ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഏവം സുരാദയഃ സര്വേ ബ്രഹ്മരുദ്രപുരഃ സരാഃ ।
നോപൈതുമശകന്മന്യുസംരമ്ഭം സുദുരാസദമ് ॥ ൧ ॥
ഏവം സുരാദയഃ സര്വേ ബ്രഹ്മരുദ്രപുരഃ സരാഃ ।
നോപൈതുമശകന്മന്യുസംരമ്ഭം സുദുരാസദമ് ॥ ൧ ॥
സാക്ഷാത് ശ്രീഃ പ്രേഷിതാ ദേവൈര്ദൃഷ്ട്വാ തം മഹദദ്ഭുതമ് ।
അദൃഷ്ടാശ്രുതപൂര്വത്വാത് സാ നോപേയായ ശങ്കിതാ ॥ ൨ ॥
അദൃഷ്ടാശ്രുതപൂര്വത്വാത് സാ നോപേയായ ശങ്കിതാ ॥ ൨ ॥
പ്രഹ്രാദം പ്രേഷയാമാസ ബ്രഹ്മാവസ്ഥിതമന്തികേ ।
താത പ്രശമയോപേഹി സ്വപിത്രേ കുപിതം പ്രഭുമ് ॥ ൩ ॥
താത പ്രശമയോപേഹി സ്വപിത്രേ കുപിതം പ്രഭുമ് ॥ ൩ ॥
തഥേതി ശനകൈ രാജന്മഹാഭാഗവതോഽര്ഭകഃ ।
ഉപേത്യ ഭുവി കായേന നനാമ വിധൃതാഞ്ജലിഃ ॥ ൪ ॥
ഉപേത്യ ഭുവി കായേന നനാമ വിധൃതാഞ്ജലിഃ ॥ ൪ ॥
സ്വപാദമൂലേ പതിതം തമര്ഭകം
വിലോക്യ ദേവഃ കൃപയാ പരിപ്ലുതഃ ।
ഉത്ഥാപ്യ തച്ഛീര്ഷ്ണ്യദധാത്കരാമ്ബുജം
കാലാഹിവിത്രസ്തധിയാം കൃതാഭയമ് ॥ ൫ ॥
വിലോക്യ ദേവഃ കൃപയാ പരിപ്ലുതഃ ।
ഉത്ഥാപ്യ തച്ഛീര്ഷ്ണ്യദധാത്കരാമ്ബുജം
കാലാഹിവിത്രസ്തധിയാം കൃതാഭയമ് ॥ ൫ ॥
സ തത്കരസ്പര്ശധുതാഖിലാശുഭഃ
സപദ്യഭിവ്യക്തപരാത്മദര്ശനഃ ।
തത്പാദപദ്മം ഹൃദി നിര്വൃതോ ദധൌ
ഹൃഷ്യത്തനുഃ ക്ലിന്നഹൃദശ്രുലോചനഃ ॥ ൬ ॥
സപദ്യഭിവ്യക്തപരാത്മദര്ശനഃ ।
തത്പാദപദ്മം ഹൃദി നിര്വൃതോ ദധൌ
ഹൃഷ്യത്തനുഃ ക്ലിന്നഹൃദശ്രുലോചനഃ ॥ ൬ ॥
അസ്തൌഷീദ്ധരിമേകാഗ്രമനസാ സുസമാഹിതഃ ।
പ്രേമഗദ്ഗദയാ വാചാ തന്ന്യസ്തഹൃദയേക്ഷണഃ ॥ ൭ ॥
പ്രേമഗദ്ഗദയാ വാചാ തന്ന്യസ്തഹൃദയേക്ഷണഃ ॥ ൭ ॥
ശ്രീപ്രഹ്രാദ ഉവാച
ബ്രഹ്മാദയഃ സുരഗണാ മുനയോഽഥ സിദ്ധാഃ
സത്ത്വൈകതാനഗതയോ വചസാം പ്രവാഹൈഃ ।
നാരാധിതും പുരുഗുണൈരധുനാപി പിപ്രുഃ
കിം തോഷ്ടുമര്ഹതി സ മേ ഹരിരുഗ്രജാതേഃ ॥ ൮ ॥
ബ്രഹ്മാദയഃ സുരഗണാ മുനയോഽഥ സിദ്ധാഃ
സത്ത്വൈകതാനഗതയോ വചസാം പ്രവാഹൈഃ ।
നാരാധിതും പുരുഗുണൈരധുനാപി പിപ്രുഃ
കിം തോഷ്ടുമര്ഹതി സ മേ ഹരിരുഗ്രജാതേഃ ॥ ൮ ॥
മന്യേ ധനാഭിജനരൂപതപഃശ്രുതൌജ-
സ്തേജഃപ്രഭാവബലപൌരുഷബുദ്ധിയോഗാഃ ।
നാരാധനായ ഹി ഭവന്തി പരസ്യ പുംസോ
ഭക്ത്യാ തുതോഷ ഭഗവാന്ഗജയൂഥപായ ॥ ൯ ॥
