শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
এৱং সুৰাদযঃ সৰ্ৱে ব্ৰহ্মৰুদ্ৰপুৰঃ সৰাঃ ।
নোপৈতুমশকন্মন্যুসংৰম্ভং সুদুৰাসদম্ ॥ ১ ॥
এৱং সুৰাদযঃ সৰ্ৱে ব্ৰহ্মৰুদ্ৰপুৰঃ সৰাঃ ।
নোপৈতুমশকন্মন্যুসংৰম্ভং সুদুৰাসদম্ ॥ ১ ॥
সাক্ষাত্ শ্ৰীঃ প্ৰেষিতা দেৱৈৰ্দৃষ্ট্ৱা তং মহদদ্ভুতম্ ।
অদৃষ্টাশ্ৰুতপূৰ্ৱত্ৱাত্ সা নোপেযায শঙ্কিতা ॥ ২ ॥
অদৃষ্টাশ্ৰুতপূৰ্ৱত্ৱাত্ সা নোপেযায শঙ্কিতা ॥ ২ ॥
প্ৰহ্ৰাদং প্ৰেষযামাস ব্ৰহ্মাৱস্থিতমন্তিকে ।
তাত প্ৰশমযোপেহি স্ৱপিত্ৰে কুপিতং প্ৰভুম্ ॥ ৩ ॥
তাত প্ৰশমযোপেহি স্ৱপিত্ৰে কুপিতং প্ৰভুম্ ॥ ৩ ॥
তথেতি শনকৈ ৰাজন্মহাভাগৱতোঽৰ্ভকঃ ।
উপেত্য ভুৱি কাযেন ননাম ৱিধৃতাঞ্জলিঃ ॥ ৪ ॥
উপেত্য ভুৱি কাযেন ননাম ৱিধৃতাঞ্জলিঃ ॥ ৪ ॥
স্ৱপাদমূলে পতিতং তমৰ্ভকং
ৱিলোক্য দেৱঃ কৃপযা পৰিপ্লুতঃ ।
উত্থাপ্য তচ্ছীৰ্ষ্ণ্যদধাত্কৰাম্বুজং
কালাহিৱিত্ৰস্তধিযাং কৃতাভযম্ ॥ ৫ ॥
ৱিলোক্য দেৱঃ কৃপযা পৰিপ্লুতঃ ।
উত্থাপ্য তচ্ছীৰ্ষ্ণ্যদধাত্কৰাম্বুজং
কালাহিৱিত্ৰস্তধিযাং কৃতাভযম্ ॥ ৫ ॥
স তত্কৰস্পৰ্শধুতাখিলাশুভঃ
সপদ্যভিৱ্যক্তপৰাত্মদৰ্শনঃ ।
তত্পাদপদ্মং হৃদি নিৰ্ৱৃতো দধৌ
হৃষ্যত্তনুঃ ক্লিন্নহৃদশ্ৰুলোচনঃ ॥ ৬ ॥
সপদ্যভিৱ্যক্তপৰাত্মদৰ্শনঃ ।
তত্পাদপদ্মং হৃদি নিৰ্ৱৃতো দধৌ
হৃষ্যত্তনুঃ ক্লিন্নহৃদশ্ৰুলোচনঃ ॥ ৬ ॥
অস্তৌষীদ্ধৰিমেকাগ্ৰমনসা সুসমাহিতঃ ।
প্ৰেমগদ্গদযা ৱাচা তন্ন্যস্তহৃদযেক্ষণঃ ॥ ৭ ॥
প্ৰেমগদ্গদযা ৱাচা তন্ন্যস্তহৃদযেক্ষণঃ ॥ ৭ ॥
শ্ৰীপ্ৰহ্ৰাদ উৱাচ
ব্ৰহ্মাদযঃ সুৰগণা মুনযোঽথ সিদ্ধাঃ
সত্ত্ৱৈকতানগতযো ৱচসাং প্ৰৱাহৈঃ ।
নাৰাধিতুং পুৰুগুণৈৰধুনাপি পিপ্ৰুঃ
কিং তোষ্টুমৰ্হতি স মে হৰিৰুগ্ৰজাতেঃ ॥ ৮ ॥
ব্ৰহ্মাদযঃ সুৰগণা মুনযোঽথ সিদ্ধাঃ
সত্ত্ৱৈকতানগতযো ৱচসাং প্ৰৱাহৈঃ ।
নাৰাধিতুং পুৰুগুণৈৰধুনাপি পিপ্ৰুঃ
কিং তোষ্টুমৰ্হতি স মে হৰিৰুগ্ৰজাতেঃ ॥ ৮ ॥
মন্যে ধনাভিজনৰূপতপঃশ্ৰুতৌজ-
স্তেজঃপ্ৰভাৱবলপৌৰুষবুদ্ধিযোগাঃ ।
নাৰাধনায হি ভৱন্তি পৰস্য পুংসো
