শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
কৰ্মনিষ্ঠা দ্ৱিজাঃ কেচিত্তপোনিষ্ঠা নৃপাপৰে ।
স্ৱাধ্যাযেঽন্যে প্ৰৱচনে কেচন জ্ঞানযোগযোঃ ॥ ১ ॥
কৰ্মনিষ্ঠা দ্ৱিজাঃ কেচিত্তপোনিষ্ঠা নৃপাপৰে ।
স্ৱাধ্যাযেঽন্যে প্ৰৱচনে কেচন জ্ঞানযোগযোঃ ॥ ১ ॥
জ্ঞাননিষ্ঠায দেযানি কৱ্যান্যানন্ত্যমিচ্ছতা ।
দৈৱে চ তদভাৱে স্যাদিতৰেভ্যো যথাৰ্হতঃ ॥ ২ ॥
দৈৱে চ তদভাৱে স্যাদিতৰেভ্যো যথাৰ্হতঃ ॥ ২ ॥
দ্ৱৌ দৈৱে পিতৃকাৰ্যে ত্ৰীনেকৈকমুভযত্ৰ ৱা ।
ভোজযেত্সুসমৃদ্ধোঽপি শ্ৰাদ্ধে কুৰ্যান্ন ৱিস্তৰম্ ॥ ৩ ॥
ভোজযেত্সুসমৃদ্ধোঽপি শ্ৰাদ্ধে কুৰ্যান্ন ৱিস্তৰম্ ॥ ৩ ॥
দেশকালোচিতশ্ৰদ্ধাদ্ৰৱ্যপাত্ৰাৰ্হণানি চ ।
সম্যগ্ভৱন্তি নৈতানি ৱিস্তৰাত্স্ৱজনাৰ্পণাত্ ॥ ৪ ॥
সম্যগ্ভৱন্তি নৈতানি ৱিস্তৰাত্স্ৱজনাৰ্পণাত্ ॥ ৪ ॥
দেশে কালে চ সম্প্ৰাপ্তে মুন্যন্নং হৰিদৈৱতম্ ।
শ্ৰদ্ধযা ৱিধিৱত্পাত্ৰে ন্যস্তং কামধুগক্ষযম্ ॥ ৫ ॥
শ্ৰদ্ধযা ৱিধিৱত্পাত্ৰে ন্যস্তং কামধুগক্ষযম্ ॥ ৫ ॥
দেৱৰ্ষিপিতৃভূতেভ্য আত্মনে স্ৱজনায চ ।
অন্নং সংৱিভজন্পশ্যেত্সৰ্ৱং তত্পুৰুষাত্মকম্ ॥ ৬ ॥
অন্নং সংৱিভজন্পশ্যেত্সৰ্ৱং তত্পুৰুষাত্মকম্ ॥ ৬ ॥
ন দদ্যাদামিষং শ্ৰাদ্ধে ন চাদ্যাদ্ধৰ্মতত্ত্ৱৱিত্ ।
মুন্যন্নৈঃ স্যাত্পৰা প্ৰীতিৰ্যথা ন পশুহিংসযা ॥ ৭ ॥
মুন্যন্নৈঃ স্যাত্পৰা প্ৰীতিৰ্যথা ন পশুহিংসযা ॥ ৭ ॥
নৈতাদৃশঃ পৰো ধৰ্মো নৃণাং সদ্ধৰ্মমিচ্ছতাম্ ।
ন্যাসো দণ্ডস্য ভূতেষু মনোৱাক্কাযজস্য যঃ ॥ ৮ ॥
ন্যাসো দণ্ডস্য ভূতেষু মনোৱাক্কাযজস্য যঃ ॥ ৮ ॥
একে কৰ্মমযান্ যজ্ঞান্ জ্ঞানিনো যজ্ঞৱিত্তমাঃ ।
আত্মসংযমনেঽনীহা জুহ্ৱতি জ্ঞানদীপিতে ॥ ৯ ॥
আত্মসংযমনেঽনীহা জুহ্ৱতি জ্ঞানদীপিতে ॥ ৯ ॥
দ্ৰৱ্যযজ্ঞৈৰ্যক্ষ্যমাণং দৃষ্ট্ৱা ভূতানি বিভ্যতি ।
এষ মাকৰুণো হন্যাদতজ্জ্ঞো হ্যসুতৃপ্ধ্ৰুৱম্ ॥ ১০ ॥
এষ মাকৰুণো হন্যাদতজ্জ্ঞো হ্যসুতৃপ্ধ্ৰুৱম্ ॥ ১০ ॥