സ്തേജഃപ്രഭാവബലപൌരുഷബുദ്ധിയോഗാഃ ।
നാരാധനായ ഹി ഭവന്തി പരസ്യ പുംസോ
ഭക്ത്യാ തുതോഷ ഭഗവാന്ഗജയൂഥപായ ॥ ൯ ॥
വിപ്രാദ് ദ്വിഷഡ്ഗുണയുതാദരവിന്ദനാഭ-
പാദാരവിന്ദവിമുഖാത് ശ്വപചം വരിഷ്ഠമ് ।
മന്യേ തദര്പിതമനോവചനേഹിതാര്ഥ-
പ്രാണം പുനാതി സ കുലം ന തു ഭൂരിമാനഃ ॥ ൧൦ ॥
പാദാരവിന്ദവിമുഖാത് ശ്വപചം വരിഷ്ഠമ് ।
മന്യേ തദര്പിതമനോവചനേഹിതാര്ഥ-
പ്രാണം പുനാതി സ കുലം ന തു ഭൂരിമാനഃ ॥ ൧൦ ॥
നൈവാത്മനഃ പ്രഭുരയം നിജലാഭപൂര്ണോ
മാനം ജനാദവിദുഷഃ കരുണോ വൃണീതേ ।
യദ് യജ്ജനോ ഭഗവതേ വിദധീത മാനം
തച്ചാത്മനേ പ്രതിമുഖസ്യ യഥാ മുഖശ്രീഃ ॥ ൧൧ ॥
മാനം ജനാദവിദുഷഃ കരുണോ വൃണീതേ ।
യദ് യജ്ജനോ ഭഗവതേ വിദധീത മാനം
തച്ചാത്മനേ പ്രതിമുഖസ്യ യഥാ മുഖശ്രീഃ ॥ ൧൧ ॥
തസ്മാദഹം വിഗതവിക്ലവ ഈശ്വരസ്യ
സര്വാത്മനാ മഹി ഗൃണാമി യഥാ മനീഷമ് ।
നീചോഽജയാ ഗുണവിസര്ഗമനുപ്രവിഷ്ടഃ
പൂയേത യേന ഹി പുമാനനുവര്ണിതേന ॥ ൧൨ ॥
സര്വാത്മനാ മഹി ഗൃണാമി യഥാ മനീഷമ് ।
നീചോഽജയാ ഗുണവിസര്ഗമനുപ്രവിഷ്ടഃ
പൂയേത യേന ഹി പുമാനനുവര്ണിതേന ॥ ൧൨ ॥
സര്വേ ഹ്യമീ വിധികരാസ്തവ സത്ത്വധാമ്നോ
ബ്രഹ്മാദയോ വയമിവേശ ന ചോദ്വിജന്തഃ ।
ക്ഷേമായ ഭൂതയ ഉതാത്മസുഖായ ചാസ്യ
വിക്രീഡിതം ഭഗവതോ രുചിരാവതാരൈഃ ॥ ൧൩ ॥
ബ്രഹ്മാദയോ വയമിവേശ ന ചോദ്വിജന്തഃ ।
ക്ഷേമായ ഭൂതയ ഉതാത്മസുഖായ ചാസ്യ
വിക്രീഡിതം ഭഗവതോ രുചിരാവതാരൈഃ ॥ ൧൩ ॥
തദ്യച്ഛ മന്യുമസുരശ്ച ഹതസ്ത്വയാദ്യ
മോദേത സാധുരപി വൃശ്ചികസര്പഹത്യാ ।
ലോകാശ്ച നിര്വൃതിമിതാഃ പ്രതിയന്തി സര്വേ
രൂപം നൃസിംഹ വിഭയായ ജനാഃ സ്മരന്തി ॥ ൧൪ ॥
മോദേത സാധുരപി വൃശ്ചികസര്പഹത്യാ ।
ലോകാശ്ച നിര്വൃതിമിതാഃ പ്രതിയന്തി സര്വേ
രൂപം നൃസിംഹ വിഭയായ ജനാഃ സ്മരന്തി ॥ ൧൪ ॥
നാഹം ബിഭേമ്യജിത തേഽതിഭയാനകാസ്യ-
ജിഹ്വാര്കനേത്രഭ്രുകുടീരഭസോഗ്രദംഷ്ട്രാത് ।
ആന്ത്രസ്രജഃ ക്ഷതജകേശരശങ്കുകര്ണാ-
ന്നിര്ഹ്രാദഭീതദിഗിഭാദരിഭിന്നഖാഗ്രാത് ॥ ൧൫ ॥
ജിഹ്വാര്കനേത്രഭ്രുകുടീരഭസോഗ്രദംഷ്ട്രാത് ।
ആന്ത്രസ്രജഃ ക്ഷതജകേശരശങ്കുകര്ണാ-
ന്നിര്ഹ്രാദഭീതദിഗിഭാദരിഭിന്നഖാഗ്രാത് ॥ ൧൫ ॥