ভক্ত্যা তুতোষ ভগৱান্গজযূথপায ॥ ৯ ॥
স্তেজঃপ্ৰভাৱবলপৌৰুষবুদ্ধিযোগাঃ ।
নাৰাধনায হি ভৱন্তি পৰস্য পুংসো
ভক্ত্যা তুতোষ ভগৱান্গজযূথপায ॥ ৯ ॥
ৱিপ্ৰাদ্ দ্ৱিষড্গুণযুতাদৰৱিন্দনাভ-
পাদাৰৱিন্দৱিমুখাত্ শ্ৱপচং ৱৰিষ্ঠম্ ।
মন্যে তদৰ্পিতমনোৱচনেহিতাৰ্থ-
প্ৰাণং পুনাতি স কুলং ন তু ভূৰিমানঃ ॥ ১০ ॥
পাদাৰৱিন্দৱিমুখাত্ শ্ৱপচং ৱৰিষ্ঠম্ ।
মন্যে তদৰ্পিতমনোৱচনেহিতাৰ্থ-
প্ৰাণং পুনাতি স কুলং ন তু ভূৰিমানঃ ॥ ১০ ॥
নৈৱাত্মনঃ প্ৰভুৰযং নিজলাভপূৰ্ণো
মানং জনাদৱিদুষঃ কৰুণো ৱৃণীতে ।
যদ্ যজ্জনো ভগৱতে ৱিদধীত মানং
তচ্চাত্মনে প্ৰতিমুখস্য যথা মুখশ্ৰীঃ ॥ ১১ ॥
মানং জনাদৱিদুষঃ কৰুণো ৱৃণীতে ।
যদ্ যজ্জনো ভগৱতে ৱিদধীত মানং
তচ্চাত্মনে প্ৰতিমুখস্য যথা মুখশ্ৰীঃ ॥ ১১ ॥
তস্মাদহং ৱিগতৱিক্লৱ ঈশ্ৱৰস্য
সৰ্ৱাত্মনা মহি গৃণামি যথা মনীষম্ ।
নীচোঽজযা গুণৱিসৰ্গমনুপ্ৰৱিষ্টঃ
পূযেত যেন হি পুমাননুৱৰ্ণিতেন ॥ ১২ ॥
সৰ্ৱাত্মনা মহি গৃণামি যথা মনীষম্ ।
নীচোঽজযা গুণৱিসৰ্গমনুপ্ৰৱিষ্টঃ
পূযেত যেন হি পুমাননুৱৰ্ণিতেন ॥ ১২ ॥
সৰ্ৱে হ্যমী ৱিধিকৰাস্তৱ সত্ত্ৱধাম্নো
ব্ৰহ্মাদযো ৱযমিৱেশ ন চোদ্ৱিজন্তঃ ।
ক্ষেমায ভূতয উতাত্মসুখায চাস্য
ৱিক্ৰীডিতং ভগৱতো ৰুচিৰাৱতাৰৈঃ ॥ ১৩ ॥
ব্ৰহ্মাদযো ৱযমিৱেশ ন চোদ্ৱিজন্তঃ ।
ক্ষেমায ভূতয উতাত্মসুখায চাস্য
ৱিক্ৰীডিতং ভগৱতো ৰুচিৰাৱতাৰৈঃ ॥ ১৩ ॥
তদ্যচ্ছ মন্যুমসুৰশ্চ হতস্ত্ৱযাদ্য
মোদেত সাধুৰপি ৱৃশ্চিকসৰ্পহত্যা ।
লোকাশ্চ নিৰ্ৱৃতিমিতাঃ প্ৰতিযন্তি সৰ্ৱে
ৰূপং নৃসিংহ ৱিভযায জনাঃ স্মৰন্তি ॥ ১৪ ॥
মোদেত সাধুৰপি ৱৃশ্চিকসৰ্পহত্যা ।
লোকাশ্চ নিৰ্ৱৃতিমিতাঃ প্ৰতিযন্তি সৰ্ৱে
ৰূপং নৃসিংহ ৱিভযায জনাঃ স্মৰন্তি ॥ ১৪ ॥
নাহং বিভেম্যজিত তেঽতিভযানকাস্য-
জিহ্ৱাৰ্কনেত্ৰভ্ৰুকুটীৰভসোগ্ৰদংষ্ট্ৰাত্ ।
আন্ত্ৰস্ৰজঃ ক্ষতজকেশৰশঙ্কুকৰ্ণা-
ন্নিৰ্হ্ৰাদভীতদিগিভাদৰিভিন্নখাগ্ৰাত্ ॥ ১৫ ॥
জিহ্ৱাৰ্কনেত্ৰভ্ৰুকুটীৰভসোগ্ৰদংষ্ট্ৰাত্ ।
আন্ত্ৰস্ৰজঃ ক্ষতজকেশৰশঙ্কুকৰ্ণা-
ন্নিৰ্হ্ৰাদভীতদিগিভাদৰিভিন্নখাগ্ৰাত্ ॥ ১৫ ॥
