శ్రీనారద ఉవాచ
కర్మనిష్ఠా ద్విజాః కేచిత్తపోనిష్ఠా నృపాపరే ।
స్వాధ్యాయేఽన్యే ప్రవచనే కేచన జ్ఞానయోగయోః ॥ ౧ ॥
కర్మనిష్ఠా ద్విజాః కేచిత్తపోనిష్ఠా నృపాపరే ।
స్వాధ్యాయేఽన్యే ప్రవచనే కేచన జ్ఞానయోగయోః ॥ ౧ ॥
జ్ఞాననిష్ఠాయ దేయాని కవ్యాన్యానన్త్యమిచ్ఛతా ।
దైవే చ తదభావే స్యాదితరేభ్యో యథార్హతః ॥ ౨ ॥
దైవే చ తదభావే స్యాదితరేభ్యో యథార్హతః ॥ ౨ ॥
ద్వౌ దైవే పితృకార్యే త్రీనేకైకముభయత్ర వా ।
భోజయేత్సుసమృద్ధోఽపి శ్రాద్ధే కుర్యాన్న విస్తరమ్ ॥ ౩ ॥
భోజయేత్సుసమృద్ధోఽపి శ్రాద్ధే కుర్యాన్న విస్తరమ్ ॥ ౩ ॥
దేశకాలోచితశ్రద్ధాద్రవ్యపాత్రార్హణాని చ ।
సమ్యగ్భవన్తి నైతాని విస్తరాత్స్వజనార్పణాత్ ॥ ౪ ॥
సమ్యగ్భవన్తి నైతాని విస్తరాత్స్వజనార్పణాత్ ॥ ౪ ॥
దేశే కాలే చ సమ్ప్రాప్తే మున్యన్నం హరిదైవతమ్ ।
శ్రద్ధయా విధివత్పాత్రే న్యస్తం కామధుగక్షయమ్ ॥ ౫ ॥
శ్రద్ధయా విధివత్పాత్రే న్యస్తం కామధుగక్షయమ్ ॥ ౫ ॥
దేవర్షిపితృభూతేభ్య ఆత్మనే స్వజనాయ చ ।
అన్నం సంవిభజన్పశ్యేత్సర్వం తత్పురుషాత్మకమ్ ॥ ౬ ॥
అన్నం సంవిభజన్పశ్యేత్సర్వం తత్పురుషాత్మకమ్ ॥ ౬ ॥
న దద్యాదామిషం శ్రాద్ధే న చాద్యాద్ధర్మతత్త్వవిత్ ।
మున్యన్నైః స్యాత్పరా ప్రీతిర్యథా న పశుహింసయా ॥ ౭ ॥
మున్యన్నైః స్యాత్పరా ప్రీతిర్యథా న పశుహింసయా ॥ ౭ ॥
నైతాదృశః పరో ధర్మో నృణాం సద్ధర్మమిచ్ఛతామ్ ।
న్యాసో దణ్డస్య భూతేషు మనోవాక్కాయజస్య యః ॥ ౮ ॥
న్యాసో దణ్డస్య భూతేషు మనోవాక్కాయజస్య యః ॥ ౮ ॥
ఏకే కర్మమయాన్ యజ్ఞాన్ జ్ఞానినో యజ్ఞవిత్తమాః ।
ఆత్మసంయమనేఽనీహా జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే ॥ ౯ ॥
ఆత్మసంయమనేఽనీహా జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే ॥ ౯ ॥
ద్రవ్యయజ్ఞైర్యక్ష్యమాణం దృష్ట్వా భూతాని బిభ్యతి ।
ఏష మాకరుణో హన్యాదతజ్జ్ఞో హ్యసుతృప్ధ్రువమ్ ॥ ౧౦ ॥
ఏష మాకరుణో హన్యాదతజ్జ్ఞో హ్యసుతృప్ధ్రువమ్ ॥ ౧౦ ॥
