ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൭.൮

ശ്രീനാരദ ഉവാച
അഥ ദൈത്യസുതാഃ സര്വേ ശ്രുത്വാ തദനുവര്ണിതമ് ।
ജഗൃഹുര്നിരവദ്യത്വാന്നൈവ ഗുര്വനുശിക്ഷിതമ് ॥ ൧ ॥

അഥാചാര്യസുതസ്തേഷാം ബുദ്ധിമേകാന്തസംസ്ഥിതാമ് ।
ആലക്ഷ്യ ഭീതസ്ത്വരിതോ രാജ്ഞ ആവേദയദ്യഥാ ॥ ൨ ॥

കോപാവേശചലദ്ഗാത്രഃ പുത്രം ഹന്തും മനോ ദധേ ।
ക്ഷിപ്ത്വാ പരുഷയാ വാചാ പ്രഹ്രാദമതദര്ഹണമ് ।
ആഹേക്ഷമാണഃ പാപേന തിരശ്ചീനേന ചക്ഷുഷാ ॥ ൩ ॥

പ്രശ്രയാവനതം ദാന്തം ബദ്ധാഞ്ജലിമവസ്ഥിതമ് ।
സര്പഃ പദാഹത ഇവ ശ്വസന്പ്രകൃതിദാരുണഃ ॥ ൪ ॥

ശ്രീഹിരണ്യകശിപുരുവാച
ഹേ ദുര്വിനീത മന്ദാത്മന്കുലഭേദകരാധമ ।
സ്തബ്ധം മച്ഛാസനോദ്വൃത്തം നേഷ്യേ ത്വാദ്യ യമക്ഷയമ് ॥ ൫ ॥

ക്രുദ്ധസ്യ യസ്യ കമ്പന്തേ ത്രയോ ലോകാഃ സഹേശ്വരാഃ ।
തസ്യ മേഽഭീതവന്മൂഢ ശാസനം കിം ബലോഽത്യഗാഃ ॥ ൬ ॥

ശ്രീപ്രഹ്രാദ ഉവാച
ന കേവലം മേ ഭവതശ്ച രാജന്
സ വൈ ബലം ബലിനാം ചാപരേഷാമ് ।
പരേഽവരേഽമീ സ്ഥിരജങ്ഗമാ യേ
ബ്രഹ്മാദയോ യേന വശം പ്രണീതാഃ ॥ ൭ ॥

സ ഈശ്വരഃ കാല ഉരുക്രമോഽസാ-
വോജഃ സഹഃ സത്ത്വബലേന്ദ്രിയാത്മാ ।
സ ഏവ വിശ്വം പരമഃ സ്വശക്തിഭിഃ
സൃജത്യവത്യത്തി ഗുണത്രയേശഃ ॥ ൮ ॥

ജഹ്യാസുരം ഭാവമിമം ത്വമാത്മനഃ
സമം മനോ ധത്സ്വ ന സന്തി വിദ്വിഷഃ ।
ഋതേഽജിതാദാത്മന ഉത്പഥേ സ്ഥിതാത്
തദ്ധി ഹ്യനന്തസ്യ മഹത്സമര്ഹണമ് ॥ ൯ ॥

ദസ്യൂന്പുരാ ഷണ് ന വിജിത്യ ലുമ്പതോ
മന്യന്ത ഏകേ സ്വജിതാ ദിശോ ദശ ।
ജിതാത്മനോ ജ്ഞസ്യ സമസ്യ ദേഹിനാം
സാധോഃ സ്വമോഹപ്രഭവാഃ കുതഃ പരേ ॥ ൧൦ ॥

ശ്രീഹിരണ്യകശിപുരുവാച
വ്യക്തം ത്വം മര്തുകാമോഽസി യോഽതിമാത്രം വികത്ഥസേ ।
മുമൂര്ഷൂണാം ഹി മന്ദാത്മന് നനു സ്യുര്വിക്ലവാ ഗിരഃ ॥ ൧൧ ॥

യസ്ത്വയാ മന്ദഭാഗ്യോക്തോ മദന്യോ ജഗദീശ്വരഃ ।
ക്വാസൌ യദി സ സര്വത്ര കസ്മാത് സ്തമ്ഭേ ന ദൃശ്യതേ ॥ ൧൨ ॥