ত্ৰস্তোঽস্ম্যহং কৃপণৱত্সল দুঃসহোগ্ৰ-
সংসাৰচক্ৰকদনাদ্ গ্ৰসতাং প্ৰণীতঃ ।
বদ্ধঃ স্ৱকৰ্মভিৰুশত্তম তেঽঙ্ঘ্ৰিমূলং
প্ৰীতোঽপৱৰ্গশৰণং হ্ৱযসে কদা নু ॥ ১৬ ॥
সংসাৰচক্ৰকদনাদ্ গ্ৰসতাং প্ৰণীতঃ ।
বদ্ধঃ স্ৱকৰ্মভিৰুশত্তম তেঽঙ্ঘ্ৰিমূলং
প্ৰীতোঽপৱৰ্গশৰণং হ্ৱযসে কদা নু ॥ ১৬ ॥
যস্মাত্ প্ৰিযাপ্ৰিযৱিযোগসংযোগজন্ম-
শোকাগ্নিনা সকলযোনিষু দহ্যমানঃ ।
দুঃখৌষধং তদপি দুঃখমতদ্ধিযাহং
ভূমন্ভ্ৰমামি ৱদ মে তৱ দাস্যযোগম্ ॥ ১৭ ॥
শোকাগ্নিনা সকলযোনিষু দহ্যমানঃ ।
দুঃখৌষধং তদপি দুঃখমতদ্ধিযাহং
ভূমন্ভ্ৰমামি ৱদ মে তৱ দাস্যযোগম্ ॥ ১৭ ॥
সোঽহং প্ৰিযস্য সুহৃদঃ পৰদেৱতাযা
লীলাকথাস্তৱ নৃসিংহ ৱিৰিঞ্চগীতাঃ ।
অঞ্জস্তিতৰ্ম্যনুগৃণন্গুণৱিপ্ৰমুক্তো
দুৰ্গাণি তে পদযুগালযহংসসঙ্গঃ ॥ ১৮ ॥
লীলাকথাস্তৱ নৃসিংহ ৱিৰিঞ্চগীতাঃ ।
অঞ্জস্তিতৰ্ম্যনুগৃণন্গুণৱিপ্ৰমুক্তো
দুৰ্গাণি তে পদযুগালযহংসসঙ্গঃ ॥ ১৮ ॥
বালস্য নেহ শৰণং পিতৰৌ নৃসিংহ
নাৰ্তস্য চাগদমুদন্ৱতি মজ্জতো নৌঃ ।
তপ্তস্য তত্প্ৰতিৱিধিৰ্য ইহাঞ্জসেষ্ট-
স্তাৱদ্ৱিভো তনুভৃতাং ত্ৱদুপেক্ষিতানাম্ ॥ ১৯ ॥
নাৰ্তস্য চাগদমুদন্ৱতি মজ্জতো নৌঃ ।
তপ্তস্য তত্প্ৰতিৱিধিৰ্য ইহাঞ্জসেষ্ট-
স্তাৱদ্ৱিভো তনুভৃতাং ত্ৱদুপেক্ষিতানাম্ ॥ ১৯ ॥
যস্মিন্যতো যৰ্হি যেন চ যস্য যস্মাদ্
যস্মৈ যথা যদুত যস্ত্ৱপৰঃ পৰো ৱা ।
ভাৱঃ কৰোতি ৱিকৰোতি পৃথক্স্ৱভাৱঃ
সঞ্চোদিতস্তদখিলং ভৱতঃ স্ৱৰূপম্ ॥ ২০ ॥
যস্মৈ যথা যদুত যস্ত্ৱপৰঃ পৰো ৱা ।
ভাৱঃ কৰোতি ৱিকৰোতি পৃথক্স্ৱভাৱঃ
সঞ্চোদিতস্তদখিলং ভৱতঃ স্ৱৰূপম্ ॥ ২০ ॥
মাযা মনঃ সৃজতি কৰ্মমযং বলীযঃ
কালেন চোদিতগুণানুমতেন পুংসঃ ।
ছন্দোমযং যদজযাৰ্পিতষোডশাৰং
সংসাৰচক্ৰমজ কোঽতিতৰেত্ ত্ৱদন্যঃ ॥ ২১ ॥
কালেন চোদিতগুণানুমতেন পুংসঃ ।
ছন্দোমযং যদজযাৰ্পিতষোডশাৰং
সংসাৰচক্ৰমজ কোঽতিতৰেত্ ত্ৱদন্যঃ ॥ ২১ ॥
স ত্ৱং হি নিত্যৱিজিতাত্মগুণঃ স্ৱধাম্না
কালো ৱশীকৃতৱিসৃজ্যৱিসৰ্গশক্তিঃ ।
চক্ৰে ৱিসৃষ্টমজযেশ্ৱৰ ষোডশাৰে
নিষ্পীড্যমানমুপকৰ্ষ ৱিভো প্ৰপন্নম্ ॥ ২২ ॥
