శ్రీనారద ఉవాచ
పౌరోహిత్యాయ భగవాన్వృతః కావ్యః కిలాసురైః ।
షణ్డామర్కౌ సుతౌ తస్య దైత్యరాజగృహాన్తికే ॥ ౧ ॥
పౌరోహిత్యాయ భగవాన్వృతః కావ్యః కిలాసురైః ।
షణ్డామర్కౌ సుతౌ తస్య దైత్యరాజగృహాన్తికే ॥ ౧ ॥
తౌ రాజ్ఞా ప్రాపితం బాలం ప్రహ్లాదం నయకోవిదమ్ ।
పాఠయామాసతుః పాఠ్యానన్యాంశ్చాసురబాలకాన్ ॥ ౨ ॥
పాఠయామాసతుః పాఠ్యానన్యాంశ్చాసురబాలకాన్ ॥ ౨ ॥
యత్తత్ర గురుణా ప్రోక్తం శుశ్రువేఽనుపపాఠ చ ।
న సాధు మనసా మేనే స్వపరాసద్గ్రహాశ్రయమ్ ॥ ౩ ॥
న సాధు మనసా మేనే స్వపరాసద్గ్రహాశ్రయమ్ ॥ ౩ ॥
ఏకదాసురరాట్ పుత్రమఙ్కమారోప్య పాణ్డవ ।
పప్రచ్ఛ కథ్యతాం వత్స మన్యతే సాధు యద్భవాన్ ॥ ౪ ॥
పప్రచ్ఛ కథ్యతాం వత్స మన్యతే సాధు యద్భవాన్ ॥ ౪ ॥
శ్రీప్రహ్లాద ఉవాచ
తత్సాధు మన్యేఽసురవర్య దేహినాం
సదా సముద్విగ్నధియామసద్గ్రహాత్ ।
హిత్వాత్మపాతం గృహమన్ధకూపం
వనం గతో యద్ధరిమాశ్రయేత ॥ ౫ ॥
తత్సాధు మన్యేఽసురవర్య దేహినాం
సదా సముద్విగ్నధియామసద్గ్రహాత్ ।
హిత్వాత్మపాతం గృహమన్ధకూపం
వనం గతో యద్ధరిమాశ్రయేత ॥ ౫ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
శ్రుత్వా పుత్రగిరో దైత్యః పరపక్షసమాహితాః ।
జహాస బుద్ధిర్బాలానాం భిద్యతే పరబుద్ధిభిః ॥ ౬ ॥
శ్రుత్వా పుత్రగిరో దైత్యః పరపక్షసమాహితాః ।
జహాస బుద్ధిర్బాలానాం భిద్యతే పరబుద్ధిభిః ॥ ౬ ॥
సమ్యగ్విధార్యతాం బాలో గురుగేహే ద్విజాతిభిః ।
విష్ణుపక్షైః ప్రతిచ్ఛన్నైర్న భిద్యేతాస్య ధీర్యథా ॥ ౭ ॥
విష్ణుపక్షైః ప్రతిచ్ఛన్నైర్న భిద్యేతాస్య ధీర్యథా ॥ ౭ ॥
గృహమానీతమాహూయ ప్రహ్రాదం దైత్యయాజకాః ।
ప్రశస్య శ్లక్ష్ణయా వాచా సమపృచ్ఛన్త సామభిః ॥ ౮ ॥
ప్రశస్య శ్లక్ష్ణయా వాచా సమపృచ్ఛన్త సామభిః ॥ ౮ ॥
వత్స ప్రహ్రాద భద్రం తే సత్యం కథయ మా మృషా ।
బాలానతి కుతస్తుభ్యమేష బుద్ధివిపర్యయః ॥ ౯ ॥
బాలానతి కుతస్తుభ్యమేష బుద్ధివిపర్యయః ॥ ౯ ॥
బుద్ధిభేదః పరకృత ఉతాహో తే స్వతోఽభవత్ ।
