ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୁରୁକୁଲେ ଵସନ୍ଦାନ୍ତୋ ଗୁରୋର୍ହିତମ୍ ।
ଆଚରନ୍ଦାସଵନ୍ନୀଚୋ ଗୁରୌ ସୁଦୃଢସୌହୃଦଃ ॥ ୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୁରୁକୁଲେ ଵସନ୍ଦାନ୍ତୋ ଗୁରୋର୍ହିତମ୍ ।
ଆଚରନ୍ଦାସଵନ୍ନୀଚୋ ଗୁରୌ ସୁଦୃଢସୌହୃଦଃ ॥ ୧ ॥
ସାଯଂ ପ୍ରାତରୁପାସୀତ ଗୁର୍ଵଗ୍ନ୍ଯର୍କସୁରୋତ୍ତମାନ୍ ।
ସନ୍ଧ୍ଯେ ଉଭେ ଚ ଯତଵାଗ୍ଜପନ୍ବ୍ରହ୍ମ ସମାହିତଃ ॥ ୨ ॥
ସନ୍ଧ୍ଯେ ଉଭେ ଚ ଯତଵାଗ୍ଜପନ୍ବ୍ରହ୍ମ ସମାହିତଃ ॥ ୨ ॥
ଛନ୍ଦାଂସ୍ଯଧୀଯୀତ ଗୁରୋରାହୂତଶ୍ଚେତ୍ ସୁଯନ୍ତ୍ରିତଃ ।
ଉପକ୍ରମେଽଵସାନେ ଚ ଚରଣୌ ଶିରସା ନମେତ୍ ॥ ୩ ॥
ଉପକ୍ରମେଽଵସାନେ ଚ ଚରଣୌ ଶିରସା ନମେତ୍ ॥ ୩ ॥
ମେଖଲାଜିନଵାସାଂସି ଜଟାଦଣ୍ଡକମଣ୍ଡଲୂନ୍ ।
ବିଭୃଯାଦୁପଵୀତଂ ଚ ଦର୍ଭପାଣିର୍ଯଥୋଦିତମ୍ ॥ ୪ ॥
ବିଭୃଯାଦୁପଵୀତଂ ଚ ଦର୍ଭପାଣିର୍ଯଥୋଦିତମ୍ ॥ ୪ ॥
ସାଯଂ ପ୍ରାତଶ୍ଚରେଦ୍ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଗୁରଵେ ତନ୍ନିଵେଦଯେତ୍ ।
ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯଦ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ନୋ ଚେଦୁପଵସେତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୫ ॥
ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯଦ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ନୋ ଚେଦୁପଵସେତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୫ ॥
ସୁଶୀଲୋ ମିତଭୁଗ୍ଦକ୍ଷଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଯାଵଦର୍ଥଂ ଵ୍ଯଵହରେତ୍ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସ୍ତ୍ରୀନିର୍ଜିତେଷୁ ଚ ॥ ୬ ॥
ଯାଵଦର୍ଥଂ ଵ୍ଯଵହରେତ୍ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସ୍ତ୍ରୀନିର୍ଜିତେଷୁ ଚ ॥ ୬ ॥
ଵର୍ଜଯେତ୍ପ୍ରମଦାଗାଥାମଗୃହସ୍ଥୋ ବୃହଦ୍ଵ୍ରତଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପ୍ରମାଥୀନି ହରନ୍ତ୍ଯପି ଯତେର୍ମନଃ ॥ ୭ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପ୍ରମାଥୀନି ହରନ୍ତ୍ଯପି ଯତେର୍ମନଃ ॥ ୭ ॥
କେଶପ୍ରସାଧନୋନ୍ମର୍ଦସ୍ନପନାଭ୍ଯଞ୍ଜନାଦିକମ୍ ।
ଗୁରୁସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଯୁଵତିଭିଃ କାରଯେନ୍ନାତ୍ମନୋ ଯୁଵା ॥ ୮ ॥
ଗୁରୁସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଯୁଵତିଭିଃ କାରଯେନ୍ନାତ୍ମନୋ ଯୁଵା ॥ ୮ ॥
ନନ୍ଵଗ୍ନିଃ ପ୍ରମଦା ନାମ ଘୃତକୁମ୍ଭସମଃ ପୁମାନ୍ ।