কালো ৱশীকৃতৱিসৃজ্যৱিসৰ্গশক্তিঃ ।
চক্ৰে ৱিসৃষ্টমজযেশ্ৱৰ ষোডশাৰে
নিষ্পীড্যমানমুপকৰ্ষ ৱিভো প্ৰপন্নম্ ॥ ২২ ॥
দৃষ্টা মযা দিৱি ৱিভোঽখিলধিষ্ণ্যপানা-
মাযুঃ শ্ৰিযো ৱিভৱ ইচ্ছতি যাঞ্জনোঽযম্ ।
যেঽস্মত্পিতুঃ কুপিতহাসৱিজৃম্ভিতভ্ৰূ-
ৱিস্ফূৰ্জিতেন লুলিতাঃ স তু তে নিৰস্তঃ ॥ ২৩ ॥
মাযুঃ শ্ৰিযো ৱিভৱ ইচ্ছতি যাঞ্জনোঽযম্ ।
যেঽস্মত্পিতুঃ কুপিতহাসৱিজৃম্ভিতভ্ৰূ-
ৱিস্ফূৰ্জিতেন লুলিতাঃ স তু তে নিৰস্তঃ ॥ ২৩ ॥
তস্মাদমূস্তনুভৃতামহমাশিষোঽজ্ঞ
আযুঃ শ্ৰিযং ৱিভৱমৈন্দ্ৰিযমাৱিৰিঞ্চ্যাত্ ।
নেচ্ছামি তে ৱিলুলিতানুৰুৱিক্ৰমেণ
কালাত্মনোপনয মাং নিজভৃত্যপাৰ্শ্ৱম্ ॥ ২৪ ॥
আযুঃ শ্ৰিযং ৱিভৱমৈন্দ্ৰিযমাৱিৰিঞ্চ্যাত্ ।
নেচ্ছামি তে ৱিলুলিতানুৰুৱিক্ৰমেণ
কালাত্মনোপনয মাং নিজভৃত্যপাৰ্শ্ৱম্ ॥ ২৪ ॥
কুত্ৰাশিষঃ শ্ৰুতিসুখা মৃগতৃষ্ণিৰূপাঃ
ক্ৱেদং কলেৱৰমশেষৰুজাং ৱিৰোহঃ ।
নিৰ্ৱিদ্যতে ন তু জনো যদপীতি ৱিদ্ৱান্
কামানলং মধুলৱৈঃ শমযন্দুৰাপৈঃ ॥ ২৫ ॥
ক্ৱেদং কলেৱৰমশেষৰুজাং ৱিৰোহঃ ।
নিৰ্ৱিদ্যতে ন তু জনো যদপীতি ৱিদ্ৱান্
কামানলং মধুলৱৈঃ শমযন্দুৰাপৈঃ ॥ ২৫ ॥
ক্ৱাহং ৰজঃপ্ৰভৱ ঈশ তমোঽধিকেঽস্মিন্
জাতঃ সুৰেতৰকুলে ক্ৱ তৱানুকম্পা ।
ন ব্ৰহ্মণো ন তু ভৱস্য ন ৱৈ ৰমাযা
যন্মেঽৰ্পিতঃ শিৰসি পদ্মকৰঃ প্ৰসাদঃ ॥ ২৬ ॥
জাতঃ সুৰেতৰকুলে ক্ৱ তৱানুকম্পা ।
ন ব্ৰহ্মণো ন তু ভৱস্য ন ৱৈ ৰমাযা
যন্মেঽৰ্পিতঃ শিৰসি পদ্মকৰঃ প্ৰসাদঃ ॥ ২৬ ॥
নৈষা পৰাৱৰমতিৰ্ভৱতো ননু স্যা-
জ্জন্তোৰ্যথাত্মসুহৃদো জগতস্তথাপি ।
সংসেৱযা সুৰতৰোৰিৱ তে প্ৰসাদঃ
সেৱানুৰূপমুদযো ন পৰাৱৰত্ৱম্ ॥ ২৭ ॥
জ্জন্তোৰ্যথাত্মসুহৃদো জগতস্তথাপি ।
সংসেৱযা সুৰতৰোৰিৱ তে প্ৰসাদঃ
সেৱানুৰূপমুদযো ন পৰাৱৰত্ৱম্ ॥ ২৭ ॥
এৱং জনং নিপতিতং প্ৰভৱাহিকূপে
কামাভিকামমনু যঃ প্ৰপতন্প্ৰসঙ্গাত্ ।
কৃত্ৱাত্মসাত্ সুৰৰ্ষিণা ভগৱন্গৃহীতঃ
সোঽহং কথং নু ৱিসৃজে তৱ ভৃত্যসেৱাম্ ॥ ২৮ ॥
কামাভিকামমনু যঃ প্ৰপতন্প্ৰসঙ্গাত্ ।
কৃত্ৱাত্মসাত্ সুৰৰ্ষিণা ভগৱন্গৃহীতঃ
সোঽহং কথং নু ৱিসৃজে তৱ ভৃত্যসেৱাম্ ॥ ২৮ ॥