భణ్యతాం శ్రోతుకామానాం గురూణాం కులనన్దన ॥ ౧౦ ॥
భణ్యతాం శ్రోతుకామానాం గురూణాం కులనన్దన ॥ ౧౦ ॥
శ్రీప్రహ్రాద ఉవాచ
పరః స్వశ్చేత్యసద్గ్రాహః పుంసాం యన్మాయయా కృతః ।
విమోహితధియాం దృష్టస్తస్మై భగవతే నమః ॥ ౧౧ ॥
పరః స్వశ్చేత్యసద్గ్రాహః పుంసాం యన్మాయయా కృతః ।
విమోహితధియాం దృష్టస్తస్మై భగవతే నమః ॥ ౧౧ ॥
స యదానువ్రతః పుంసాం పశుబుద్ధిర్విభిద్యతే ।
అన్య ఏష తథాన్యోఽహమితి భేదగతాసతీ ॥ ౧౨ ॥
అన్య ఏష తథాన్యోఽహమితి భేదగతాసతీ ॥ ౧౨ ॥
స ఏష ఆత్మా స్వపరేత్యబుద్ధిభి-
ర్దురత్యయానుక్రమణో నిరూప్యతే ।
ముహ్యన్తి యద్వర్త్మని వేదవాదినో
బ్రహ్మాదయో హ్యేష భినత్తి మే మతిమ్ ॥ ౧౩ ॥
ర్దురత్యయానుక్రమణో నిరూప్యతే ।
ముహ్యన్తి యద్వర్త్మని వేదవాదినో
బ్రహ్మాదయో హ్యేష భినత్తి మే మతిమ్ ॥ ౧౩ ॥
యథా భ్రామ్యత్యయో బ్రహ్మన్ స్వయమాకర్షసన్నిధౌ ।
తథా మే భిద్యతే చేతశ్చక్రపాణేర్యదృచ్ఛయా ॥ ౧౪ ॥
తథా మే భిద్యతే చేతశ్చక్రపాణేర్యదృచ్ఛయా ॥ ౧౪ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
ఏతావద్బ్రాహ్మణాయోక్త్వా విరరామ మహామతిః ।
తం సన్నిభర్త్స్య కుపితః సుదీనో రాజసేవకః ॥ ౧౫ ॥
ఏతావద్బ్రాహ్మణాయోక్త్వా విరరామ మహామతిః ।
తం సన్నిభర్త్స్య కుపితః సుదీనో రాజసేవకః ॥ ౧౫ ॥
ఆనీయతామరే వేత్రమస్మాకమయశస్కరః ।
కులాఙ్గారస్య దుర్బుద్ధేశ్చతుర్థోఽస్యోదితో దమః ॥ ౧౬ ॥
కులాఙ్గారస్య దుర్బుద్ధేశ్చతుర్థోఽస్యోదితో దమః ॥ ౧౬ ॥
దైతేయచన్దనవనే జాతోఽయం కణ్టకద్రుమః ।
యన్మూలోన్మూలపరశోర్విష్ణోర్నాలాయితోఽర్భకః ॥ ౧౭ ॥
యన్మూలోన్మూలపరశోర్విష్ణోర్నాలాయితోఽర్భకః ॥ ౧౭ ॥
ఇతి తం వివిధోపాయైర్భీషయంస్తర్జనాదిభిః ।
ప్రహ్రాదం గ్రాహయామాస త్రివర్గస్యోపపాదనమ్ ॥ ౧౮ ॥
ప్రహ్రాదం గ్రాహయామాస త్రివర్గస్యోపపాదనమ్ ॥ ౧౮ ॥
తత ఏనం గురుర్జ్ఞాత్వా జ్ఞాతజ్ఞేయచతుష్టయమ్ ।
దైత్యేన్ద్రం దర్శయామాస మాతృమృష్టమలఙ్కృతమ్ ॥ ౧౯ ॥
దైత్యేన్ద్రం దర్శయామాస మాతృమృష్టమలఙ్కృతమ్ ॥ ౧౯ ॥
