শ্ৰীযুধিষ্ঠিৰ উৱাচ
গৃহস্থ এতাং পদৱীং ৱিধিনা যেন চাঞ্জসা ।
যাযাদ্দেৱঋষে ব্ৰূহি মাদৃশো গৃহমূঢধীঃ ॥ ১ ॥
গৃহস্থ এতাং পদৱীং ৱিধিনা যেন চাঞ্জসা ।
যাযাদ্দেৱঋষে ব্ৰূহি মাদৃশো গৃহমূঢধীঃ ॥ ১ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
গৃহেষ্ৱৱস্থিতো ৰাজন্ক্ৰিযাঃ কুৰ্ৱন্যথোচিতাঃ ।
ৱাসুদেৱাৰ্পণং সাক্ষাদুপাসীত মহামুনীন্ ॥ ২ ॥
গৃহেষ্ৱৱস্থিতো ৰাজন্ক্ৰিযাঃ কুৰ্ৱন্যথোচিতাঃ ।
ৱাসুদেৱাৰ্পণং সাক্ষাদুপাসীত মহামুনীন্ ॥ ২ ॥
শৃণ্ৱন্ভগৱতোঽভীক্ষ্ণমৱতাৰকথামৃতম্ ।
শ্ৰদ্দধানো যথাকালমুপশান্তজনাৱৃতঃ ॥ ৩ ॥
শ্ৰদ্দধানো যথাকালমুপশান্তজনাৱৃতঃ ॥ ৩ ॥
সত্সঙ্গাচ্ছনকৈঃ সঙ্গমাত্মজাযাত্মজাদিষু ।
ৱিমুঞ্চেন্মুচ্যমানেষু স্ৱযং স্ৱপ্নৱদুত্থিতঃ ॥ ৪ ॥
ৱিমুঞ্চেন্মুচ্যমানেষু স্ৱযং স্ৱপ্নৱদুত্থিতঃ ॥ ৪ ॥
যাৱদৰ্থমুপাসীনো দেহে গেহে চ পণ্ডিতঃ ।
ৱিৰক্তো ৰক্তৱত্তত্ৰ নৃলোকে নৰতাং ন্যসেত্ ॥ ৫ ॥
ৱিৰক্তো ৰক্তৱত্তত্ৰ নৃলোকে নৰতাং ন্যসেত্ ॥ ৫ ॥
জ্ঞাতযঃ পিতৰৌ পুত্ৰা ভ্ৰাতৰঃ সুহৃদোঽপৰে ।
যদ্ৱদন্তি যদিচ্ছন্তি চানুমোদেত নিৰ্মমঃ ॥ ৬ ॥
যদ্ৱদন্তি যদিচ্ছন্তি চানুমোদেত নিৰ্মমঃ ॥ ৬ ॥
দিৱ্যং ভৌমং চান্তৰীক্ষং ৱিত্তমচ্যুতনিৰ্মিতম্ ।
তত্সৰ্ৱমুপযুঞ্জান এতত্কুৰ্যাত্স্ৱতো বুধঃ ॥ ৭ ॥
তত্সৰ্ৱমুপযুঞ্জান এতত্কুৰ্যাত্স্ৱতো বুধঃ ॥ ৭ ॥
যাৱদ্ ভ্ৰ্ৰিযেত জঠৰং তাৱত্ স্ৱত্ৱং হি দেহিনাম্ ।
অধিকং যোঽভিমন্যেত স স্তেনো দণ্ডমৰ্হতি ॥ ৮ ॥
অধিকং যোঽভিমন্যেত স স্তেনো দণ্ডমৰ্হতি ॥ ৮ ॥
মৃগোষ্ট্ৰখৰমৰ্কাখুসৰীসৃপ্খগমক্ষিকাঃ ।
আত্মনঃ পুত্ৰৱত্ পশ্যেত্তৈৰেষামন্তৰং কিযত্ ॥ ৯ ॥
আত্মনঃ পুত্ৰৱত্ পশ্যেত্তৈৰেষামন্তৰং কিযত্ ॥ ৯ ॥
ত্ৰিৱৰ্গং নাতিকৃচ্ছ্ৰেণ ভজেত গৃহমেধ্যপি ।
যথাদেশং যথাকালং যাৱদ্দৈৱোপপাদিতম্ ॥ ১০ ॥
যথাদেশং যথাকালং যাৱদ্দৈৱোপপাদিতম্ ॥ ১০ ॥
আশ্ৱাঘান্তেঽৱসাযিভ্যঃ কামান্সংৱিভজেদ্যথা ।
