শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
হিৰণ্যকশিপূ ৰাজন্নজেযমজৰামৰম্ ।
আত্মানমপ্ৰতিদ্ৱন্দ্ৱমেকৰাজং ৱ্যধিত্সত ॥ ১ ॥
হিৰণ্যকশিপূ ৰাজন্নজেযমজৰামৰম্ ।
আত্মানমপ্ৰতিদ্ৱন্দ্ৱমেকৰাজং ৱ্যধিত্সত ॥ ১ ॥
স তেপে মন্দৰদ্ৰোণ্যাং তপঃ পৰমদাৰুণম্ ।
ঊৰ্ধ্ৱবাহুৰ্নভোদৃষ্টিঃ পাদাঙ্গুষ্ঠাশ্ৰিতাৱনিঃ ॥ ২ ॥
ঊৰ্ধ্ৱবাহুৰ্নভোদৃষ্টিঃ পাদাঙ্গুষ্ঠাশ্ৰিতাৱনিঃ ॥ ২ ॥
জটাদীধিতিভী ৰেজে সংৱৰ্তাৰ্ক ইৱাংশুভিঃ ।
তস্মিংস্তপস্তপ্যমানে দেৱাঃ স্থানানি ভেজিৰে ॥ ৩ ॥
তস্মিংস্তপস্তপ্যমানে দেৱাঃ স্থানানি ভেজিৰে ॥ ৩ ॥
তস্য মূৰ্ধ্নঃ সমুদ্ভূতঃ সধূমোঽগ্নিস্তপোমযঃ ।
তীৰ্যগূৰ্ধ্ৱমধোলোকান্ প্ৰাতপদ্ৱিষ্ৱগীৰিতঃ ॥ ৪ ॥
তীৰ্যগূৰ্ধ্ৱমধোলোকান্ প্ৰাতপদ্ৱিষ্ৱগীৰিতঃ ॥ ৪ ॥
চুক্ষুভুৰ্নদ্যুদন্ৱন্তঃ সদ্ৱীপাদ্ৰিশ্চচাল ভূঃ ।
নিপেতুঃ সগ্ৰহাস্তাৰা জজ্ৱলুশ্চ দিশো দশ ॥ ৫ ॥
নিপেতুঃ সগ্ৰহাস্তাৰা জজ্ৱলুশ্চ দিশো দশ ॥ ৫ ॥
তেন তপ্তা দিৱং ত্যক্ত্ৱা ব্ৰহ্মলোকং যযুঃ সুৰাঃ ।
ধাত্ৰে ৱিজ্ঞাপযামাসুৰ্দেৱদেৱ জগত্পতে ।
দৈত্যেন্দ্ৰতপসা তপ্তা দিৱি স্থাতুং ন শক্নুমঃ ॥ ৬ ॥
ধাত্ৰে ৱিজ্ঞাপযামাসুৰ্দেৱদেৱ জগত্পতে ।
দৈত্যেন্দ্ৰতপসা তপ্তা দিৱি স্থাতুং ন শক্নুমঃ ॥ ৬ ॥
তস্য চোপশমং ভূমন্ ৱিধেহি যদি মন্যসে ।
লোকা ন যাৱন্নঙ্ক্ষ্যন্তি বলিহাৰাস্তৱাভিভূঃ ॥ ৭ ॥
লোকা ন যাৱন্নঙ্ক্ষ্যন্তি বলিহাৰাস্তৱাভিভূঃ ॥ ৭ ॥
তস্যাযং কিল সঙ্কল্পশ্চৰতো দুশ্চৰং তপঃ ।
শ্ৰূযতাং কিং ন ৱিদিতস্তৱাথাপি নিৱেদিতম্ ॥ ৮ ॥
শ্ৰূযতাং কিং ন ৱিদিতস্তৱাথাপি নিৱেদিতম্ ॥ ৮ ॥
সৃষ্ট্ৱা চৰাচৰমিদং তপোযোগসমাধিনা ।
অধ্যাস্তে সৰ্ৱধিষ্ণ্যেভ্যঃ পৰমেষ্ঠী নিজাসনম্ ॥ ৯ ॥
অধ্যাস্তে সৰ্ৱধিষ্ণ্যেভ্যঃ পৰমেষ্ঠী নিজাসনম্ ॥ ৯ ॥
তদহং ৱৰ্ধমানেন তপোযোগসমাধিনা ।
কালাত্মনোশ্চ নিত্যত্ৱাত্সাধযিষ্যে তথাত্মনঃ ॥ ১০ ॥
