ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന്നജേയമജരാമരമ് ।
ആത്മാനമപ്രതിദ്വന്ദ്വമേകരാജം വ്യധിത്സത ॥ ൧ ॥
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന്നജേയമജരാമരമ് ।
ആത്മാനമപ്രതിദ്വന്ദ്വമേകരാജം വ്യധിത്സത ॥ ൧ ॥
സ തേപേ മന്ദരദ്രോണ്യാം തപഃ പരമദാരുണമ് ।
ഊര്ധ്വബാഹുര്നഭോദൃഷ്ടിഃ പാദാങ്ഗുഷ്ഠാശ്രിതാവനിഃ ॥ ൨ ॥
ഊര്ധ്വബാഹുര്നഭോദൃഷ്ടിഃ പാദാങ്ഗുഷ്ഠാശ്രിതാവനിഃ ॥ ൨ ॥
ജടാദീധിതിഭീ രേജേ സംവര്താര്ക ഇവാംശുഭിഃ ।
തസ്മിംസ്തപസ്തപ്യമാനേ ദേവാഃ സ്ഥാനാനി ഭേജിരേ ॥ ൩ ॥
തസ്മിംസ്തപസ്തപ്യമാനേ ദേവാഃ സ്ഥാനാനി ഭേജിരേ ॥ ൩ ॥
തസ്യ മൂര്ധ്നഃ സമുദ്ഭൂതഃ സധൂമോഽഗ്നിസ്തപോമയഃ ।
തീര്യഗൂര്ധ്വമധോലോകാന് പ്രാതപദ്വിഷ്വഗീരിതഃ ॥ ൪ ॥
തീര്യഗൂര്ധ്വമധോലോകാന് പ്രാതപദ്വിഷ്വഗീരിതഃ ॥ ൪ ॥
ചുക്ഷുഭുര്നദ്യുദന്വന്തഃ സദ്വീപാദ്രിശ്ചചാല ഭൂഃ ।
നിപേതുഃ സഗ്രഹാസ്താരാ ജജ്വലുശ്ച ദിശോ ദശ ॥ ൫ ॥
നിപേതുഃ സഗ്രഹാസ്താരാ ജജ്വലുശ്ച ദിശോ ദശ ॥ ൫ ॥
തേന തപ്താ ദിവം ത്യക്ത്വാ ബ്രഹ്മലോകം യയുഃ സുരാഃ ।
ധാത്രേ വിജ്ഞാപയാമാസുര്ദേവദേവ ജഗത്പതേ ।
ദൈത്യേന്ദ്രതപസാ തപ്താ ദിവി സ്ഥാതും ന ശക്നുമഃ ॥ ൬ ॥
ധാത്രേ വിജ്ഞാപയാമാസുര്ദേവദേവ ജഗത്പതേ ।
ദൈത്യേന്ദ്രതപസാ തപ്താ ദിവി സ്ഥാതും ന ശക്നുമഃ ॥ ൬ ॥
തസ്യ ചോപശമം ഭൂമന് വിധേഹി യദി മന്യസേ ।
ലോകാ ന യാവന്നങ്ക്ഷ്യന്തി ബലിഹാരാസ്തവാഭിഭൂഃ ॥ ൭ ॥
ലോകാ ന യാവന്നങ്ക്ഷ്യന്തി ബലിഹാരാസ്തവാഭിഭൂഃ ॥ ൭ ॥
തസ്യായം കില സങ്കല്പശ്ചരതോ ദുശ്ചരം തപഃ ।
ശ്രൂയതാം കിം ന വിദിതസ്തവാഥാപി നിവേദിതമ് ॥ ൮ ॥
ശ്രൂയതാം കിം ന വിദിതസ്തവാഥാപി നിവേദിതമ് ॥ ൮ ॥
സൃഷ്ട്വാ ചരാചരമിദം തപോയോഗസമാധിനാ ।
അധ്യാസ്തേ സര്വധിഷ്ണ്യേഭ്യഃ പരമേഷ്ഠീ നിജാസനമ് ॥ ൯ ॥
അധ്യാസ്തേ സര്വധിഷ്ണ്യേഭ്യഃ പരമേഷ്ഠീ നിജാസനമ് ॥ ൯ ॥
തദഹം വര്ധമാനേന തപോയോഗസമാധിനാ ।
കാലാത്മനോശ്ച നിത്യത്വാത്സാധയിഷ്യേ തഥാത്മനഃ ॥ ൧൦ ॥
കാലാത്മനോശ്ച നിത്യത്വാത്സാധയിഷ്യേ തഥാത്മനഃ ॥ ൧൦ ॥