పాదయోః పతితం బాలం ప్రతినన్ద్యాశిషాసురః ।
పరిష్వజ్య చిరం దోర్భ్యాం పరమామాప నిర్వృతిమ్ ॥ ౨౦ ॥
పరిష్వజ్య చిరం దోర్భ్యాం పరమామాప నిర్వృతిమ్ ॥ ౨౦ ॥
ఆరోప్యాఙ్కమవఘ్రాయ మూర్ధన్యశ్రుకలామ్బుభిః ।
ఆసిఞ్చన్ వికసద్వక్త్రమిదమాహ యుధిష్ఠిర ॥ ౨౧ ॥
ఆసిఞ్చన్ వికసద్వక్త్రమిదమాహ యుధిష్ఠిర ॥ ౨౧ ॥
హిరణ్యకశిపురువాచ
ప్రహ్రాదానూచ్యతాం తాత స్వధీతం కిఞ్చిదుత్తమమ్ ।
కాలేనైతావతాయుష్మన్ యదశిక్షద్గురోర్భవాన్ ॥ ౨౨ ॥
ప్రహ్రాదానూచ్యతాం తాత స్వధీతం కిఞ్చిదుత్తమమ్ ।
కాలేనైతావతాయుష్మన్ యదశిక్షద్గురోర్భవాన్ ॥ ౨౨ ॥
శ్రీప్రహ్రాద ఉవాచ
శ్రవణం కీర్తనం విష్ణోః స్మరణం పాదసేవనమ్ ।
అర్చనం వన్దనం దాస్యం సఖ్యమాత్మనివేదనమ్ ॥ ౨౩ ॥
శ్రవణం కీర్తనం విష్ణోః స్మరణం పాదసేవనమ్ ।
అర్చనం వన్దనం దాస్యం సఖ్యమాత్మనివేదనమ్ ॥ ౨౩ ॥
ఇతి పుంసార్పితా విష్ణౌ భక్తిశ్చేన్నవలక్షణా ।
క్రియేత భగవత్యద్ధా తన్మన్యేఽధీతముత్తమమ్ ॥ ౨౪ ॥
క్రియేత భగవత్యద్ధా తన్మన్యేఽధీతముత్తమమ్ ॥ ౨౪ ॥
నిశమ్యైతత్సుతవచో హిరణ్యకశిపుస్తదా ।
గురుపుత్రమువాచేదం రుషా ప్రస్ఫురితాధరః ॥ ౨౫ ॥
గురుపుత్రమువాచేదం రుషా ప్రస్ఫురితాధరః ॥ ౨౫ ॥
బ్రహ్మబన్ధో కిమేతత్తే విపక్షం శ్రయతాసతా ।
అసారం గ్రాహితో బాలో మామనాదృత్య దుర్మతే ॥ ౨౬ ॥
అసారం గ్రాహితో బాలో మామనాదృత్య దుర్మతే ॥ ౨౬ ॥
సన్తి హ్యసాధవో లోకే దుర్మైత్రాశ్ఛద్మవేషిణః ।
తేషాముదేత్యఘం కాలే రోగః పాతకినామివ ॥ ౨౭ ॥
తేషాముదేత్యఘం కాలే రోగః పాతకినామివ ॥ ౨౭ ॥
శ్రీగురుపుత్ర ఉవాచ
న మత్ప్రణీతం న పరప్రణీతం
సుతో వదత్యేష తవేన్ద్రశత్రో ।
నైసర్గికీయం మతిరస్య రాజన్
నియచ్ఛ మన్యుం కదదాః స్మ మా నః ॥ ౨౮ ॥
న మత్ప్రణీతం న పరప్రణీతం
సుతో వదత్యేష తవేన్ద్రశత్రో ।
నైసర్గికీయం మతిరస్య రాజన్
నియచ్ఛ మన్యుం కదదాః స్మ మా నః ॥ ౨౮ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