তস্মাদ্দৈৱোপপন্নেন মুন্যন্নেনাপি ধৰ্মৱিত্ ।
সন্তুষ্টোঽহৰহঃ কুৰ্যান্নিত্যনৈমিত্তিকীঃ ক্ৰিযাঃ ॥ ১১ ॥
সন্তুষ্টোঽহৰহঃ কুৰ্যান্নিত্যনৈমিত্তিকীঃ ক্ৰিযাঃ ॥ ১১ ॥
ৱিধৰ্মঃ পৰধৰ্মশ্চ আভাস উপমা ছলঃ ।
অধৰ্মশাখাঃ পঞ্চেমা ধৰ্মজ্ঞোঽধৰ্মৱত্ত্যজেত্ ॥ ১২ ॥
অধৰ্মশাখাঃ পঞ্চেমা ধৰ্মজ্ঞোঽধৰ্মৱত্ত্যজেত্ ॥ ১২ ॥
ধৰ্মবাধো ৱিধৰ্মঃ স্যাত্পৰধৰ্মোঽন্যচোদিতঃ ।
উপধৰ্মস্তু পাখণ্ডো দম্ভো ৱা শব্দভিচ্ছলঃ ॥ ১৩ ॥
উপধৰ্মস্তু পাখণ্ডো দম্ভো ৱা শব্দভিচ্ছলঃ ॥ ১৩ ॥
যস্ত্ৱিচ্ছযা কৃতঃ পুম্ভিৰাভাসো হ্যাশ্ৰমাত্পৃথক্ ।
স্ৱভাৱৱিহিতো ধৰ্মঃ কস্য নেষ্টঃ প্ৰশান্তযে ॥ ১৪ ॥
স্ৱভাৱৱিহিতো ধৰ্মঃ কস্য নেষ্টঃ প্ৰশান্তযে ॥ ১৪ ॥
ধৰ্মাৰ্থমপি নেহেত যাত্ৰাৰ্থং ৱাধনো ধনম্ ।
অনীহানীহমানস্য মহাহেৰিৱ ৱৃত্তিদা ॥ ১৫ ॥
অনীহানীহমানস্য মহাহেৰিৱ ৱৃত্তিদা ॥ ১৫ ॥
সন্তুষ্টস্য নিৰীহস্য স্ৱাত্মাৰামস্য যত্সুখম্ ।
কুতস্তত্কামলোভেন ধাৱতোঽৰ্থেহযা দিশঃ ॥ ১৬ ॥
কুতস্তত্কামলোভেন ধাৱতোঽৰ্থেহযা দিশঃ ॥ ১৬ ॥
সদা সন্তুষ্টমনসঃ সৰ্ৱাঃ শিৱমযা দিশঃ ।
শৰ্কৰাকণ্টকাদিভ্যো যথোপানত্পদঃ শিৱম্ ॥ ১৭ ॥
শৰ্কৰাকণ্টকাদিভ্যো যথোপানত্পদঃ শিৱম্ ॥ ১৭ ॥
সন্তুষ্টঃ কেন ৱা ৰাজন্ন ৱৰ্তেতাপি ৱাৰিণা ।
ঔপস্থ্যজৈহ্ৱ্যকাৰ্পণ্যাদ্গৃহপালাযতে জনঃ ॥ ১৮ ॥
ঔপস্থ্যজৈহ্ৱ্যকাৰ্পণ্যাদ্গৃহপালাযতে জনঃ ॥ ১৮ ॥
অসন্তুষ্টস্য ৱিপ্ৰস্য তেজো ৱিদ্যা তপো যশঃ ।
স্ৰৱন্তীন্দ্ৰিযলৌল্যেন জ্ঞানং চৈৱাৱকীৰ্যতে ॥ ১৯ ॥
স্ৰৱন্তীন্দ্ৰিযলৌল্যেন জ্ঞানং চৈৱাৱকীৰ্যতে ॥ ১৯ ॥
কামস্যান্তং হি ক্ষুত্তৃড্ভ্যাং ক্ৰোধস্যৈতত্ফলোদযাত্ ।
জনো যাতি ন লোভস্য জিত্ৱা ভুক্ত্ৱা দিশো ভুৱঃ ॥ ২০ ॥
জনো যাতি ন লোভস্য জিত্ৱা ভুক্ত্ৱা দিশো ভুৱঃ ॥ ২০ ॥
পণ্ডিতা বহৱো ৰাজন্বহুজ্ঞাঃ সংশযচ্ছিদঃ ।
সদসস্পতযোঽপ্যেকে অসন্তোষাত্পতন্ত্যধঃ ॥ ২১ ॥
সদসস্পতযোঽপ্যেকে অসন্তোষাত্পতন্ত্যধঃ ॥ ২১ ॥
অসঙ্কল্পাজ্জযেত্কামং ক্ৰোধং কামৱিৱৰ্জনাত্ ।
