శ్రీమద్భాగవతమ్ ౭.౮

శ్రీనారద ఉవాచ
అథ దైత్యసుతాః సర్వే శ్రుత్వా తదనువర్ణితమ్ ।
జగృహుర్నిరవద్యత్వాన్నైవ గుర్వనుశిక్షితమ్ ॥ ౧ ॥

అథాచార్యసుతస్తేషాం బుద్ధిమేకాన్తసంస్థితామ్ ।
ఆలక్ష్య భీతస్త్వరితో రాజ్ఞ ఆవేదయద్యథా ॥ ౨ ॥

కోపావేశచలద్గాత్రః పుత్రం హన్తుం మనో దధే ।
క్షిప్త్వా పరుషయా వాచా ప్రహ్రాదమతదర్హణమ్ ।
ఆహేక్షమాణః పాపేన తిరశ్చీనేన చక్షుషా ॥ ౩ ॥

ప్రశ్రయావనతం దాన్తం బద్ధాఞ్జలిమవస్థితమ్ ।
సర్పః పదాహత ఇవ శ్వసన్ప్రకృతిదారుణః ॥ ౪ ॥

శ్రీహిరణ్యకశిపురువాచ
హే దుర్వినీత మన్దాత్మన్కులభేదకరాధమ ।
స్తబ్ధం మచ్ఛాసనోద్వృత్తం నేష్యే త్వాద్య యమక్షయమ్ ॥ ౫ ॥

క్రుద్ధస్య యస్య కమ్పన్తే త్రయో లోకాః సహేశ్వరాః ।
తస్య మేఽభీతవన్మూఢ శాసనం కిం బలోఽత్యగాః ॥ ౬ ॥

శ్రీప్రహ్రాద ఉవాచ
న కేవలం మే భవతశ్చ రాజన్
స వై బలం బలినాం చాపరేషామ్ ।
పరేఽవరేఽమీ స్థిరజఙ్గమా యే
బ్రహ్మాదయో యేన వశం ప్రణీతాః ॥ ౭ ॥

స ఈశ్వరః కాల ఉరుక్రమోఽసా-
వోజః సహః సత్త్వబలేన్ద్రియాత్మా ।
స ఏవ విశ్వం పరమః స్వశక్తిభిః
సృజత్యవత్యత్తి గుణత్రయేశః ॥ ౮ ॥

జహ్యాసురం భావమిమం త్వమాత్మనః
సమం మనో ధత్స్వ న సన్తి విద్విషః ।
ఋతేఽజితాదాత్మన ఉత్పథే స్థితాత్
తద్ధి హ్యనన్తస్య మహత్సమర్హణమ్ ॥ ౯ ॥

దస్యూన్పురా షణ్ న విజిత్య లుమ్పతో
మన్యన్త ఏకే స్వజితా దిశో దశ ।
జితాత్మనో జ్ఞస్య సమస్య దేహినాం
సాధోః స్వమోహప్రభవాః కుతః పరే ॥ ౧౦ ॥

శ్రీహిరణ్యకశిపురువాచ
వ్యక్తం త్వం మర్తుకామోఽసి యోఽతిమాత్రం వికత్థసే ।
ముమూర్షూణాం హి మన్దాత్మన్ నను స్యుర్విక్లవా గిరః ॥ ౧౧ ॥

యస్త్వయా మన్దభాగ్యోక్తో మదన్యో జగదీశ్వరః ।
క్వాసౌ యది స సర్వత్ర కస్మాత్ స్తమ్భే న దృశ్యతే ॥ ౧౨ ॥

సోఽహం వికత్థమానస్య శిరః కాయాద్ధరామి తే ।
గోపాయేత హరిస్త్వాద్య యస్తే శరణమీప్సితమ్ ॥ ౧౩ ॥

ఏవం దురుక్తైర్ముహురర్దయన్ రుషా
సుతం మహాభాగవతం మహాసురః ।
ఖడ్గం ప్రగృహ్యోత్పతితో వరాసనాత్
స్తమ్భం తతాడాతిబలః స్వముష్టినా ॥ ౧౪ ॥

తదైవ తస్మిన్నినదోఽతిభీషణో
బభూవ యేనాణ్డకటాహమస్ఫుటత్ ।
యం వై స్వధిష్ణ్యోపగతం త్వజాదయః
శ్రుత్వా స్వధామాత్యయమఙ్గ మేనిరే ॥ ౧౫ ॥