గురుణైవం ప్రతిప్రోక్తో భూయ ఆహాసురః సుతమ్ ।
న చేద్గురుముఖీయం తే కుతోఽభద్రాసతీ మతిః ॥ ౨౯ ॥
గురుణైవం ప్రతిప్రోక్తో భూయ ఆహాసురః సుతమ్ ।
న చేద్గురుముఖీయం తే కుతోఽభద్రాసతీ మతిః ॥ ౨౯ ॥
శ్రీప్రహ్రాద ఉవాచ
మతిర్న కృష్ణే పరతః స్వతో వా
మిథోఽభిపద్యేత గృహవ్రతానామ్ ।
అదాన్తగోభిర్విశతాం తమిస్రం
పునః పునశ్చర్వితచర్వణానామ్ ॥ ౩౦ ॥
మతిర్న కృష్ణే పరతః స్వతో వా
మిథోఽభిపద్యేత గృహవ్రతానామ్ ।
అదాన్తగోభిర్విశతాం తమిస్రం
పునః పునశ్చర్వితచర్వణానామ్ ॥ ౩౦ ॥
న తే విదుః స్వార్థగతిం హి విష్ణుం
దురాశయా యే బహిరర్థమానినః ।
అన్ధా యథాన్ధైరుపనీయమానా-
స్తేఽపీశతన్త్ర్యామురుదామ్ని బద్ధాః ॥ ౩౧ ॥
దురాశయా యే బహిరర్థమానినః ।
అన్ధా యథాన్ధైరుపనీయమానా-
స్తేఽపీశతన్త్ర్యామురుదామ్ని బద్ధాః ॥ ౩౧ ॥
నైషాం మతిస్తావదురుక్రమాఙ్ఘ్రిం
స్పృశత్యనర్థాపగమో యదర్థః ।
మహీయసాం పాదరజోఽభిషేకం
నిష్కిఞ్చనానాం న వృణీత యావత్ ॥ ౩౨ ॥
స్పృశత్యనర్థాపగమో యదర్థః ।
మహీయసాం పాదరజోఽభిషేకం
నిష్కిఞ్చనానాం న వృణీత యావత్ ॥ ౩౨ ॥
ఇత్యుక్త్వోపరతం పుత్రం హిరణ్యకశిపూ రుషా ।
అన్ధీకృతాత్మా స్వోత్సఙ్గాన్నిరస్యత మహీతలే ॥ ౩౩ ॥
అన్ధీకృతాత్మా స్వోత్సఙ్గాన్నిరస్యత మహీతలే ॥ ౩౩ ॥
ఆహామర్షరుషావిష్టః కషాయీభూతలోచనః ।
వధ్యతామాశ్వయం వధ్యో నిఃసారయత నైర్ఋతాః ॥ ౩౪ ॥
వధ్యతామాశ్వయం వధ్యో నిఃసారయత నైర్ఋతాః ॥ ౩౪ ॥
అయం మే భ్రాతృహా సోఽయం హిత్వా స్వాన్ సుహృదోఽధమః ।
పితృవ్యహన్తుః పాదౌ యో విష్ణోర్దాసవదర్చతి ॥ ౩౫ ॥
పితృవ్యహన్తుః పాదౌ యో విష్ణోర్దాసవదర్చతి ॥ ౩౫ ॥
విష్ణోర్వా సాధ్వసౌ కిం ను కరిష్యత్యసమఞ్జసః ।
సౌహృదం దుస్త్యజం పిత్రోరహాద్యః పఞ్చహాయనః ॥ ౩౬ ॥
సౌహృదం దుస్త్యజం పిత్రోరహాద్యః పఞ్చహాయనః ॥ ౩౬ ॥
పరోఽప్యపత్యం హితకృద్యథౌషధం
స్వదేహజోఽప్యామయవత్సుతోఽహితః ।
ఛిన్ద్యాత్తదఙ్గం యదుతాత్మనోఽహితం
శేషం సుఖం జీవతి యద్వివర్జనాత్ ॥ ౩౭ ॥