സോഽഹം വികത്ഥമാനസ്യ ശിരഃ കായാദ്ധരാമി തേ ।
ഗോപായേത ഹരിസ്ത്വാദ്യ യസ്തേ ശരണമീപ്സിതമ് ॥ ൧൩ ॥

ഏവം ദുരുക്തൈര്മുഹുരര്ദയന് രുഷാ
സുതം മഹാഭാഗവതം മഹാസുരഃ ।
ഖഡ്ഗം പ്രഗൃഹ്യോത്പതിതോ വരാസനാത്
സ്തമ്ഭം തതാഡാതിബലഃ സ്വമുഷ്ടിനാ ॥ ൧൪ ॥

തദൈവ തസ്മിന്നിനദോഽതിഭീഷണോ
ബഭൂവ യേനാണ്ഡകടാഹമസ്ഫുടത് ।
യം വൈ സ്വധിഷ്ണ്യോപഗതം ത്വജാദയഃ
ശ്രുത്വാ സ്വധാമാത്യയമങ്ഗ മേനിരേ ॥ ൧൫ ॥

സ വിക്രമന് പുത്രവധേപ്സുരോജസാ
നിശമ്യ നിര്ഹ്രാദമപൂര്വമദ്ഭുതമ് ।
അന്തഃസഭായാം ന ദദര്ശ തത്പദം
വിതത്രസുര്യേന സുരാരിയൂഥപാഃ ॥ ൧൬ ॥

സത്യം വിധാതും നിജഭൃത്യഭാഷിതം
വ്യാപ്തിം ച ഭൂതേഷ്വഖിലേഷു ചാത്മനഃ ।
അദൃശ്യതാത്യദ്ഭുതരൂപമുദ്വഹന്
സ്തമ്ഭേ സഭായാം ന മൃഗം ന മാനുഷമ് ॥ ൧൭ ॥

സ സത്ത്വമേനം പരിതോ വിപശ്യന്
സ്തമ്ഭസ്യ മധ്യാദനുനിര്ജിഹാനമ് ।
നായം മൃഗോ നാപി നരോ വിചിത്ര-
മഹോ കിമേതന്നൃമൃഗേന്ദ്രരൂപമ് ॥ ൧൮ ॥

മീമാംസമാനസ്യ സമുത്ഥിതോഽഗ്രതോ ।
നൃസിംഹരൂപസ്തദലം ഭയാനകമ് ॥ ൧൯ ॥

പ്രതപ്തചാമീകരചണ്ഡലോചനം
സ്ഫുരത്സടാകേശരജൃമ്ഭിതാനനമ് ।
കരാലദംഷ്ട്രം കരവാലചഞ്ചല
ക്ഷുരാന്തജിഹ്വം ഭ്രുകുടീമുഖോല്ബണമ് ॥ ൨൦ ॥

സ്തബ്ധോര്ധ്വകര്ണം ഗിരികന്ദരാദ്ഭുത-
വ്യാത്താസ്യനാസം ഹനുഭേദഭീഷണമ് ।
ദിവിസ്പൃശത്കായമദീര്ഘപീവര-
ഗ്രീവോരുവക്ഷഃസ്ഥലമല്പമധ്യമമ് ॥ ൨൧ ॥

ചന്ദ്രാംശുഗൌരൈശ്ഛുരിതം തനൂരുഹൈ-
ര്വിഷ്വഗ്ഭുജാനീകശതം നഖായുധമ് ।
ദുരാസദം സര്വനിജേതരായുധ-
പ്രവേകവിദ്രാവിതദൈത്യദാനവമ് ॥ ൨൨ ॥

പ്രായേണ മേഽയം ഹരിണോരുമായിനാ
വധഃ സ്മൃതോഽനേന സമുദ്യതേന കിമ് ।
ഏവം ബ്രുവംസ്ത്വഭ്യപതദ് ഗദായുധോ
നദന് നൃസിംഹം പ്രതി ദൈത്യകുഞ്ജരഃ ॥ ൨൩ ॥

അലക്ഷിതോഽഗ്നൌ പതിതഃ പതങ്ഗമോ
യഥാ നൃസിംഹൌജസി സോഽസുരസ്തദാ ।
ന തദ്വിചിത്രം ഖലു സത്ത്വധാമനി
സ്വതേജസാ യോ നു പുരാപിബത് തമഃ ॥ ൨൪ ॥