അന്യഥേദം വിധാസ്യേഽഹമയഥാ പൂര്വമോജസാ ।
കിമന്യൈഃ കാലനിര്ധൂതൈഃ കല്പാന്തേ വൈഷ്ണവാദിഭിഃ ॥ ൧൧ ॥
കിമന്യൈഃ കാലനിര്ധൂതൈഃ കല്പാന്തേ വൈഷ്ണവാദിഭിഃ ॥ ൧൧ ॥
ഇതി ശുശ്രുമ നിര്ബന്ധം തപഃ പരമമാസ്ഥിതഃ ।
വിധത്സ്വാനന്തരം യുക്തം സ്വയം ത്രിഭുവനേശ്വര ॥ ൧൨ ॥
വിധത്സ്വാനന്തരം യുക്തം സ്വയം ത്രിഭുവനേശ്വര ॥ ൧൨ ॥
തവാസനം ദ്വിജഗവാം പാരമേഷ്ഠ്യം ജഗത്പതേ ।
ഭവായ ശ്രേയസേ ഭൂത്യൈ ക്ഷേമായ വിജയായ ച ॥ ൧൩ ॥
ഭവായ ശ്രേയസേ ഭൂത്യൈ ക്ഷേമായ വിജയായ ച ॥ ൧൩ ॥
ഇതി വിജ്ഞാപിതോ ദേവൈര്ഭഗവാനാത്മഭൂര്നൃപ ।
പരിതോ ഭൃഗുദക്ഷാദ്യൈര്യയൌ ദൈത്യേശ്വരാശ്രമമ് ॥ ൧൪ ॥
പരിതോ ഭൃഗുദക്ഷാദ്യൈര്യയൌ ദൈത്യേശ്വരാശ്രമമ് ॥ ൧൪ ॥
ന ദദര്ശ പ്രതിച്ഛന്നം വല്മീകതൃണകീചകൈഃ ।
പിപീലികാഭിരാചീര്ണം മേദസ്ത്വങ്മാംസശോണിതമ് ॥ ൧൫ ॥
പിപീലികാഭിരാചീര്ണം മേദസ്ത്വങ്മാംസശോണിതമ് ॥ ൧൫ ॥
തപന്തം തപസാ ലോകാന് യഥാഭ്രാപിഹിതം രവിമ് ।
വിലക്ഷ്യ വിസ്മിതഃ പ്രാഹ ഹസംസ്തം ഹംസവാഹനഃ ॥ ൧൬ ॥
വിലക്ഷ്യ വിസ്മിതഃ പ്രാഹ ഹസംസ്തം ഹംസവാഹനഃ ॥ ൧൬ ॥
ശ്രീബ്രഹ്മോവാച
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം തേ തപഃസിദ്ധോഽസി കാശ്യപ ।
വരദോഽഹമനുപ്രാപ്തോ വ്രിയതാമീപ്സിതോ വരഃ ॥ ൧൭ ॥
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം തേ തപഃസിദ്ധോഽസി കാശ്യപ ।
വരദോഽഹമനുപ്രാപ്തോ വ്രിയതാമീപ്സിതോ വരഃ ॥ ൧൭ ॥
അദ്രാക്ഷമഹമേതം തേ ഹൃത്സാരം മഹദദ്ഭുതമ് । ദംശഭക്ഷിതദേഹസ്യ പ്രാണാ ഹ്യസ്ഥിഷു ശേരതേ ॥ ൧൮ ॥
നൈതത്പൂര്വര്ഷയശ്ചക്രുര്ന കരിഷ്യന്തി ചാപരേ ।
നിരമ്ബുര്ധാരയേത്പ്രാണാന് കോ വൈ ദിവ്യസമാഃ ശതമ് ॥ ൧൯ ॥
നിരമ്ബുര്ധാരയേത്പ്രാണാന് കോ വൈ ദിവ്യസമാഃ ശതമ് ॥ ൧൯ ॥
വ്യവസായേന തേഽനേന ദുഷ്കരേണ മനസ്വിനാമ് । തപോനിഷ്ഠേന ഭവതാ ജിതോഽഹം ദിതിനന്ദന ॥ ൨൦ ॥
തതസ്ത ആശിഷഃ സര്വാ ദദാമ്യസുരപുങ്ഗവ ।
മര്തസ്യ തേ ഹ്യമര്തസ്യ ദര്ശനം നാഫലം മമ ॥ ൨൧ ॥