తస్మాద్దైవోపపన్నేన మున్యన్నేనాపి ధర్మవిత్ ।
సన్తుష్టోఽహరహః కుర్యాన్నిత్యనైమిత్తికీః క్రియాః ॥ ౧౧ ॥
సన్తుష్టోఽహరహః కుర్యాన్నిత్యనైమిత్తికీః క్రియాః ॥ ౧౧ ॥
విధర్మః పరధర్మశ్చ ఆభాస ఉపమా ఛలః ।
అధర్మశాఖాః పఞ్చేమా ధర్మజ్ఞోఽధర్మవత్త్యజేత్ ॥ ౧౨ ॥
అధర్మశాఖాః పఞ్చేమా ధర్మజ్ఞోఽధర్మవత్త్యజేత్ ॥ ౧౨ ॥
ధర్మబాధో విధర్మః స్యాత్పరధర్మోఽన్యచోదితః ।
ఉపధర్మస్తు పాఖణ్డో దమ్భో వా శబ్దభిచ్ఛలః ॥ ౧౩ ॥
ఉపధర్మస్తు పాఖణ్డో దమ్భో వా శబ్దభిచ్ఛలః ॥ ౧౩ ॥
యస్త్విచ్ఛయా కృతః పుమ్భిరాభాసో హ్యాశ్రమాత్పృథక్ ।
స్వభావవిహితో ధర్మః కస్య నేష్టః ప్రశాన్తయే ॥ ౧౪ ॥
స్వభావవిహితో ధర్మః కస్య నేష్టః ప్రశాన్తయే ॥ ౧౪ ॥
ధర్మార్థమపి నేహేత యాత్రార్థం వాధనో ధనమ్ ।
అనీహానీహమానస్య మహాహేరివ వృత్తిదా ॥ ౧౫ ॥
అనీహానీహమానస్య మహాహేరివ వృత్తిదా ॥ ౧౫ ॥
సన్తుష్టస్య నిరీహస్య స్వాత్మారామస్య యత్సుఖమ్ ।
కుతస్తత్కామలోభేన ధావతోఽర్థేహయా దిశః ॥ ౧౬ ॥
కుతస్తత్కామలోభేన ధావతోఽర్థేహయా దిశః ॥ ౧౬ ॥
సదా సన్తుష్టమనసః సర్వాః శివమయా దిశః ।
శర్కరాకణ్టకాదిభ్యో యథోపానత్పదః శివమ్ ॥ ౧౭ ॥
శర్కరాకణ్టకాదిభ్యో యథోపానత్పదః శివమ్ ॥ ౧౭ ॥
సన్తుష్టః కేన వా రాజన్న వర్తేతాపి వారిణా ।
ఔపస్థ్యజైహ్వ్యకార్పణ్యాద్గృహపాలాయతే జనః ॥ ౧౮ ॥
ఔపస్థ్యజైహ్వ్యకార్పణ్యాద్గృహపాలాయతే జనః ॥ ౧౮ ॥
అసన్తుష్టస్య విప్రస్య తేజో విద్యా తపో యశః ।
స్రవన్తీన్ద్రియలౌల్యేన జ్ఞానం చైవావకీర్యతే ॥ ౧౯ ॥
స్రవన్తీన్ద్రియలౌల్యేన జ్ఞానం చైవావకీర్యతే ॥ ౧౯ ॥
కామస్యాన్తం హి క్షుత్తృడ్భ్యాం క్రోధస్యైతత్ఫలోదయాత్ ।
జనో యాతి న లోభస్య జిత్వా భుక్త్వా దిశో భువః ॥ ౨౦ ॥
జనో యాతి న లోభస్య జిత్వా భుక్త్వా దిశో భువః ॥ ౨౦ ॥
పణ్డితా బహవో రాజన్బహుజ్ఞాః సంశయచ్ఛిదః ।
సదసస్పతయోఽప్యేకే అసన్తోషాత్పతన్త్యధః ॥ ౨౧ ॥
సదసస్పతయోఽప్యేకే అసన్తోషాత్పతన్త్యధః ॥ ౨౧ ॥