തതോഽഭിപദ്യാഭ്യഹനന്മഹാസുരോ
രുഷാ നൃസിംഹം ഗദയോരുവേഗയാ ।
തം വിക്രമന്തം സഗദം ഗദാധരോ
മഹോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതോ യഥാഗ്രഹീത് ॥ ൨൫ ॥

സ തസ്യ ഹസ്തോത്കലിതസ്തദാസുരോ
വിക്രീഡതോ യദ്വദഹിര്ഗരുത്മതഃ ।
അസാധ്വമന്യന്ത ഹൃതൌകസോഽമരാ
ഘനച്ഛദാ ഭാരത സര്വധിഷ്ണ്യപാഃ ॥ ൨൬ ॥

തം മന്യമാനോ നിജവീര്യശങ്കിതം
യദ്ധസ്തമുക്തോ നൃഹരിം മഹാസുരഃ ।
പുനസ്തമാസജ്ജത ഖഡ്ഗചര്മണീ
പ്രഗൃഹ്യ വേഗേന ഗതശ്രമോ മൃധേ ॥ ൨൭ ॥

തം ശ്യേനവേഗം ശതചന്ദ്രവര്ത്മഭി
ശ്ചരന്തമച്ഛിദ്രമുപര്യധോ ഹരിഃ ।
കൃത്വാട്ടഹാസം ഖരമുത്സ്വനോല്ബണം
നിമീലിതാക്ഷം ജഗൃഹേ മഹാജവഃ ॥ ൨൮ ॥

വിഷ്വക്സ്ഫുരന്തം ഗ്രഹണാതുരം ഹരി-
ര്വ്യാലോ യഥാഖും കുലിശാക്ഷതത്വചമ് ।
ദ്വാര്യൂരുമാപത്യ ദദാര ലീലയാ
നഖൈര്യഥാഹിം ഗരുഡോ മഹാവിഷമ് ॥ ൨൯ ॥

സംരമ്ഭദുഷ്പ്രേക്ഷ്യകരാലലോചനോ
വ്യാത്താനനാന്തം വിലിഹന്സ്വജിഹ്വയാ ।
അസൃഗ്ലവാക്താരുണകേശരാനനോ
യഥാന്ത്രമാലീ ദ്വിപഹത്യയാ ഹരിഃ ॥ ൩൦ ॥

നഖാങ്കുരോത്പാടിതഹൃത്സരോരുഹം
വിസൃജ്യ തസ്യാനുചരാനുദായുധാന് ।
അഹന് സമസ്താന്നഖശസ്ത്രപാണിഭി-
ര്ദോര്ദണ്ഡയൂഥോഽനുപഥാന് സഹസ്രശഃ ॥ ൩൧ ॥

സടാവധൂതാ ജലദാഃ പരാപതന്
ഗ്രഹാശ്ച തദ് ദൃഷ്ടിവിമുഷ്ടരോചിഷഃ ।
അമ്ഭോധയഃ ശ്വാസഹതാ വിചുക്ഷുഭു-
ര്നിര്ഹ്രാദഭീതാ ദിഗിഭാ വിചുക്രുശുഃ ॥ ൩൨ ॥

ദ്യൌസ്തത്സടോത്ക്ഷിപ്തവിമാനസങ്കുലാ
പ്രോത്സര്പത ക്ഷ്മാ ച പദാഭിപീഡിതാ ।
ശൈലാഃ സമുത്പേതുരമുഷ്യ രംഹസാ
തത്തേജസാ ഖം കകുഭോ ന രേജിരേ ॥ ൩൩ ॥

തതഃ സഭായാമുപവിഷ്ടമുത്തമേ
നൃപാസനേ സമ്ഭൃതതേജസം വിഭുമ് ।
അലക്ഷിതദ്വൈരഥമത്യമര്ഷണം
പ്രചണ്ഡവക്ത്രം ന ബഭാജ കശ്ചന ॥ ൩൪ ॥

നിശാമ്യ ലോകത്രയമസ്തകജ്വരം
തമാദിദൈത്യം ഹരിണാ ഹതം മൃധേ ।
പ്രഹര്ഷവേഗോത്കലിതാനനാ മുഹുഃ
പ്രസൂനവര്ഷൈര്വവൃഷുഃ സുരസ്ത്രിയഃ ॥ ൩൫ ॥