কালাত্মনোশ্চ নিত্যত্ৱাত্সাধযিষ্যে তথাত্মনঃ ॥ ১০ ॥
অন্যথেদং ৱিধাস্যেঽহমযথা পূৰ্ৱমোজসা ।
কিমন্যৈঃ কালনিৰ্ধূতৈঃ কল্পান্তে ৱৈষ্ণৱাদিভিঃ ॥ ১১ ॥
কিমন্যৈঃ কালনিৰ্ধূতৈঃ কল্পান্তে ৱৈষ্ণৱাদিভিঃ ॥ ১১ ॥
ইতি শুশ্ৰুম নিৰ্বন্ধং তপঃ পৰমমাস্থিতঃ ।
ৱিধত্স্ৱানন্তৰং যুক্তং স্ৱযং ত্ৰিভুৱনেশ্ৱৰ ॥ ১২ ॥
ৱিধত্স্ৱানন্তৰং যুক্তং স্ৱযং ত্ৰিভুৱনেশ্ৱৰ ॥ ১২ ॥
তৱাসনং দ্ৱিজগৱাং পাৰমেষ্ঠ্যং জগত্পতে ।
ভৱায শ্ৰেযসে ভূত্যৈ ক্ষেমায ৱিজযায চ ॥ ১৩ ॥
ভৱায শ্ৰেযসে ভূত্যৈ ক্ষেমায ৱিজযায চ ॥ ১৩ ॥
ইতি ৱিজ্ঞাপিতো দেৱৈৰ্ভগৱানাত্মভূৰ্নৃপ ।
পৰিতো ভৃগুদক্ষাদ্যৈৰ্যযৌ দৈত্যেশ্ৱৰাশ্ৰমম্ ॥ ১৪ ॥
পৰিতো ভৃগুদক্ষাদ্যৈৰ্যযৌ দৈত্যেশ্ৱৰাশ্ৰমম্ ॥ ১৪ ॥
ন দদৰ্শ প্ৰতিচ্ছন্নং ৱল্মীকতৃণকীচকৈঃ ।
পিপীলিকাভিৰাচীৰ্ণং মেদস্ত্ৱঙ্মাংসশোণিতম্ ॥ ১৫ ॥
পিপীলিকাভিৰাচীৰ্ণং মেদস্ত্ৱঙ্মাংসশোণিতম্ ॥ ১৫ ॥
তপন্তং তপসা লোকান্ যথাভ্ৰাপিহিতং ৰৱিম্ ।
ৱিলক্ষ্য ৱিস্মিতঃ প্ৰাহ হসংস্তং হংসৱাহনঃ ॥ ১৬ ॥
ৱিলক্ষ্য ৱিস্মিতঃ প্ৰাহ হসংস্তং হংসৱাহনঃ ॥ ১৬ ॥
শ্ৰীব্ৰহ্মোৱাচ
উত্তিষ্ঠোত্তিষ্ঠ ভদ্ৰং তে তপঃসিদ্ধোঽসি কাশ্যপ ।
ৱৰদোঽহমনুপ্ৰাপ্তো ৱ্ৰিযতামীপ্সিতো ৱৰঃ ॥ ১৭ ॥
উত্তিষ্ঠোত্তিষ্ঠ ভদ্ৰং তে তপঃসিদ্ধোঽসি কাশ্যপ ।
ৱৰদোঽহমনুপ্ৰাপ্তো ৱ্ৰিযতামীপ্সিতো ৱৰঃ ॥ ১৭ ॥
অদ্ৰাক্ষমহমেতং তে হৃত্সাৰং মহদদ্ভুতম্ । দংশভক্ষিতদেহস্য প্ৰাণা হ্যস্থিষু শেৰতে ॥ ১৮ ॥
নৈতত্পূৰ্ৱৰ্ষযশ্চক্ৰুৰ্ন কৰিষ্যন্তি চাপৰে ।
নিৰম্বুৰ্ধাৰযেত্প্ৰাণান্ কো ৱৈ দিৱ্যসমাঃ শতম্ ॥ ১৯ ॥
নিৰম্বুৰ্ধাৰযেত্প্ৰাণান্ কো ৱৈ দিৱ্যসমাঃ শতম্ ॥ ১৯ ॥
ৱ্যৱসাযেন তেঽনেন দুষ্কৰেণ মনস্ৱিনাম্ । তপোনিষ্ঠেন ভৱতা জিতোঽহং দিতিনন্দন ॥ ২০ ॥
ততস্ত আশিষঃ সৰ্ৱা দদাম্যসুৰপুঙ্গৱ ।
মৰ্তস্য তে হ্যমৰ্তস্য দৰ্শনং নাফলং মম ॥ ২১ ॥