অৰ্থানৰ্থেক্ষযা লোভং ভযং তত্ত্ৱাৱমৰ্শনাত্ ॥ ২২ ॥
অৰ্থানৰ্থেক্ষযা লোভং ভযং তত্ত্ৱাৱমৰ্শনাত্ ॥ ২২ ॥
আন্ৱীক্ষিক্যা শোকমোহৌ দম্ভং মহদুপাসযা ।
যোগান্তৰাযান্মৌনেন হিংসাং কামাদ্যনীহযা ॥ ২৩ ॥
যোগান্তৰাযান্মৌনেন হিংসাং কামাদ্যনীহযা ॥ ২৩ ॥
কৃপযা ভূতজং দুঃখং দৈৱং জহ্যাত্সমাধিনা ।
আত্মজং যোগৱীৰ্যেণ নিদ্ৰাং সত্ত্ৱনিষেৱযা ॥ ২৪ ॥
আত্মজং যোগৱীৰ্যেণ নিদ্ৰাং সত্ত্ৱনিষেৱযা ॥ ২৪ ॥
ৰজস্তমশ্চ সত্ত্ৱেন সত্ত্ৱং চোপশমেন চ ।
এতত্সৰ্ৱং গুৰৌ ভক্ত্যা পুৰুষো হ্যঞ্জসা জযেত্ ॥ ২৫ ॥
এতত্সৰ্ৱং গুৰৌ ভক্ত্যা পুৰুষো হ্যঞ্জসা জযেত্ ॥ ২৫ ॥
যস্য সাক্ষাদ্ভগৱতি জ্ঞানদীপপ্ৰদে গুৰৌ ।
মৰ্ত্যাসদ্ধীঃ শ্ৰুতং তস্য সৰ্ৱং কুঞ্জৰশৌচৱত্ ॥ ২৬ ॥
মৰ্ত্যাসদ্ধীঃ শ্ৰুতং তস্য সৰ্ৱং কুঞ্জৰশৌচৱত্ ॥ ২৬ ॥
এষ ৱৈ ভগৱান্সাক্ষাত্ প্ৰধানপুৰুষেশ্ৱৰঃ ।
যোগেশ্ৱৰৈৰ্ৱিমৃগ্যাঙ্ঘ্ৰিৰ্লোকো যং মন্যতে নৰম্ ॥ ২৭ ॥
যোগেশ্ৱৰৈৰ্ৱিমৃগ্যাঙ্ঘ্ৰিৰ্লোকো যং মন্যতে নৰম্ ॥ ২৭ ॥
ষড্ৱৰ্গসংযমৈকান্তাঃ সৰ্ৱা নিযমচোদনাঃ ।
তদন্তা যদি নো যোগানাৱহেযুঃ শ্ৰমাৱহাঃ ॥ ২৮ ॥
তদন্তা যদি নো যোগানাৱহেযুঃ শ্ৰমাৱহাঃ ॥ ২৮ ॥
যথা ৱাৰ্তাদযো হ্যৰ্থা যোগস্যাৰ্থং ন বিভ্ৰতি ।
অনৰ্থায ভৱেযুঃ স্ম পূৰ্তমিষ্টং তথাসতঃ ॥ ২৯ ॥
অনৰ্থায ভৱেযুঃ স্ম পূৰ্তমিষ্টং তথাসতঃ ॥ ২৯ ॥
যশ্চিত্তৱিজযে যত্তঃ স্যান্নিঃসঙ্গোঽপৰিগ্ৰহঃ ।
একো ৱিৱিক্তশৰণো ভিক্ষুৰ্ভৈক্ষ্যমিতাশনঃ ॥ ৩০ ॥
একো ৱিৱিক্তশৰণো ভিক্ষুৰ্ভৈক্ষ্যমিতাশনঃ ॥ ৩০ ॥
দেশে শুচৌ সমে ৰাজন্সংস্থাপ্যাসনমাত্মনঃ ।
স্থিৰং সুখং সমং তস্মিন্নাসীতৰ্জ্ৱঙ্গ ওমিতি ॥ ৩১ ॥
স্থিৰং সুখং সমং তস্মিন্নাসীতৰ্জ্ৱঙ্গ ওমিতি ॥ ৩১ ॥
প্ৰাণাপানৌ সন্নিৰুন্ধ্যাত্পূৰকুম্ভকৰেচকৈঃ ।
যাৱন্মনস্ত্যজেত কামান্স্ৱনাসাগ্ৰনিৰীক্ষণঃ ॥ ৩২ ॥
যাৱন্মনস্ত্যজেত কামান্স্ৱনাসাগ্ৰনিৰীক্ষণঃ ॥ ৩২ ॥
যতো যতো নিঃসৰতি মনঃ কামহতং ভ্ৰমত্ ।