ത്രസ്തോഽസ്മ്യഹം കൃപണവത്സല ദുഃസഹോഗ്ര-
സംസാരചക്രകദനാദ് ഗ്രസതാം പ്രണീതഃ ।
ബദ്ധഃ സ്വകര്മഭിരുശത്തമ തേഽങ്ഘ്രിമൂലം
പ്രീതോഽപവര്ഗശരണം ഹ്വയസേ കദാ നു ॥ ൧൬ ॥
സംസാരചക്രകദനാദ് ഗ്രസതാം പ്രണീതഃ ।
ബദ്ധഃ സ്വകര്മഭിരുശത്തമ തേഽങ്ഘ്രിമൂലം
പ്രീതോഽപവര്ഗശരണം ഹ്വയസേ കദാ നു ॥ ൧൬ ॥
യസ്മാത് പ്രിയാപ്രിയവിയോഗസംയോഗജന്മ-
ശോകാഗ്നിനാ സകലയോനിഷു ദഹ്യമാനഃ ।
ദുഃഖൌഷധം തദപി ദുഃഖമതദ്ധിയാഹം
ഭൂമന്ഭ്രമാമി വദ മേ തവ ദാസ്യയോഗമ് ॥ ൧൭ ॥
ശോകാഗ്നിനാ സകലയോനിഷു ദഹ്യമാനഃ ।
ദുഃഖൌഷധം തദപി ദുഃഖമതദ്ധിയാഹം
ഭൂമന്ഭ്രമാമി വദ മേ തവ ദാസ്യയോഗമ് ॥ ൧൭ ॥
സോഽഹം പ്രിയസ്യ സുഹൃദഃ പരദേവതായാ
ലീലാകഥാസ്തവ നൃസിംഹ വിരിഞ്ചഗീതാഃ ।
അഞ്ജസ്തിതര്മ്യനുഗൃണന്ഗുണവിപ്രമുക്തോ
ദുര്ഗാണി തേ പദയുഗാലയഹംസസങ്ഗഃ ॥ ൧൮ ॥
ലീലാകഥാസ്തവ നൃസിംഹ വിരിഞ്ചഗീതാഃ ।
അഞ്ജസ്തിതര്മ്യനുഗൃണന്ഗുണവിപ്രമുക്തോ
ദുര്ഗാണി തേ പദയുഗാലയഹംസസങ്ഗഃ ॥ ൧൮ ॥
ബാലസ്യ നേഹ ശരണം പിതരൌ നൃസിംഹ
നാര്തസ്യ ചാഗദമുദന്വതി മജ്ജതോ നൌഃ ।
തപ്തസ്യ തത്പ്രതിവിധിര്യ ഇഹാഞ്ജസേഷ്ട-
സ്താവദ്വിഭോ തനുഭൃതാം ത്വദുപേക്ഷിതാനാമ് ॥ ൧൯ ॥
നാര്തസ്യ ചാഗദമുദന്വതി മജ്ജതോ നൌഃ ।
തപ്തസ്യ തത്പ്രതിവിധിര്യ ഇഹാഞ്ജസേഷ്ട-
സ്താവദ്വിഭോ തനുഭൃതാം ത്വദുപേക്ഷിതാനാമ് ॥ ൧൯ ॥
യസ്മിന്യതോ യര്ഹി യേന ച യസ്യ യസ്മാദ്
യസ്മൈ യഥാ യദുത യസ്ത്വപരഃ പരോ വാ ।
ഭാവഃ കരോതി വികരോതി പൃഥക്സ്വഭാവഃ
സഞ്ചോദിതസ്തദഖിലം ഭവതഃ സ്വരൂപമ് ॥ ൨൦ ॥
യസ്മൈ യഥാ യദുത യസ്ത്വപരഃ പരോ വാ ।
ഭാവഃ കരോതി വികരോതി പൃഥക്സ്വഭാവഃ
സഞ്ചോദിതസ്തദഖിലം ഭവതഃ സ്വരൂപമ് ॥ ൨൦ ॥
മായാ മനഃ സൃജതി കര്മമയം ബലീയഃ
കാലേന ചോദിതഗുണാനുമതേന പുംസഃ ।
ഛന്ദോമയം യദജയാര്പിതഷോഡശാരം
സംസാരചക്രമജ കോഽതിതരേത് ത്വദന്യഃ ॥ ൨൧ ॥
കാലേന ചോദിതഗുണാനുമതേന പുംസഃ ।
ഛന്ദോമയം യദജയാര്പിതഷോഡശാരം
സംസാരചക്രമജ കോഽതിതരേത് ത്വദന്യഃ ॥ ൨൧ ॥
സ ത്വം ഹി നിത്യവിജിതാത്മഗുണഃ സ്വധാമ്നാ
കാലോ വശീകൃതവിസൃജ്യവിസര്ഗശക്തിഃ ।
ചക്രേ വിസൃഷ്ടമജയേശ്വര ഷോഡശാരേ
നിഷ്പീഡ്യമാനമുപകര്ഷ വിഭോ പ്രപന്നമ് ॥ ൨൨ ॥