స విక్రమన్ పుత్రవధేప్సురోజసా
నిశమ్య నిర్హ్రాదమపూర్వమద్భుతమ్ ।
అన్తఃసభాయాం న దదర్శ తత్పదం
వితత్రసుర్యేన సురారియూథపాః ॥ ౧౬ ॥

సత్యం విధాతుం నిజభృత్యభాషితం
వ్యాప్తిం చ భూతేష్వఖిలేషు చాత్మనః ।
అదృశ్యతాత్యద్భుతరూపముద్వహన్
స్తమ్భే సభాయాం న మృగం న మానుషమ్ ॥ ౧౭ ॥

స సత్త్వమేనం పరితో విపశ్యన్
స్తమ్భస్య మధ్యాదనునిర్జిహానమ్ ।
నాయం మృగో నాపి నరో విచిత్ర-
మహో కిమేతన్నృమృగేన్ద్రరూపమ్ ॥ ౧౮ ॥

మీమాంసమానస్య సముత్థితోఽగ్రతో ।
నృసింహరూపస్తదలం భయానకమ్ ॥ ౧౯ ॥

ప్రతప్తచామీకరచణ్డలోచనం
స్ఫురత్సటాకేశరజృమ్భితాననమ్ ।
కరాలదంష్ట్రం కరవాలచఞ్చల
క్షురాన్తజిహ్వం భ్రుకుటీముఖోల్బణమ్ ॥ ౨౦ ॥

స్తబ్ధోర్ధ్వకర్ణం గిరికన్దరాద్భుత-
వ్యాత్తాస్యనాసం హనుభేదభీషణమ్ ।
దివిస్పృశత్కాయమదీర్ఘపీవర-
గ్రీవోరువక్షఃస్థలమల్పమధ్యమమ్ ॥ ౨౧ ॥

చన్ద్రాంశుగౌరైశ్ఛురితం తనూరుహై-
ర్విష్వగ్భుజానీకశతం నఖాయుధమ్ ।
దురాసదం సర్వనిజేతరాయుధ-
ప్రవేకవిద్రావితదైత్యదానవమ్ ॥ ౨౨ ॥

ప్రాయేణ మేఽయం హరిణోరుమాయినా
వధః స్మృతోఽనేన సముద్యతేన కిమ్ ।
ఏవం బ్రువంస్త్వభ్యపతద్ గదాయుధో
నదన్ నృసింహం ప్రతి దైత్యకుఞ్జరః ॥ ౨౩ ॥

అలక్షితోఽగ్నౌ పతితః పతఙ్గమో
యథా నృసింహౌజసి సోఽసురస్తదా ।
న తద్విచిత్రం ఖలు సత్త్వధామని
స్వతేజసా యో ను పురాపిబత్ తమః ॥ ౨౪ ॥

తతోఽభిపద్యాభ్యహనన్మహాసురో
రుషా నృసింహం గదయోరువేగయా ।
తం విక్రమన్తం సగదం గదాధరో
మహోరగం తార్క్ష్యసుతో యథాగ్రహీత్ ॥ ౨౫ ॥

స తస్య హస్తోత్కలితస్తదాసురో
విక్రీడతో యద్వదహిర్గరుత్మతః ।
అసాధ్వమన్యన్త హృతౌకసోఽమరా
ఘనచ్ఛదా భారత సర్వధిష్ణ్యపాః ॥ ౨౬ ॥

తం మన్యమానో నిజవీర్యశఙ్కితం
యద్ధస్తముక్తో నృహరిం మహాసురః ।
పునస్తమాసజ్జత ఖడ్గచర్మణీ
ప్రగృహ్య వేగేన గతశ్రమో మృధే ॥ ౨౭ ॥

తం శ్యేనవేగం శతచన్ద్రవర్త్మభి
శ్చరన్తమచ్ఛిద్రముపర్యధో హరిః ।
కృత్వాట్టహాసం ఖరముత్స్వనోల్బణం
నిమీలితాక్షం జగృహే మహాజవః ॥ ౨౮ ॥

విష్వక్స్ఫురన్తం గ్రహణాతురం హరి-
ర్వ్యాలో యథాఖుం కులిశాక్షతత్వచమ్ ।
ద్వార్యూరుమాపత్య దదార లీలయా
నఖైర్యథాహిం గరుడో మహావిషమ్ ॥ ౨౯ ॥

