শ্ৰীবাদৰাযণিৰুৱাচ
এৱং ৱ্যৱসিতো বুদ্ধ্যা সমাধায মনো হৃদি ।
জজাপ পৰমং জাপ্যং প্ৰাগ্জন্মন্যনুশিক্ষিতম্ ॥ ১ ॥
এৱং ৱ্যৱসিতো বুদ্ধ্যা সমাধায মনো হৃদি ।
জজাপ পৰমং জাপ্যং প্ৰাগ্জন্মন্যনুশিক্ষিতম্ ॥ ১ ॥
শ্ৰীগজেন্দ্ৰ উৱাচ
ওঁ নমো ভগৱতে তস্মৈ যত এতচ্চিদাত্মকম্ ।
পুৰুষাযাদিবীজায পৰেশাযাভিধীমহি ॥ ২ ॥
ওঁ নমো ভগৱতে তস্মৈ যত এতচ্চিদাত্মকম্ ।
পুৰুষাযাদিবীজায পৰেশাযাভিধীমহি ॥ ২ ॥
যস্মিন্নিদং যতশ্চেদং যেনেদং য ইদং স্ৱযম্ ।
যোঽস্মাত্ পৰস্মাচ্চ পৰস্তং প্ৰপদ্যে স্ৱযম্ভুৱম্ ॥ ৩ ॥
যোঽস্মাত্ পৰস্মাচ্চ পৰস্তং প্ৰপদ্যে স্ৱযম্ভুৱম্ ॥ ৩ ॥
যঃ স্ৱাত্মনীদং নিজমাযযাৰ্পিতং
ক্ৱচিদ্ ৱিভাতং ক্ৱ চ তত্ তিৰোহিতম্ ।
অৱিদ্ধদৃক্ সাক্ষ্যুভযং তদীক্ষতে
স আত্মমূলোঽৱতু মাং পৰাত্পৰঃ ॥ ৪ ॥
ক্ৱচিদ্ ৱিভাতং ক্ৱ চ তত্ তিৰোহিতম্ ।
অৱিদ্ধদৃক্ সাক্ষ্যুভযং তদীক্ষতে
স আত্মমূলোঽৱতু মাং পৰাত্পৰঃ ॥ ৪ ॥
কালেন পঞ্চত্ৱমিতেষু কৃত্স্নশো
লোকেষু পালেষু চ সৰ্ৱহেতুষু ।
তমস্তদাসীদ্ গহনং গভীৰং
যস্তস্য পাৰেঽভিৱিৰাজতে ৱিভুঃ ॥ ৫ ॥
লোকেষু পালেষু চ সৰ্ৱহেতুষু ।
তমস্তদাসীদ্ গহনং গভীৰং
যস্তস্য পাৰেঽভিৱিৰাজতে ৱিভুঃ ॥ ৫ ॥
ন যস্য দেৱা ঋষযঃ পদং ৱিদু-
ৰ্জন্তুঃ পুনঃ কোঽৰ্হতি গন্তুমীৰিতুম্ ।
যথা নটস্যাকৃতিভিৰ্ৱিচেষ্টতো
দুৰত্যযানুক্ৰমণঃ স মাৱতু ॥ ৬ ॥
ৰ্জন্তুঃ পুনঃ কোঽৰ্হতি গন্তুমীৰিতুম্ ।
যথা নটস্যাকৃতিভিৰ্ৱিচেষ্টতো
দুৰত্যযানুক্ৰমণঃ স মাৱতু ॥ ৬ ॥
দিদৃক্ষৱো যস্য পদং সুমঙ্গলং
ৱিমুক্তসঙ্গা মুনযঃ সুসাধৱঃ ।
চৰন্ত্যলোকৱ্ৰতমৱ্ৰণং ৱনে
ভূতাত্মভূতাঃ সুহৃদঃ স মে গতিঃ ॥ ৭ ॥
ৱিমুক্তসঙ্গা মুনযঃ সুসাধৱঃ ।
চৰন্ত্যলোকৱ্ৰতমৱ্ৰণং ৱনে
ভূতাত্মভূতাঃ সুহৃদঃ স মে গতিঃ ॥ ৭ ॥
ন ৱিদ্যতে যস্য চ জন্ম কৰ্ম ৱা
ন নামৰূপে গুণদোষ এৱ ৱা ।
তথাপি লোকাপ্যযসম্ভৱায যঃ
স্ৱমাযযা তান্যনুকালমৃচ্ছতি ॥ ৮ ॥
ন নামৰূপে গুণদোষ এৱ ৱা ।
তথাপি লোকাপ্যযসম্ভৱায যঃ
স্ৱমাযযা তান্যনুকালমৃচ্ছতি ॥ ৮ ॥