മര്തസ്യ തേ ഹ്യമര്തസ്യ ദര്ശനം നാഫലം മമ ॥ ൨൧ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഇത്യുക്ത്വാദിഭവോ ദേവോ ഭക്ഷിതാങ്ഗം പിപീലികൈഃ ।
കമണ്ഡലുജലേനൌക്ഷദ്ദിവ്യേനാമോഘരാധസാ ॥ ൨൨ ॥
ഇത്യുക്ത്വാദിഭവോ ദേവോ ഭക്ഷിതാങ്ഗം പിപീലികൈഃ ।
കമണ്ഡലുജലേനൌക്ഷദ്ദിവ്യേനാമോഘരാധസാ ॥ ൨൨ ॥
സ തത്കീചകവല്മീകാത് സഹഓജോബലാന്വിതഃ ।
സര്വാവയവസമ്പന്നോ വജ്രസംഹനനോ യുവാ ।
ഉത്ഥിതസ്തപ്തഹേമാഭോ വിഭാവസുരിവൈധസഃ ॥ ൨൩ ॥
സര്വാവയവസമ്പന്നോ വജ്രസംഹനനോ യുവാ ।
ഉത്ഥിതസ്തപ്തഹേമാഭോ വിഭാവസുരിവൈധസഃ ॥ ൨൩ ॥
സ നിരീക്ഷ്യാമ്ബരേ ദേവം ഹംസവാഹമുപസ്ഥിതമ് ।
നനാമ ശിരസാ ഭൂമൌ തദ്ദര്ശനമഹോത്സവഃ ॥ ൨൪ ॥
നനാമ ശിരസാ ഭൂമൌ തദ്ദര്ശനമഹോത്സവഃ ॥ ൨൪ ॥
ഉത്ഥായ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രഹ്വ ഈക്ഷമാണോ ദൃശാ വിഭുമ് ।
ഹര്ഷാശ്രുപുലകോദ്ഭേദോ ഗിരാ ഗദ്ഗദയാഗൃണാത് ॥ ൨൫ ॥
ഹര്ഷാശ്രുപുലകോദ്ഭേദോ ഗിരാ ഗദ്ഗദയാഗൃണാത് ॥ ൨൫ ॥
ശ്രീഹിരണ്യകശിപുരുവാച
കല്പാന്തേ കാലസൃഷ്ടേന യോഽന്ധേന തമസാവൃതമ് ।
അഭിവ്യനഗ്ജഗദിദം സ്വയഞ്ജ്യോതിഃ സ്വരോചിഷാ ॥ ൨൬ ॥
കല്പാന്തേ കാലസൃഷ്ടേന യോഽന്ധേന തമസാവൃതമ് ।
അഭിവ്യനഗ്ജഗദിദം സ്വയഞ്ജ്യോതിഃ സ്വരോചിഷാ ॥ ൨൬ ॥
ആത്മനാ ത്രിവൃതാ ചേദം സൃജത്യവതി ലുമ്പതി ।
രജഃസത്ത്വതമോധാമ്നേ പരായ മഹതേ നമഃ ॥ ൨൭ ॥
രജഃസത്ത്വതമോധാമ്നേ പരായ മഹതേ നമഃ ॥ ൨൭ ॥
നമ ആദ്യായ ബീജായ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനമൂര്തയേ ।
പ്രാണേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിവികാരൈര്വ്യക്തിമീയുഷേ ॥ ൨൮ ॥
പ്രാണേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിവികാരൈര്വ്യക്തിമീയുഷേ ॥ ൨൮ ॥
ത്വമീശിഷേ ജഗതസ്തസ്ഥുഷശ്ച
പ്രാണേന മുഖ്യേന പതിഃ പ്രജാനാമ് ।
ചിത്തസ്യ ചിത്തൈര്മനഇന്ദ്രിയാണാം
പതിര്മഹാന് ഭൂതഗുണാശയേശഃ ॥ ൨൯ ॥
പ്രാണേന മുഖ്യേന പതിഃ പ്രജാനാമ് ।
ചിത്തസ്യ ചിത്തൈര്മനഇന്ദ്രിയാണാം
പതിര്മഹാന് ഭൂതഗുണാശയേശഃ ॥ ൨൯ ॥
ത്വം സപ്തതന്തൂന് വിതനോഷി തന്വാ