అసఙ్కల్పాజ్జయేత్కామం క్రోధం కామవివర్జనాత్ ।
అర్థానర్థేక్షయా లోభం భయం తత్త్వావమర్శనాత్ ॥ ౨౨ ॥
అర్థానర్థేక్షయా లోభం భయం తత్త్వావమర్శనాత్ ॥ ౨౨ ॥
ఆన్వీక్షిక్యా శోకమోహౌ దమ్భం మహదుపాసయా ।
యోగాన్తరాయాన్మౌనేన హింసాం కామాద్యనీహయా ॥ ౨౩ ॥
యోగాన్తరాయాన్మౌనేన హింసాం కామాద్యనీహయా ॥ ౨౩ ॥
కృపయా భూతజం దుఃఖం దైవం జహ్యాత్సమాధినా ।
ఆత్మజం యోగవీర్యేణ నిద్రాం సత్త్వనిషేవయా ॥ ౨౪ ॥
ఆత్మజం యోగవీర్యేణ నిద్రాం సత్త్వనిషేవయా ॥ ౨౪ ॥
రజస్తమశ్చ సత్త్వేన సత్త్వం చోపశమేన చ ।
ఏతత్సర్వం గురౌ భక్త్యా పురుషో హ్యఞ్జసా జయేత్ ॥ ౨౫ ॥
ఏతత్సర్వం గురౌ భక్త్యా పురుషో హ్యఞ్జసా జయేత్ ॥ ౨౫ ॥
యస్య సాక్షాద్భగవతి జ్ఞానదీపప్రదే గురౌ ।
మర్త్యాసద్ధీః శ్రుతం తస్య సర్వం కుఞ్జరశౌచవత్ ॥ ౨౬ ॥
మర్త్యాసద్ధీః శ్రుతం తస్య సర్వం కుఞ్జరశౌచవత్ ॥ ౨౬ ॥
ఏష వై భగవాన్సాక్షాత్ ప్రధానపురుషేశ్వరః ।
యోగేశ్వరైర్విమృగ్యాఙ్ఘ్రిర్లోకో యం మన్యతే నరమ్ ॥ ౨౭ ॥
యోగేశ్వరైర్విమృగ్యాఙ్ఘ్రిర్లోకో యం మన్యతే నరమ్ ॥ ౨౭ ॥
షడ్వర్గసంయమైకాన్తాః సర్వా నియమచోదనాః ।
తదన్తా యది నో యోగానావహేయుః శ్రమావహాః ॥ ౨౮ ॥
తదన్తా యది నో యోగానావహేయుః శ్రమావహాః ॥ ౨౮ ॥
యథా వార్తాదయో హ్యర్థా యోగస్యార్థం న బిభ్రతి ।
అనర్థాయ భవేయుః స్మ పూర్తమిష్టం తథాసతః ॥ ౨౯ ॥
అనర్థాయ భవేయుః స్మ పూర్తమిష్టం తథాసతః ॥ ౨౯ ॥
యశ్చిత్తవిజయే యత్తః స్యాన్నిఃసఙ్గోఽపరిగ్రహః ।
ఏకో వివిక్తశరణో భిక్షుర్భైక్ష్యమితాశనః ॥ ౩౦ ॥
ఏకో వివిక్తశరణో భిక్షుర్భైక్ష్యమితాశనః ॥ ౩౦ ॥
దేశే శుచౌ సమే రాజన్సంస్థాప్యాసనమాత్మనః ।
స్థిరం సుఖం సమం తస్మిన్నాసీతర్జ్వఙ్గ ఓమితి ॥ ౩౧ ॥
స్థిరం సుఖం సమం తస్మిన్నాసీతర్జ్వఙ్గ ఓమితి ॥ ౩౧ ॥
ప్రాణాపానౌ సన్నిరున్ధ్యాత్పూరకుమ్భకరేచకైః ।
యావన్మనస్త్యజేత కామాన్స్వనాసాగ్రనిరీక్షణః ॥ ౩౨ ॥
యావన్మనస్త్యజేత కామాన్స్వనాసాగ్రనిరీక్షణః ॥ ౩౨ ॥