তস্মৈ নমঃ পৰেশায ব্ৰহ্মণেঽনন্তশক্তযে ।
অৰূপাযোৰুৰূপায নম আশ্চৰ্যকৰ্মণে ॥ ৯ ॥
অৰূপাযোৰুৰূপায নম আশ্চৰ্যকৰ্মণে ॥ ৯ ॥
নম আত্মপ্ৰদীপায সাক্ষিণে পৰমাত্মনে ।
নমো গিৰাং ৱিদূৰায মনসশ্চেতসামপি ॥ ১০ ॥
নমো গিৰাং ৱিদূৰায মনসশ্চেতসামপি ॥ ১০ ॥
সত্ত্ৱেন প্ৰতিলভ্যায নৈষ্কৰ্ম্যেণ ৱিপশ্চিতা ।
নমঃ কৈৱল্যনাথায নিৰ্ৱাণসুখসংৱিদে ॥ ১১ ॥
নমঃ কৈৱল্যনাথায নিৰ্ৱাণসুখসংৱিদে ॥ ১১ ॥
নমঃ শান্তায ঘোৰায মূঢায গুণধৰ্মিণে ।
নিৰ্ৱিশেষায সাম্যায নমো জ্ঞানঘনায চ ॥ ১২ ॥
নিৰ্ৱিশেষায সাম্যায নমো জ্ঞানঘনায চ ॥ ১২ ॥
ক্ষেত্ৰজ্ঞায নমস্তুভ্যং সৰ্ৱাধ্যক্ষায সাক্ষিণে ।
পুৰুষাযাত্মমূলায মূলপ্ৰকৃতযে নমঃ ॥ ১৩ ॥
পুৰুষাযাত্মমূলায মূলপ্ৰকৃতযে নমঃ ॥ ১৩ ॥
সৰ্ৱেন্দ্ৰিযগুণদ্ৰষ্ট্ৰে সৰ্ৱপ্ৰত্যযহেতৱে ।
অসতাচ্ছাযযোক্তায সদাভাসায তে নমঃ ॥ ১৪ ॥
অসতাচ্ছাযযোক্তায সদাভাসায তে নমঃ ॥ ১৪ ॥
নমো নমস্তেঽখিলকাৰণায
নিষ্কাৰণাযাদ্ভুতকাৰণায ।
সৰ্ৱাগমাম্নাযমহাৰ্ণৱায
নমোঽপৱৰ্গায পৰাযণায ॥ ১৫ ॥
নিষ্কাৰণাযাদ্ভুতকাৰণায ।
সৰ্ৱাগমাম্নাযমহাৰ্ণৱায
নমোঽপৱৰ্গায পৰাযণায ॥ ১৫ ॥
গুণাৰণিচ্ছন্নচিদুষ্মপায
তত্ক্ষোভৱিস্ফূৰ্জিতমানসায ।
নৈষ্কৰ্ম্যভাৱেন ৱিৱৰ্জিতাগম-
স্ৱযংপ্ৰকাশায নমস্কৰোমি ॥ ১৬ ॥
তত্ক্ষোভৱিস্ফূৰ্জিতমানসায ।
নৈষ্কৰ্ম্যভাৱেন ৱিৱৰ্জিতাগম-
স্ৱযংপ্ৰকাশায নমস্কৰোমি ॥ ১৬ ॥
মাদৃক্প্ৰপন্নপশুপাশৱিমোক্ষণায
মুক্তায ভূৰিকৰুণায নমোঽলযায ।
স্ৱাংশেন সৰ্ৱতনুভৃন্মনসি প্ৰতীত-
প্ৰত্যগ্দৃশে ভগৱতে বৃহতে নমস্তে ॥ ১৭ ॥
মুক্তায ভূৰিকৰুণায নমোঽলযায ।
স্ৱাংশেন সৰ্ৱতনুভৃন্মনসি প্ৰতীত-
প্ৰত্যগ্দৃশে ভগৱতে বৃহতে নমস্তে ॥ ১৭ ॥
আত্মাত্মজাপ্তগৃহৱিত্তজনেষু সক্তৈ-
ৰ্দুষ্প্ৰাপণায গুণসঙ্গৱিৱৰ্জিতায ।
মুক্তাত্মভিঃ স্ৱহৃদযে পৰিভাৱিতায
জ্ঞানাত্মনে ভগৱতে নম ঈশ্ৱৰায ॥ ১৮ ॥
ৰ্দুষ্প্ৰাপণায গুণসঙ্গৱিৱৰ্জিতায ।
মুক্তাত্মভিঃ স্ৱহৃদযে পৰিভাৱিতায
জ্ঞানাত্মনে ভগৱতে নম ঈশ্ৱৰায ॥ ১৮ ॥