ത്രയ്യാ ചതുര്ഹോത്രകവിദ്യയാ ച ।
ത്വമേക ആത്മാത്മവതാമനാദി-
രനന്തപാരഃ കവിരന്തരാത്മാ ॥ ൩൦ ॥
ത്രയ്യാ ചതുര്ഹോത്രകവിദ്യയാ ച ।
ത്വമേക ആത്മാത്മവതാമനാദി-
രനന്തപാരഃ കവിരന്തരാത്മാ ॥ ൩൦ ॥
ത്വമേവ കാലോഽനിമിഷോ ജനാനാ-
മായുര്ലവാദ്യവയവൈഃ ക്ഷിണോഷി ।
കൂടസ്ഥ ആത്മാ പരമേഷ്ഠ്യജോ മഹാം-
സ്ത്വം ജീവലോകസ്യ ച ജീവ ആത്മാ ॥ ൩൧ ॥
മായുര്ലവാദ്യവയവൈഃ ക്ഷിണോഷി ।
കൂടസ്ഥ ആത്മാ പരമേഷ്ഠ്യജോ മഹാം-
സ്ത്വം ജീവലോകസ്യ ച ജീവ ആത്മാ ॥ ൩൧ ॥
ത്വത്തഃ പരം നാപരമപ്യനേജ-
ദേജച്ച കിഞ്ചിദ്വ്യതിരിക്തമസ്തി ।
വിദ്യാഃ കലാസ്തേ തനവശ്ച സര്വാ
ഹിരണ്യഗര്ഭോഽസി ബൃഹത്ത്രിപൃഷ്ഠഃ ॥ ൩൨ ॥
ദേജച്ച കിഞ്ചിദ്വ്യതിരിക്തമസ്തി ।
വിദ്യാഃ കലാസ്തേ തനവശ്ച സര്വാ
ഹിരണ്യഗര്ഭോഽസി ബൃഹത്ത്രിപൃഷ്ഠഃ ॥ ൩൨ ॥
വ്യക്തം വിഭോ സ്ഥൂലമിദം ശരീരം
യേനേന്ദ്രിയപ്രാണമനോഗുണാംസ്ത്വമ് ।
ഭുങ്ക്ഷേ സ്ഥിതോ ധാമനി പാരമേഷ്ഠ്യേ
അവ്യക്ത ആത്മാ പുരുഷഃ പുരാണഃ ॥ ൩൩ ॥
യേനേന്ദ്രിയപ്രാണമനോഗുണാംസ്ത്വമ് ।
ഭുങ്ക്ഷേ സ്ഥിതോ ധാമനി പാരമേഷ്ഠ്യേ
അവ്യക്ത ആത്മാ പുരുഷഃ പുരാണഃ ॥ ൩൩ ॥
അനന്താവ്യക്തരൂപേണ യേനേദമഖിലം തതമ് ।
ചിദചിച്ഛക്തിയുക്തായ തസ്മൈ ഭഗവതേ നമഃ ॥ ൩൪ ॥
ചിദചിച്ഛക്തിയുക്തായ തസ്മൈ ഭഗവതേ നമഃ ॥ ൩൪ ॥
യദി ദാസ്യസ്യഭിമതാന് വരാന്മേ വരദോത്തമ ।
ഭൂതേഭ്യസ്ത്വദ്വിസൃഷ്ടേഭ്യോ മൃത്യുര്മാ ഭൂന്മമ പ്രഭോ ॥ ൩൫ ॥
ഭൂതേഭ്യസ്ത്വദ്വിസൃഷ്ടേഭ്യോ മൃത്യുര്മാ ഭൂന്മമ പ്രഭോ ॥ ൩൫ ॥
നാന്തര്ബഹിര്ദിവാ നക്തമന്യസ്മാദപി ചായുധൈഃ ।
ന ഭൂമൌ നാമ്ബരേ മൃത്യുര്ന നരൈര്ന മൃഗൈരപി ॥ ൩൬ ॥
ന ഭൂമൌ നാമ്ബരേ മൃത്യുര്ന നരൈര്ന മൃഗൈരപി ॥ ൩൬ ॥
വ്യസുഭിര്വാസുമദ്ഭിര്വാ സുരാസുരമഹോരഗൈഃ ।
അപ്രതിദ്വന്ദ്വതാം യുദ്ധേ ഐകപത്യം ച ദേഹിനാമ് ॥ ൩൭ ॥
അപ്രതിദ്വന്ദ്വതാം യുദ്ധേ ഐകപത്യം ച ദേഹിനാമ് ॥ ൩൭ ॥
സര്വേഷാം ലോകപാലാനാം മഹിമാനം യഥാത്മനഃ ।
തപോയോഗപ്രഭാവാണാം യന്ന രിഷ്യതി കര്ഹിചിത് ॥ ൩൮ ॥
തപോയോഗപ്രഭാവാണാം യന്ന രിഷ്യതി കര്ഹിചിത് ॥ ൩൮ ॥