యతో యతో నిఃసరతి మనః కామహతం భ్రమత్ ।
తతస్తత ఉపాహృత్య హృది రున్ధ్యాచ్ఛనైర్బుధః ॥ ౩౩ ॥
తతస్తత ఉపాహృత్య హృది రున్ధ్యాచ్ఛనైర్బుధః ॥ ౩౩ ॥
ఏవమభ్యస్యతశ్చిత్తం కాలేనాల్పీయసా యతేః ।
అనిశం తస్య నిర్వాణం యాత్యనిన్ధనవహ్నివత్ ॥ ౩౪ ॥
అనిశం తస్య నిర్వాణం యాత్యనిన్ధనవహ్నివత్ ॥ ౩౪ ॥
కామాదిభిరనావిద్ధం ప్రశాన్తాఖిలవృత్తి యత్ ।
చిత్తం బ్రహ్మసుఖస్పృష్టం నైవోత్తిష్ఠేత కర్హిచిత్ ॥ ౩౫ ॥
చిత్తం బ్రహ్మసుఖస్పృష్టం నైవోత్తిష్ఠేత కర్హిచిత్ ॥ ౩౫ ॥
యః ప్రవ్రజ్య గృహాత్పూర్వం త్రివర్గావపనాత్పునః ।
యది సేవేత తాన్భిక్షుః స వై వాన్తాశ్యపత్రపః ॥ ౩౬ ॥
యది సేవేత తాన్భిక్షుః స వై వాన్తాశ్యపత్రపః ॥ ౩౬ ॥
యైః స్వదేహః స్మృతోఽనాత్మా మర్త్యో విట్కృమిభస్మవత్ ।
త ఏనమాత్మసాత్కృత్వా శ్లాఘయన్తి హ్యసత్తమాః ॥ ౩౭ ॥
త ఏనమాత్మసాత్కృత్వా శ్లాఘయన్తి హ్యసత్తమాః ॥ ౩౭ ॥
గృహస్థస్య క్రియాత్యాగో వ్రతత్యాగో వటోరపి ।
తపస్వినో గ్రామసేవా భిక్షోరిన్ద్రియలోలతా ॥ ౩౮ ॥
తపస్వినో గ్రామసేవా భిక్షోరిన్ద్రియలోలతా ॥ ౩౮ ॥
ఆశ్రమాపసదా హ్యేతే ఖల్వాశ్రమవిడమ్బనాః ।
దేవమాయావిమూఢాంస్తానుపేక్షేతానుకమ్పయా ॥ ౩౯ ॥
దేవమాయావిమూఢాంస్తానుపేక్షేతానుకమ్పయా ॥ ౩౯ ॥
ఆత్మానం చేద్విజానీయాత్పరం జ్ఞానధుతాశయః ।
కిమిచ్ఛన్కస్య వా హేతోర్దేహం పుష్ణాతి లమ్పటః ॥ ౪౦ ॥
కిమిచ్ఛన్కస్య వా హేతోర్దేహం పుష్ణాతి లమ్పటః ॥ ౪౦ ॥
ఆహుః శరీరం రథమిన్ద్రియాణి
హయానభీషూన్మన ఇన్ద్రియేశమ్ ।
వర్త్మాని మాత్రా ధిషణాం చ సూతం
సత్త్వం బృహద్ బన్ధురమీశసృష్టమ్ ॥ ౪౧ ॥
హయానభీషూన్మన ఇన్ద్రియేశమ్ ।
వర్త్మాని మాత్రా ధిషణాం చ సూతం
సత్త్వం బృహద్ బన్ధురమీశసృష్టమ్ ॥ ౪౧ ॥
అక్షం దశప్రాణమధర్మధర్మౌ
చక్రేఽభిమానం రథినం చ జీవమ్ ।
ధనుర్హి తస్య ప్రణవం పఠన్తి
శరం తు జీవం పరమేవ లక్ష్యమ్ ॥ ౪౨ ॥
చక్రేఽభిమానం రథినం చ జీవమ్ ।
ధనుర్హి తస్య ప్రణవం పఠన్తి
శరం తు జీవం పరమేవ లక్ష్యమ్ ॥ ౪౨ ॥
