ശ്രീശുക ഉവാച
ശ്രുത്വേഹിതം സാധു സഭാസഭാജിതം
മഹത്തമാഗ്രണ്യ ഉരുക്രമാത്മനഃ ।
യുധിഷ്ഠിരോ ദൈത്യപതേര്മുദാന്വിതഃ
പപ്രച്ഛ ഭൂയസ്തനയം സ്വയമ്ഭുവഃ ॥ ൧ ॥
ശ്രുത്വേഹിതം സാധു സഭാസഭാജിതം
മഹത്തമാഗ്രണ്യ ഉരുക്രമാത്മനഃ ।
യുധിഷ്ഠിരോ ദൈത്യപതേര്മുദാന്വിതഃ
പപ്രച്ഛ ഭൂയസ്തനയം സ്വയമ്ഭുവഃ ॥ ൧ ॥
ശ്രീയുധിഷ്ഠിര ഉവാച
ഭഗവന് ശ്രോതുമിച്ഛാമി നൃണാം ധര്മം സനാതനമ് ।
വര്ണാശ്രമാചാരയുതം യത്പുമാന്വിന്ദതേ പരമ് ॥ ൨ ॥
ഭഗവന് ശ്രോതുമിച്ഛാമി നൃണാം ധര്മം സനാതനമ് ।
വര്ണാശ്രമാചാരയുതം യത്പുമാന്വിന്ദതേ പരമ് ॥ ൨ ॥
ഭവാന്പ്രജാപതേഃ സാക്ഷാദാത്മജഃ പരമേഷ്ഠിനഃ ।
സുതാനാം സമ്മതോ ബ്രഹ്മംസ്തപോയോഗസമാധിഭിഃ ॥ ൩ ॥
സുതാനാം സമ്മതോ ബ്രഹ്മംസ്തപോയോഗസമാധിഭിഃ ॥ ൩ ॥
നാരായണപരാ വിപ്രാ ധര്മം ഗുഹ്യം പരം വിദുഃ ।
കരുണാഃ സാധവഃ ശാന്താസ്ത്വദ്വിധാ ന തഥാപരേ ॥ ൪ ॥
കരുണാഃ സാധവഃ ശാന്താസ്ത്വദ്വിധാ ന തഥാപരേ ॥ ൪ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
നത്വാ ഭഗവതേഽജായ ലോകാനാം ധര്മസേതവേ ।
വക്ഷ്യേ സനാതനം ധര്മം നാരായണമുഖാച്ഛ്രുതമ് ॥ ൫ ॥
നത്വാ ഭഗവതേഽജായ ലോകാനാം ധര്മസേതവേ ।
വക്ഷ്യേ സനാതനം ധര്മം നാരായണമുഖാച്ഛ്രുതമ് ॥ ൫ ॥
യോഽവതീര്യാത്മനോംഽശേന ദാക്ഷായണ്യാം തു ധര്മതഃ ।
ലോകാനാം സ്വസ്തയേഽധ്യാസ്തേ തപോ ബദരികാശ്രമേ ॥ ൬ ॥
ലോകാനാം സ്വസ്തയേഽധ്യാസ്തേ തപോ ബദരികാശ്രമേ ॥ ൬ ॥
ധര്മമൂലം ഹി ഭഗവാന്സര്വവേദമയോ ഹരിഃ ।
സ്മൃതം ച തദ്വിദാം രാജന്യേന ചാത്മാ പ്രസീദതി ॥ ൭ ॥
സ്മൃതം ച തദ്വിദാം രാജന്യേന ചാത്മാ പ്രസീദതി ॥ ൭ ॥
സത്യം ദയാ തപഃ ശൌചം തിതിക്ഷേക്ഷാ ശമോ ദമഃ ।
അഹിംസാ ബ്രഹ്മചര്യം ച ത്യാഗഃ സ്വാധ്യായ ആര്ജവമ് ॥ ൮ ॥
അഹിംസാ ബ്രഹ്മചര്യം ച ത്യാഗഃ സ്വാധ്യായ ആര്ജവമ് ॥ ൮ ॥