ସୁତାମପି ରହୋ ଜହ୍ଯାଦନ୍ଯଦା ଯାଵଦର୍ଥକୃତ୍ ॥ ୯ ॥
ସୁତାମପି ରହୋ ଜହ୍ଯାଦନ୍ଯଦା ଯାଵଦର୍ଥକୃତ୍ ॥ ୯ ॥
କଲ୍ପଯିତ୍ଵାତ୍ମନା ଯାଵଦାଭାସମିଦମୀଶ୍ଵରଃ ।
ଦ୍ଵୈତଂ ତାଵନ୍ନ ଵିରମେତ୍ତତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୧୦ ॥
ଦ୍ଵୈତଂ ତାଵନ୍ନ ଵିରମେତ୍ତତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୧୦ ॥
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସମାମ୍ନାତଂ ଯତେରପି ।
ଗୁରୁଵୃତ୍ତିର୍ଵିକଲ୍ପେନ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯର୍ତୁଗାମିନଃ ॥ ୧୧ ॥
ଗୁରୁଵୃତ୍ତିର୍ଵିକଲ୍ପେନ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯର୍ତୁଗାମିନଃ ॥ ୧୧ ॥
ଅଞ୍ଜନାଭ୍ଯଞ୍ଜନୋନ୍ମର୍ଦସ୍ତ୍ର୍ଯଵଲେଖାମିଷଂ ମଧୁ ।
ସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଲେପାଲଙ୍କାରାଂସ୍ତ୍ଯଜେଯୁର୍ଯେ ବୃହଦ୍ଵ୍ରତାଃ ॥ ୧୨ ॥
ସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଲେପାଲଙ୍କାରାଂସ୍ତ୍ଯଜେଯୁର୍ଯେ ବୃହଦ୍ଵ୍ରତାଃ ॥ ୧୨ ॥
ଉଷିତ୍ଵୈଵଂ ଗୁରୁକୁଲେ ଦ୍ଵିଜୋଽଧୀତ୍ଯାଵବୁଧ୍ଯ ଚ ।
ତ୍ରଯୀଂ ସାଙ୍ଗୋପନିଷଦଂ ଯାଵଦର୍ଥଂ ଯଥାବଲମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ତ୍ରଯୀଂ ସାଙ୍ଗୋପନିଷଦଂ ଯାଵଦର୍ଥଂ ଯଥାବଲମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରମନୁଜ୍ଞାତୋ ଗୁରୋଃ କାମଂ ଯଦୀଶ୍ଵରଃ ।
ଗୃହଂ ଵନଂ ଵା ପ୍ରଵିଶେତ୍ପ୍ରଵ୍ରଜେତ୍ତତ୍ର ଵା ଵସେତ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଗୃହଂ ଵନଂ ଵା ପ୍ରଵିଶେତ୍ପ୍ରଵ୍ରଜେତ୍ତତ୍ର ଵା ଵସେତ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଅଗ୍ନୌ ଗୁରାଵାତ୍ମନି ଚ ସର୍ଵଭୂତେଷ୍ଵଧୋକ୍ଷଜମ୍ ।
ଭୂତୈଃ ସ୍ଵଧାମଭିଃ ପଶ୍ଯେଦପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଵତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଭୂତୈଃ ସ୍ଵଧାମଭିଃ ପଶ୍ଯେଦପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଵତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଏଵଂ ଵିଧୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଯତିର୍ଗୃହୀ ।
ଚରନ୍ଵିଦିତଵିଜ୍ଞାନଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୧୬ ॥
ଚରନ୍ଵିଦିତଵିଜ୍ଞାନଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୧୬ ॥
ଵାନପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଯମାନ୍ମୁନିସମ୍ମତାନ୍ ।