రాగో ద్వేషశ్చ లోభశ్చ శోకమోహౌ భయం మదః ।
మానోఽవమానోఽసూయా చ మాయా హింసా చ మత్సరః ॥ ౪౩ ॥
మానోఽవమానోఽసూయా చ మాయా హింసా చ మత్సరః ॥ ౪౩ ॥
రజః ప్రమాదః క్షున్నిద్రా శత్రవస్త్వేవమాదయః ।
రజస్తమఃప్రకృతయః సత్త్వప్రకృతయః క్వచిత్ ॥ ౪౪ ॥ H
రజస్తమఃప్రకృతయః సత్త్వప్రకృతయః క్వచిత్ ॥ ౪౪ ॥ H
యావన్నృకాయరథమాత్మవశోపకల్పం
ధత్తే గరిష్ఠచరణార్చనయా నిశాతమ్ ।
జ్ఞానాసిమచ్యుతబలో దధదస్తశత్రుః
స్వానన్దతుష్ట ఉపశాన్త ఇదం విజహ్యాత్ ॥ ౪౫ ॥
ధత్తే గరిష్ఠచరణార్చనయా నిశాతమ్ ।
జ్ఞానాసిమచ్యుతబలో దధదస్తశత్రుః
స్వానన్దతుష్ట ఉపశాన్త ఇదం విజహ్యాత్ ॥ ౪౫ ॥
నోచేత్ప్రమత్తమసదిన్ద్రియవాజిసూతా
నీత్వోత్పథం విషయదస్యుషు నిక్షిపన్తి ।
తే దస్యవః సహయసూతమముం తమోఽన్ధే
సంసారకూప ఉరుమృత్యుభయే క్షిపన్తి ॥ ౪౬ ॥
నీత్వోత్పథం విషయదస్యుషు నిక్షిపన్తి ।
తే దస్యవః సహయసూతమముం తమోఽన్ధే
సంసారకూప ఉరుమృత్యుభయే క్షిపన్తి ॥ ౪౬ ॥
ప్రవృత్తం చ నివృత్తం చ ద్వివిధం కర్మ వైదికమ్ ।
ఆవర్తతే ప్రవృత్తేన నివృత్తేనాశ్నుతేఽమృతమ్ ॥ ౪౭ ॥
ఆవర్తతే ప్రవృత్తేన నివృత్తేనాశ్నుతేఽమృతమ్ ॥ ౪౭ ॥
¨ హింస్రం ద్రవ్యమయం కామ్యమగ్నిహోత్రాద్యశాన్తిదమ్ ।
దర్శశ్చ పూర్ణమాసశ్చ చాతుర్మాస్యం పశుః సుతః ॥ ౪౮ ॥
దర్శశ్చ పూర్ణమాసశ్చ చాతుర్మాస్యం పశుః సుతః ॥ ౪౮ ॥
ఏతదిష్టం ప్రవృత్తాఖ్యం హుతం ప్రహుతమేవ చ ।
పూర్తం సురాలయారామకూపాజీవ్యాదిలక్షణమ్ ॥ ౪౯ ॥
పూర్తం సురాలయారామకూపాజీవ్యాదిలక్షణమ్ ॥ ౪౯ ॥
ద్రవ్యసూక్ష్మవిపాకశ్చ ధూమో రాత్రిరపక్షయః ।
అయనం దక్షిణం సోమో దర్శ ఓషధివీరుధః ॥ ౫౦ ॥
అయనం దక్షిణం సోమో దర్శ ఓషధివీరుధః ॥ ౫౦ ॥
అన్నం రేత ఇతి క్ష్మేశ పితృయానం పునర్భవః ।
ఏకైకశ్యేనానుపూర్వం భూత్వా భూత్వేహ జాయతే ॥ ౫౧ ॥
ఏకైకశ్యేనానుపూర్వం భూత్వా భూత్వేహ జాయతే ॥ ౫౧ ॥
నిషేకాదిశ్మశానాన్తైః సంస్కారైః సంస్కృతో ద్విజః ।