കാലോ വശീകൃതവിസൃജ്യവിസര്ഗശക്തിഃ ।
ചക്രേ വിസൃഷ്ടമജയേശ്വര ഷോഡശാരേ
നിഷ്പീഡ്യമാനമുപകര്ഷ വിഭോ പ്രപന്നമ് ॥ ൨൨ ॥
ദൃഷ്ടാ മയാ ദിവി വിഭോഽഖിലധിഷ്ണ്യപാനാ-
മായുഃ ശ്രിയോ വിഭവ ഇച്ഛതി യാഞ്ജനോഽയമ് ।
യേഽസ്മത്പിതുഃ കുപിതഹാസവിജൃമ്ഭിതഭ്രൂ-
വിസ്ഫൂര്ജിതേന ലുലിതാഃ സ തു തേ നിരസ്തഃ ॥ ൨൩ ॥
മായുഃ ശ്രിയോ വിഭവ ഇച്ഛതി യാഞ്ജനോഽയമ് ।
യേഽസ്മത്പിതുഃ കുപിതഹാസവിജൃമ്ഭിതഭ്രൂ-
വിസ്ഫൂര്ജിതേന ലുലിതാഃ സ തു തേ നിരസ്തഃ ॥ ൨൩ ॥
തസ്മാദമൂസ്തനുഭൃതാമഹമാശിഷോഽജ്ഞ
ആയുഃ ശ്രിയം വിഭവമൈന്ദ്രിയമാവിരിഞ്ച്യാത് ।
നേച്ഛാമി തേ വിലുലിതാനുരുവിക്രമേണ
കാലാത്മനോപനയ മാം നിജഭൃത്യപാര്ശ്വമ് ॥ ൨൪ ॥
ആയുഃ ശ്രിയം വിഭവമൈന്ദ്രിയമാവിരിഞ്ച്യാത് ।
നേച്ഛാമി തേ വിലുലിതാനുരുവിക്രമേണ
കാലാത്മനോപനയ മാം നിജഭൃത്യപാര്ശ്വമ് ॥ ൨൪ ॥
കുത്രാശിഷഃ ശ്രുതിസുഖാ മൃഗതൃഷ്ണിരൂപാഃ
ക്വേദം കലേവരമശേഷരുജാം വിരോഹഃ ।
നിര്വിദ്യതേ ന തു ജനോ യദപീതി വിദ്വാന്
കാമാനലം മധുലവൈഃ ശമയന്ദുരാപൈഃ ॥ ൨൫ ॥
ക്വേദം കലേവരമശേഷരുജാം വിരോഹഃ ।
നിര്വിദ്യതേ ന തു ജനോ യദപീതി വിദ്വാന്
കാമാനലം മധുലവൈഃ ശമയന്ദുരാപൈഃ ॥ ൨൫ ॥
ക്വാഹം രജഃപ്രഭവ ഈശ തമോഽധികേഽസ്മിന്
ജാതഃ സുരേതരകുലേ ക്വ തവാനുകമ്പാ ।
ന ബ്രഹ്മണോ ന തു ഭവസ്യ ന വൈ രമായാ
യന്മേഽര്പിതഃ ശിരസി പദ്മകരഃ പ്രസാദഃ ॥ ൨൬ ॥
ജാതഃ സുരേതരകുലേ ക്വ തവാനുകമ്പാ ।
ന ബ്രഹ്മണോ ന തു ഭവസ്യ ന വൈ രമായാ
യന്മേഽര്പിതഃ ശിരസി പദ്മകരഃ പ്രസാദഃ ॥ ൨൬ ॥
നൈഷാ പരാവരമതിര്ഭവതോ നനു സ്യാ-
ജ്ജന്തോര്യഥാത്മസുഹൃദോ ജഗതസ്തഥാപി ।
സംസേവയാ സുരതരോരിവ തേ പ്രസാദഃ
സേവാനുരൂപമുദയോ ന പരാവരത്വമ് ॥ ൨൭ ॥
ജ്ജന്തോര്യഥാത്മസുഹൃദോ ജഗതസ്തഥാപി ।
സംസേവയാ സുരതരോരിവ തേ പ്രസാദഃ
സേവാനുരൂപമുദയോ ന പരാവരത്വമ് ॥ ൨൭ ॥
ഏവം ജനം നിപതിതം പ്രഭവാഹികൂപേ
കാമാഭികാമമനു യഃ പ്രപതന്പ്രസങ്ഗാത് ।
കൃത്വാത്മസാത് സുരര്ഷിണാ ഭഗവന്ഗൃഹീതഃ
സോഽഹം കഥം നു വിസൃജേ തവ ഭൃത്യസേവാമ് ॥ ൨൮ ॥
കാമാഭികാമമനു യഃ പ്രപതന്പ്രസങ്ഗാത് ।
കൃത്വാത്മസാത് സുരര്ഷിണാ ഭഗവന്ഗൃഹീതഃ
സോഽഹം കഥം നു വിസൃജേ തവ ഭൃത്യസേവാമ് ॥ ൨൮ ॥