মত্প্ৰাণৰক্ষণমনন্ত পিতুৰ্ৱধশ্চ
মন্যে স্ৱভৃত্যঋষিৱাক্যমৃতং ৱিধাতুম্ ।
খড্গং প্ৰগৃহ্য যদৱোচদসদ্ৱিধিত্সু-
স্ত্ৱামীশ্ৱৰো মদপৰোঽৱতু কং হৰামি ॥ ২৯ ॥
মন্যে স্ৱভৃত্যঋষিৱাক্যমৃতং ৱিধাতুম্ ।
খড্গং প্ৰগৃহ্য যদৱোচদসদ্ৱিধিত্সু-
স্ত্ৱামীশ্ৱৰো মদপৰোঽৱতু কং হৰামি ॥ ২৯ ॥
একস্ত্ৱমেৱ জগদেতমমুষ্য যত্ত্ৱ-
মাদ্যন্তযোঃ পৃথগৱস্যসি মধ্যতশ্চ ।
সৃষ্ট্ৱা গুণৱ্যতিকৰং নিজমাযযেদং
নানেৱ তৈৰৱসিতস্তদনুপ্ৰৱিষ্টঃ ॥ ৩০ ॥
মাদ্যন্তযোঃ পৃথগৱস্যসি মধ্যতশ্চ ।
সৃষ্ট্ৱা গুণৱ্যতিকৰং নিজমাযযেদং
নানেৱ তৈৰৱসিতস্তদনুপ্ৰৱিষ্টঃ ॥ ৩০ ॥
ত্ৱং ৱা ইদং সদসদীশ ভৱাংস্ততোঽন্যো
মাযা যদাত্মপৰবুদ্ধিৰিযং হ্যপাৰ্থা ।
যদ্যস্য জন্ম নিধনং স্থিতিৰীক্ষণং চ
তদ্ৱৈতদেৱ ৱসুকালৱদষ্টিতৰ্ৱোঃ ॥ ৩১ ॥
মাযা যদাত্মপৰবুদ্ধিৰিযং হ্যপাৰ্থা ।
যদ্যস্য জন্ম নিধনং স্থিতিৰীক্ষণং চ
তদ্ৱৈতদেৱ ৱসুকালৱদষ্টিতৰ্ৱোঃ ॥ ৩১ ॥
ন্যস্যেদমাত্মনি জগদ্ৱিলযাম্বুমধ্যে
শেষেত্মনা নিজসুখানুভৱো নিৰীহঃ ।
যোগেন মীলিতদৃগাত্মনিপীতনিদ্ৰ-
স্তুৰ্যে স্থিতো ন তু তমো ন গুণাংশ্চ যুঙ্ক্ষে ॥ ৩২ ॥
শেষেত্মনা নিজসুখানুভৱো নিৰীহঃ ।
যোগেন মীলিতদৃগাত্মনিপীতনিদ্ৰ-
স্তুৰ্যে স্থিতো ন তু তমো ন গুণাংশ্চ যুঙ্ক্ষে ॥ ৩২ ॥
তস্যৈৱ তে ৱপুৰিদং নিজকালশক্ত্যা
সঞ্চোদিতপ্ৰকৃতিধৰ্মণ আত্মগূঢম্ ।
অম্ভস্যনন্তশযনাদ্ৱিৰমত্সমাধে-
ৰ্নাভেৰভূত্ স্ৱকণিকাৱটৱন্মহাব্জম্ ॥ ৩৩ ॥
সঞ্চোদিতপ্ৰকৃতিধৰ্মণ আত্মগূঢম্ ।
অম্ভস্যনন্তশযনাদ্ৱিৰমত্সমাধে-
ৰ্নাভেৰভূত্ স্ৱকণিকাৱটৱন্মহাব্জম্ ॥ ৩৩ ॥
তত্সম্ভৱঃ কৱিৰতোঽন্যদপশ্যমান-
স্ত্ৱাং বীজমাত্মনি ততং স বহিৰ্ৱিচিন্ত্য ।
নাৱিন্দদব্দশতমপ্সু নিমজ্জমানো
জাতেঽঙ্কুৰে কথমুহোপলভেত বীজম্ ॥ ৩৪ ॥
স্ত্ৱাং বীজমাত্মনি ততং স বহিৰ্ৱিচিন্ত্য ।
নাৱিন্দদব্দশতমপ্সু নিমজ্জমানো
জাতেঽঙ্কুৰে কথমুহোপলভেত বীজম্ ॥ ৩৪ ॥
স ত্ৱাত্মযোনিৰতিৱিস্মিত আশ্ৰিতোঽব্জং
কালেন তীৱ্ৰতপসা পৰিশুদ্ধভাৱঃ ।
ত্ৱামাত্মনীশ ভুৱি গন্ধমিৱাতিসূক্ষ্মং