స్వదేహజోఽప్యామయవత్సుతోఽహితః ।
ఛిన్ద్యాత్తదఙ్గం యదుతాత్మనోఽహితం
శేషం సుఖం జీవతి యద్వివర్జనాత్ ॥ ౩౭ ॥
సర్వైరుపాయైర్హన్తవ్యః సమ్భోజశయనాసనైః ।
సుహృల్లిఙ్గధరః శత్రుర్మునేర్దుష్టమివేన్ద్రియమ్ ॥ ౩౮ ॥
సుహృల్లిఙ్గధరః శత్రుర్మునేర్దుష్టమివేన్ద్రియమ్ ॥ ౩౮ ॥
నైఋర్తాస్తే సమాదిష్టా భర్త్రా వై శూలపాణయః ।
తిగ్మదంష్ట్రకరాలాస్యాస్తామ్రశ్మశ్రుశిరోరుహాః ॥ ౩౯ ॥
తిగ్మదంష్ట్రకరాలాస్యాస్తామ్రశ్మశ్రుశిరోరుహాః ॥ ౩౯ ॥
నదన్తో భైరవం నాదం ఛిన్ధి భిన్ధీతి వాదినః ।
ఆసీనం చాహనఞ్శూలైః ప్రహ్రాదం సర్వమర్మసు ॥ ౪౦ ॥
ఆసీనం చాహనఞ్శూలైః ప్రహ్రాదం సర్వమర్మసు ॥ ౪౦ ॥
పరే బ్రహ్మణ్యనిర్దేశ్యే భగవత్యఖిలాత్మని ।
యుక్తాత్మన్యఫలా ఆసన్నపుణ్యస్యేవ సత్క్రియాః ॥ ౪౧ ॥
యుక్తాత్మన్యఫలా ఆసన్నపుణ్యస్యేవ సత్క్రియాః ॥ ౪౧ ॥
ప్రయాసేఽపహతే తస్మిన్దైత్యేన్ద్రః పరిశఙ్కితః ।
చకార తద్వధోపాయాన్నిర్బన్ధేన యుధిష్ఠిర ॥ ౪౨ ॥
చకార తద్వధోపాయాన్నిర్బన్ధేన యుధిష్ఠిర ॥ ౪౨ ॥
దిగ్గజైర్దన్దశూకేన్ద్రైరభిచారావపాతనైః ।
మాయాభిః సన్నిరోధైశ్చ గరదానైరభోజనైః ।
హిమవాయ్వగ్నిసలిలైః పర్వతాక్రమణైరపి ॥ ౪౩ ॥
మాయాభిః సన్నిరోధైశ్చ గరదానైరభోజనైః ।
హిమవాయ్వగ్నిసలిలైః పర్వతాక్రమణైరపి ॥ ౪౩ ॥
న శశాక యదా హన్తుమపాపమసురః సుతమ్ ।
చిన్తాం దీర్ఘతమాం ప్రాప్తస్తత్కర్తుం నాభ్యపద్యత ॥ ౪౪ ॥
చిన్తాం దీర్ఘతమాం ప్రాప్తస్తత్కర్తుం నాభ్యపద్యత ॥ ౪౪ ॥
ఏష మే బహ్వసాధూక్తో వధోపాయాశ్చ నిర్మితాః ।
తైస్తైర్ద్రోహైరసద్ధర్మైర్ముక్తః స్వేనైవ తేజసా ॥ ౪౫ ॥
తైస్తైర్ద్రోహైరసద్ధర్మైర్ముక్తః స్వేనైవ తేజసా ॥ ౪౫ ॥
వర్తమానోఽవిదూరే వై బాలోఽప్యజడధీరయమ్ ।
న విస్మరతి మేఽనార్యం శునః శేప ఇవ ప్రభుః ॥ ౪౬ ॥
న విస్మరతి మేఽనార్యం శునః శేప ఇవ ప్రభుః ॥ ౪౬ ॥
అప్రమేయానుభావోఽయమకుతశ్చిద్భయోఽమరః ।
నూనమేతద్విరోధేన మృత్యుర్మే భవితా న వా ॥ ౪౭ ॥
నూనమేతద్విరోధేన మృత్యుర్మే భవితా న వా ॥ ౪౭ ॥
