ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୁତ୍ଵେହିତଂ ସାଧୁ ସଭାସଭାଜିତଂ
ମହତ୍ତମାଗ୍ରଣ୍ଯ ଉରୁକ୍ରମାତ୍ମନଃ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଦୈତ୍ଯପତେର୍ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୂଯସ୍ତନଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵେହିତଂ ସାଧୁ ସଭାସଭାଜିତଂ
ମହତ୍ତମାଗ୍ରଣ୍ଯ ଉରୁକ୍ରମାତ୍ମନଃ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଦୈତ୍ଯପତେର୍ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୂଯସ୍ତନଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୀଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ
ଭଗଵନ୍ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ନୃଣାଂ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍ ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତଂ ଯତ୍ପୁମାନ୍ଵିନ୍ଦତେ ପରମ୍ ॥ ୨ ॥
ଭଗଵନ୍ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ନୃଣାଂ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍ ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତଂ ଯତ୍ପୁମାନ୍ଵିନ୍ଦତେ ପରମ୍ ॥ ୨ ॥
ଭଵାନ୍ପ୍ରଜାପତେଃ ସାକ୍ଷାଦାତ୍ମଜଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।
ସୁତାନାଂ ସମ୍ମତୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତପୋଯୋଗସମାଧିଭିଃ ॥ ୩ ॥
ସୁତାନାଂ ସମ୍ମତୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତପୋଯୋଗସମାଧିଭିଃ ॥ ୩ ॥
ନାରାଯଣପରା ଵିପ୍ରା ଧର୍ମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ ଵିଦୁଃ ।
କରୁଣାଃ ସାଧଵଃ ଶାନ୍ତାସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧା ନ ତଥାପରେ ॥ ୪ ॥
କରୁଣାଃ ସାଧଵଃ ଶାନ୍ତାସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧା ନ ତଥାପରେ ॥ ୪ ॥
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ
ନତ୍ଵା ଭଗଵତେଽଜାଯ ଲୋକାନାଂ ଧର୍ମସେତଵେ ।
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସନାତନଂ ଧର୍ମଂ ନାରାଯଣମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ॥ ୫ ॥
ନତ୍ଵା ଭଗଵତେଽଜାଯ ଲୋକାନାଂ ଧର୍ମସେତଵେ ।
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସନାତନଂ ଧର୍ମଂ ନାରାଯଣମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ॥ ୫ ॥
ଯୋଽଵତୀର୍ଯାତ୍ମନୋଂଽଶେନ ଦାକ୍ଷାଯଣ୍ଯାଂ ତୁ ଧର୍ମତଃ ।
ଲୋକାନାଂ ସ୍ଵସ୍ତଯେଽଧ୍ଯାସ୍ତେ ତପୋ ବଦରିକାଶ୍ରମେ ॥ ୬ ॥
ଲୋକାନାଂ ସ୍ଵସ୍ତଯେଽଧ୍ଯାସ୍ତେ ତପୋ ବଦରିକାଶ୍ରମେ ॥ ୬ ॥
ଧର୍ମମୂଲଂ ହି ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଵେଦମଯୋ ହରିଃ ।
ସ୍ମୃତଂ ଚ ତଦ୍ଵିଦାଂ ରାଜନ୍ଯେନ ଚାତ୍ମା ପ୍ରସୀଦତି ॥ ୭ ॥
ସ୍ମୃତଂ ଚ ତଦ୍ଵିଦାଂ ରାଜନ୍ଯେନ ଚାତ୍ମା ପ୍ରସୀଦତି ॥ ୭ ॥
ସତ୍ଯଂ ଦଯା ତପଃ ଶୌଚଂ ତିତିକ୍ଷେକ୍ଷା ଶମୋ ଦମଃ ।
ଅହିଂସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ତ୍ଯାଗଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯ ଆର୍ଜଵମ୍ ॥ ୮ ॥
ଅହିଂସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ତ୍ଯାଗଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯ ଆର୍ଜଵମ୍ ॥ ୮ ॥
ସନ୍ତୋଷଃ ସମଦୃକ୍ସେଵା ଗ୍ରାମ୍ଯେହୋପରମଃ ଶନୈଃ ।
ନୃଣାଂ ଵିପର୍ଯଯେହେକ୍ଷା ମୌନମାତ୍ମଵିମର୍ଶନମ୍ ॥ ୯ ॥
ନୃଣାଂ ଵିପର୍ଯଯେହେକ୍ଷା ମୌନମାତ୍ମଵିମର୍ଶନମ୍ ॥ ୯ ॥
ଅନ୍ନାଦ୍ଯାଦେଃ ସଂଵିଭାଗୋ ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଯଥାର୍ହତଃ ।
ତେଷ୍ଵାତ୍ମଦେଵତାବୁଦ୍ଧିଃ ସୁତରାଂ ନୃଷୁ ପାଣ୍ଡଵ ॥ ୧୦ ॥
ତେଷ୍ଵାତ୍ମଦେଵତାବୁଦ୍ଧିଃ ସୁତରାଂ ନୃଷୁ ପାଣ୍ଡଵ ॥ ୧୦ ॥
ଶ୍ରଵଣଂ କୀର୍ତନଂ ଚାସ୍ଯ ସ୍ମରଣଂ ମହତାଂ ଗତେଃ ।
ସେଵେଜ୍ଯାଵନତିର୍ଦାସ୍ଯଂ ସଖ୍ଯମାତ୍ମସମର୍ପଣମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ସେଵେଜ୍ଯାଵନତିର୍ଦାସ୍ଯଂ ସଖ୍ଯମାତ୍ମସମର୍ପଣମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ନୃଣାମଯଂ ପରୋ ଧର୍ମଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସମୁଦାହୃତଃ ।
ତ୍ରିଂଶଲ୍ଲକ୍ଷଣଵାନ୍ ରାଜନ୍ସର୍ଵାତ୍ମା ଯେନ ତୁଷ୍ଯତି ॥ ୧୨ ॥
ତ୍ରିଂଶଲ୍ଲକ୍ଷଣଵାନ୍ ରାଜନ୍ସର୍ଵାତ୍ମା ଯେନ ତୁଷ୍ଯତି ॥ ୧୨ ॥
ସଂସ୍କାରା ଯତ୍ରାଵିଚ୍ଛିନ୍ନାଃ ସ ଦ୍ଵିଜୋଽଜୋ ଜଗାଦ ଯମ୍ ।
ଇଜ୍ଯାଧ୍ଯଯନଦାନାନି ଵିହିତାନି ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ।
ଜନ୍ମକର୍ମାଵଦାତାନାଂ କ୍ରିଯାଶ୍ଚାଶ୍ରମଚୋଦିତାଃ ॥ ୧୩ ॥
ଇଜ୍ଯାଧ୍ଯଯନଦାନାନି ଵିହିତାନି ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ।
ଜନ୍ମକର୍ମାଵଦାତାନାଂ କ୍ରିଯାଶ୍ଚାଶ୍ରମଚୋଦିତାଃ ॥ ୧୩ ॥
ଵିପ୍ରସ୍ଯାଧ୍ଯଯନାଦୀନି ଷଡନ୍ଯସ୍ଯାପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ।
ରାଜ୍ଞୋ ଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଗୋପ୍ତୁରଵିପ୍ରାଦ୍ଵା କରାଦିଭିଃ ॥ ୧୪ ॥
ରାଜ୍ଞୋ ଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଗୋପ୍ତୁରଵିପ୍ରାଦ୍ଵା କରାଦିଭିଃ ॥ ୧୪ ॥
ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ଵାର୍ତାଵୃତ୍ତିଃ ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମକୁଲାନୁଗଃ ।
ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷା ଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସ୍ଵାମିନୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷା ଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସ୍ଵାମିନୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଵାର୍ତା ଵିଚିତ୍ରା ଶାଲୀନଯାଯାଵରଶିଲୋଞ୍ଛନମ୍ ।
ଵିପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚତୁର୍ଧେଯଂ ଶ୍ରେଯସୀ ଚୋତ୍ତରୋତ୍ତରା ॥ ୧୬ ॥
ଵିପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚତୁର୍ଧେଯଂ ଶ୍ରେଯସୀ ଚୋତ୍ତରୋତ୍ତରା ॥ ୧୬ ॥
ଜଘନ୍ଯୋ ନୋତ୍ତମାଂ ଵୃତ୍ତିମନାପଦି ଭଜେନ୍ନରଃ ।
ଋତେ ରାଜନ୍ଯମାପତ୍ସୁ ସର୍ଵେଷାମପି ସର୍ଵଶଃ ॥ ୧୭ ॥
ଋତେ ରାଜନ୍ଯମାପତ୍ସୁ ସର୍ଵେଷାମପି ସର୍ଵଶଃ ॥ ୧୭ ॥
ଋତାମୃତାଭ୍ଯାଂ ଜୀଵେତ ମୃତେନ ପ୍ରମୃତେନ ଵା ।