ততস্তত উপাহৃত্য হৃদি ৰুন্ধ্যাচ্ছনৈৰ্বুধঃ ॥ ৩৩ ॥
ততস্তত উপাহৃত্য হৃদি ৰুন্ধ্যাচ্ছনৈৰ্বুধঃ ॥ ৩৩ ॥
এৱমভ্যস্যতশ্চিত্তং কালেনাল্পীযসা যতেঃ ।
অনিশং তস্য নিৰ্ৱাণং যাত্যনিন্ধনৱহ্নিৱত্ ॥ ৩৪ ॥
অনিশং তস্য নিৰ্ৱাণং যাত্যনিন্ধনৱহ্নিৱত্ ॥ ৩৪ ॥
কামাদিভিৰনাৱিদ্ধং প্ৰশান্তাখিলৱৃত্তি যত্ ।
চিত্তং ব্ৰহ্মসুখস্পৃষ্টং নৈৱোত্তিষ্ঠেত কৰ্হিচিত্ ॥ ৩৫ ॥
চিত্তং ব্ৰহ্মসুখস্পৃষ্টং নৈৱোত্তিষ্ঠেত কৰ্হিচিত্ ॥ ৩৫ ॥
যঃ প্ৰৱ্ৰজ্য গৃহাত্পূৰ্ৱং ত্ৰিৱৰ্গাৱপনাত্পুনঃ ।
যদি সেৱেত তান্ভিক্ষুঃ স ৱৈ ৱান্তাশ্যপত্ৰপঃ ॥ ৩৬ ॥
যদি সেৱেত তান্ভিক্ষুঃ স ৱৈ ৱান্তাশ্যপত্ৰপঃ ॥ ৩৬ ॥
যৈঃ স্ৱদেহঃ স্মৃতোঽনাত্মা মৰ্ত্যো ৱিট্কৃমিভস্মৱত্ ।
ত এনমাত্মসাত্কৃত্ৱা শ্লাঘযন্তি হ্যসত্তমাঃ ॥ ৩৭ ॥
ত এনমাত্মসাত্কৃত্ৱা শ্লাঘযন্তি হ্যসত্তমাঃ ॥ ৩৭ ॥
গৃহস্থস্য ক্ৰিযাত্যাগো ৱ্ৰতত্যাগো ৱটোৰপি ।
তপস্ৱিনো গ্ৰামসেৱা ভিক্ষোৰিন্দ্ৰিযলোলতা ॥ ৩৮ ॥
তপস্ৱিনো গ্ৰামসেৱা ভিক্ষোৰিন্দ্ৰিযলোলতা ॥ ৩৮ ॥
আশ্ৰমাপসদা হ্যেতে খল্ৱাশ্ৰমৱিডম্বনাঃ ।
দেৱমাযাৱিমূঢাংস্তানুপেক্ষেতানুকম্পযা ॥ ৩৯ ॥
দেৱমাযাৱিমূঢাংস্তানুপেক্ষেতানুকম্পযা ॥ ৩৯ ॥
আত্মানং চেদ্ৱিজানীযাত্পৰং জ্ঞানধুতাশযঃ ।
কিমিচ্ছন্কস্য ৱা হেতোৰ্দেহং পুষ্ণাতি লম্পটঃ ॥ ৪০ ॥
কিমিচ্ছন্কস্য ৱা হেতোৰ্দেহং পুষ্ণাতি লম্পটঃ ॥ ৪০ ॥
আহুঃ শৰীৰং ৰথমিন্দ্ৰিযাণি
হযানভীষূন্মন ইন্দ্ৰিযেশম্ ।
ৱৰ্ত্মানি মাত্ৰা ধিষণাং চ সূতং
সত্ত্ৱং বৃহদ্ বন্ধুৰমীশসৃষ্টম্ ॥ ৪১ ॥
হযানভীষূন্মন ইন্দ্ৰিযেশম্ ।
ৱৰ্ত্মানি মাত্ৰা ধিষণাং চ সূতং
সত্ত্ৱং বৃহদ্ বন্ধুৰমীশসৃষ্টম্ ॥ ৪১ ॥
অক্ষং দশপ্ৰাণমধৰ্মধৰ্মৌ
চক্ৰেঽভিমানং ৰথিনং চ জীৱম্ ।
ধনুৰ্হি তস্য প্ৰণৱং পঠন্তি
শৰং তু জীৱং পৰমেৱ লক্ষ্যম্ ॥ ৪২ ॥
চক্ৰেঽভিমানং ৰথিনং চ জীৱম্ ।
ধনুৰ্হি তস্য প্ৰণৱং পঠন্তি
শৰং তু জীৱং পৰমেৱ লক্ষ্যম্ ॥ ৪২ ॥