ఇతి తచ్చిన్తయా కిఞ్చిన్మ్లానశ్రియమధోముఖమ్ ।
షణ్డామర్కావౌశనసౌ వివిక్త ఇతి హోచతుః ॥ ౪౮ ॥
షణ్డామర్కావౌశనసౌ వివిక్త ఇతి హోచతుః ॥ ౪౮ ॥
జితం త్వయైకేన జగత్త్రయం భ్రువోర్
విజృమ్భణత్రస్తసమస్తధిష్ణ్యపమ్ ।
న తస్య చిన్త్యం తవ నాథ చక్ష్వహే
న వై శిశూనాం గుణదోషయోః పదమ్ ॥ ౪౯ ॥
విజృమ్భణత్రస్తసమస్తధిష్ణ్యపమ్ ।
న తస్య చిన్త్యం తవ నాథ చక్ష్వహే
న వై శిశూనాం గుణదోషయోః పదమ్ ॥ ౪౯ ॥
ఇమం తు పాశైర్వరుణస్య బద్ధ్వా
నిధేహి భీతో న పలాయతే యథా ।
బుద్ధిశ్చ పుంసో వయసార్యసేవయా
యావద్గురుర్భార్గవ ఆగమిష్యతి ॥ ౫౦ ॥
నిధేహి భీతో న పలాయతే యథా ।
బుద్ధిశ్చ పుంసో వయసార్యసేవయా
యావద్గురుర్భార్గవ ఆగమిష్యతి ॥ ౫౦ ॥
తథేతి గురుపుత్రోక్తమనుజ్ఞాయేదమబ్రవీత్ ।
ధర్మో హ్యస్యోపదేష్టవ్యో రాజ్ఞాం యో గృహమేధినామ్ ॥ ౫౧ ॥
ధర్మో హ్యస్యోపదేష్టవ్యో రాజ్ఞాం యో గృహమేధినామ్ ॥ ౫౧ ॥
ధర్మమర్థం చ కామం చ నితరాం చానుపూర్వశః ।
ప్రహ్రాదాయోచతూ రాజన్ప్రశ్రితావనతాయ చ ॥ ౫౨ ॥
ప్రహ్రాదాయోచతూ రాజన్ప్రశ్రితావనతాయ చ ॥ ౫౨ ॥
యథా త్రివర్గం గురుభిరాత్మనే ఉపశిక్షితమ్ ।
న సాధు మేనే తచ్ఛిక్షాం ద్వన్ద్వారామోపవర్ణితామ్ ॥ ౫౩ ॥
న సాధు మేనే తచ్ఛిక్షాం ద్వన్ద్వారామోపవర్ణితామ్ ॥ ౫౩ ॥
యదాచార్యః పరావృత్తో గృహమేధీయకర్మసు ।
వయస్యైర్బాలకైస్తత్ర సోపహూతః కృతక్షణైః ॥ ౫౪ ॥
వయస్యైర్బాలకైస్తత్ర సోపహూతః కృతక్షణైః ॥ ౫౪ ॥
అథ తాఞ్శ్లక్ష్ణయా వాచా ప్రత్యాహూయ మహాబుధః ।
ఉవాచవిద్వాంస్తన్నిష్ఠాం కృపయా ప్రహసన్నివ ॥ ౫౫ ॥
ఉవాచవిద్వాంస్తన్నిష్ఠాం కృపయా ప్రహసన్నివ ॥ ౫౫ ॥
తే తు తద్గౌరవాత్సర్వే త్యక్తక్రీడాపరిచ్ఛదాః ।
బాలా అదూషితధియో ద్వన్ద్వారామేరితేహితైః ॥ ౫౬ ॥
బాలా అదూషితధియో ద్వన్ద్వారామేరితేహితైః ॥ ౫౬ ॥
పర్యుపాసత రాజేన్ద్ర తన్న్యస్తహృదయేక్షణాః ।
తానాహ కరుణో మైత్రో మహాభాగవతోఽసురః ॥ ౫౭ ॥
తానాహ కరుణో మైత్రో మహాభాగవతోఽసురః ॥ ౫౭ ॥