অপ্যেকামাত্মনো দাৰাং নৃণাং স্ৱত্ৱগ্ৰহো যতঃ ॥ ১১ ॥
অপ্যেকামাত্মনো দাৰাং নৃণাং স্ৱত্ৱগ্ৰহো যতঃ ॥ ১১ ॥
জহ্যাদ্ যদৰ্থে স্ৱান্প্ৰাণান্হন্যাদ্ৱা পিতৰং গুৰুম্ ।
তস্যাং স্ৱত্ৱং স্ত্ৰিযাং জহ্যাদ্যস্তেন হ্যজিতো জিতঃ ॥ ১২ ॥
তস্যাং স্ৱত্ৱং স্ত্ৰিযাং জহ্যাদ্যস্তেন হ্যজিতো জিতঃ ॥ ১২ ॥
কৃমিৱিড্ভস্মনিষ্ঠান্তং ক্ৱেদং তুচ্ছং কলেৱৰম্ ।
ক্ৱ তদীযৰতিৰ্ভাৰ্যা ক্ৱাযমাত্মা নভশ্ছদিঃ ॥ ১৩ ॥
ক্ৱ তদীযৰতিৰ্ভাৰ্যা ক্ৱাযমাত্মা নভশ্ছদিঃ ॥ ১৩ ॥
সিদ্ধৈৰ্যজ্ঞাৱশিষ্টাৰ্থৈঃ কল্পযেদ্ ৱৃত্তিমাত্মনঃ ।
শেষে স্ৱত্ৱং ত্যজন্প্ৰাজ্ঞঃ পদৱীং মহতামিযাত্ ॥ ১৪ ॥
শেষে স্ৱত্ৱং ত্যজন্প্ৰাজ্ঞঃ পদৱীং মহতামিযাত্ ॥ ১৪ ॥
দেৱানৃষীন্ নৃভূতানি পিতৃনাত্মানমন্ৱহম্ ।
স্ৱৱৃত্ত্যাগতৱিত্তেন যজেত পুৰুষং পৃথক্ ॥ ১৫ ॥
স্ৱৱৃত্ত্যাগতৱিত্তেন যজেত পুৰুষং পৃথক্ ॥ ১৫ ॥
যৰ্হ্যাত্মনোঽধিকাৰাদ্যাঃ সৰ্ৱাঃ স্যুৰ্যজ্ঞসম্পদঃ ।
ৱৈতানিকেন ৱিধিনা অগ্নিহোত্ৰাদিনা যজেত্ ॥ ১৬ ॥
ৱৈতানিকেন ৱিধিনা অগ্নিহোত্ৰাদিনা যজেত্ ॥ ১৬ ॥
ন হ্যগ্নিমুখতোঽযং ৱৈ ভগৱান্সৰ্ৱযজ্ঞভুক্ ।
ইজ্যেত হৱিষা ৰাজন্যথা ৱিপ্ৰমুখে হুতৈঃ ॥ ১৭ ॥
ইজ্যেত হৱিষা ৰাজন্যথা ৱিপ্ৰমুখে হুতৈঃ ॥ ১৭ ॥
তস্মাদ্ ব্ৰাহ্মণদেৱেষু মৰ্ত্যাদিষু যথাৰ্হতঃ ।
তৈস্তৈঃ কামৈৰ্যজস্ৱৈনং ক্ষেত্ৰজ্ঞং ব্ৰাহ্মণাননু ॥ ১৮ ॥
তৈস্তৈঃ কামৈৰ্যজস্ৱৈনং ক্ষেত্ৰজ্ঞং ব্ৰাহ্মণাননু ॥ ১৮ ॥
কুৰ্যাদপৰপক্ষীযং মাসি প্ৰৌষ্ঠপদে দ্ৱিজঃ ।
শ্ৰাদ্ধং পিত্ৰোৰ্যথাৱিত্তং তদ্বন্ধূনাং চ ৱিত্তৱান্ ॥ ১৯ ॥
শ্ৰাদ্ধং পিত্ৰোৰ্যথাৱিত্তং তদ্বন্ধূনাং চ ৱিত্তৱান্ ॥ ১৯ ॥
অযনে ৱিষুৱে কুৰ্যাদ্ ৱ্যতীপাতে দিনক্ষযে ।
চন্দ্ৰাদিত্যোপৰাগে চ দ্ৱাদশ্যাং শ্ৰৱণেষু চ ॥ ২০ ॥
চন্দ্ৰাদিত্যোপৰাগে চ দ্ৱাদশ্যাং শ্ৰৱণেষু চ ॥ ২০ ॥
তৃতীযাযাং শুক্লপক্ষে নৱম্যামথ কাৰ্তিকে ।
চতসৃষ্ৱপ্যষ্টকাসু হেমন্তে শিশিৰে তথা ॥ ২১ ॥