ৰাগো দ্ৱেষশ্চ লোভশ্চ শোকমোহৌ ভযং মদঃ ।
মানোঽৱমানোঽসূযা চ মাযা হিংসা চ মত্সৰঃ ॥ ৪৩ ॥
মানোঽৱমানোঽসূযা চ মাযা হিংসা চ মত্সৰঃ ॥ ৪৩ ॥
ৰজঃ প্ৰমাদঃ ক্ষুন্নিদ্ৰা শত্ৰৱস্ত্ৱেৱমাদযঃ ।
ৰজস্তমঃপ্ৰকৃতযঃ সত্ত্ৱপ্ৰকৃতযঃ ক্ৱচিত্ ॥ ৪৪ ॥ H
ৰজস্তমঃপ্ৰকৃতযঃ সত্ত্ৱপ্ৰকৃতযঃ ক্ৱচিত্ ॥ ৪৪ ॥ H
যাৱন্নৃকাযৰথমাত্মৱশোপকল্পং
ধত্তে গৰিষ্ঠচৰণাৰ্চনযা নিশাতম্ ।
জ্ঞানাসিমচ্যুতবলো দধদস্তশত্ৰুঃ
স্ৱানন্দতুষ্ট উপশান্ত ইদং ৱিজহ্যাত্ ॥ ৪৫ ॥
ধত্তে গৰিষ্ঠচৰণাৰ্চনযা নিশাতম্ ।
জ্ঞানাসিমচ্যুতবলো দধদস্তশত্ৰুঃ
স্ৱানন্দতুষ্ট উপশান্ত ইদং ৱিজহ্যাত্ ॥ ৪৫ ॥
নোচেত্প্ৰমত্তমসদিন্দ্ৰিযৱাজিসূতা
নীত্ৱোত্পথং ৱিষযদস্যুষু নিক্ষিপন্তি ।
তে দস্যৱঃ সহযসূতমমুং তমোঽন্ধে
সংসাৰকূপ উৰুমৃত্যুভযে ক্ষিপন্তি ॥ ৪৬ ॥
নীত্ৱোত্পথং ৱিষযদস্যুষু নিক্ষিপন্তি ।
তে দস্যৱঃ সহযসূতমমুং তমোঽন্ধে
সংসাৰকূপ উৰুমৃত্যুভযে ক্ষিপন্তি ॥ ৪৬ ॥
প্ৰৱৃত্তং চ নিৱৃত্তং চ দ্ৱিৱিধং কৰ্ম ৱৈদিকম্ ।
আৱৰ্ততে প্ৰৱৃত্তেন নিৱৃত্তেনাশ্নুতেঽমৃতম্ ॥ ৪৭ ॥
আৱৰ্ততে প্ৰৱৃত্তেন নিৱৃত্তেনাশ্নুতেঽমৃতম্ ॥ ৪৭ ॥
¨ হিংস্ৰং দ্ৰৱ্যমযং কাম্যমগ্নিহোত্ৰাদ্যশান্তিদম্ ।
দৰ্শশ্চ পূৰ্ণমাসশ্চ চাতুৰ্মাস্যং পশুঃ সুতঃ ॥ ৪৮ ॥
দৰ্শশ্চ পূৰ্ণমাসশ্চ চাতুৰ্মাস্যং পশুঃ সুতঃ ॥ ৪৮ ॥
এতদিষ্টং প্ৰৱৃত্তাখ্যং হুতং প্ৰহুতমেৱ চ ।
পূৰ্তং সুৰালযাৰামকূপাজীৱ্যাদিলক্ষণম্ ॥ ৪৯ ॥
পূৰ্তং সুৰালযাৰামকূপাজীৱ্যাদিলক্ষণম্ ॥ ৪৯ ॥
দ্ৰৱ্যসূক্ষ্মৱিপাকশ্চ ধূমো ৰাত্ৰিৰপক্ষযঃ ।
অযনং দক্ষিণং সোমো দৰ্শ ওষধিৱীৰুধঃ ॥ ৫০ ॥
অযনং দক্ষিণং সোমো দৰ্শ ওষধিৱীৰুধঃ ॥ ৫০ ॥
অন্নং ৰেত ইতি ক্ষ্মেশ পিতৃযানং পুনৰ্ভৱঃ ।
একৈকশ্যেনানুপূৰ্ৱং ভূত্ৱা ভূত্ৱেহ জাযতে ॥ ৫১ ॥
একৈকশ্যেনানুপূৰ্ৱং ভূত্ৱা ভূত্ৱেহ জাযতে ॥ ৫১ ॥
নিষেকাদিশ্মশানান্তৈঃ সংস্কাৰৈঃ সংস্কৃতো দ্ৱিজঃ ।
ইন্দ্ৰিযেষু ক্ৰিযাযজ্ঞান্ জ্ঞানদীপেষু জুহ্ৱতি ॥ ৫২ ॥