సంరమ్భదుష్ప్రేక్ష్యకరాలలోచనో
వ్యాత్తాననాన్తం విలిహన్స్వజిహ్వయా ।
అసృగ్లవాక్తారుణకేశరాననో
యథాన్త్రమాలీ ద్విపహత్యయా హరిః ॥ ౩౦ ॥

నఖాఙ్కురోత్పాటితహృత్సరోరుహం
విసృజ్య తస్యానుచరానుదాయుధాన్ ।
అహన్ సమస్తాన్నఖశస్త్రపాణిభి-
ర్దోర్దణ్డయూథోఽనుపథాన్ సహస్రశః ॥ ౩౧ ॥

సటావధూతా జలదాః పరాపతన్
గ్రహాశ్చ తద్ దృష్టివిముష్టరోచిషః ।
అమ్భోధయః శ్వాసహతా విచుక్షుభు-
ర్నిర్హ్రాదభీతా దిగిభా విచుక్రుశుః ॥ ౩౨ ॥

ద్యౌస్తత్సటోత్క్షిప్తవిమానసఙ్కులా
ప్రోత్సర్పత క్ష్మా చ పదాభిపీడితా ।
శైలాః సముత్పేతురముష్య రంహసా
తత్తేజసా ఖం కకుభో న రేజిరే ॥ ౩౩ ॥

తతః సభాయాముపవిష్టముత్తమే
నృపాసనే సమ్భృతతేజసం విభుమ్ ।
అలక్షితద్వైరథమత్యమర్షణం
ప్రచణ్డవక్త్రం న బభాజ కశ్చన ॥ ౩౪ ॥

నిశామ్య లోకత్రయమస్తకజ్వరం
తమాదిదైత్యం హరిణా హతం మృధే ।
ప్రహర్షవేగోత్కలితాననా ముహుః
ప్రసూనవర్షైర్వవృషుః సురస్త్రియః ॥ ౩౫ ॥

తదా విమానావలిభిర్నభస్తలం
దిదృక్షతాం సఙ్కులమాస నాకినామ్ ।
సురానకా దున్దుభయోఽథ జఘ్నిరే
గన్ధర్వముఖ్యా ననృతుర్జగుః స్త్రియః ॥ ౩౬ ॥

తత్రోపవ్రజ్య విబుధా బ్రహ్మేన్ద్రగిరిశాదయః ।
ఋషయః పితరః సిద్ధా విద్యాధరమహోరగాః ॥ ౩౭ ॥

మనవః ప్రజానాం పతయో గన్ధర్వాప్సరచారణాః ।
యక్షాః కిమ్పురుషాస్తాత వేతాలాః సహకిన్నరాః ॥ ౩౮ ॥

తే విష్ణుపార్షదాః సర్వే సునన్దకుముదాదయః ।
మూర్ధ్ని బద్ధాఞ్జలిపుటా ఆసీనం తీవ్రతేజసమ్ ।
ఈడిరే నరశార్దులం నాతిదూరచరాః పృథక్ ॥ ౩౯ ॥

శ్రీబ్రహ్మోవాచ
నతోఽస్మ్యనన్తాయ దురన్తశక్తయే
విచిత్రవీర్యాయ పవిత్రకర్మణే ।
విశ్వస్య సర్గస్థితిసంయమాన్ గుణైః
స్వలీలయా సన్దధతేఽవ్యయాత్మనే ॥ ౪౦ ॥

శ్రీరుద్ర ఉవాచ
కోపకాలో యుగాన్తస్తే హతోఽయమసురోఽల్పకః ।
తత్సుతం పాహ్యుపసృతం భక్తం తే భక్తవత్సల ॥ ౪౧ ॥

శ్రీఇన్ద్ర ఉవాచ
ప్రత్యానీతాః పరమ భవతా త్రాయతా నః స్వభాగా
దైత్యాక్రాన్తం హృదయకమలం తద్గృహం ప్రత్యబోధి ।
కాలగ్రస్తం కియదిదమహో నాథ శుశ్రూషతాం తే
ముక్తిస్తేషాం న హి బహుమతా నారసింహాపరైః కిమ్ ॥ ౪౨ ॥

శ్రీఋషయ ఊచుః
త్వం నస్తపః పరమమాత్థ యదాత్మతేజో
యేనేదమాదిపురుషాత్మగతం ససర్క్థ ।
తద్విప్రలుప్తమమునాద్య శరణ్యపాల
రక్షాగృహీతవపుషా పునరన్వమంస్థాః ॥ ౪౩ ॥

