ്രിയഃ സുഹൃദ്ബ്രഹ്മന് ഭൂതാനാം ഭഗവാന് സ്വയമ് ।
ഇന്ദ്രസ്യാര്ഥേ കഥം ദൈത്യാനവധീദ്വിഷമോ യഥാ ॥ ൧ ॥
സമഃ പ്രിയഃ സുഹൃദ്ബ്രഹ്മന് ഭൂതാനാം ഭഗവാന് സ്വയമ് ।
ഇന്ദ്രസ്യാര്ഥേ കഥം ദൈത്യാനവധീദ്വിഷമോ യഥാ ॥ ൧ ॥
ന ഹ്യസ്യാര്ഥഃ സുരഗണൈഃ സാക്ഷാന്നിഃശ്രേയസാത്മനഃ ।
നൈവാസുരേഭ്യോ വിദ്വേഷോ നോദ്വേഗശ്ചാഗുണസ്യ ഹി ॥ ൨ ॥
നൈവാസുരേഭ്യോ വിദ്വേഷോ നോദ്വേഗശ്ചാഗുണസ്യ ഹി ॥ ൨ ॥
ഇതി നഃ സുമഹാഭാഗ നാരായണഗുണാന് പ്രതി ।
സംശയഃ സുമഹാഞ്ജാതസ്തദ്ഭവാംശ്ഛേത്തുമര്ഹതി ॥ ൩ ॥
സംശയഃ സുമഹാഞ്ജാതസ്തദ്ഭവാംശ്ഛേത്തുമര്ഹതി ॥ ൩ ॥
ശ്രീഋഷിരുവാച
സാധു പൃഷ്ടം മഹാരാജ ഹരേശ്ചരിതമദ്ഭുതമ് ।
യദ് ഭാഗവതമാഹാത്മ്യം ഭഗവദ്ഭക്തിവര്ധനമ് ॥ ൪ ॥
സാധു പൃഷ്ടം മഹാരാജ ഹരേശ്ചരിതമദ്ഭുതമ് ।
യദ് ഭാഗവതമാഹാത്മ്യം ഭഗവദ്ഭക്തിവര്ധനമ് ॥ ൪ ॥
ഗീയതേ പരമം പുണ്യമൃഷിഭിര്നാരദാദിഭിഃ ।
നത്വാ കൃഷ്ണായ മുനയേ കഥയിഷ്യേ ഹരേഃ കഥാമ് ॥ ൫ ॥
നത്വാ കൃഷ്ണായ മുനയേ കഥയിഷ്യേ ഹരേഃ കഥാമ് ॥ ൫ ॥
നിര്ഗുണോഽപി ഹ്യജോഽവ്യക്തോ ഭഗവാന്പ്രകൃതേഃ പരഃ ।
സ്വമായാഗുണമാവിശ്യ ബാധ്യബാധകതാം ഗതഃ ॥ ൬ ॥
സ്വമായാഗുണമാവിശ്യ ബാധ്യബാധകതാം ഗതഃ ॥ ൬ ॥
സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി പ്രകൃതേര്നാത്മനോ ഗുണാഃ ।
ന തേഷാം യുഗപദ്രാജന് ഹ്രാസ ഉല്ലാസ ഏവ വാ ॥ ൭ ॥
ന തേഷാം യുഗപദ്രാജന് ഹ്രാസ ഉല്ലാസ ഏവ വാ ॥ ൭ ॥
ജയകാലേ തു സത്ത്വസ്യ ദേവര്ഷീന് രജസോഽസുരാന് ।
തമസോ യക്ഷരക്ഷാംസി തത്കാലാനുഗുണോഽഭജത് ॥ ൮ ॥
തമസോ യക്ഷരക്ഷാംസി തത്കാലാനുഗുണോഽഭജത് ॥ ൮ ॥
ജ്യോതിരാദിരിവാഭാതി സങ്ഘാതാന്ന വിവിച്യതേ ।
വിദന്ത്യാത്മാനമാത്മസ്ഥം മഥിത്വാ കവയോഽന്തതഃ ॥ ൯ ॥
വിദന്ത്യാത്മാനമാത്മസ്ഥം മഥിത്വാ കവയോഽന്തതഃ ॥ ൯ ॥
യദാ സിസൃക്ഷുഃ പുര ആത്മനഃ പരോ
രജഃ സൃജത്യേഷ പൃഥക് സ്വമായയാ ।
സത്ത്വം വിചിത്രാസു രിരംസുരീശ്വരഃ
ശയിഷ്യമാണസ്തമ ഈരയത്യസൌ ॥ ൧൦ ॥
രജഃ സൃജത്യേഷ പൃഥക് സ്വമായയാ ।
സത്ത്വം വിചിത്രാസു രിരംസുരീശ്വരഃ
ശയിഷ്യമാണസ്തമ ഈരയത്യസൌ ॥ ൧൦ ॥