ইন্দ্ৰিযেষু ক্ৰিযাযজ্ঞান্ জ্ঞানদীপেষু জুহ্ৱতি ॥ ৫২ ॥
ইন্দ্ৰিযাণি মনস্যূৰ্মৌ ৱাচি ৱৈকাৰিকং মনঃ ।
ৱাচং ৱৰ্ণসমাম্নাযে তমোঙ্কাৰে স্ৱৰে ন্যসেত্ ।
ওঙ্কাৰং বিন্দৌ নাদে তং তং তু প্ৰাণে মহত্যমুম্ ॥ ৫৩ ॥
ৱাচং ৱৰ্ণসমাম্নাযে তমোঙ্কাৰে স্ৱৰে ন্যসেত্ ।
ওঙ্কাৰং বিন্দৌ নাদে তং তং তু প্ৰাণে মহত্যমুম্ ॥ ৫৩ ॥
অগ্নিঃ সূৰ্যো দিৱা প্ৰাহ্ণঃ শুক্লো ৰাকোত্তৰং স্ৱৰাট্ ।
ৱিশ্ৱোঽথ তৈজসঃ প্ৰাজ্ঞস্তুৰ্য আত্মা সমন্ৱযাত্ ॥ ৫৪ ॥
ৱিশ্ৱোঽথ তৈজসঃ প্ৰাজ্ঞস্তুৰ্য আত্মা সমন্ৱযাত্ ॥ ৫৪ ॥
দেৱযানমিদং প্ৰাহুৰ্ভূত্ৱা ভূত্ৱানুপূৰ্ৱশঃ ।
আত্মযাজ্যুপশান্তাত্মা হ্যাত্মস্থো ন নিৱৰ্ততে ॥ ৫৫ ॥
আত্মযাজ্যুপশান্তাত্মা হ্যাত্মস্থো ন নিৱৰ্ততে ॥ ৫৫ ॥
য এতে পিতৃদেৱানামযনে ৱেদনিৰ্মিতে ।
শাস্ত্ৰেণ চক্ষুষা ৱেদ জনস্থোঽপি ন মুহ্যতি ॥ ৫৬ ॥
শাস্ত্ৰেণ চক্ষুষা ৱেদ জনস্থোঽপি ন মুহ্যতি ॥ ৫৬ ॥
আদাৱন্তে জনানাং সদ্ বহিৰন্তঃ পৰাৱৰম্ ।
জ্ঞানং জ্ঞেযং ৱচো ৱাচ্যং তমো জ্যোতিস্ত্ৱযং স্ৱযম্ ॥ ৫৭ ॥
জ্ঞানং জ্ঞেযং ৱচো ৱাচ্যং তমো জ্যোতিস্ত্ৱযং স্ৱযম্ ॥ ৫৭ ॥
আবাধিতোঽপি হ্যাভাসো যথা ৱস্তুতযা স্মৃতঃ ।
দুৰ্ঘটত্ৱাদৈন্দ্ৰিযকং তদ্ৱদৰ্থৱিকল্পিতম্ ॥ ৫৮ ॥
দুৰ্ঘটত্ৱাদৈন্দ্ৰিযকং তদ্ৱদৰ্থৱিকল্পিতম্ ॥ ৫৮ ॥
ক্ষিত্যাদীনামিহাৰ্থানাং ছাযা ন কতমাপি হি ।
ন সঙ্ঘাতো ৱিকাৰোঽপি ন পৃথঙ্নান্ৱিতো মৃষা ॥ ৫৯ ॥
ন সঙ্ঘাতো ৱিকাৰোঽপি ন পৃথঙ্নান্ৱিতো মৃষা ॥ ৫৯ ॥
ধাতৱোঽৱযৱিত্ৱাচ্চ তন্মাত্ৰাৱযৱৈৰ্ৱিনা ।
ন স্যুৰ্হ্যসত্যৱযৱিন্যসন্নৱযৱোঽন্ততঃ ॥ ৬০ ॥
ন স্যুৰ্হ্যসত্যৱযৱিন্যসন্নৱযৱোঽন্ততঃ ॥ ৬০ ॥
স্যাত্সাদৃশ্যভ্ৰমস্তাৱদ্ৱিকল্পে সতি ৱস্তুনঃ ।
জাগ্ৰত্স্ৱাপৌ যথা স্ৱপ্নে তথা ৱিধিনিষেধতা ॥ ৬১ ॥
জাগ্ৰত্স্ৱাপৌ যথা স্ৱপ্নে তথা ৱিধিনিষেধতা ॥ ৬১ ॥
ভাৱাদ্ৱৈতং ক্ৰিযাদ্ৱৈতং দ্ৰৱ্যাদ্ৱৈতং তথাত্মনঃ ।