যং ধৰ্মকামাৰ্থৱিমুক্তিকামা
ভজন্ত ইষ্টাং গতিমাপ্নুৱন্তি ।
কিং চাশিষো ৰাত্যপি দেহমৱ্যযং
কৰোতু মেঽদভ্ৰদযো ৱিমোক্ষণম্ ॥ ১৯ ॥
ভজন্ত ইষ্টাং গতিমাপ্নুৱন্তি ।
কিং চাশিষো ৰাত্যপি দেহমৱ্যযং
কৰোতু মেঽদভ্ৰদযো ৱিমোক্ষণম্ ॥ ১৯ ॥
একান্তিনো যস্য ন কঞ্চনাৰ্থং
ৱাঞ্ছন্তি যে ৱৈ ভগৱত্প্ৰপন্নাঃ ।
অত্যদ্ভুতং তচ্চৰিতং সুমঙ্গলং
গাযন্ত আনন্দসমুদ্ৰমগ্নাঃ ॥ ২০ ॥
ৱাঞ্ছন্তি যে ৱৈ ভগৱত্প্ৰপন্নাঃ ।
অত্যদ্ভুতং তচ্চৰিতং সুমঙ্গলং
গাযন্ত আনন্দসমুদ্ৰমগ্নাঃ ॥ ২০ ॥
তমক্ষৰং ব্ৰহ্ম পৰং পৰেশ-
মৱ্যক্তমাধ্যাত্মিকযোগগম্যম্ ।
অতীন্দ্ৰিযং সূক্ষ্মমিৱাতিদূৰ-
মনন্তমাদ্যং পৰিপূৰ্ণমীডে ॥ ২১ ॥
মৱ্যক্তমাধ্যাত্মিকযোগগম্যম্ ।
অতীন্দ্ৰিযং সূক্ষ্মমিৱাতিদূৰ-
মনন্তমাদ্যং পৰিপূৰ্ণমীডে ॥ ২১ ॥
যস্য ব্ৰহ্মাদযো দেৱা ৱেদা লোকাশ্চৰাচৰাঃ ।
নামৰূপৱিভেদেন ফল্গ্ৱ্যা চ কলযা কৃতাঃ ॥ ২২ ॥
নামৰূপৱিভেদেন ফল্গ্ৱ্যা চ কলযা কৃতাঃ ॥ ২২ ॥
যথাৰ্চিষোঽগ্নেঃ সৱিতুৰ্গভস্তযো
নিৰ্যান্তি সংযান্ত্যসকৃত্ স্ৱৰোচিষঃ ।
তথা যতোঽযং গুণসম্প্ৰৱাহো
বুদ্ধিৰ্মনঃ খানি শৰীৰসৰ্গাঃ ॥ ২৩ ॥
নিৰ্যান্তি সংযান্ত্যসকৃত্ স্ৱৰোচিষঃ ।
তথা যতোঽযং গুণসম্প্ৰৱাহো
বুদ্ধিৰ্মনঃ খানি শৰীৰসৰ্গাঃ ॥ ২৩ ॥
স ৱৈ ন দেৱাসুৰমৰ্ত্যতিৰ্যঙ্
ন স্ত্ৰী ন ষণ্ঢো ন পুমান্ ন জন্তুঃ ।
নাযং গুণঃ কৰ্ম ন সন্ন চাসন্
নিষেধশেষো জযতাদশেষঃ ॥ ২৪ ॥
ন স্ত্ৰী ন ষণ্ঢো ন পুমান্ ন জন্তুঃ ।
নাযং গুণঃ কৰ্ম ন সন্ন চাসন্
নিষেধশেষো জযতাদশেষঃ ॥ ২৪ ॥
জিজীৱিষে নাহমিহামুযা কি-
মন্তৰ্বহিশ্চাৱৃতযেভযোন্যা ।
ইচ্ছামি কালেন ন যস্য ৱিপ্লৱ-
স্তস্যাত্মলোকাৱৰণস্য মোক্ষম্ ॥ ২৫ ॥
মন্তৰ্বহিশ্চাৱৃতযেভযোন্যা ।
ইচ্ছামি কালেন ন যস্য ৱিপ্লৱ-
স্তস্যাত্মলোকাৱৰণস্য মোক্ষম্ ॥ ২৫ ॥
সোঽহং ৱিশ্ৱসৃজং ৱিশ্ৱমৱিশ্ৱং ৱিশ্ৱৱেদসম্ ।
ৱিশ্ৱাত্মানমজং ব্ৰহ্ম প্ৰণতোঽস্মি পৰং পদম্ ॥ ২৬ ॥
ৱিশ্ৱাত্মানমজং ব্ৰহ্ম প্ৰণতোঽস্মি পৰং পদম্ ॥ ২৬ ॥