സന്തോഷഃ സമദൃക്സേവാ ഗ്രാമ്യേഹോപരമഃ ശനൈഃ ।
നൃണാം വിപര്യയേഹേക്ഷാ മൌനമാത്മവിമര്ശനമ് ॥ ൯ ॥
നൃണാം വിപര്യയേഹേക്ഷാ മൌനമാത്മവിമര്ശനമ് ॥ ൯ ॥
അന്നാദ്യാദേഃ സംവിഭാഗോ ഭൂതേഭ്യശ്ച യഥാര്ഹതഃ ।
തേഷ്വാത്മദേവതാബുദ്ധിഃ സുതരാം നൃഷു പാണ്ഡവ ॥ ൧൦ ॥
തേഷ്വാത്മദേവതാബുദ്ധിഃ സുതരാം നൃഷു പാണ്ഡവ ॥ ൧൦ ॥
ശ്രവണം കീര്തനം ചാസ്യ സ്മരണം മഹതാം ഗതേഃ ।
സേവേജ്യാവനതിര്ദാസ്യം സഖ്യമാത്മസമര്പണമ് ॥ ൧൧ ॥
സേവേജ്യാവനതിര്ദാസ്യം സഖ്യമാത്മസമര്പണമ് ॥ ൧൧ ॥
നൃണാമയം പരോ ധര്മഃ സര്വേഷാം സമുദാഹൃതഃ ।
ത്രിംശല്ലക്ഷണവാന് രാജന്സര്വാത്മാ യേന തുഷ്യതി ॥ ൧൨ ॥
ത്രിംശല്ലക്ഷണവാന് രാജന്സര്വാത്മാ യേന തുഷ്യതി ॥ ൧൨ ॥
സംസ്കാരാ യത്രാവിച്ഛിന്നാഃ സ ദ്വിജോഽജോ ജഗാദ യമ് ।
ഇജ്യാധ്യയനദാനാനി വിഹിതാനി ദ്വിജന്മനാമ് ।
ജന്മകര്മാവദാതാനാം ക്രിയാശ്ചാശ്രമചോദിതാഃ ॥ ൧൩ ॥
ഇജ്യാധ്യയനദാനാനി വിഹിതാനി ദ്വിജന്മനാമ് ।
ജന്മകര്മാവദാതാനാം ക്രിയാശ്ചാശ്രമചോദിതാഃ ॥ ൧൩ ॥
വിപ്രസ്യാധ്യയനാദീനി ഷഡന്യസ്യാപ്രതിഗ്രഹഃ ।
രാജ്ഞോ വൃത്തിഃ പ്രജാഗോപ്തുരവിപ്രാദ്വാ കരാദിഭിഃ ॥ ൧൪ ॥
രാജ്ഞോ വൃത്തിഃ പ്രജാഗോപ്തുരവിപ്രാദ്വാ കരാദിഭിഃ ॥ ൧൪ ॥
വൈശ്യസ്തു വാര്താവൃത്തിഃ സ്യാന്നിത്യം ബ്രഹ്മകുലാനുഗഃ ।
ശൂദ്രസ്യ ദ്വിജശുശ്രൂഷാ വൃത്തിശ്ച സ്വാമിനോ ഭവേത് ॥ ൧൫ ॥
ശൂദ്രസ്യ ദ്വിജശുശ്രൂഷാ വൃത്തിശ്ച സ്വാമിനോ ഭവേത് ॥ ൧൫ ॥
വാര്താ വിചിത്രാ ശാലീനയായാവരശിലോഞ്ഛനമ് ।
വിപ്രവൃത്തിശ്ചതുര്ധേയം ശ്രേയസീ ചോത്തരോത്തരാ ॥ ൧൬ ॥
വിപ്രവൃത്തിശ്ചതുര്ധേയം ശ്രേയസീ ചോത്തരോത്തരാ ॥ ൧൬ ॥
ജഘന്യോ നോത്തമാം വൃത്തിമനാപദി ഭജേന്നരഃ ।
ഋതേ രാജന്യമാപത്സു സര്വേഷാമപി സര്വശഃ ॥ ൧൭ ॥
ഋതേ രാജന്യമാപത്സു സര്വേഷാമപി സര്വശഃ ॥ ൧൭ ॥