മത്പ്രാണരക്ഷണമനന്ത പിതുര്വധശ്ച
മന്യേ സ്വഭൃത്യഋഷിവാക്യമൃതം വിധാതുമ് ।
ഖഡ്ഗം പ്രഗൃഹ്യ യദവോചദസദ്വിധിത്സു-
സ്ത്വാമീശ്വരോ മദപരോഽവതു കം ഹരാമി ॥ ൨൯ ॥
മന്യേ സ്വഭൃത്യഋഷിവാക്യമൃതം വിധാതുമ് ।
ഖഡ്ഗം പ്രഗൃഹ്യ യദവോചദസദ്വിധിത്സു-
സ്ത്വാമീശ്വരോ മദപരോഽവതു കം ഹരാമി ॥ ൨൯ ॥
ഏകസ്ത്വമേവ ജഗദേതമമുഷ്യ യത്ത്വ-
മാദ്യന്തയോഃ പൃഥഗവസ്യസി മധ്യതശ്ച ।
സൃഷ്ട്വാ ഗുണവ്യതികരം നിജമായയേദം
നാനേവ തൈരവസിതസ്തദനുപ്രവിഷ്ടഃ ॥ ൩൦ ॥
മാദ്യന്തയോഃ പൃഥഗവസ്യസി മധ്യതശ്ച ।
സൃഷ്ട്വാ ഗുണവ്യതികരം നിജമായയേദം
നാനേവ തൈരവസിതസ്തദനുപ്രവിഷ്ടഃ ॥ ൩൦ ॥
ത്വം വാ ഇദം സദസദീശ ഭവാംസ്തതോഽന്യോ
മായാ യദാത്മപരബുദ്ധിരിയം ഹ്യപാര്ഥാ ।
യദ്യസ്യ ജന്മ നിധനം സ്ഥിതിരീക്ഷണം ച
തദ്വൈതദേവ വസുകാലവദഷ്ടിതര്വോഃ ॥ ൩൧ ॥
മായാ യദാത്മപരബുദ്ധിരിയം ഹ്യപാര്ഥാ ।
യദ്യസ്യ ജന്മ നിധനം സ്ഥിതിരീക്ഷണം ച
തദ്വൈതദേവ വസുകാലവദഷ്ടിതര്വോഃ ॥ ൩൧ ॥
ന്യസ്യേദമാത്മനി ജഗദ്വിലയാമ്ബുമധ്യേ
ശേഷേത്മനാ നിജസുഖാനുഭവോ നിരീഹഃ ।
യോഗേന മീലിതദൃഗാത്മനിപീതനിദ്ര-
സ്തുര്യേ സ്ഥിതോ ന തു തമോ ന ഗുണാംശ്ച യുങ്ക്ഷേ ॥ ൩൨ ॥
ശേഷേത്മനാ നിജസുഖാനുഭവോ നിരീഹഃ ।
യോഗേന മീലിതദൃഗാത്മനിപീതനിദ്ര-
സ്തുര്യേ സ്ഥിതോ ന തു തമോ ന ഗുണാംശ്ച യുങ്ക്ഷേ ॥ ൩൨ ॥
തസ്യൈവ തേ വപുരിദം നിജകാലശക്ത്യാ
സഞ്ചോദിതപ്രകൃതിധര്മണ ആത്മഗൂഢമ് ।
അമ്ഭസ്യനന്തശയനാദ്വിരമത്സമാധേ-
ര്നാഭേരഭൂത് സ്വകണികാവടവന്മഹാബ്ജമ് ॥ ൩൩ ॥
സഞ്ചോദിതപ്രകൃതിധര്മണ ആത്മഗൂഢമ് ।
അമ്ഭസ്യനന്തശയനാദ്വിരമത്സമാധേ-
ര്നാഭേരഭൂത് സ്വകണികാവടവന്മഹാബ്ജമ് ॥ ൩൩ ॥
തത്സമ്ഭവഃ കവിരതോഽന്യദപശ്യമാന-
സ്ത്വാം ബീജമാത്മനി തതം സ ബഹിര്വിചിന്ത്യ ।
നാവിന്ദദബ്ദശതമപ്സു നിമജ്ജമാനോ
ജാതേഽങ്കുരേ കഥമുഹോപലഭേത ബീജമ് ॥ ൩൪ ॥
സ്ത്വാം ബീജമാത്മനി തതം സ ബഹിര്വിചിന്ത്യ ।
നാവിന്ദദബ്ദശതമപ്സു നിമജ്ജമാനോ
ജാതേഽങ്കുരേ കഥമുഹോപലഭേത ബീജമ് ॥ ൩൪ ॥
സ ത്വാത്മയോനിരതിവിസ്മിത ആശ്രിതോഽബ്ജം
കാലേന തീവ്രതപസാ പരിശുദ്ധഭാവഃ ।
ത്വാമാത്മനീശ ഭുവി ഗന്ധമിവാതിസൂക്ഷ്മം