ଯାନାସ୍ଥାଯ ମୁନିର୍ଗଚ୍ଛେଦୃଷିଲୋକମୁହାଞ୍ଜସା ॥ ୧୭ ॥
ଯାନାସ୍ଥାଯ ମୁନିର୍ଗଚ୍ଛେଦୃଷିଲୋକମୁହାଞ୍ଜସା ॥ ୧୭ ॥
ନ କୃଷ୍ଟପଚ୍ଯମଶ୍ନୀଯାଦକୃଷ୍ଟଂ ଚାପ୍ଯକାଲତଃ ।
ଅଗ୍ନିପକ୍ଵମଥାମଂ ଵା ଅର୍କପକ୍ଵମୁତାହରେତ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଅଗ୍ନିପକ୍ଵମଥାମଂ ଵା ଅର୍କପକ୍ଵମୁତାହରେତ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଵନ୍ଯୈଶ୍ଚରୁପୁରୋଡାଶାନ୍ ନିର୍ଵପେତ୍ କାଲଚୋଦିତାନ୍ ।
ଲବ୍ଧେ ନଵେ ନଵେଽନ୍ନାଦ୍ଯେ ପୁରାଣଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଲବ୍ଧେ ନଵେ ନଵେଽନ୍ନାଦ୍ଯେ ପୁରାଣଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଅଗ୍ନ୍ଯର୍ଥମେଵ ଶରଣମୁଟଜଂ ଵାଦ୍ରିକନ୍ଦରମ୍ ।
ଶ୍ରଯେତ ହିମଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଵର୍ଷାର୍କାତପଷାଟ୍ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଶ୍ରଯେତ ହିମଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଵର୍ଷାର୍କାତପଷାଟ୍ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨୦ ॥
କେଶରୋମନଖଶ୍ମଶ୍ରୁମଲାନି ଜଟିଲୋ ଦଧତ୍ ।
କମଣ୍ଡଲ୍ଵଜିନେ ଦଣ୍ଡଵଲ୍କଲାଗ୍ନିପରିଚ୍ଛଦାନ୍ ॥ ୨୧ ॥
କମଣ୍ଡଲ୍ଵଜିନେ ଦଣ୍ଡଵଲ୍କଲାଗ୍ନିପରିଚ୍ଛଦାନ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଚରେଦ୍ଵନେ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାନଷ୍ଟୌ ଵା ଚତୁରୋ ମୁନିଃ ।
ଦ୍ଵାଵେକଂ ଵା ଯଥା ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ଵିପଦ୍ଯେତ କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ ॥ ୨୨ ॥
ଦ୍ଵାଵେକଂ ଵା ଯଥା ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ଵିପଦ୍ଯେତ କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ ॥ ୨୨ ॥
ଯଦାକଲ୍ପଃ ସ୍ଵକ୍ରିଯାଯାଂ ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ଜରଯାଥଵା ।
ଆନ୍ଵୀକ୍ଷିକ୍ଯାଂ ଵା ଵିଦ୍ଯାଯାଂ କୁର୍ଯାଦନଶନାଦିକମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଆନ୍ଵୀକ୍ଷିକ୍ଯାଂ ଵା ଵିଦ୍ଯାଯାଂ କୁର୍ଯାଦନଶନାଦିକମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଆତ୍ମନ୍ଯଗ୍ନୀନ୍ ସମାରୋପ୍ଯ ସନ୍ନ୍ଯସ୍ଯାହଂ ମମାତ୍ମତାମ୍ ।
କାରଣେଷୁ ନ୍ଯସେତ୍ ସମ୍ଯକ୍ସଙ୍ଘାତଂ ତୁ ଯଥାର୍ହତଃ ॥ ୨୪ ॥
କାରଣେଷୁ ନ୍ଯସେତ୍ ସମ୍ଯକ୍ସଙ୍ଘାତଂ ତୁ ଯଥାର୍ହତଃ ॥ ୨୪ ॥
ଖେ ଖାନି ଵାଯୌ ନିଶ୍ଵାସାଂସ୍ତେଜଃସୂଷ୍ମାଣମାତ୍ମଵାନ୍ ।