കാലം ചരന്തം സൃജതീശ ആശ്രയം ।
പ്രധാനപുമ്ഭ്യാം നരദേവ സത്യകൃത് ॥ ൧൧ ॥
പ്രധാനപുമ്ഭ്യാം നരദേവ സത്യകൃത് ॥ ൧൧ ॥
യ ഏഷ രാജന്നപി കാല ഈശിതാ
സത്ത്വം സുരാനീകമിവൈധയത്യതഃ ।
തത്പ്രത്യനീകാനസുരാന് സുരപ്രിയോ
രജസ്തമസ്കാന് പ്രമിണോത്യുരുശ്രവാഃ ॥ ൧൨ ॥
സത്ത്വം സുരാനീകമിവൈധയത്യതഃ ।
തത്പ്രത്യനീകാനസുരാന് സുരപ്രിയോ
രജസ്തമസ്കാന് പ്രമിണോത്യുരുശ്രവാഃ ॥ ൧൨ ॥
അത്രൈവോദാഹൃതഃ പൂര്വമിതിഹാസഃ സുരര്ഷിണാ ।
പ്രീത്യാ മഹാക്രതൌ രാജന് പൃച്ഛതേഽജാതശത്രവേ ॥ ൧൩ ॥
പ്രീത്യാ മഹാക്രതൌ രാജന് പൃച്ഛതേഽജാതശത്രവേ ॥ ൧൩ ॥
ദൃഷ്ട്വാ മഹാദ്ഭുതം രാജാ രാജസൂയേ മഹാക്രതൌ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി സായുജ്യം ചേദിഭൂഭുജഃ ॥ ൧൪ ॥
വാസുദേവേ ഭഗവതി സായുജ്യം ചേദിഭൂഭുജഃ ॥ ൧൪ ॥
തത്രാസീനം സുരഋഷിം രാജാ പാണ്ഡുസുതഃ ക്രതൌ ।
പപ്രച്ഛ വിസ്മിതമനാ മുനീനാം ശൃണ്വതാമിദമ് ॥ ൧൫ ॥
പപ്രച്ഛ വിസ്മിതമനാ മുനീനാം ശൃണ്വതാമിദമ് ॥ ൧൫ ॥
ശ്രീയുധിഷ്ഠിര ഉവാച
അഹോ അത്യദ്ഭുതം ഹ്യേതദ്ദുര്ലഭൈകാന്തിനാമപി ।
വാസുദേവേ പരേ തത്ത്വേ പ്രാപ്തിശ്ചൈദ്യസ്യ വിദ്വിഷഃ ॥ ൧൬ ॥
അഹോ അത്യദ്ഭുതം ഹ്യേതദ്ദുര്ലഭൈകാന്തിനാമപി ।
വാസുദേവേ പരേ തത്ത്വേ പ്രാപ്തിശ്ചൈദ്യസ്യ വിദ്വിഷഃ ॥ ൧൬ ॥
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമഃ സര്വ ഏവ വയം മുനേ ।
ഭഗവന്നിന്ദയാ വേനോ ദ്വിജൈസ്തമസി പാതിതഃ ॥ ൧൭ ॥
ഭഗവന്നിന്ദയാ വേനോ ദ്വിജൈസ്തമസി പാതിതഃ ॥ ൧൭ ॥
ദമഘോഷസുതഃ പാപ ആരഭ്യ കലഭാഷണാത് ।
സമ്പ്രത്യമര്ഷീ ഗോവിന്ദേ ദന്തവക്രശ്ച ദുര്മതിഃ ॥ ൧൮ ॥
സമ്പ്രത്യമര്ഷീ ഗോവിന്ദേ ദന്തവക്രശ്ച ദുര്മതിഃ ॥ ൧൮ ॥
ശപതോരസകൃദ്വിഷ്ണും യദ്ബ്രഹ്മ പരമവ്യയമ് ।
ശ്വിത്രോ ന ജാതോ ജിഹ്വായാം നാന്ധം വിവിശതുസ്തമഃ ॥ ൧൯ ॥
ശ്വിത്രോ ന ജാതോ ജിഹ്വായാം നാന്ധം വിവിശതുസ്തമഃ ॥ ൧൯ ॥
കഥം തസ്മിന് ഭഗവതി ദുരവഗ്രാഹ്യധാമനി ।
പശ്യതാം സര്വലോകാനാം ലയമീയതുരഞ്ജസാ ॥ ൨൦ ॥
പശ്യതാം സര്വലോകാനാം ലയമീയതുരഞ്ജസാ ॥ ൨൦ ॥