চতসৃষ্ৱপ্যষ্টকাসু হেমন্তে শিশিৰে তথা ॥ ২১ ॥
মাঘে চ সিতসপ্তম্যাং মঘাৰাকাসমাগমে ।
ৰাকযা চানুমত্যা চ মাসৰ্ক্ষাণি যুতান্যপি ॥ ২২ ॥
ৰাকযা চানুমত্যা চ মাসৰ্ক্ষাণি যুতান্যপি ॥ ২২ ॥
দ্ৱাদশ্যামনুৰাধা স্যাচ্ছ্ৰৱণস্তিস্ৰ উত্তৰাঃ ।
তিসৃষ্ৱেকাদশী ৱাসু জন্মৰ্ক্ষশ্ৰোণযোগূযুক্ ॥ ২৩ ॥
তিসৃষ্ৱেকাদশী ৱাসু জন্মৰ্ক্ষশ্ৰোণযোগূযুক্ ॥ ২৩ ॥
ত এতে শ্ৰেযসঃ কালা নৃণাং শ্ৰেযোৱিৱৰ্ধনাঃ ।
কুৰ্যাত্সৰ্ৱাত্মনৈতেষু শ্ৰেযোঽমোঘং তদাযুষঃ ॥ ২৪ ॥
কুৰ্যাত্সৰ্ৱাত্মনৈতেষু শ্ৰেযোঽমোঘং তদাযুষঃ ॥ ২৪ ॥
এষু স্নানং জপো হোমো ৱ্ৰতং দেৱদ্ৱিজাৰ্চনম্ ।
পিতৃদেৱনৃভূতেভ্যো যদ্দত্তং তদ্ধ্যনশ্ৱৰম্ ॥ ২৫ ॥
পিতৃদেৱনৃভূতেভ্যো যদ্দত্তং তদ্ধ্যনশ্ৱৰম্ ॥ ২৫ ॥
সংস্কাৰকালো জাযাযা অপত্যস্যাত্মনস্তথা ।
প্ৰেতসংস্থা মৃতাহশ্চ কৰ্মণ্যভ্যুদযে নৃপ ॥ ২৬ ॥
প্ৰেতসংস্থা মৃতাহশ্চ কৰ্মণ্যভ্যুদযে নৃপ ॥ ২৬ ॥
অথ দেশান্প্ৰৱক্ষ্যামি ধৰ্মাদিশ্ৰেযআৱহান্ ।
স ৱৈ পুণ্যতমো দেশঃ সত্পাত্ৰং যত্ৰ লভ্যতে ॥ ২৭ ॥
স ৱৈ পুণ্যতমো দেশঃ সত্পাত্ৰং যত্ৰ লভ্যতে ॥ ২৭ ॥
বিম্বং ভগৱতো যত্ৰ সৰ্ৱমেতচ্চৰাচৰম্ ।
যত্ৰ হ ব্ৰাহ্মণকুলং তপোৱিদ্যাদযান্ৱিতম্ ॥ ২৮ ॥
যত্ৰ হ ব্ৰাহ্মণকুলং তপোৱিদ্যাদযান্ৱিতম্ ॥ ২৮ ॥
যত্ৰ যত্ৰ হৰেৰৰ্চা স দেশঃ শ্ৰেযসাং পদম্ ।
যত্ৰ গঙ্গাদযো নদ্যঃ পুৰাণেষু চ ৱিশ্ৰুতাঃ ॥ ২৯ ॥
যত্ৰ গঙ্গাদযো নদ্যঃ পুৰাণেষু চ ৱিশ্ৰুতাঃ ॥ ২৯ ॥
সৰাংসি পুষ্কৰাদীনি ক্ষেত্ৰাণ্যৰ্হাশ্ৰিতান্যুত ।
কুৰুক্ষেত্ৰং গযশিৰঃ প্ৰযাগঃ পুলহাশ্ৰমঃ ॥ ৩০ ॥
কুৰুক্ষেত্ৰং গযশিৰঃ প্ৰযাগঃ পুলহাশ্ৰমঃ ॥ ৩০ ॥
নৈমিষং ফাল্গুনং সেতুঃ প্ৰভাসোঽথ কুশস্থলী ।
ৱাৰাণসী মধুপুৰী পম্পা বিন্দুসৰস্তথা ॥ ৩১ ॥
ৱাৰাণসী মধুপুৰী পম্পা বিন্দুসৰস্তথা ॥ ৩১ ॥
নাৰাযণাশ্ৰমো নন্দা সীতাৰামাশ্ৰমাদযঃ ।
সৰ্ৱে কুলাচলা ৰাজন্মহেন্দ্ৰমলযাদযঃ ॥ ৩২ ॥