ఇన్ద్రియేషు క్రియాయజ్ఞాన్ జ్ఞానదీపేషు జుహ్వతి ॥ ౫౨ ॥
ఇన్ద్రియేషు క్రియాయజ్ఞాన్ జ్ఞానదీపేషు జుహ్వతి ॥ ౫౨ ॥
ఇన్ద్రియాణి మనస్యూర్మౌ వాచి వైకారికం మనః ।
వాచం వర్ణసమామ్నాయే తమోఙ్కారే స్వరే న్యసేత్ ।
ఓఙ్కారం బిన్దౌ నాదే తం తం తు ప్రాణే మహత్యముమ్ ॥ ౫౩ ॥
వాచం వర్ణసమామ్నాయే తమోఙ్కారే స్వరే న్యసేత్ ।
ఓఙ్కారం బిన్దౌ నాదే తం తం తు ప్రాణే మహత్యముమ్ ॥ ౫౩ ॥
అగ్నిః సూర్యో దివా ప్రాహ్ణః శుక్లో రాకోత్తరం స్వరాట్ ।
విశ్వోఽథ తైజసః ప్రాజ్ఞస్తుర్య ఆత్మా సమన్వయాత్ ॥ ౫౪ ॥
విశ్వోఽథ తైజసః ప్రాజ్ఞస్తుర్య ఆత్మా సమన్వయాత్ ॥ ౫౪ ॥
దేవయానమిదం ప్రాహుర్భూత్వా భూత్వానుపూర్వశః ।
ఆత్మయాజ్యుపశాన్తాత్మా హ్యాత్మస్థో న నివర్తతే ॥ ౫౫ ॥
ఆత్మయాజ్యుపశాన్తాత్మా హ్యాత్మస్థో న నివర్తతే ॥ ౫౫ ॥
య ఏతే పితృదేవానామయనే వేదనిర్మితే ।
శాస్త్రేణ చక్షుషా వేద జనస్థోఽపి న ముహ్యతి ॥ ౫౬ ॥
శాస్త్రేణ చక్షుషా వేద జనస్థోఽపి న ముహ్యతి ॥ ౫౬ ॥
ఆదావన్తే జనానాం సద్ బహిరన్తః పరావరమ్ ।
జ్ఞానం జ్ఞేయం వచో వాచ్యం తమో జ్యోతిస్త్వయం స్వయమ్ ॥ ౫౭ ॥
జ్ఞానం జ్ఞేయం వచో వాచ్యం తమో జ్యోతిస్త్వయం స్వయమ్ ॥ ౫౭ ॥
ఆబాధితోఽపి హ్యాభాసో యథా వస్తుతయా స్మృతః ।
దుర్ఘటత్వాదైన్ద్రియకం తద్వదర్థవికల్పితమ్ ॥ ౫౮ ॥
దుర్ఘటత్వాదైన్ద్రియకం తద్వదర్థవికల్పితమ్ ॥ ౫౮ ॥
క్షిత్యాదీనామిహార్థానాం ఛాయా న కతమాపి హి ।
న సఙ్ఘాతో వికారోఽపి న పృథఙ్నాన్వితో మృషా ॥ ౫౯ ॥
న సఙ్ఘాతో వికారోఽపి న పృథఙ్నాన్వితో మృషా ॥ ౫౯ ॥
ధాతవోఽవయవిత్వాచ్చ తన్మాత్రావయవైర్వినా ।
న స్యుర్హ్యసత్యవయవిన్యసన్నవయవోఽన్తతః ॥ ౬౦ ॥
న స్యుర్హ్యసత్యవయవిన్యసన్నవయవోఽన్తతః ॥ ౬౦ ॥
స్యాత్సాదృశ్యభ్రమస్తావద్వికల్పే సతి వస్తునః ।
జాగ్రత్స్వాపౌ యథా స్వప్నే తథా విధినిషేధతా ॥ ౬౧ ॥
జాగ్రత్స్వాపౌ యథా స్వప్నే తథా విధినిషేధతా ॥ ౬౧ ॥
భావాద్వైతం క్రియాద్వైతం ద్రవ్యాద్వైతం తథాత్మనః ।