ഏതദ്ഭ്രാമ്യതി മേ ബുദ്ധിര്ദീപാര്ചിരിവ വായുനാ ।
ബ്രൂഹ്യേതദദ്ഭുതതമം ഭഗവാന്ഹ്യത്ര കാരണമ് ॥ ൨൧ ॥
ബ്രൂഹ്യേതദദ്ഭുതതമം ഭഗവാന്ഹ്യത്ര കാരണമ് ॥ ൨൧ ॥
ശ്രീബാദരായണിരുവാച
രാജ്ഞസ്തദ്വച ആകര്ണ്യ നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ ।
തുഷ്ടഃ പ്രാഹ തമാഭാഷ്യ ശൃണ്വത്യാസ്തത്സദഃ കഥാഃ ॥ ൨൨ ॥
രാജ്ഞസ്തദ്വച ആകര്ണ്യ നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ ।
തുഷ്ടഃ പ്രാഹ തമാഭാഷ്യ ശൃണ്വത്യാസ്തത്സദഃ കഥാഃ ॥ ൨൨ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
നിന്ദനസ്തവസത്കാരന്യക്കാരാര്ഥം കലേവരമ് ।
പ്രധാനപരയോ രാജന്നവിവേകേന കല്പിതമ് ॥ ൨൩ ॥
നിന്ദനസ്തവസത്കാരന്യക്കാരാര്ഥം കലേവരമ് ।
പ്രധാനപരയോ രാജന്നവിവേകേന കല്പിതമ് ॥ ൨൩ ॥
ഹിംസാ തദഭിമാനേന ദണ്ഡപാരുഷ്യയോര്യഥാ ।
വൈഷമ്യമിഹ ഭൂതാനാം മമാഹമിതി പാര്ഥിവ ॥ ൨൪ ॥
വൈഷമ്യമിഹ ഭൂതാനാം മമാഹമിതി പാര്ഥിവ ॥ ൨൪ ॥
യന്നിബദ്ധോഽഭിമാനോഽയം തദ്വധാത്പ്രാണിനാം വധഃ ।
തഥാ ന യസ്യ കൈവല്യാദഭിമാനോഽഖിലാത്മനഃ ।
പരസ്യ ദമകര്തുര്ഹി ഹിംസാ കേനാസ്യ കല്പ്യതേ ॥ ൨൫ ॥
തഥാ ന യസ്യ കൈവല്യാദഭിമാനോഽഖിലാത്മനഃ ।
പരസ്യ ദമകര്തുര്ഹി ഹിംസാ കേനാസ്യ കല്പ്യതേ ॥ ൨൫ ॥
തസ്മാദ്വൈരാനുബന്ധേന നിര്വൈരേണ ഭയേന വാ ।
സ്നേഹാത്കാമേന വാ യുഞ്ജ്യാത് കഥഞ്ചിന്നേക്ഷതേ പൃഥക് ॥ ൨൬ ॥
സ്നേഹാത്കാമേന വാ യുഞ്ജ്യാത് കഥഞ്ചിന്നേക്ഷതേ പൃഥക് ॥ ൨൬ ॥
യഥാ വൈരാനുബന്ധേന മര്ത്യസ്തന്മയതാമിയാത് ।
ന തഥാ ഭക്തിയോഗേന ഇതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ ॥ ൨൭ ॥
ന തഥാ ഭക്തിയോഗേന ഇതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ ॥ ൨൭ ॥
കീടഃ പേശസ്കൃതാ രുദ്ധഃ കുഡ്യായാം തമനുസ്മരന് ।
സംരമ്ഭഭയയോഗേന വിന്ദതേ തത്സ്വരൂപതാമ് ॥ ൨൮ ॥
സംരമ്ഭഭയയോഗേന വിന്ദതേ തത്സ്വരൂപതാമ് ॥ ൨൮ ॥
ഏവം കൃഷ്ണേ ഭഗവതി മായാമനുജ ഈശ്വരേ ।
വൈരേണ പൂതപാപ്മാനസ്തമാപുരനുചിന്തയാ ॥ ൨൯ ॥