সৰ্ৱে কুলাচলা ৰাজন্মহেন্দ্ৰমলযাদযঃ ॥ ৩২ ॥
এতে পুণ্যতমা দেশা হৰেৰৰ্চাশ্ৰিতাশ্চ যে ।
এতান্দেশান্নিষেৱেত শ্ৰেযস্কামো হ্যভীক্ষ্ণশঃ ।
ধৰ্মো হ্যত্ৰেহিতঃ পুংসাং সহস্ৰাধিফলোদযঃ ॥ ৩৩ ॥
এতান্দেশান্নিষেৱেত শ্ৰেযস্কামো হ্যভীক্ষ্ণশঃ ।
ধৰ্মো হ্যত্ৰেহিতঃ পুংসাং সহস্ৰাধিফলোদযঃ ॥ ৩৩ ॥
পাত্ৰং ত্ৱত্ৰ নিৰুক্তং ৱৈ কৱিভিঃ পাত্ৰৱিত্তমৈঃ ।
হৰিৰেৱৈক উৰ্ৱীশ যন্মযং ৱৈ চৰাচৰম্ ॥ ৩৪ ॥
হৰিৰেৱৈক উৰ্ৱীশ যন্মযং ৱৈ চৰাচৰম্ ॥ ৩৪ ॥
দেৱৰ্ষ্যৰ্হত্সু ৱৈ সত্সু তত্ৰ ব্ৰহ্মাত্মজাদিষু ।
ৰাজন্যদগ্ৰপূজাযাং মতঃ পাত্ৰতযাচ্যুতঃ ॥ ৩৫ ॥
ৰাজন্যদগ্ৰপূজাযাং মতঃ পাত্ৰতযাচ্যুতঃ ॥ ৩৫ ॥
জীৱৰাশিভিৰাকীৰ্ণ অণ্ডকোশাঙ্ঘ্ৰিপো মহান্ ।
তন্মূলত্ৱাদচ্যুতেজ্যা সৰ্ৱজীৱাত্মতৰ্পণম্ ॥ ৩৬ ॥
তন্মূলত্ৱাদচ্যুতেজ্যা সৰ্ৱজীৱাত্মতৰ্পণম্ ॥ ৩৬ ॥
পুৰাণ্যনেন সৃষ্টানি নৃতিৰ্যগৃষিদেৱতাঃ ।
শেতে জীৱেন ৰূপেণ পুৰেষু পুৰুষো হ্যসৌ ॥ ৩৭ ॥
শেতে জীৱেন ৰূপেণ পুৰেষু পুৰুষো হ্যসৌ ॥ ৩৭ ॥
তেষ্ৱেৱ ভগৱান্ ৰাজংস্তাৰতম্যেন ৱৰ্ততে ।
তস্মাত্পাত্ৰং হি পুৰুষো যাৱানাত্মা যথেযতে ॥ ৩৮ ॥
তস্মাত্পাত্ৰং হি পুৰুষো যাৱানাত্মা যথেযতে ॥ ৩৮ ॥
দৃষ্ট্ৱা তেষাং মিথো নৃণামৱজ্ঞানাত্মতাং নৃপ ।
ত্ৰেতাদিষু হৰেৰৰ্চা ক্ৰিযাযৈ কৱিভিঃ কৃতা ॥ ৩৯ ॥
ত্ৰেতাদিষু হৰেৰৰ্চা ক্ৰিযাযৈ কৱিভিঃ কৃতা ॥ ৩৯ ॥
ততোঽৰ্চাযাং হৰিং কেচিত্ সংশ্ৰদ্ধায সপৰ্যযা ।
উপাসত উপাস্তাপি নাৰ্থদা পুৰুষদ্ৱিষাম্ ॥ ৪০ ॥
উপাসত উপাস্তাপি নাৰ্থদা পুৰুষদ্ৱিষাম্ ॥ ৪০ ॥
পুৰুষেষ্ৱপি ৰাজেন্দ্ৰ সুপাত্ৰং ব্ৰাহ্মণং ৱিদুঃ ।
তপসা ৱিদ্যযা তুষ্টযা ধত্তে ৱেদং হৰেস্তনুম্ ॥ ৪১ ॥
তপসা ৱিদ্যযা তুষ্টযা ধত্তে ৱেদং হৰেস্তনুম্ ॥ ৪১ ॥
নন্ৱস্য ব্ৰাহ্মণা ৰাজন্কৃষ্ণস্য জগদাত্মনঃ ।
পুনন্তঃ পাদৰজসা ত্ৰিলোকীং দৈৱতং মহত্ ॥ ৪২ ॥
পুনন্তঃ পাদৰজসা ত্ৰিলোকীং দৈৱতং মহত্ ॥ ৪২ ॥