തദാ വിമാനാവലിഭിര്നഭസ്തലം
ദിദൃക്ഷതാം സങ്കുലമാസ നാകിനാമ് ।
സുരാനകാ ദുന്ദുഭയോഽഥ ജഘ്നിരേ
ഗന്ധര്വമുഖ്യാ നനൃതുര്ജഗുഃ സ്ത്രിയഃ ॥ ൩൬ ॥

തത്രോപവ്രജ്യ വിബുധാ ബ്രഹ്മേന്ദ്രഗിരിശാദയഃ ।
ഋഷയഃ പിതരഃ സിദ്ധാ വിദ്യാധരമഹോരഗാഃ ॥ ൩൭ ॥

മനവഃ പ്രജാനാം പതയോ ഗന്ധര്വാപ്സരചാരണാഃ ।
യക്ഷാഃ കിമ്പുരുഷാസ്താത വേതാലാഃ സഹകിന്നരാഃ ॥ ൩൮ ॥

തേ വിഷ്ണുപാര്ഷദാഃ സര്വേ സുനന്ദകുമുദാദയഃ ।
മൂര്ധ്നി ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാ ആസീനം തീവ്രതേജസമ് ।
ഈഡിരേ നരശാര്ദുലം നാതിദൂരചരാഃ പൃഥക് ॥ ൩൯ ॥

ശ്രീബ്രഹ്മോവാച
നതോഽസ്മ്യനന്തായ ദുരന്തശക്തയേ
വിചിത്രവീര്യായ പവിത്രകര്മണേ ।
വിശ്വസ്യ സര്ഗസ്ഥിതിസംയമാന് ഗുണൈഃ
സ്വലീലയാ സന്ദധതേഽവ്യയാത്മനേ ॥ ൪൦ ॥

ശ്രീരുദ്ര ഉവാച
കോപകാലോ യുഗാന്തസ്തേ ഹതോഽയമസുരോഽല്പകഃ ।
തത്സുതം പാഹ്യുപസൃതം ഭക്തം തേ ഭക്തവത്സല ॥ ൪൧ ॥

ശ്രീഇന്ദ്ര ഉവാച
പ്രത്യാനീതാഃ പരമ ഭവതാ ത്രായതാ നഃ സ്വഭാഗാ
ദൈത്യാക്രാന്തം ഹൃദയകമലം തദ്ഗൃഹം പ്രത്യബോധി ।
കാലഗ്രസ്തം കിയദിദമഹോ നാഥ ശുശ്രൂഷതാം തേ
മുക്തിസ്തേഷാം ന ഹി ബഹുമതാ നാരസിംഹാപരൈഃ കിമ് ॥ ൪൨ ॥

ശ്രീഋഷയ ഊചുഃ
ത്വം നസ്തപഃ പരമമാത്ഥ യദാത്മതേജോ
യേനേദമാദിപുരുഷാത്മഗതം സസര്ക്ഥ ।
തദ്വിപ്രലുപ്തമമുനാദ്യ ശരണ്യപാല
രക്ഷാഗൃഹീതവപുഷാ പുനരന്വമംസ്ഥാഃ ॥ ൪൩ ॥

ശ്രീപിതര ഊചുഃ
ശ്രാദ്ധാനി നോഽധിബുഭുജേ പ്രസഭം തനൂജൈ-
ര്ദത്താനി തീര്ഥസമയേഽപ്യപിബത്തിലാമ്ബു ।
തസ്യോദരാന്നഖവിദീര്ണവപാദ്യ ആര്ച്ഛത്
തസ്മൈ നമോ നൃഹരയേഽഖിലധര്മഗോപ്ത്രേ ॥ ൪൪ ॥

ശ്രീസിദ്ധാ ഊചുഃ
യോ നോ ഗതിം യോഗസിദ്ധാമസാധു-
രഹാര്ഷീദ് യോഗതപോബലേന ।
നാനാ ദര്പം തം നഖൈര്വിദദാര
തസ്മൈ തുഭ്യം പ്രണതാഃ സ്മോ നൃസിംഹ ॥ ൪൫ ॥

ശ്രീവിദ്യാധരാ ഊചുഃ
വിദ്യാം പൃഥഗ്ധാരണയാനുരാദ്ധാം
ന്യഷേധദജ്ഞോ ബലവീര്യദൃപ്തഃ ।
സ യേന സങ്ഖ്യേ പശുവദ്ധതസ്തം
മായാനൃസിംഹം പ്രണതാഃ സ്മ നിത്യമ് ॥ ൪൬ ॥