ഭൂതേന്ദ്രിയാശയമയേ വിതതം ദദര്ശ ॥ ൩൫ ॥
കാലേന തീവ്രതപസാ പരിശുദ്ധഭാവഃ ।
ത്വാമാത്മനീശ ഭുവി ഗന്ധമിവാതിസൂക്ഷ്മം
ഭൂതേന്ദ്രിയാശയമയേ വിതതം ദദര്ശ ॥ ൩൫ ॥
ഏവം സഹസ്രവദനാങ്ഘ്രിശിരഃകരോരു-
നാസാദ്യകര്ണനയനാഭരണായുധാഢ്യമ് ।
മായാമയം സദുപലക്ഷിതസന്നിവേശം
ദൃഷ്ട്വാ മഹാപുരുഷമാപ മുദം വിരിഞ്ചഃ ॥ ൩൬ ॥
നാസാദ്യകര്ണനയനാഭരണായുധാഢ്യമ് ।
മായാമയം സദുപലക്ഷിതസന്നിവേശം
ദൃഷ്ട്വാ മഹാപുരുഷമാപ മുദം വിരിഞ്ചഃ ॥ ൩൬ ॥
തസ്മൈ ഭവാന്ഹയശിരസ്തനുവം ഹി ബിഭ്രദ്
വേദദ്രുഹാവതിബലൌ മധുകൈടഭാഖ്യൌ ।
ഹത്വാനയച്ഛ്രുതിഗണാംശ്ച രജസ്തമശ്ച
സത്ത്വം തവ പ്രിയതമാം തനുമാമനന്തി ॥ ൩൭ ॥
വേദദ്രുഹാവതിബലൌ മധുകൈടഭാഖ്യൌ ।
ഹത്വാനയച്ഛ്രുതിഗണാംശ്ച രജസ്തമശ്ച
സത്ത്വം തവ പ്രിയതമാം തനുമാമനന്തി ॥ ൩൭ ॥
ഇത്ഥം നൃതിര്യഗൃഷിദേവഝഷാവതാരൈ-
ര്ലോകാന് വിഭാവയസി ഹംസി ജഗത്പ്രതീപാന് ।
ധര്മം മഹാപുരുഷ പാസി യുഗാനുവൃത്തം
ഛന്നഃ കലൌ യദഭവസ്ത്രിയുഗോഽഥ സ ത്വമ് ॥ ൩൮ ॥
ര്ലോകാന് വിഭാവയസി ഹംസി ജഗത്പ്രതീപാന് ।
ധര്മം മഹാപുരുഷ പാസി യുഗാനുവൃത്തം
ഛന്നഃ കലൌ യദഭവസ്ത്രിയുഗോഽഥ സ ത്വമ് ॥ ൩൮ ॥
നൈതന്മനസ്തവ കഥാസു വികുണ്ഠനാഥ
സമ്പ്രീയതേ ദുരിതദുഷ്ടമസാധു തീവ്രമ് ।
കാമാതുരം ഹര്ഷശോകഭയൈഷണാര്തം
തസ്മിന്കഥം തവ ഗതിം വിമൃശാമി ദീനഃ ॥ ൩൯ ॥
സമ്പ്രീയതേ ദുരിതദുഷ്ടമസാധു തീവ്രമ് ।
കാമാതുരം ഹര്ഷശോകഭയൈഷണാര്തം
തസ്മിന്കഥം തവ ഗതിം വിമൃശാമി ദീനഃ ॥ ൩൯ ॥
ജിഹ്വൈകതോഽച്യുത വികര്ഷതി മാവിതൃപ്താ
ശിശ്നോഽന്യതസ്ത്വഗുദരം ശ്രവണം കുതശ്ചിത് ।
ഘ്രാണോഽന്യതശ്ചപലദൃക് ക്വ ച കര്മശക്തി-
ര്ബഹ്വ്യഃ സപത്ന്യ ഇവ ഗേഹപതിം ലുനന്തി ॥ ൪൦ ॥
ശിശ്നോഽന്യതസ്ത്വഗുദരം ശ്രവണം കുതശ്ചിത് ।
ഘ്രാണോഽന്യതശ്ചപലദൃക് ക്വ ച കര്മശക്തി-
ര്ബഹ്വ്യഃ സപത്ന്യ ഇവ ഗേഹപതിം ലുനന്തി ॥ ൪൦ ॥
ഏവം സ്വകര്മപതിതം ഭവവൈതരണ്യാ-
മന്യോന്യജന്മമരണാശനഭീതഭീതമ് ।
പശ്യഞ്ജനം സ്വപരവിഗ്രഹവൈരമൈത്രം
ഹന്തേതി പാരചര പീപൃഹി മൂഢമദ്യ ॥ ൪൧ ॥
മന്യോന്യജന്മമരണാശനഭീതഭീതമ് ।
പശ്യഞ്ജനം സ്വപരവിഗ്രഹവൈരമൈത്രം
ഹന്തേതി പാരചര പീപൃഹി മൂഢമദ്യ ॥ ൪൧ ॥