ভূতেন্দ্ৰিযাশযমযে ৱিততং দদৰ্শ ॥ ৩৫ ॥
কালেন তীৱ্ৰতপসা পৰিশুদ্ধভাৱঃ ।
ত্ৱামাত্মনীশ ভুৱি গন্ধমিৱাতিসূক্ষ্মং
ভূতেন্দ্ৰিযাশযমযে ৱিততং দদৰ্শ ॥ ৩৫ ॥
এৱং সহস্ৰৱদনাঙ্ঘ্ৰিশিৰঃকৰোৰু-
নাসাদ্যকৰ্ণনযনাভৰণাযুধাঢ্যম্ ।
মাযামযং সদুপলক্ষিতসন্নিৱেশং
দৃষ্ট্ৱা মহাপুৰুষমাপ মুদং ৱিৰিঞ্চঃ ॥ ৩৬ ॥
নাসাদ্যকৰ্ণনযনাভৰণাযুধাঢ্যম্ ।
মাযামযং সদুপলক্ষিতসন্নিৱেশং
দৃষ্ট্ৱা মহাপুৰুষমাপ মুদং ৱিৰিঞ্চঃ ॥ ৩৬ ॥
তস্মৈ ভৱান্হযশিৰস্তনুৱং হি বিভ্ৰদ্
ৱেদদ্ৰুহাৱতিবলৌ মধুকৈটভাখ্যৌ ।
হত্ৱানযচ্ছ্ৰুতিগণাংশ্চ ৰজস্তমশ্চ
সত্ত্ৱং তৱ প্ৰিযতমাং তনুমামনন্তি ॥ ৩৭ ॥
ৱেদদ্ৰুহাৱতিবলৌ মধুকৈটভাখ্যৌ ।
হত্ৱানযচ্ছ্ৰুতিগণাংশ্চ ৰজস্তমশ্চ
সত্ত্ৱং তৱ প্ৰিযতমাং তনুমামনন্তি ॥ ৩৭ ॥
ইত্থং নৃতিৰ্যগৃষিদেৱঝষাৱতাৰৈ-
ৰ্লোকান্ ৱিভাৱযসি হংসি জগত্প্ৰতীপান্ ।
ধৰ্মং মহাপুৰুষ পাসি যুগানুৱৃত্তং
ছন্নঃ কলৌ যদভৱস্ত্ৰিযুগোঽথ স ত্ৱম্ ॥ ৩৮ ॥
ৰ্লোকান্ ৱিভাৱযসি হংসি জগত্প্ৰতীপান্ ।
ধৰ্মং মহাপুৰুষ পাসি যুগানুৱৃত্তং
ছন্নঃ কলৌ যদভৱস্ত্ৰিযুগোঽথ স ত্ৱম্ ॥ ৩৮ ॥
নৈতন্মনস্তৱ কথাসু ৱিকুণ্ঠনাথ
সম্প্ৰীযতে দুৰিতদুষ্টমসাধু তীৱ্ৰম্ ।
কামাতুৰং হৰ্ষশোকভযৈষণাৰ্তং
তস্মিন্কথং তৱ গতিং ৱিমৃশামি দীনঃ ॥ ৩৯ ॥
সম্প্ৰীযতে দুৰিতদুষ্টমসাধু তীৱ্ৰম্ ।
কামাতুৰং হৰ্ষশোকভযৈষণাৰ্তং
তস্মিন্কথং তৱ গতিং ৱিমৃশামি দীনঃ ॥ ৩৯ ॥
জিহ্ৱৈকতোঽচ্যুত ৱিকৰ্ষতি মাৱিতৃপ্তা
শিশ্নোঽন্যতস্ত্ৱগুদৰং শ্ৰৱণং কুতশ্চিত্ ।
ঘ্ৰাণোঽন্যতশ্চপলদৃক্ ক্ৱ চ কৰ্মশক্তি-
ৰ্বহ্ৱ্যঃ সপত্ন্য ইৱ গেহপতিং লুনন্তি ॥ ৪০ ॥
শিশ্নোঽন্যতস্ত্ৱগুদৰং শ্ৰৱণং কুতশ্চিত্ ।
ঘ্ৰাণোঽন্যতশ্চপলদৃক্ ক্ৱ চ কৰ্মশক্তি-
ৰ্বহ্ৱ্যঃ সপত্ন্য ইৱ গেহপতিং লুনন্তি ॥ ৪০ ॥
এৱং স্ৱকৰ্মপতিতং ভৱৱৈতৰণ্যা-
মন্যোন্যজন্মমৰণাশনভীতভীতম্ ।
পশ্যঞ্জনং স্ৱপৰৱিগ্ৰহৱৈৰমৈত্ৰং
হন্তেতি পাৰচৰ পীপৃহি মূঢমদ্য ॥ ৪১ ॥
মন্যোন্যজন্মমৰণাশনভীতভীতম্ ।
পশ্যঞ্জনং স্ৱপৰৱিগ্ৰহৱৈৰমৈত্ৰং
হন্তেতি পাৰচৰ পীপৃহি মূঢমদ্য ॥ ৪১ ॥