ശ്രീനാഗാ ഊചുഃ
യേന പാപേന രത്നാനി സ്ത്രീരത്നാനി ഹൃതാനി നഃ ।
തദ്വക്ഷഃപാടനേനാസാം ദത്താനന്ദ നമോഽസ്തു തേ ॥ ൪൭ ॥

ശ്രീമനവ ഊചുഃ
മനവോ വയം തവ നിദേശകാരിണോ
ദിതിജേന ദേവ പരിഭൂതസേതവഃ ।
ഭവതാ ഖലഃ സ ഉപസംഹൃതഃ പ്രഭോ
കരവാമ തേ കിമനുശാധി കിങ്കരാന് ॥ ൪൮ ॥

ശ്രീപ്രജാപതയ ഊചുഃ
പ്രജേശാ വയം തേ പരേശാഭിസൃഷ്ടാ
ന യേന പ്രജാ വൈ സൃജാമോ നിഷിദ്ധാഃ ।
സ ഏഷ ത്വയാ ഭിന്നവക്ഷാ നു ശേതേ
ജഗന്മങ്ഗലം സത്ത്വമൂര്തേഽവതാരഃ ॥ ൪൯ ॥

ശ്രീഗന്ധര്വാ ഊചുഃ
വയം വിഭോ തേ നടനാട്യഗായകാ
യേനാത്മസാദ്വീര്യബലൌജസാ കൃതാഃ ।
സ ഏഷ നീതോ ഭവതാ ദശാമിമാം
കിമുത്പഥസ്ഥഃ കുശലായ കല്പതേ ॥ ൫൦ ॥

ശ്രീചാരണാ ഊചുഃ
ഹരേ തവാങ്ഘ്രിപങ്കജം ഭവാപവര്ഗമാശ്രിതാഃ ।
യദേഷ സാധുഹൃച്ഛയസ്ത്വയാസുരഃ സമാപിതഃ ॥ ൫൧ ॥

ശ്രീയക്ഷാ ഊചുഃ
വയമനുചരമുഖ്യാഃ കര്മഭിസ്തേ മനോജ്ഞൈ-
സ്ത ഇഹ ദിതിസുതേന പ്രാപിതാ വാഹകത്വമ് ।
സ തു ജനപരിതാപം തത്കൃതം ജാനതാ തേ
നരഹര ഉപനീതഃ പഞ്ചതാം പഞ്ചവിംശ ॥ ൫൨ ॥

ശ്രീകിമ്പുരുഷാ ഊചുഃ
വയം കിമ്പുരുഷാസ്ത്വം തു മഹാപുരുഷ ഈശ്വരഃ ।
അയം കുപുരുഷോ നഷ്ടോ ധിക്കൃതഃ സാധുഭിര്യദാ ॥ ൫൩ ॥

ശ്രീവൈതാലികാ ഊചുഃ
സഭാസു സത്രേഷു തവാമലം യശോ
ഗീത്വാ സപര്യാം മഹതീം ലഭാമഹേ ।
യസ്താമനൈഷീദ് വശമേഷ ദുര്ജനോ
ദ്വിഷ്ടയാ ഹതസ്തേ ഭഗവന്യഥാമയഃ ॥ ൫൪ ॥

ശ്രീകിന്നരാ ഊചുഃ
വയമീശ കിന്നരഗണാസ്തവാനുഗാ
ദിതിജേന വിഷ്ടിമമുനാനുകാരിതാഃ ।
ഭവതാ ഹരേ സ വൃജിനോഽവസാദിതോ
നരസിംഹ നാഥ വിഭവായ നോ ഭവ ॥ ൫൫ ॥

ശ്രീവിഷ്ണുപാര്ഷദാ ഊചുഃ
അദ്യൈതദ്ധരിനരരൂപമദ്ഭുതം തേ
ദൃഷ്ടം നഃ ശരണദ സര്വലോകശര്മ ।
സോഽയം തേ വിധികര ഈശ വിപ്രശപ്ത-
സ്തസ്യേദം നിധനമനുഗ്രഹായ വിദ്മഃ ॥ ൫൬ ॥