കോ ന്വത്ര തേഽഖിലഗുരോ ഭഗവന്പ്രയാസ
ഉത്താരണേഽസ്യ ഭവസമ്ഭവലോപഹേതോഃ ।
മൂഢേഷു വൈ മഹദനുഗ്രഹ ആര്തബന്ധോ
കിം തേന തേ പ്രിയജനാനനുസേവതാം നഃ ॥ ൪൨ ॥
ഉത്താരണേഽസ്യ ഭവസമ്ഭവലോപഹേതോഃ ।
മൂഢേഷു വൈ മഹദനുഗ്രഹ ആര്തബന്ധോ
കിം തേന തേ പ്രിയജനാനനുസേവതാം നഃ ॥ ൪൨ ॥
നൈവോദ്വിജേ പര ദുരത്യയവൈതരണ്യാ-
സ്ത്വദ്വീര്യഗായനമഹാമൃതമഗ്നചിത്തഃ ।
ശോചേ തതോ വിമുഖചേതസ ഇന്ദ്രിയാര്ഥ
മായാസുഖായ ഭരമുദ്വഹതോ വിമൂഢാന് ॥ ൪൩ ॥
സ്ത്വദ്വീര്യഗായനമഹാമൃതമഗ്നചിത്തഃ ।
ശോചേ തതോ വിമുഖചേതസ ഇന്ദ്രിയാര്ഥ
മായാസുഖായ ഭരമുദ്വഹതോ വിമൂഢാന് ॥ ൪൩ ॥
പ്രായേണ ദേവ മുനയഃ സ്വവിമുക്തികാമാ
മൌനം ചരന്തി വിജനേ ന പരാര്ഥനിഷ്ഠാഃ ।
നൈതാന്വിഹായ കൃപണാന്വിമുമുക്ഷ ഏകോ
നാന്യം ത്വദസ്യ ശരണം ഭ്രമതോഽനുപശ്യേ ॥ ൪൪ ॥
മൌനം ചരന്തി വിജനേ ന പരാര്ഥനിഷ്ഠാഃ ।
നൈതാന്വിഹായ കൃപണാന്വിമുമുക്ഷ ഏകോ
നാന്യം ത്വദസ്യ ശരണം ഭ്രമതോഽനുപശ്യേ ॥ ൪൪ ॥
യന്മൈഥുനാദിഗൃഹമേധിസുഖം ഹി തുച്ഛം
കണ്ഡൂയനേന കരയോരിവ ദുഃഖദുഃഖമ് ।
തൃപ്യന്തി നേഹ കൃപണാ ബഹുദുഃഖഭാജഃ
കണ്ഡൂതിവന്മനസിജം വിഷഹേത ധീരഃ ॥ ൪൫ ॥
കണ്ഡൂയനേന കരയോരിവ ദുഃഖദുഃഖമ് ।
തൃപ്യന്തി നേഹ കൃപണാ ബഹുദുഃഖഭാജഃ
കണ്ഡൂതിവന്മനസിജം വിഷഹേത ധീരഃ ॥ ൪൫ ॥
മൌനവ്രതശ്രുതതപോഽധ്യയനസ്വധര്മ-
വ്യാഖ്യാരഹോജപസമാധയ ആപവര്ഗ്യാഃ ।
പ്രായഃ പരം പുരുഷ തേ ത്വജിതേന്ദ്രിയാണാം
വാര്താ ഭവന്ത്യുത ന വാത്ര തു ദാമ്ഭികാനാമ് ॥ ൪൬ ॥
വ്യാഖ്യാരഹോജപസമാധയ ആപവര്ഗ്യാഃ ।
പ്രായഃ പരം പുരുഷ തേ ത്വജിതേന്ദ്രിയാണാം
വാര്താ ഭവന്ത്യുത ന വാത്ര തു ദാമ്ഭികാനാമ് ॥ ൪൬ ॥
രൂപേ ഇമേ സദസതീ തവ വേദസൃഷ്ടേ
ബീജാങ്കുരാവിവ ന ചാന്യദരൂപകസ്യ ।
യുക്താഃ സമക്ഷമുഭയത്ര വിചക്ഷന്തേ ത്വാം
യോഗേന വഹ്നിമിവ ദാരുഷു നാന്യതഃ സ്യാത് ॥ ൪൭ ॥
ബീജാങ്കുരാവിവ ന ചാന്യദരൂപകസ്യ ।
യുക്താഃ സമക്ഷമുഭയത്ര വിചക്ഷന്തേ ത്വാം
യോഗേന വഹ്നിമിവ ദാരുഷു നാന്യതഃ സ്യാത് ॥ ൪൭ ॥
ത്വം വായുരഗ്നിരവനിര്വിയദമ്ബു മാത്രാഃ
പ്രാണേന്ദ്രിയാണി ഹൃദയം ചിദനുഗ്രഹശ്ച ।
സര്വം ത്വമേവ സഗുണോ വിഗുണശ്ച ഭൂമന്