কো ন্ৱত্ৰ তেঽখিলগুৰো ভগৱন্প্ৰযাস
উত্তাৰণেঽস্য ভৱসম্ভৱলোপহেতোঃ ।
মূঢেষু ৱৈ মহদনুগ্ৰহ আৰ্তবন্ধো
কিং তেন তে প্ৰিযজনাননুসেৱতাং নঃ ॥ ৪২ ॥
উত্তাৰণেঽস্য ভৱসম্ভৱলোপহেতোঃ ।
মূঢেষু ৱৈ মহদনুগ্ৰহ আৰ্তবন্ধো
কিং তেন তে প্ৰিযজনাননুসেৱতাং নঃ ॥ ৪২ ॥
নৈৱোদ্ৱিজে পৰ দুৰত্যযৱৈতৰণ্যা-
স্ত্ৱদ্ৱীৰ্যগাযনমহামৃতমগ্নচিত্তঃ ।
শোচে ততো ৱিমুখচেতস ইন্দ্ৰিযাৰ্থ
মাযাসুখায ভৰমুদ্ৱহতো ৱিমূঢান্ ॥ ৪৩ ॥
স্ত্ৱদ্ৱীৰ্যগাযনমহামৃতমগ্নচিত্তঃ ।
শোচে ততো ৱিমুখচেতস ইন্দ্ৰিযাৰ্থ
মাযাসুখায ভৰমুদ্ৱহতো ৱিমূঢান্ ॥ ৪৩ ॥
প্ৰাযেণ দেৱ মুনযঃ স্ৱৱিমুক্তিকামা
মৌনং চৰন্তি ৱিজনে ন পৰাৰ্থনিষ্ঠাঃ ।
নৈতান্ৱিহায কৃপণান্ৱিমুমুক্ষ একো
নান্যং ত্ৱদস্য শৰণং ভ্ৰমতোঽনুপশ্যে ॥ ৪৪ ॥
মৌনং চৰন্তি ৱিজনে ন পৰাৰ্থনিষ্ঠাঃ ।
নৈতান্ৱিহায কৃপণান্ৱিমুমুক্ষ একো
নান্যং ত্ৱদস্য শৰণং ভ্ৰমতোঽনুপশ্যে ॥ ৪৪ ॥
যন্মৈথুনাদিগৃহমেধিসুখং হি তুচ্ছং
কণ্ডূযনেন কৰযোৰিৱ দুঃখদুঃখম্ ।
তৃপ্যন্তি নেহ কৃপণা বহুদুঃখভাজঃ
কণ্ডূতিৱন্মনসিজং ৱিষহেত ধীৰঃ ॥ ৪৫ ॥
কণ্ডূযনেন কৰযোৰিৱ দুঃখদুঃখম্ ।
তৃপ্যন্তি নেহ কৃপণা বহুদুঃখভাজঃ
কণ্ডূতিৱন্মনসিজং ৱিষহেত ধীৰঃ ॥ ৪৫ ॥
মৌনৱ্ৰতশ্ৰুততপোঽধ্যযনস্ৱধৰ্ম-
ৱ্যাখ্যাৰহোজপসমাধয আপৱৰ্গ্যাঃ ।
প্ৰাযঃ পৰং পুৰুষ তে ত্ৱজিতেন্দ্ৰিযাণাং
ৱাৰ্তা ভৱন্ত্যুত ন ৱাত্ৰ তু দাম্ভিকানাম্ ॥ ৪৬ ॥
ৱ্যাখ্যাৰহোজপসমাধয আপৱৰ্গ্যাঃ ।
প্ৰাযঃ পৰং পুৰুষ তে ত্ৱজিতেন্দ্ৰিযাণাং
ৱাৰ্তা ভৱন্ত্যুত ন ৱাত্ৰ তু দাম্ভিকানাম্ ॥ ৪৬ ॥
ৰূপে ইমে সদসতী তৱ ৱেদসৃষ্টে
বীজাঙ্কুৰাৱিৱ ন চান্যদৰূপকস্য ।
যুক্তাঃ সমক্ষমুভযত্ৰ ৱিচক্ষন্তে ত্ৱাং
যোগেন ৱহ্নিমিৱ দাৰুষু নান্যতঃ স্যাত্ ॥ ৪৭ ॥
বীজাঙ্কুৰাৱিৱ ন চান্যদৰূপকস্য ।
যুক্তাঃ সমক্ষমুভযত্ৰ ৱিচক্ষন্তে ত্ৱাং
যোগেন ৱহ্নিমিৱ দাৰুষু নান্যতঃ স্যাত্ ॥ ৪৭ ॥
ত্ৱং ৱাযুৰগ্নিৰৱনিৰ্ৱিযদম্বু মাত্ৰাঃ
প্ৰাণেন্দ্ৰিযাণি হৃদযং চিদনুগ্ৰহশ্চ ।
সৰ্ৱং ত্ৱমেৱ সগুণো ৱিগুণশ্চ ভূমন্
নান্যত্ ত্ৱদস্ত্যপি মনোৱচসা নিৰুক্তম্ ॥ ৪৮ ॥