যোগৰন্ধিতকৰ্মাণো হৃদি যোগৱিভাৱিতে ।
যোগিনো যং প্ৰপশ্যন্তি যোগেশং তং নতোঽস্ম্যহম্ ॥ ২৭ ॥
যোগিনো যং প্ৰপশ্যন্তি যোগেশং তং নতোঽস্ম্যহম্ ॥ ২৭ ॥
নমো নমস্তুভ্যমসহ্যৱেগ-
শক্তিত্ৰযাযাখিলধীগুণায ।
প্ৰপন্নপালায দুৰন্তশক্তযে
কদিন্দ্ৰিযাণামনৱাপ্যৱৰ্ত্মনে ॥ ২৮ ॥
শক্তিত্ৰযাযাখিলধীগুণায ।
প্ৰপন্নপালায দুৰন্তশক্তযে
কদিন্দ্ৰিযাণামনৱাপ্যৱৰ্ত্মনে ॥ ২৮ ॥
নাযং ৱেদ স্ৱমাত্মানং যচ্ছক্ত্যাহংধিযা হতম্ ।
তং দুৰত্যযমাহাত্ম্যং ভগৱন্তমিতোঽস্ম্যহম্ ॥ ২৯ ॥
তং দুৰত্যযমাহাত্ম্যং ভগৱন্তমিতোঽস্ম্যহম্ ॥ ২৯ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
এৱং গজেন্দ্ৰমুপৱৰ্ণিতনিৰ্ৱিশেষং
ব্ৰহ্মাদযো ৱিৱিধলিঙ্গভিদাভিমানাঃ ।
নৈতে যদোপসসৃপুৰ্নিখিলাত্মকত্ৱাত্
তত্ৰাখিলামৰমযো হৰিৰাৱিৰাসীত্ ॥ ৩০ ॥
এৱং গজেন্দ্ৰমুপৱৰ্ণিতনিৰ্ৱিশেষং
ব্ৰহ্মাদযো ৱিৱিধলিঙ্গভিদাভিমানাঃ ।
নৈতে যদোপসসৃপুৰ্নিখিলাত্মকত্ৱাত্
তত্ৰাখিলামৰমযো হৰিৰাৱিৰাসীত্ ॥ ৩০ ॥
তং তদ্ৱদাৰ্তমুপলভ্য জগন্নিৱাসঃ
স্তোত্ৰং নিশম্য দিৱিজৈঃ সহ সংস্তুৱদ্ভিঃ ।
ছন্দোমযেন গৰুডেন সমুহ্যমান-
শ্চক্ৰাযুধোঽভ্যগমদাশু যতো গজেন্দ্ৰঃ ॥ ৩১ ॥
স্তোত্ৰং নিশম্য দিৱিজৈঃ সহ সংস্তুৱদ্ভিঃ ।
ছন্দোমযেন গৰুডেন সমুহ্যমান-
শ্চক্ৰাযুধোঽভ্যগমদাশু যতো গজেন্দ্ৰঃ ॥ ৩১ ॥
সোঽন্তঃসৰস্যুৰুবলেন গৃহীত আৰ্তো
দৃষ্ট্ৱা গৰুত্মতি হৰিং খ উপাত্তচক্ৰম্ ।
উত্ক্ষিপ্য সাম্বুজকৰং গিৰমাহ কৃচ্ছ্ৰা-
ন্নাৰাযণাখিলগুৰো ভগৱন্ নমস্তে ॥ ৩২ ॥
দৃষ্ট্ৱা গৰুত্মতি হৰিং খ উপাত্তচক্ৰম্ ।
উত্ক্ষিপ্য সাম্বুজকৰং গিৰমাহ কৃচ্ছ্ৰা-
ন্নাৰাযণাখিলগুৰো ভগৱন্ নমস্তে ॥ ৩২ ॥
তং ৱীক্ষ্য পীডিতমজঃ সহসাৱতীৰ্য
সগ্ৰাহমাশু সৰসঃ কৃপযোজ্জহাৰ ।
গ্ৰাহাদ্ ৱিপাটিতমুখাদৰিণা গজেন্দ্ৰং
সংপশ্যতাং হৰিৰমূমুচদুচ্ছ্ৰিযাণাম্ ॥ ৩৩ ॥
সগ্ৰাহমাশু সৰসঃ কৃপযোজ্জহাৰ ।
গ্ৰাহাদ্ ৱিপাটিতমুখাদৰিণা গজেন্দ্ৰং
সংপশ্যতাং হৰিৰমূমুচদুচ্ছ্ৰিযাণাম্ ॥ ৩৩ ॥