ৱৰ্তযন্স্ৱানুভূত্যেহ ত্ৰীন্স্ৱপ্নান্ধুনুতে মুনিঃ ॥ ৬২ ॥
ৱৰ্তযন্স্ৱানুভূত্যেহ ত্ৰীন্স্ৱপ্নান্ধুনুতে মুনিঃ ॥ ৬২ ॥
কাৰ্যকাৰণৱস্ত্ৱৈক্যদৰ্শনং পটতন্তুৱত্ ।
অৱস্তুত্ৱাদ্ৱিকল্পস্য ভাৱাদ্ৱৈতং তদুচ্যতে ॥ ৬৩ ॥
অৱস্তুত্ৱাদ্ৱিকল্পস্য ভাৱাদ্ৱৈতং তদুচ্যতে ॥ ৬৩ ॥
যদ্ ব্ৰহ্মণি পৰে সাক্ষাত্সৰ্ৱকৰ্মসমৰ্পণম্ ।
মনোৱাক্তনুভিঃ পাৰ্থ ক্ৰিযাদ্ৱৈতং তদুচ্যতে ॥ ৬৪ ॥
মনোৱাক্তনুভিঃ পাৰ্থ ক্ৰিযাদ্ৱৈতং তদুচ্যতে ॥ ৬৪ ॥
আত্মজাযাসুতাদীনামন্যেষাং সৰ্ৱদেহিনাম্ ।
যত্স্ৱাৰ্থকামযোৰৈক্যং দ্ৰৱ্যাদ্ৱৈতং তদুচ্যতে ॥ ৬৫ ॥
যত্স্ৱাৰ্থকামযোৰৈক্যং দ্ৰৱ্যাদ্ৱৈতং তদুচ্যতে ॥ ৬৫ ॥
যদ্ যস্য ৱানিষিদ্ধং স্যাদ্যেন যত্ৰ যতো নৃপ ।
স তেনেহেত কাৰ্যাণি নৰো নান্যৈৰনাপদি ॥ ৬৬ ॥
স তেনেহেত কাৰ্যাণি নৰো নান্যৈৰনাপদি ॥ ৬৬ ॥
এতৈৰন্যৈশ্চ ৱেদোক্তৈৰ্ৱৰ্তমানঃ স্ৱকৰ্মভিঃ ।
গৃহেঽপ্যস্য গতিং যাযাদ্ ৰাজংস্তদ্ভক্তিভাঙ্নৰঃ ॥ ৬৭ ॥
গৃহেঽপ্যস্য গতিং যাযাদ্ ৰাজংস্তদ্ভক্তিভাঙ্নৰঃ ॥ ৬৭ ॥
যথা হি যূযং নৃপদেৱ দুস্ত্যজা-
দাপদ্গণাদুত্তৰতাত্মনঃ প্ৰভোঃ ।
যত্পাদপঙ্কেৰুহসেৱযা ভৱা-
নহাৰষীন্নিৰ্জিতদিগ্গজঃ ক্ৰতূন্ ॥ ৬৮ ॥
দাপদ্গণাদুত্তৰতাত্মনঃ প্ৰভোঃ ।
যত্পাদপঙ্কেৰুহসেৱযা ভৱা-
নহাৰষীন্নিৰ্জিতদিগ্গজঃ ক্ৰতূন্ ॥ ৬৮ ॥
অহং পুৰাভৱং কশ্চিদ্গন্ধৰ্ৱ উপবৰ্হণঃ ।
নাম্নাতীতে মহাকল্পে গন্ধৰ্ৱাণাং সুসম্মতঃ ॥ ৬৯ ॥
নাম্নাতীতে মহাকল্পে গন্ধৰ্ৱাণাং সুসম্মতঃ ॥ ৬৯ ॥
ৰূপপেশলমাধুৰ্যসৌগন্ধ্যপ্ৰিযদৰ্শনঃ ।
স্ত্ৰীণাং প্ৰিযতমো নিত্যং মত্তঃ স্ৱপুৰলম্পটঃ ॥ ৭০ ॥
স্ত্ৰীণাং প্ৰিযতমো নিত্যং মত্তঃ স্ৱপুৰলম্পটঃ ॥ ৭০ ॥
একদা দেৱসত্ৰে তু গন্ধৰ্ৱাপ্সৰসাং গণাঃ ।
উপহূতা ৱিশ্ৱসৃগ্ভিৰ্হৰিগাথোপগাযনে ॥ ৭১ ॥
উপহূতা ৱিশ্ৱসৃগ্ভিৰ্হৰিগাথোপগাযনে ॥ ৭১ ॥
অহং চ গাযংস্তদ্ৱিদ্ৱান্ স্ত্ৰীভিঃ পৰিৱৃতো গতঃ ।
জ্ঞাত্ৱা ৱিশ্ৱসৃজস্তন্মে হেলনং শেপুৰোজসা ।
যাহি ত্ৱং শূদ্ৰতামাশু নষ্টশ্ৰীঃ কৃতহেলনঃ ॥ ৭২ ॥