ഋതാമൃതാഭ്യാം ജീവേത മൃതേന പ്രമൃതേന വാ ।
സത്യാനൃതാഭ്യാമപി വാ ന ശ്വവൃത്ത്യാ കദാചന ॥ ൧൮ ॥
സത്യാനൃതാഭ്യാമപി വാ ന ശ്വവൃത്ത്യാ കദാചന ॥ ൧൮ ॥
ഋതമുഞ്ഛശിലം പ്രോക്തമമൃതം യദയാചിതമ് ।
മൃതം തു നിത്യയാച്ഞാ സ്യാത്പ്രമൃതം കര്ഷണം സ്മൃതമ് ॥ ൧൯ ॥
മൃതം തു നിത്യയാച്ഞാ സ്യാത്പ്രമൃതം കര്ഷണം സ്മൃതമ് ॥ ൧൯ ॥
സത്യാനൃതം ച വാണിജ്യം ശ്വവൃത്തിര്നീചസേവനമ് ।
വര്ജയേത്താം സദാ വിപ്രോ രാജന്യശ്ച ജുഗുപ്സിതാമ് ।
സര്വവേദമയോ വിപ്രഃ സര്വദേവമയോ നൃപഃ ॥ ൨൦ ॥
വര്ജയേത്താം സദാ വിപ്രോ രാജന്യശ്ച ജുഗുപ്സിതാമ് ।
സര്വവേദമയോ വിപ്രഃ സര്വദേവമയോ നൃപഃ ॥ ൨൦ ॥
ശമോ ദമസ്തപഃ ശൌചം സന്തോഷഃ ക്ഷാന്തിരാര്ജവമ് ।
ജ്ഞാനം ദയാച്യുതാത്മത്വം സത്യം ച ബ്രഹ്മലക്ഷണമ് ॥ ൨൧ ॥
ജ്ഞാനം ദയാച്യുതാത്മത്വം സത്യം ച ബ്രഹ്മലക്ഷണമ് ॥ ൨൧ ॥
ശൌര്യം വീര്യം ധൃതിസ്തേജസ്ത്യാഗശ്ചാത്മജയഃ ക്ഷമാ ।
ബ്രഹ്മണ്യതാ പ്രസാദശ്ച സത്യം ച ക്ഷത്രലക്ഷണമ് ॥ ൨൨ ॥
ബ്രഹ്മണ്യതാ പ്രസാദശ്ച സത്യം ച ക്ഷത്രലക്ഷണമ് ॥ ൨൨ ॥
ദേവഗുര്വച്യുതേ ഭക്തിസ്ത്രിവര്ഗപരിപോഷണമ് ।
ആസ്തിക്യമുദ്യമോ നിത്യം നൈപുണ്യം വൈശ്യലക്ഷണമ് ॥ ൨൩ ॥
ആസ്തിക്യമുദ്യമോ നിത്യം നൈപുണ്യം വൈശ്യലക്ഷണമ് ॥ ൨൩ ॥
ശൂദ്രസ്യ സന്നതിഃ ശൌചം സേവാ സ്വാമിന്യമായയാ ।
അമന്ത്രയജ്ഞോ ഹ്യസ്തേയം സത്യം ഗോവിപ്രരക്ഷണമ് ॥ ൨൪ ॥
അമന്ത്രയജ്ഞോ ഹ്യസ്തേയം സത്യം ഗോവിപ്രരക്ഷണമ് ॥ ൨൪ ॥
സ്ത്രീണാം ച പതിദേവാനാം തച്ഛുശ്രൂഷാനുകൂലതാ ।
തദ്ബന്ധുഷ്വനുവൃത്തിശ്ച നിത്യം തദ്വ്രതധാരണമ് ॥ ൨൫ ॥
തദ്ബന്ധുഷ്വനുവൃത്തിശ്ച നിത്യം തദ്വ്രതധാരണമ് ॥ ൨൫ ॥
സമ്മാര്ജനോപലേപാഭ്യാം ഗൃഹമണ്ഡനവര്തനൈഃ ।
സ്വയം ച മണ്ഡിതാ നിത്യം പരിമൃഷ്ടപരിച്ഛദാ ॥ ൨൬ ॥