ସତ୍ଯାନୃତାଭ୍ଯାମପି ଵା ନ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା କଦାଚନ ॥ ୧୮ ॥
ସତ୍ଯାନୃତାଭ୍ଯାମପି ଵା ନ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା କଦାଚନ ॥ ୧୮ ॥
ଋତମୁଞ୍ଛଶିଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତମମୃତଂ ଯଦଯାଚିତମ୍ ।
ମୃତଂ ତୁ ନିତ୍ଯଯାଚ୍ଞା ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରମୃତଂ କର୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମୃତଂ ତୁ ନିତ୍ଯଯାଚ୍ଞା ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରମୃତଂ କର୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ସତ୍ଯାନୃତଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତିର୍ନୀଚସେଵନମ୍ ।
ଵର୍ଜଯେତ୍ତାଂ ସଦା ଵିପ୍ରୋ ରାଜନ୍ଯଶ୍ଚ ଜୁଗୁପ୍ସିତାମ୍ ।
ସର୍ଵଵେଦମଯୋ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ନୃପଃ ॥ ୨୦ ॥
ଵର୍ଜଯେତ୍ତାଂ ସଦା ଵିପ୍ରୋ ରାଜନ୍ଯଶ୍ଚ ଜୁଗୁପ୍ସିତାମ୍ ।
ସର୍ଵଵେଦମଯୋ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ନୃପଃ ॥ ୨୦ ॥
ଶମୋ ଦମସ୍ତପଃ ଶୌଚଂ ସନ୍ତୋଷଃ କ୍ଷାନ୍ତିରାର୍ଜଵମ୍ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଦଯାଚ୍ଯୁତାତ୍ମତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଜ୍ଞାନଂ ଦଯାଚ୍ଯୁତାତ୍ମତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଶୌର୍ଯଂ ଵୀର୍ଯଂ ଧୃତିସ୍ତେଜସ୍ତ୍ଯାଗଶ୍ଚାତ୍ମଜଯଃ କ୍ଷମା ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯତା ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯତା ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଦେଵଗୁର୍ଵଚ୍ଯୁତେ ଭକ୍ତିସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗପରିପୋଷଣମ୍ ।
ଆସ୍ତିକ୍ଯମୁଦ୍ଯମୋ ନିତ୍ଯଂ ନୈପୁଣ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଆସ୍ତିକ୍ଯମୁଦ୍ଯମୋ ନିତ୍ଯଂ ନୈପୁଣ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନତିଃ ଶୌଚଂ ସେଵା ସ୍ଵାମିନ୍ଯମାଯଯା ।
ଅମନ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞୋ ହ୍ଯସ୍ତେଯଂ ସତ୍ଯଂ ଗୋଵିପ୍ରରକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଅମନ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞୋ ହ୍ଯସ୍ତେଯଂ ସତ୍ଯଂ ଗୋଵିପ୍ରରକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ପତିଦେଵାନାଂ ତଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷାନୁକୂଲତା ।
ତଦ୍ବନ୍ଧୁଷ୍ଵନୁଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତଧାରଣମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ତଦ୍ବନ୍ଧୁଷ୍ଵନୁଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତଧାରଣମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ସମ୍ମାର୍ଜନୋପଲେପାଭ୍ଯାଂ ଗୃହମଣ୍ଡନଵର୍ତନୈଃ ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ମଣ୍ଡିତା ନିତ୍ଯଂ ପରିମୃଷ୍ଟପରିଚ୍ଛଦା ॥ ୨୬ ॥