জ্ঞাত্ৱা ৱিশ্ৱসৃজস্তন্মে হেলনং শেপুৰোজসা ।
যাহি ত্ৱং শূদ্ৰতামাশু নষ্টশ্ৰীঃ কৃতহেলনঃ ॥ ৭২ ॥
তাৱদ্দাস্যামহং জজ্ঞে তত্ৰাপি ব্ৰহ্মৱাদিনাম্ ।
শুশ্ৰূষযানুষঙ্গেণ প্ৰাপ্তোঽহং ব্ৰহ্মপুত্ৰতাম্ ॥ ৭৩ ॥
শুশ্ৰূষযানুষঙ্গেণ প্ৰাপ্তোঽহং ব্ৰহ্মপুত্ৰতাম্ ॥ ৭৩ ॥
ধৰ্মস্তে গৃহমেধীযো ৱৰ্ণিতঃ পাপনাশনঃ ।
গৃহস্থো যেন পদৱীমঞ্জসা ন্যাসিনামিযাত্ ॥ ৭৪ ॥
গৃহস্থো যেন পদৱীমঞ্জসা ন্যাসিনামিযাত্ ॥ ৭৪ ॥
যূযং নৃলোকে বত ভূৰিভাগা
লোকং পুনানা মুনযোঽভিযন্তি ।
যেষাং গৃহানাৱসতীতি সাক্ষাদ্
গূঢং পৰং ব্ৰহ্ম মনুষ্যলিঙ্গম্ ॥ ৭৫ ॥
লোকং পুনানা মুনযোঽভিযন্তি ।
যেষাং গৃহানাৱসতীতি সাক্ষাদ্
গূঢং পৰং ব্ৰহ্ম মনুষ্যলিঙ্গম্ ॥ ৭৫ ॥
স ৱা অযং ব্ৰহ্ম মহদ্ৱিমৃগ্য
কৈৱল্যনিৰ্ৱাণসুখানুভূতিঃ ।
প্ৰিযঃ সুহৃদ্ ৱঃ খলু মাতুলেয
আত্মাৰ্হণীযো ৱিধিকৃদ্গুৰুশ্চ ॥ ৭৬ ॥
কৈৱল্যনিৰ্ৱাণসুখানুভূতিঃ ।
প্ৰিযঃ সুহৃদ্ ৱঃ খলু মাতুলেয
আত্মাৰ্হণীযো ৱিধিকৃদ্গুৰুশ্চ ॥ ৭৬ ॥
ন যস্য সাক্ষাদ্ভৱপদ্মজাদিভী
ৰূপং ধিযা ৱস্তুতযোপৱৰ্ণিতম্ ।
মৌনেন ভক্ত্যোপশমেন পূজিতঃ
প্ৰসীদতামেষ স সাত্ৱতাং পতিঃ ॥ ৭৭ ॥
ৰূপং ধিযা ৱস্তুতযোপৱৰ্ণিতম্ ।
মৌনেন ভক্ত্যোপশমেন পূজিতঃ
প্ৰসীদতামেষ স সাত্ৱতাং পতিঃ ॥ ৭৭ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি দেৱৰ্ষিণা প্ৰোক্তং নিশম্য ভৰতৰ্ষভঃ ।
পূজযামাস সুপ্ৰীতঃ কৃষ্ণং চ প্ৰেমৱিহ্ৱলঃ ॥ ৭৮ ॥
ইতি দেৱৰ্ষিণা প্ৰোক্তং নিশম্য ভৰতৰ্ষভঃ ।
পূজযামাস সুপ্ৰীতঃ কৃষ্ণং চ প্ৰেমৱিহ্ৱলঃ ॥ ৭৮ ॥
কৃষ্ণপাৰ্থাৱুপামন্ত্ৰ্য পূজিতঃ প্ৰযযৌ মুনিঃ ।
শ্ৰুত্ৱা কৃষ্ণং পৰং ব্ৰহ্ম পাৰ্থঃ পৰমৱিস্মিতঃ ॥ ৭৯ ॥
শ্ৰুত্ৱা কৃষ্ণং পৰং ব্ৰহ্ম পাৰ্থঃ পৰমৱিস্মিতঃ ॥ ৭৯ ॥
ইতি দাক্ষাযণীনাং তে পৃথগ্ৱংশাঃ প্ৰকীৰ্তিতাঃ ।
দেৱাসুৰমনুষ্যাদ্যা লোকা যত্ৰ চৰাচৰাঃ ॥ ৮০ ॥
দেৱাসুৰমনুষ্যাদ্যা লোকা যত্ৰ চৰাচৰাঃ ॥ ৮০ ॥