നാന്യത് ത്വദസ്ത്യപി മനോവചസാ നിരുക്തമ് ॥ ൪൮ ॥
പ്രാണേന്ദ്രിയാണി ഹൃദയം ചിദനുഗ്രഹശ്ച ।
സര്വം ത്വമേവ സഗുണോ വിഗുണശ്ച ഭൂമന്
നാന്യത് ത്വദസ്ത്യപി മനോവചസാ നിരുക്തമ് ॥ ൪൮ ॥
നൈതേ ഗുണാ ന ഗുണിനോ മഹദാദയോ യേ
സര്വേ മനഃ പ്രഭൃതയഃ സഹദേവമര്ത്യാഃ ।
ആദ്യന്തവന്ത ഉരുഗായ വിദന്തി ഹി ത്വാ-
മേവം വിമൃശ്യ സുധിയോ വിരമന്തി ശബ്ദാത് ॥ ൪൯ ॥
സര്വേ മനഃ പ്രഭൃതയഃ സഹദേവമര്ത്യാഃ ।
ആദ്യന്തവന്ത ഉരുഗായ വിദന്തി ഹി ത്വാ-
മേവം വിമൃശ്യ സുധിയോ വിരമന്തി ശബ്ദാത് ॥ ൪൯ ॥
തത്തേഽര്ഹത്തമ നമഃ സ്തുതികര്മപൂജാഃ
കര്മ സ്മൃതിശ്ചരണയോഃ ശ്രവണം കഥായാമ് ।
സംസേവയാ ത്വയി വിനേതി ഷഡങ്ഗയാ കിം
ഭക്തിം ജനഃ പരമഹംസഗതൌ ലഭേത ॥ ൫൦ ॥
കര്മ സ്മൃതിശ്ചരണയോഃ ശ്രവണം കഥായാമ് ।
സംസേവയാ ത്വയി വിനേതി ഷഡങ്ഗയാ കിം
ഭക്തിം ജനഃ പരമഹംസഗതൌ ലഭേത ॥ ൫൦ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഏതാവദ്വര്ണിതഗുണോ ഭക്ത്യാ ഭക്തേന നിര്ഗുണഃ ।
പ്രഹ്രാദം പ്രണതം പ്രീതോ യതമന്യുരഭാഷത ॥ ൫൧ ॥
ഏതാവദ്വര്ണിതഗുണോ ഭക്ത്യാ ഭക്തേന നിര്ഗുണഃ ।
പ്രഹ്രാദം പ്രണതം പ്രീതോ യതമന്യുരഭാഷത ॥ ൫൧ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
പ്രഹ്രാദ ഭദ്ര ഭദ്രം തേ പ്രീതോഽഹം തേഽസുരോത്തമ ।
വരം വൃണീഷ്വാഭിമതം കാമപൂരോഽസ്മ്യഹം നൃണാമ് ॥ ൫൨ ॥
പ്രഹ്രാദ ഭദ്ര ഭദ്രം തേ പ്രീതോഽഹം തേഽസുരോത്തമ ।
വരം വൃണീഷ്വാഭിമതം കാമപൂരോഽസ്മ്യഹം നൃണാമ് ॥ ൫൨ ॥
മാമപ്രീണത ആയുഷ്മന്ദര്ശനം ദുര്ലഭം ഹി മേ ।
ദൃഷ്ട്വാ മാം ന പുനര്ജന്തുരാത്മാനം തപ്തുമര്ഹതി ॥ ൫൩ ॥
ദൃഷ്ട്വാ മാം ന പുനര്ജന്തുരാത്മാനം തപ്തുമര്ഹതി ॥ ൫൩ ॥
പ്രീണന്തി ഹ്യഥ മാം ധീരാഃ സര്വഭാവേന സാധവഃ ।
ശ്രേയസ്കാമാ മഹാഭാഗ സര്വാസാമാശിഷാം പതിമ് ॥ ൫൪ ॥
ശ്രേയസ്കാമാ മഹാഭാഗ സര്വാസാമാശിഷാം പതിമ് ॥ ൫൪ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഏവം പ്രലോഭ്യമാനോഽപി വരൈര്ലോകപ്രലോഭനൈഃ ।
ഏകാന്തിത്വാദ് ഭഗവതി നൈച്ഛത്താനസുരോത്തമഃ ॥ ൫൫ ॥
ഏവം പ്രലോഭ്യമാനോഽപി വരൈര്ലോകപ്രലോഭനൈഃ ।
ഏകാന്തിത്വാദ് ഭഗവതി നൈച്ഛത്താനസുരോത്തമഃ ॥ ൫൫ ॥