মৰ্তস্য তে হ্যমৰ্তস্য দৰ্শনং নাফলং মম ॥ ২১ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
ইত্যুক্ত্ৱাদিভৱো দেৱো ভক্ষিতাঙ্গং পিপীলিকৈঃ ।
কমণ্ডলুজলেনৌক্ষদ্দিৱ্যেনামোঘৰাধসা ॥ ২২ ॥
ইত্যুক্ত্ৱাদিভৱো দেৱো ভক্ষিতাঙ্গং পিপীলিকৈঃ ।
কমণ্ডলুজলেনৌক্ষদ্দিৱ্যেনামোঘৰাধসা ॥ ২২ ॥
স তত্কীচকৱল্মীকাত্ সহওজোবলান্ৱিতঃ ।
সৰ্ৱাৱযৱসম্পন্নো ৱজ্ৰসংহননো যুৱা ।
উত্থিতস্তপ্তহেমাভো ৱিভাৱসুৰিৱৈধসঃ ॥ ২৩ ॥
সৰ্ৱাৱযৱসম্পন্নো ৱজ্ৰসংহননো যুৱা ।
উত্থিতস্তপ্তহেমাভো ৱিভাৱসুৰিৱৈধসঃ ॥ ২৩ ॥
স নিৰীক্ষ্যাম্বৰে দেৱং হংসৱাহমুপস্থিতম্ ।
ননাম শিৰসা ভূমৌ তদ্দৰ্শনমহোত্সৱঃ ॥ ২৪ ॥
ননাম শিৰসা ভূমৌ তদ্দৰ্শনমহোত্সৱঃ ॥ ২৪ ॥
উত্থায প্ৰাঞ্জলিঃ প্ৰহ্ৱ ঈক্ষমাণো দৃশা ৱিভুম্ ।
হৰ্ষাশ্ৰুপুলকোদ্ভেদো গিৰা গদ্গদযাগৃণাত্ ॥ ২৫ ॥
হৰ্ষাশ্ৰুপুলকোদ্ভেদো গিৰা গদ্গদযাগৃণাত্ ॥ ২৫ ॥
শ্ৰীহিৰণ্যকশিপুৰুৱাচ
কল্পান্তে কালসৃষ্টেন যোঽন্ধেন তমসাৱৃতম্ ।
অভিৱ্যনগ্জগদিদং স্ৱযঞ্জ্যোতিঃ স্ৱৰোচিষা ॥ ২৬ ॥
কল্পান্তে কালসৃষ্টেন যোঽন্ধেন তমসাৱৃতম্ ।
অভিৱ্যনগ্জগদিদং স্ৱযঞ্জ্যোতিঃ স্ৱৰোচিষা ॥ ২৬ ॥
আত্মনা ত্ৰিৱৃতা চেদং সৃজত্যৱতি লুম্পতি ।
ৰজঃসত্ত্ৱতমোধাম্নে পৰায মহতে নমঃ ॥ ২৭ ॥
ৰজঃসত্ত্ৱতমোধাম্নে পৰায মহতে নমঃ ॥ ২৭ ॥
নম আদ্যায বীজায জ্ঞানৱিজ্ঞানমূৰ্তযে ।
প্ৰাণেন্দ্ৰিযমনোবুদ্ধিৱিকাৰৈৰ্ৱ্যক্তিমীযুষে ॥ ২৮ ॥
প্ৰাণেন্দ্ৰিযমনোবুদ্ধিৱিকাৰৈৰ্ৱ্যক্তিমীযুষে ॥ ২৮ ॥
ত্ৱমীশিষে জগতস্তস্থুষশ্চ
প্ৰাণেন মুখ্যেন পতিঃ প্ৰজানাম্ ।
চিত্তস্য চিত্তৈৰ্মনইন্দ্ৰিযাণাং
পতিৰ্মহান্ ভূতগুণাশযেশঃ ॥ ২৯ ॥
প্ৰাণেন মুখ্যেন পতিঃ প্ৰজানাম্ ।
চিত্তস্য চিত্তৈৰ্মনইন্দ্ৰিযাণাং
পতিৰ্মহান্ ভূতগুণাশযেশঃ ॥ ২৯ ॥
ত্ৱং সপ্ততন্তূন্ ৱিতনোষি তন্ৱা
ত্ৰয্যা চতুৰ্হোত্ৰকৱিদ্যযা চ ।
ত্ৱমেক আত্মাত্মৱতামনাদি-