വൈരേണ പൂതപാപ്മാനസ്തമാപുരനുചിന്തയാ ॥ ൨൯ ॥
കാമാദ് ദ്വേഷാദ്ഭയാത്സ്നേഹാദ്യഥാ ഭക്ത്യേശ്വരേ മനഃ ।
ആവേശ്യ തദഘം ഹിത്വാ ബഹവസ്തദ്ഗതിം ഗതാഃ ॥ ൩൦ ॥
ആവേശ്യ തദഘം ഹിത്വാ ബഹവസ്തദ്ഗതിം ഗതാഃ ॥ ൩൦ ॥
ഗോപ്യഃ കാമാദ്ഭയാത്കംസോ ദ്വേഷാച്ചൈദ്യാദയോ നൃപാഃ ।
സമ്ബന്ധാദ് വൃഷ്ണയഃ സ്നേഹാദ്യൂയം ഭക്ത്യാ വയം വിഭോ ॥ ൩൧ ॥
സമ്ബന്ധാദ് വൃഷ്ണയഃ സ്നേഹാദ്യൂയം ഭക്ത്യാ വയം വിഭോ ॥ ൩൧ ॥
കതമോഽപി ന വേനഃ സ്യാത്പഞ്ചാനാം പുരുഷം പ്രതി ।
തസ്മാത് കേനാപ്യുപായേന മനഃ കൃഷ്ണേ നിവേശയേത് ॥ ൩൨ ॥
തസ്മാത് കേനാപ്യുപായേന മനഃ കൃഷ്ണേ നിവേശയേത് ॥ ൩൨ ॥
മാതൃഷ്വസ്രേയോ വശ്ചൈദ്യോ ദന്തവക്രശ്ച പാണ്ഡവ ।
പാര്ഷദപ്രവരൌ വിഷ്ണോര്വിപ്രശാപാത്പദച്യുതൌ ॥ ൩൩ ॥
പാര്ഷദപ്രവരൌ വിഷ്ണോര്വിപ്രശാപാത്പദച്യുതൌ ॥ ൩൩ ॥
ശ്രീയുധിഷ്ഠിര ഉവാച
കീദൃശഃ കസ്യ വാ ശാപോ ഹരിദാസാഭിമര്ശനഃ ।
അശ്രദ്ധേയ ഇവാഭാതി ഹരേരേകാന്തിനാം ഭവഃ ॥ ൩൪ ॥
കീദൃശഃ കസ്യ വാ ശാപോ ഹരിദാസാഭിമര്ശനഃ ।
അശ്രദ്ധേയ ഇവാഭാതി ഹരേരേകാന്തിനാം ഭവഃ ॥ ൩൪ ॥
ദേഹേന്ദ്രിയാസുഹീനാനാം വൈകുണ്ഠപുരവാസിനാമ് ।
ദേഹസമ്ബന്ധസമ്ബദ്ധമേതദാഖ്യാതുമര്ഹസി ॥ ൩൫ ॥
ദേഹസമ്ബന്ധസമ്ബദ്ധമേതദാഖ്യാതുമര്ഹസി ॥ ൩൫ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഏകദാ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ വിഷ്ണുലോകം യദൃച്ഛയാ ।
സനന്ദനാദയോ ജഗ്മുശ്ചരന്തോ ഭുവനത്രയമ് ॥ ൩൬ ॥
ഏകദാ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ വിഷ്ണുലോകം യദൃച്ഛയാ ।
സനന്ദനാദയോ ജഗ്മുശ്ചരന്തോ ഭുവനത്രയമ് ॥ ൩൬ ॥
പഞ്ചഷഡ്ഢായനാര്ഭാഭാഃ പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജാഃ ।
ദിഗ്വാസസഃ ശിശൂന് മത്വാ ദ്വാഃസ്ഥൌ താന് പ്രത്യഷേധതാമ് ॥ ൩൭ ॥
ദിഗ്വാസസഃ ശിശൂന് മത്വാ ദ്വാഃസ്ഥൌ താന് പ്രത്യഷേധതാമ് ॥ ൩൭ ॥
അശപന് കുപിതാ ഏവം യുവാം വാസം ന ചാര്ഹഥഃ ।
രജസ്തമോഭ്യാം രഹിതേ പാദമൂലേ മധുദ്വിഷഃ ।
പാപിഷ്ഠാമാസുരീം യോനിം ബാലിശൌ യാതമാശ്വതഃ ॥ ൩൮ ॥