സ്വയം ച മണ്ഡിതാ നിത്യം പരിമൃഷ്ടപരിച്ഛദാ ॥ ൨൬ ॥
കാമൈരുച്ചാവചൈഃ സാധ്വീ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച ।
വാക്യൈഃ സത്യൈഃ പ്രിയൈഃ പ്രേമ്ണാ കാലേ കാലേ ഭജേത്പതിമ് ॥ ൨൭ ॥
വാക്യൈഃ സത്യൈഃ പ്രിയൈഃ പ്രേമ്ണാ കാലേ കാലേ ഭജേത്പതിമ് ॥ ൨൭ ॥
സന്തുഷ്ടാലോലുപാ ദക്ഷാ ധര്മജ്ഞാ പ്രിയസത്യവാക് ।
അപ്രമത്താ ശുചിഃ സ്നിഗ്ധാ പതിം ത്വപതിതം ഭജേത് ॥ ൨൮ ॥
അപ്രമത്താ ശുചിഃ സ്നിഗ്ധാ പതിം ത്വപതിതം ഭജേത് ॥ ൨൮ ॥
യാ പതിം ഹരിഭാവേന ഭജേത് ശ്രീരിവ തത്പരാ ।
ഹര്യാത്മനാ ഹരേര്ലോകേ പത്യാ ശ്രീരിവ മോദതേ ॥ ൨൯ ॥
ഹര്യാത്മനാ ഹരേര്ലോകേ പത്യാ ശ്രീരിവ മോദതേ ॥ ൨൯ ॥
വൃത്തിഃ സങ്കരജാതീനാം തത്തത്കുലകൃതാ ഭവേത് ।
അചൌരാണാമപാപാനാമന്ത്യജാന്തേവസായിനാമ് ॥ ൩൦ ॥
അചൌരാണാമപാപാനാമന്ത്യജാന്തേവസായിനാമ് ॥ ൩൦ ॥
പ്രായഃ സ്വഭാവവിഹിതോ നൃണാം ധര്മോ യുഗേ യുഗേ ।
വേദദൃഗ്ഭിഃ സ്മൃതോ രാജന്പ്രേത്യ ചേഹ ച ശര്മകൃത് ॥ ൩൧ ॥
വേദദൃഗ്ഭിഃ സ്മൃതോ രാജന്പ്രേത്യ ചേഹ ച ശര്മകൃത് ॥ ൩൧ ॥
വൃത്ത്യാ സ്വഭാവകൃതയാ വര്തമാനഃ സ്വകര്മകൃത് ।
ഹിത്വാ സ്വഭാവജം കര്മ ശനൈര്നിര്ഗുണതാമിയാത് ॥ ൩൨ ॥
ഹിത്വാ സ്വഭാവജം കര്മ ശനൈര്നിര്ഗുണതാമിയാത് ॥ ൩൨ ॥
ഉപ്യമാനം മുഹുഃ ക്ഷേത്രം സ്വയം നിര്വീര്യതാമിയാത് ।
ന കല്പതേ പുനഃ സൂത്യൈ ഉപ്തം ബീജം ച നശ്യതി ॥ ൩൩ ॥
ന കല്പതേ പുനഃ സൂത്യൈ ഉപ്തം ബീജം ച നശ്യതി ॥ ൩൩ ॥
ഏവം കാമാശയം ചിത്തം കാമാനാമതിസേവയാ ।
വിരജ്യേത യഥാ രാജന്നഗ്നിവത് കാമബിന്ദുഭിഃ ॥ ൩൪ ॥
വിരജ്യേത യഥാ രാജന്നഗ്നിവത് കാമബിന്ദുഭിഃ ॥ ൩൪ ॥
യസ്യ യല്ലക്ഷണം പ്രോക്തം പുംസോ വര്ണാഭിവ്യഞ്ജകമ് ।
യദന്യത്രാപി ദൃശ്യേത തത്തേനൈവ വിനിര്ദിശേത് ॥ ൩൫ ॥
യദന്യത്രാപി ദൃശ്യേത തത്തേനൈവ വിനിര്ദിശേത് ॥ ൩൫ ॥