ଅପ୍ସ୍ଵସୃକ୍ଶ୍ଲେଷ୍ମପୂଯାନି କ୍ଷିତୌ ଶେଷଂ ଯଥୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଅପ୍ସ୍ଵସୃକ୍ଶ୍ଲେଷ୍ମପୂଯାନି କ୍ଷିତୌ ଶେଷଂ ଯଥୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଵାଚମଗ୍ନୌ ସଵକ୍ତଵ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରେ ଶିଲ୍ପଂ କରାଵପି ।
ପଦାନି ଗତ୍ଯା ଵଯସି ରତ୍ଯୋପସ୍ଥଂ ପ୍ରଜାପତୌ ॥ ୨୬ ॥
ପଦାନି ଗତ୍ଯା ଵଯସି ରତ୍ଯୋପସ୍ଥଂ ପ୍ରଜାପତୌ ॥ ୨୬ ॥
ମୃତ୍ଯୌ ପାଯୁଂ ଵିସର୍ଗଂ ଚ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍ ।
ଦିକ୍ଷୁ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ସନାଦେନ ସ୍ପର୍ଶେନାଧ୍ଯାତ୍ମନି ତ୍ଵଚମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଦିକ୍ଷୁ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ସନାଦେନ ସ୍ପର୍ଶେନାଧ୍ଯାତ୍ମନି ତ୍ଵଚମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ରୂପାଣି ଚକ୍ଷୁଷା ରାଜନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଯଭିନିଵେଶଯେତ୍ ।
ଅପ୍ସୁ ପ୍ରଚେତସା ଜିହ୍ଵାଂ ଘ୍ରେଯୈର୍ଘ୍ରାଣଂ କ୍ଷିତୌ ନ୍ଯସେତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଅପ୍ସୁ ପ୍ରଚେତସା ଜିହ୍ଵାଂ ଘ୍ରେଯୈର୍ଘ୍ରାଣଂ କ୍ଷିତୌ ନ୍ଯସେତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ମନୋ ମନୋରଥୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ବୁଦ୍ଧିଂ ବୋଧ୍ଯୈଃ କଵୌ ପରେ ।
କର୍ମାଣ୍ଯଧ୍ଯାତ୍ମନା ରୁଦ୍ରେ ଯଦହଂ ମମତାକ୍ରିଯା ।
ସତ୍ତ୍ଵେନ ଚିତ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞେ ଗୁଣୈର୍ଵୈକାରିକଂ ପରେ ॥ ୨୯ ॥
କର୍ମାଣ୍ଯଧ୍ଯାତ୍ମନା ରୁଦ୍ରେ ଯଦହଂ ମମତାକ୍ରିଯା ।
ସତ୍ତ୍ଵେନ ଚିତ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞେ ଗୁଣୈର୍ଵୈକାରିକଂ ପରେ ॥ ୨୯ ॥
ଅପ୍ସୁ କ୍ଷିତିମପୋ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଯଦୋ ଵାଯୌ ନଭସ୍ଯମୁମ୍ ।
କୂଟସ୍ଥେ ତଚ୍ଚ ମହତି ତଦଵ୍ଯକ୍ତେଽକ୍ଷରେ ଚ ତତ୍ ॥ ୩୦ ॥
କୂଟସ୍ଥେ ତଚ୍ଚ ମହତି ତଦଵ୍ଯକ୍ତେଽକ୍ଷରେ ଚ ତତ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଇତ୍ଯକ୍ଷରତଯାତ୍ମାନଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରମଵଶେଷିତମ୍ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵାଦ୍ଵଯୋଽଥ ଵିରମେଦ୍ ଦଗ୍ଧଯୋନିରିଵାନଲଃ ॥ ୩୧ ॥
ଜ୍ଞାତ୍ଵାଦ୍ଵଯୋଽଥ ଵିରମେଦ୍ ଦଗ୍ଧଯୋନିରିଵାନଲଃ ॥ ୩୧ ॥