প্ৰাণেন্দ্ৰিযাণি হৃদযং চিদনুগ্ৰহশ্চ ।
সৰ্ৱং ত্ৱমেৱ সগুণো ৱিগুণশ্চ ভূমন্
নান্যত্ ত্ৱদস্ত্যপি মনোৱচসা নিৰুক্তম্ ॥ ৪৮ ॥
নৈতে গুণা ন গুণিনো মহদাদযো যে
সৰ্ৱে মনঃ প্ৰভৃতযঃ সহদেৱমৰ্ত্যাঃ ।
আদ্যন্তৱন্ত উৰুগায ৱিদন্তি হি ত্ৱা-
মেৱং ৱিমৃশ্য সুধিযো ৱিৰমন্তি শব্দাত্ ॥ ৪৯ ॥
সৰ্ৱে মনঃ প্ৰভৃতযঃ সহদেৱমৰ্ত্যাঃ ।
আদ্যন্তৱন্ত উৰুগায ৱিদন্তি হি ত্ৱা-
মেৱং ৱিমৃশ্য সুধিযো ৱিৰমন্তি শব্দাত্ ॥ ৪৯ ॥
তত্তেঽৰ্হত্তম নমঃ স্তুতিকৰ্মপূজাঃ
কৰ্ম স্মৃতিশ্চৰণযোঃ শ্ৰৱণং কথাযাম্ ।
সংসেৱযা ত্ৱযি ৱিনেতি ষডঙ্গযা কিং
ভক্তিং জনঃ পৰমহংসগতৌ লভেত ॥ ৫০ ॥
কৰ্ম স্মৃতিশ্চৰণযোঃ শ্ৰৱণং কথাযাম্ ।
সংসেৱযা ত্ৱযি ৱিনেতি ষডঙ্গযা কিং
ভক্তিং জনঃ পৰমহংসগতৌ লভেত ॥ ৫০ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
এতাৱদ্ৱৰ্ণিতগুণো ভক্ত্যা ভক্তেন নিৰ্গুণঃ ।
প্ৰহ্ৰাদং প্ৰণতং প্ৰীতো যতমন্যুৰভাষত ॥ ৫১ ॥
এতাৱদ্ৱৰ্ণিতগুণো ভক্ত্যা ভক্তেন নিৰ্গুণঃ ।
প্ৰহ্ৰাদং প্ৰণতং প্ৰীতো যতমন্যুৰভাষত ॥ ৫১ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
প্ৰহ্ৰাদ ভদ্ৰ ভদ্ৰং তে প্ৰীতোঽহং তেঽসুৰোত্তম ।
ৱৰং ৱৃণীষ্ৱাভিমতং কামপূৰোঽস্ম্যহং নৃণাম্ ॥ ৫২ ॥
প্ৰহ্ৰাদ ভদ্ৰ ভদ্ৰং তে প্ৰীতোঽহং তেঽসুৰোত্তম ।
ৱৰং ৱৃণীষ্ৱাভিমতং কামপূৰোঽস্ম্যহং নৃণাম্ ॥ ৫২ ॥
মামপ্ৰীণত আযুষ্মন্দৰ্শনং দুৰ্লভং হি মে ।
দৃষ্ট্ৱা মাং ন পুনৰ্জন্তুৰাত্মানং তপ্তুমৰ্হতি ॥ ৫৩ ॥
দৃষ্ট্ৱা মাং ন পুনৰ্জন্তুৰাত্মানং তপ্তুমৰ্হতি ॥ ৫৩ ॥
প্ৰীণন্তি হ্যথ মাং ধীৰাঃ সৰ্ৱভাৱেন সাধৱঃ ।
শ্ৰেযস্কামা মহাভাগ সৰ্ৱাসামাশিষাং পতিম্ ॥ ৫৪ ॥
শ্ৰেযস্কামা মহাভাগ সৰ্ৱাসামাশিষাং পতিম্ ॥ ৫৪ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
এৱং প্ৰলোভ্যমানোঽপি ৱৰৈৰ্লোকপ্ৰলোভনৈঃ ।
একান্তিত্ৱাদ্ ভগৱতি নৈচ্ছত্তানসুৰোত্তমঃ ॥ ৫৫ ॥
এৱং প্ৰলোভ্যমানোঽপি ৱৰৈৰ্লোকপ্ৰলোভনৈঃ ।
একান্তিত্ৱাদ্ ভগৱতি নৈচ্ছত্তানসুৰোত্তমঃ ॥ ৫৫ ॥