వర్తయన్స్వానుభూత్యేహ త్రీన్స్వప్నాన్ధునుతే మునిః ॥ ౬౨ ॥
వర్తయన్స్వానుభూత్యేహ త్రీన్స్వప్నాన్ధునుతే మునిః ॥ ౬౨ ॥
కార్యకారణవస్త్వైక్యదర్శనం పటతన్తువత్ ।
అవస్తుత్వాద్వికల్పస్య భావాద్వైతం తదుచ్యతే ॥ ౬౩ ॥
అవస్తుత్వాద్వికల్పస్య భావాద్వైతం తదుచ్యతే ॥ ౬౩ ॥
యద్ బ్రహ్మణి పరే సాక్షాత్సర్వకర్మసమర్పణమ్ ।
మనోవాక్తనుభిః పార్థ క్రియాద్వైతం తదుచ్యతే ॥ ౬౪ ॥
మనోవాక్తనుభిః పార్థ క్రియాద్వైతం తదుచ్యతే ॥ ౬౪ ॥
ఆత్మజాయాసుతాదీనామన్యేషాం సర్వదేహినామ్ ।
యత్స్వార్థకామయోరైక్యం ద్రవ్యాద్వైతం తదుచ్యతే ॥ ౬౫ ॥
యత్స్వార్థకామయోరైక్యం ద్రవ్యాద్వైతం తదుచ్యతే ॥ ౬౫ ॥
యద్ యస్య వానిషిద్ధం స్యాద్యేన యత్ర యతో నృప ।
స తేనేహేత కార్యాణి నరో నాన్యైరనాపది ॥ ౬౬ ॥
స తేనేహేత కార్యాణి నరో నాన్యైరనాపది ॥ ౬౬ ॥
ఏతైరన్యైశ్చ వేదోక్తైర్వర్తమానః స్వకర్మభిః ।
గృహేఽప్యస్య గతిం యాయాద్ రాజంస్తద్భక్తిభాఙ్నరః ॥ ౬౭ ॥
గృహేఽప్యస్య గతిం యాయాద్ రాజంస్తద్భక్తిభాఙ్నరః ॥ ౬౭ ॥
యథా హి యూయం నృపదేవ దుస్త్యజా-
దాపద్గణాదుత్తరతాత్మనః ప్రభోః ।
యత్పాదపఙ్కేరుహసేవయా భవా-
నహారషీన్నిర్జితదిగ్గజః క్రతూన్ ॥ ౬౮ ॥
దాపద్గణాదుత్తరతాత్మనః ప్రభోః ।
యత్పాదపఙ్కేరుహసేవయా భవా-
నహారషీన్నిర్జితదిగ్గజః క్రతూన్ ॥ ౬౮ ॥
అహం పురాభవం కశ్చిద్గన్ధర్వ ఉపబర్హణః ।
నామ్నాతీతే మహాకల్పే గన్ధర్వాణాం సుసమ్మతః ॥ ౬౯ ॥
నామ్నాతీతే మహాకల్పే గన్ధర్వాణాం సుసమ్మతః ॥ ౬౯ ॥
రూపపేశలమాధుర్యసౌగన్ధ్యప్రియదర్శనః ।
స్త్రీణాం ప్రియతమో నిత్యం మత్తః స్వపురలమ్పటః ॥ ౭౦ ॥
స్త్రీణాం ప్రియతమో నిత్యం మత్తః స్వపురలమ్పటః ॥ ౭౦ ॥
ఏకదా దేవసత్రే తు గన్ధర్వాప్సరసాం గణాః ।
ఉపహూతా విశ్వసృగ్భిర్హరిగాథోపగాయనే ॥ ౭౧ ॥
ఉపహూతా విశ్వసృగ్భిర్హరిగాథోపగాయనే ॥ ౭౧ ॥
అహం చ గాయంస్తద్విద్వాన్ స్త్రీభిః పరివృతో గతః ।
జ్ఞాత్వా విశ్వసృజస్తన్మే హేలనం శేపురోజసా ।
యాహి త్వం శూద్రతామాశు నష్టశ్రీః కృతహేలనః ॥ ౭౨ ॥