ସ୍ଵଯଂ ଚ ମଣ୍ଡିତା ନିତ୍ଯଂ ପରିମୃଷ୍ଟପରିଚ୍ଛଦା ॥ ୨୬ ॥
କାମୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈଃ ସାଧ୍ଵୀ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣ ଦମେନ ଚ ।
ଵାକ୍ଯୈଃ ସତ୍ଯୈଃ ପ୍ରିଯୈଃ ପ୍ରେମ୍ଣା କାଲେ କାଲେ ଭଜେତ୍ପତିମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଵାକ୍ଯୈଃ ସତ୍ଯୈଃ ପ୍ରିଯୈଃ ପ୍ରେମ୍ଣା କାଲେ କାଲେ ଭଜେତ୍ପତିମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଲୋଲୁପା ଦକ୍ଷା ଧର୍ମଜ୍ଞା ପ୍ରିଯସତ୍ଯଵାକ୍ ।
ଅପ୍ରମତ୍ତା ଶୁଚିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧା ପତିଂ ତ୍ଵପତିତଂ ଭଜେତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଅପ୍ରମତ୍ତା ଶୁଚିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧା ପତିଂ ତ୍ଵପତିତଂ ଭଜେତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଯା ପତିଂ ହରିଭାଵେନ ଭଜେତ୍ ଶ୍ରୀରିଵ ତତ୍ପରା ।
ହର୍ଯାତ୍ମନା ହରେର୍ଲୋକେ ପତ୍ଯା ଶ୍ରୀରିଵ ମୋଦତେ ॥ ୨୯ ॥
ହର୍ଯାତ୍ମନା ହରେର୍ଲୋକେ ପତ୍ଯା ଶ୍ରୀରିଵ ମୋଦତେ ॥ ୨୯ ॥
ଵୃତ୍ତିଃ ସଙ୍କରଜାତୀନାଂ ତତ୍ତତ୍କୁଲକୃତା ଭଵେତ୍ ।
ଅଚୌରାଣାମପାପାନାମନ୍ତ୍ଯଜାନ୍ତେଵସାଯିନାମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଅଚୌରାଣାମପାପାନାମନ୍ତ୍ଯଜାନ୍ତେଵସାଯିନାମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ପ୍ରାଯଃ ସ୍ଵଭାଵଵିହିତୋ ନୃଣାଂ ଧର୍ମୋ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ।
ଵେଦଦୃଗ୍ଭିଃ ସ୍ମୃତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଚ ଶର୍ମକୃତ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଵେଦଦୃଗ୍ଭିଃ ସ୍ମୃତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଚ ଶର୍ମକୃତ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଵୃତ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵଭାଵକୃତଯା ଵର୍ତମାନଃ ସ୍ଵକର୍ମକୃତ୍ ।
ହିତ୍ଵା ସ୍ଵଭାଵଜଂ କର୍ମ ଶନୈର୍ନିର୍ଗୁଣତାମିଯାତ୍ ॥ ୩୨ ॥
ହିତ୍ଵା ସ୍ଵଭାଵଜଂ କର୍ମ ଶନୈର୍ନିର୍ଗୁଣତାମିଯାତ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଉପ୍ଯମାନଂ ମୁହୁଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ସ୍ଵଯଂ ନିର୍ଵୀର୍ଯତାମିଯାତ୍ ।
ନ କଲ୍ପତେ ପୁନଃ ସୂତ୍ଯୈ ଉପ୍ତଂ ବୀଜଂ ଚ ନଶ୍ଯତି ॥ ୩୩ ॥
ନ କଲ୍ପତେ ପୁନଃ ସୂତ୍ଯୈ ଉପ୍ତଂ ବୀଜଂ ଚ ନଶ୍ଯତି ॥ ୩୩ ॥
ଏଵଂ କାମାଶଯଂ ଚିତ୍ତଂ କାମାନାମତିସେଵଯା ।
ଵିରଜ୍ଯେତ ଯଥା ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଵତ୍ କାମବିନ୍ଦୁଭିଃ ॥ ୩୪ ॥
ଵିରଜ୍ଯେତ ଯଥା ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଵତ୍ କାମବିନ୍ଦୁଭିଃ ॥ ୩୪ ॥
ଯସ୍ଯ ଯଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁଂସୋ ଵର୍ଣାଭିଵ୍ଯଞ୍ଜକମ୍ ।
ଯଦନ୍ଯତ୍ରାପି ଦୃଶ୍ଯେତ ତତ୍ତେନୈଵ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଯଦନ୍ଯତ୍ରାପି ଦୃଶ୍ଯେତ ତତ୍ତେନୈଵ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍ ॥ ୩୫ ॥