രജസ്തമോഭ്യാം രഹിതേ പാദമൂലേ മധുദ്വിഷഃ ।
പാപിഷ്ഠാമാസുരീം യോനിം ബാലിശൌ യാതമാശ്വതഃ ॥ ൩൮ ॥
ഏവം ശപ്തൌ സ്വഭവനാത് പതന്തൌ തൌ കൃപാലുഭിഃ ।
പ്രോക്തൌ പുനര്ജന്മഭിര്വാം ത്രിഭിര്ലോകായ കല്പതാമ് ॥ ൩൯ ॥
പ്രോക്തൌ പുനര്ജന്മഭിര്വാം ത്രിഭിര്ലോകായ കല്പതാമ് ॥ ൩൯ ॥
ജജ്ഞാതേ തൌ ദിതേഃ പുത്രൌ ദൈത്യദാനവവന്ദിതൌ ।
ഹിരണ്യകശിപുര്ജ്യേഷ്ഠോ ഹിരണ്യാക്ഷോഽനുജസ്തതഃ ॥ ൪൦ ॥
ഹിരണ്യകശിപുര്ജ്യേഷ്ഠോ ഹിരണ്യാക്ഷോഽനുജസ്തതഃ ॥ ൪൦ ॥
ഹതോ ഹിരണ്യകശിപുര്ഹരിണാ സിംഹരൂപിണാ ।
ഹിരണ്യാക്ഷോ ധരോദ്ധാരേ ബിഭ്രതാ ശൌകരം വപുഃ ॥ ൪൧ ॥
ഹിരണ്യാക്ഷോ ധരോദ്ധാരേ ബിഭ്രതാ ശൌകരം വപുഃ ॥ ൪൧ ॥
ഹിരണ്യകശിപുഃ പുത്രം പ്രഹ്ലാദം കേശവപ്രിയമ് ।
ജിഘാംസുരകരോന്നാനാ യാതനാ മൃത്യുഹേതവേ ॥ ൪൨ ॥
ജിഘാംസുരകരോന്നാനാ യാതനാ മൃത്യുഹേതവേ ॥ ൪൨ ॥
തം സര്വഭൂതാത്മഭൂതം പ്രശാന്തം സമദര്ശനമ് ।
ഭഗവത്തേജസാ സ്പൃഷ്ടം നാശക്നോദ്ധന്തുമുദ്യമൈഃ ॥ ൪൩ ॥
ഭഗവത്തേജസാ സ്പൃഷ്ടം നാശക്നോദ്ധന്തുമുദ്യമൈഃ ॥ ൪൩ ॥
തതസ്തൌ രാക്ഷസൌ ജാതൌ കേശിന്യാം വിശ്രവഃസുതൌ ।
രാവണഃ കുമ്ഭകര്ണശ്ച സര്വലോകോപതാപനൌ ॥ ൪൪ ॥
രാവണഃ കുമ്ഭകര്ണശ്ച സര്വലോകോപതാപനൌ ॥ ൪൪ ॥
തത്രാപി രാഘവോ ഭൂത്വാ ന്യഹനച്ഛാപമുക്തയേ ।
രാമവീര്യം ശ്രോഷ്യസി ത്വം മാര്കണ്ഡേയമുഖാത്പ്രഭോ ॥ ൪൫ ॥
രാമവീര്യം ശ്രോഷ്യസി ത്വം മാര്കണ്ഡേയമുഖാത്പ്രഭോ ॥ ൪൫ ॥
താവത്ര ക്ഷത്രിയൌ ജാതൌ മാതൃഷ്വസ്രാത്മജൌ തവ ।
അധുനാ ശാപനിര്മുക്തൌ കൃഷ്ണചക്രഹതാംഹസൌ ॥ ൪൬ ॥
അധുനാ ശാപനിര്മുക്തൌ കൃഷ്ണചക്രഹതാംഹസൌ ॥ ൪൬ ॥
വൈരാനുബന്ധതീവ്രേണ ധ്യാനേനാച്യുതസാത്മതാമ് ।
നീതൌ പുനര്ഹരേഃ പാര്ശ്വം ജഗ്മതുര്വിഷ്ണുപാര്ഷദൌ ॥ ൪൭ ॥
നീതൌ പുനര്ഹരേഃ പാര്ശ്വം ജഗ്മതുര്വിഷ്ണുപാര്ഷദൌ ॥ ൪൭ ॥
ശ്രീയുധിഷ്ഠിര ഉവാച
വിദ്വേഷോ ദയിതേ പുത്രേ കഥമാസീന്മഹാത്മനി ।
ബ്രൂഹി മേ ഭഗവന്യേന പ്രഹ്ലാദസ്യാച്യുതാത്മതാ ॥ ൪൮ ॥
വിദ്വേഷോ ദയിതേ പുത്രേ കഥമാസീന്മഹാത്മനി ।
ബ്രൂഹി മേ ഭഗവന്യേന പ്രഹ്ലാദസ്യാച്യുതാത്മതാ ॥ ൪൮ ॥