ৰনন্তপাৰঃ কৱিৰন্তৰাত্মা ॥ ৩০ ॥
ত্ৰয্যা চতুৰ্হোত্ৰকৱিদ্যযা চ ।
ত্ৱমেক আত্মাত্মৱতামনাদি-
ৰনন্তপাৰঃ কৱিৰন্তৰাত্মা ॥ ৩০ ॥
ত্ৱমেৱ কালোঽনিমিষো জনানা-
মাযুৰ্লৱাদ্যৱযৱৈঃ ক্ষিণোষি ।
কূটস্থ আত্মা পৰমেষ্ঠ্যজো মহাং-
স্ত্ৱং জীৱলোকস্য চ জীৱ আত্মা ॥ ৩১ ॥
মাযুৰ্লৱাদ্যৱযৱৈঃ ক্ষিণোষি ।
কূটস্থ আত্মা পৰমেষ্ঠ্যজো মহাং-
স্ত্ৱং জীৱলোকস্য চ জীৱ আত্মা ॥ ৩১ ॥
ত্ৱত্তঃ পৰং নাপৰমপ্যনেজ-
দেজচ্চ কিঞ্চিদ্ৱ্যতিৰিক্তমস্তি ।
ৱিদ্যাঃ কলাস্তে তনৱশ্চ সৰ্ৱা
হিৰণ্যগৰ্ভোঽসি বৃহত্ত্ৰিপৃষ্ঠঃ ॥ ৩২ ॥
দেজচ্চ কিঞ্চিদ্ৱ্যতিৰিক্তমস্তি ।
ৱিদ্যাঃ কলাস্তে তনৱশ্চ সৰ্ৱা
হিৰণ্যগৰ্ভোঽসি বৃহত্ত্ৰিপৃষ্ঠঃ ॥ ৩২ ॥
ৱ্যক্তং ৱিভো স্থূলমিদং শৰীৰং
যেনেন্দ্ৰিযপ্ৰাণমনোগুণাংস্ত্ৱম্ ।
ভুঙ্ক্ষে স্থিতো ধামনি পাৰমেষ্ঠ্যে
অৱ্যক্ত আত্মা পুৰুষঃ পুৰাণঃ ॥ ৩৩ ॥
যেনেন্দ্ৰিযপ্ৰাণমনোগুণাংস্ত্ৱম্ ।
ভুঙ্ক্ষে স্থিতো ধামনি পাৰমেষ্ঠ্যে
অৱ্যক্ত আত্মা পুৰুষঃ পুৰাণঃ ॥ ৩৩ ॥
অনন্তাৱ্যক্তৰূপেণ যেনেদমখিলং ততম্ ।
চিদচিচ্ছক্তিযুক্তায তস্মৈ ভগৱতে নমঃ ॥ ৩৪ ॥
চিদচিচ্ছক্তিযুক্তায তস্মৈ ভগৱতে নমঃ ॥ ৩৪ ॥
যদি দাস্যস্যভিমতান্ ৱৰান্মে ৱৰদোত্তম ।
ভূতেভ্যস্ত্ৱদ্ৱিসৃষ্টেভ্যো মৃত্যুৰ্মা ভূন্মম প্ৰভো ॥ ৩৫ ॥
ভূতেভ্যস্ত্ৱদ্ৱিসৃষ্টেভ্যো মৃত্যুৰ্মা ভূন্মম প্ৰভো ॥ ৩৫ ॥
নান্তৰ্বহিৰ্দিৱা নক্তমন্যস্মাদপি চাযুধৈঃ ।
ন ভূমৌ নাম্বৰে মৃত্যুৰ্ন নৰৈৰ্ন মৃগৈৰপি ॥ ৩৬ ॥
ন ভূমৌ নাম্বৰে মৃত্যুৰ্ন নৰৈৰ্ন মৃগৈৰপি ॥ ৩৬ ॥
ৱ্যসুভিৰ্ৱাসুমদ্ভিৰ্ৱা সুৰাসুৰমহোৰগৈঃ ।
অপ্ৰতিদ্ৱন্দ্ৱতাং যুদ্ধে ঐকপত্যং চ দেহিনাম্ ॥ ৩৭ ॥
অপ্ৰতিদ্ৱন্দ্ৱতাং যুদ্ধে ঐকপত্যং চ দেহিনাম্ ॥ ৩৭ ॥
সৰ্ৱেষাং লোকপালানাং মহিমানং যথাত্মনঃ ।
তপোযোগপ্ৰভাৱাণাং যন্ন ৰিষ্যতি কৰ্হিচিত্ ॥ ৩৮ ॥
তপোযোগপ্ৰভাৱাণাং যন্ন ৰিষ্যতি কৰ্হিচিত্ ॥ ৩৮ ॥