జ్ఞాత్వా విశ్వసృజస్తన్మే హేలనం శేపురోజసా ।
యాహి త్వం శూద్రతామాశు నష్టశ్రీః కృతహేలనః ॥ ౭౨ ॥
తావద్దాస్యామహం జజ్ఞే తత్రాపి బ్రహ్మవాదినామ్ ।
శుశ్రూషయానుషఙ్గేణ ప్రాప్తోఽహం బ్రహ్మపుత్రతామ్ ॥ ౭౩ ॥
శుశ్రూషయానుషఙ్గేణ ప్రాప్తోఽహం బ్రహ్మపుత్రతామ్ ॥ ౭౩ ॥
ధర్మస్తే గృహమేధీయో వర్ణితః పాపనాశనః ।
గృహస్థో యేన పదవీమఞ్జసా న్యాసినామియాత్ ॥ ౭౪ ॥
గృహస్థో యేన పదవీమఞ్జసా న్యాసినామియాత్ ॥ ౭౪ ॥
యూయం నృలోకే బత భూరిభాగా
లోకం పునానా మునయోఽభియన్తి ।
యేషాం గృహానావసతీతి సాక్షాద్
గూఢం పరం బ్రహ్మ మనుష్యలిఙ్గమ్ ॥ ౭౫ ॥
లోకం పునానా మునయోఽభియన్తి ।
యేషాం గృహానావసతీతి సాక్షాద్
గూఢం పరం బ్రహ్మ మనుష్యలిఙ్గమ్ ॥ ౭౫ ॥
స వా అయం బ్రహ్మ మహద్విమృగ్య
కైవల్యనిర్వాణసుఖానుభూతిః ।
ప్రియః సుహృద్ వః ఖలు మాతులేయ
ఆత్మార్హణీయో విధికృద్గురుశ్చ ॥ ౭౬ ॥
కైవల్యనిర్వాణసుఖానుభూతిః ।
ప్రియః సుహృద్ వః ఖలు మాతులేయ
ఆత్మార్హణీయో విధికృద్గురుశ్చ ॥ ౭౬ ॥
న యస్య సాక్షాద్భవపద్మజాదిభీ
రూపం ధియా వస్తుతయోపవర్ణితమ్ ।
మౌనేన భక్త్యోపశమేన పూజితః
ప్రసీదతామేష స సాత్వతాం పతిః ॥ ౭౭ ॥
రూపం ధియా వస్తుతయోపవర్ణితమ్ ।
మౌనేన భక్త్యోపశమేన పూజితః
ప్రసీదతామేష స సాత్వతాం పతిః ॥ ౭౭ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి దేవర్షిణా ప్రోక్తం నిశమ్య భరతర్షభః ।
పూజయామాస సుప్రీతః కృష్ణం చ ప్రేమవిహ్వలః ॥ ౭౮ ॥
ఇతి దేవర్షిణా ప్రోక్తం నిశమ్య భరతర్షభః ।
పూజయామాస సుప్రీతః కృష్ణం చ ప్రేమవిహ్వలః ॥ ౭౮ ॥
కృష్ణపార్థావుపామన్త్ర్య పూజితః ప్రయయౌ మునిః ।
శ్రుత్వా కృష్ణం పరం బ్రహ్మ పార్థః పరమవిస్మితః ॥ ౭౯ ॥
శ్రుత్వా కృష్ణం పరం బ్రహ్మ పార్థః పరమవిస్మితః ॥ ౭౯ ॥
ఇతి దాక్షాయణీనాం తే పృథగ్వంశాః ప్రకీర్తితాః ।
దేవాసురమనుష్యాద్యా లోకా యత్ర చరాచరాః ॥ ౮౦ ॥
దేవాసురమనుష్యాద్యా లోకా యత్ర చరాచరాః ॥ ౮౦ ॥