శ్రీపితర ఊచుః
శ్రాద్ధాని నోఽధిబుభుజే ప్రసభం తనూజై-
ర్దత్తాని తీర్థసమయేఽప్యపిబత్తిలామ్బు ।
తస్యోదరాన్నఖవిదీర్ణవపాద్య ఆర్చ్ఛత్
తస్మై నమో నృహరయేఽఖిలధర్మగోప్త్రే ॥ ౪౪ ॥

శ్రీసిద్ధా ఊచుః
యో నో గతిం యోగసిద్ధామసాధు-
రహార్షీద్ యోగతపోబలేన ।
నానా దర్పం తం నఖైర్విదదార
తస్మై తుభ్యం ప్రణతాః స్మో నృసింహ ॥ ౪౫ ॥

శ్రీవిద్యాధరా ఊచుః
విద్యాం పృథగ్ధారణయానురాద్ధాం
న్యషేధదజ్ఞో బలవీర్యదృప్తః ।
స యేన సఙ్ఖ్యే పశువద్ధతస్తం
మాయానృసింహం ప్రణతాః స్మ నిత్యమ్ ॥ ౪౬ ॥

శ్రీనాగా ఊచుః
యేన పాపేన రత్నాని స్త్రీరత్నాని హృతాని నః ।
తద్వక్షఃపాటనేనాసాం దత్తానన్ద నమోఽస్తు తే ॥ ౪౭ ॥

శ్రీమనవ ఊచుః
మనవో వయం తవ నిదేశకారిణో
దితిజేన దేవ పరిభూతసేతవః ।
భవతా ఖలః స ఉపసంహృతః ప్రభో
కరవామ తే కిమనుశాధి కిఙ్కరాన్ ॥ ౪౮ ॥

శ్రీప్రజాపతయ ఊచుః
ప్రజేశా వయం తే పరేశాభిసృష్టా
న యేన ప్రజా వై సృజామో నిషిద్ధాః ।
స ఏష త్వయా భిన్నవక్షా ను శేతే
జగన్మఙ్గలం సత్త్వమూర్తేఽవతారః ॥ ౪౯ ॥

శ్రీగన్ధర్వా ఊచుః
వయం విభో తే నటనాట్యగాయకా
యేనాత్మసాద్వీర్యబలౌజసా కృతాః ।
స ఏష నీతో భవతా దశామిమాం
కిముత్పథస్థః కుశలాయ కల్పతే ॥ ౫౦ ॥

శ్రీచారణా ఊచుః
హరే తవాఙ్ఘ్రిపఙ్కజం భవాపవర్గమాశ్రితాః ।
యదేష సాధుహృచ్ఛయస్త్వయాసురః సమాపితః ॥ ౫౧ ॥

శ్రీయక్షా ఊచుః
వయమనుచరముఖ్యాః కర్మభిస్తే మనోజ్ఞై-
స్త ఇహ దితిసుతేన ప్రాపితా వాహకత్వమ్ ।
స తు జనపరితాపం తత్కృతం జానతా తే
నరహర ఉపనీతః పఞ్చతాం పఞ్చవింశ ॥ ౫౨ ॥

శ్రీకిమ్పురుషా ఊచుః
వయం కిమ్పురుషాస్త్వం తు మహాపురుష ఈశ్వరః ।
అయం కుపురుషో నష్టో ధిక్కృతః సాధుభిర్యదా ॥ ౫౩ ॥

శ్రీవైతాలికా ఊచుః
సభాసు సత్రేషు తవామలం యశో
గీత్వా సపర్యాం మహతీం లభామహే ।
యస్తామనైషీద్ వశమేష దుర్జనో
ద్విష్టయా హతస్తే భగవన్యథామయః ॥ ౫౪ ॥

శ్రీకిన్నరా ఊచుః
వయమీశ కిన్నరగణాస్తవానుగా
దితిజేన విష్టిమమునానుకారితాః ।
భవతా హరే స వృజినోఽవసాదితో
నరసింహ నాథ విభవాయ నో భవ ॥ ౫౫ ॥

శ్రీవిష్ణుపార్షదా ఊచుః
అద్యైతద్ధరినరరూపమద్భుతం తే
దృష్టం నః శరణద సర్వలోకశర్మ ।
సోఽయం తే విధికర ఈశ విప్రశప్త-
స్తస్యేదం నిధనమనుగ్రహాయ విద్మః ॥ ౫౬ ॥