শ্ৰীশুক উৱাচ
অথাতঃ শ্ৰুযতাং ৰাজন্ ৱংশঃ সোমস্য পাৱনঃ ।
যস্মিন্নৈলাদযো ভূপাঃ কীৰ্ত্যন্তে পুণ্যকীৰ্তযঃ ॥ ১ ॥
অথাতঃ শ্ৰুযতাং ৰাজন্ ৱংশঃ সোমস্য পাৱনঃ ।
যস্মিন্নৈলাদযো ভূপাঃ কীৰ্ত্যন্তে পুণ্যকীৰ্তযঃ ॥ ১ ॥
সহস্ৰশিৰসঃ পুংসো নাভিহ্ৰদসৰোৰুহাত্ ।
জাতস্যাসীত্ সুতো ধাতুৰত্ৰিঃ পিতৃসমো গুণৈঃ ॥ ২ ॥
জাতস্যাসীত্ সুতো ধাতুৰত্ৰিঃ পিতৃসমো গুণৈঃ ॥ ২ ॥
তস্য দৃগ্ভ্যোঽভৱত্ পুত্ৰঃ সোমোঽমৃতমযঃ কিল ।
ৱিপ্ৰৌষধ্যুডুগণানাং ব্ৰহ্মণা কল্পিতঃ পতিঃ ॥ ৩ ॥
ৱিপ্ৰৌষধ্যুডুগণানাং ব্ৰহ্মণা কল্পিতঃ পতিঃ ॥ ৩ ॥
সোঽযজদ্ ৰাজসূযেন ৱিজিত্য ভুৱনত্ৰযম্ ।
পত্নীং বৃহস্পতেৰ্দৰ্পাত্ তাৰাং নামাহৰদ্ বলাত্ ॥ ৪ ॥
পত্নীং বৃহস্পতেৰ্দৰ্পাত্ তাৰাং নামাহৰদ্ বলাত্ ॥ ৪ ॥
যদা স দেৱগুৰুণা যাচিতোঽভীক্ষ্ণশো মদাত্ ।
নাত্যজত্ তত্কৃতে জজ্ঞে সুৰদানৱৱিগ্ৰহঃ ॥ ৫ ॥
নাত্যজত্ তত্কৃতে জজ্ঞে সুৰদানৱৱিগ্ৰহঃ ॥ ৫ ॥
শুক্ৰো বৃহস্পতেৰ্দ্ৱেষাদগ্ৰহীত্ সাসুৰোডুপম্ ।
হৰো গুৰুসুতং স্নেহাত্ সৰ্ৱভূতগণাৱৃতঃ ॥ ৬ ॥
হৰো গুৰুসুতং স্নেহাত্ সৰ্ৱভূতগণাৱৃতঃ ॥ ৬ ॥
সৰ্ৱদেৱগণোপেতো মহেন্দ্ৰো গুৰুমন্ৱযাত্ ।
সুৰাসুৰৱিনাশোঽভূত্ সমৰস্তাৰকামযঃ ॥ ৭ ॥
সুৰাসুৰৱিনাশোঽভূত্ সমৰস্তাৰকামযঃ ॥ ৭ ॥
নিৱেদিতোঽথাঙ্গিৰসা সোমং নিৰ্ভৰ্ত্স্য ৱিশ্ৱকৃত্ ।
তাৰাং স্ৱভৰ্ত্ৰে প্ৰাযচ্ছদন্তৰ্ৱত্নীমৱৈত্ পতিঃ ॥ ৮ ॥
তাৰাং স্ৱভৰ্ত্ৰে প্ৰাযচ্ছদন্তৰ্ৱত্নীমৱৈত্ পতিঃ ॥ ৮ ॥
ত্যজ ত্যজাশু দুষ্প্ৰজ্ঞে মত্ক্ষেত্ৰাদাহিতং পৰৈঃ ।
নাহং ত্ৱাং ভস্মসাত্ কুৰ্যাং স্ত্ৰিযং সান্তানিকেঽসতি ॥ ৯ ॥
নাহং ত্ৱাং ভস্মসাত্ কুৰ্যাং স্ত্ৰিযং সান্তানিকেঽসতি ॥ ৯ ॥
তত্যাজ ৱ্ৰীডিতা তাৰা কুমাৰং কনকপ্ৰভম্ ।
স্পৃহামাঙ্গিৰসশ্চক্ৰে কুমাৰে সোম এৱ চ ॥ ১০ ॥
স্পৃহামাঙ্গিৰসশ্চক্ৰে কুমাৰে সোম এৱ চ ॥ ১০ ॥
মমাযং ন তৱেত্যুচ্চৈস্তস্মিন্ ৱিৱদমানযোঃ ।
পপ্ৰচ্ছুঋৰ্ষযো দেৱা নৈৱোচে ৱ্ৰীডিতা তু সা ॥ ১১ ॥
পপ্ৰচ্ছুঋৰ্ষযো দেৱা নৈৱোচে ৱ্ৰীডিতা তু সা ॥ ১১ ॥
কুমাৰো মাতৰং প্ৰাহ কুপিতোঽলীকলজ্জযা ।
কিং ন ৱচস্যসদ্ ৱৃত্তে আত্মাৱদ্যং ৱদাশু মে ॥ ১২ ॥
কিং ন ৱচস্যসদ্ ৱৃত্তে আত্মাৱদ্যং ৱদাশু মে ॥ ১২ ॥
ব্ৰহ্মা তাং ৰহ আহূয সমপ্ৰাক্ষীচ্চ সান্ত্ৱযন্ ।
সোমস্যেত্যাহ শনকৈঃ সোমস্তং তাৱদগ্ৰহীত্ ॥ ১৩ ॥
সোমস্যেত্যাহ শনকৈঃ সোমস্তং তাৱদগ্ৰহীত্ ॥ ১৩ ॥
তস্যাত্মযোনিৰকৃত বুধ ইত্যভিধাং নৃপ ।
বুদ্ধ্যা গম্ভীৰযা যেন পুত্ৰেণাপোডুৰাণ্মুদম্ ॥ ১৪ ॥
বুদ্ধ্যা গম্ভীৰযা যেন পুত্ৰেণাপোডুৰাণ্মুদম্ ॥ ১৪ ॥
ততঃ পুৰূৰৱা জজ্ঞে ইলাযাং য উদাহৃতঃ ।
তস্য ৰূপগুণৌদাৰ্যশীলদ্ৰৱিণৱিক্ৰমান্ ॥ ১৫ ॥
তস্য ৰূপগুণৌদাৰ্যশীলদ্ৰৱিণৱিক্ৰমান্ ॥ ১৫ ॥
শ্ৰুত্ৱোৰ্ৱশীন্দ্ৰভৱনে গীযমানান্ সুৰৰ্ষিণা ।
তদন্তিকমুপেযায দেৱী স্মৰশৰাৰ্দিতা ॥ ১৬ ॥
তদন্তিকমুপেযায দেৱী স্মৰশৰাৰ্দিতা ॥ ১৬ ॥
মিত্ৰাৱৰুণযোঃ শাপাদাপন্না নৰলোকতাম্ ।
নিশম্য পুৰুষশ্ৰেষ্ঠং কন্দৰ্পমিৱ ৰূপিণম্ ।
ধৃতিং ৱিষ্টভ্য ললনা উপতস্থে তদন্তিকে ॥ ১৭ ॥
নিশম্য পুৰুষশ্ৰেষ্ঠং কন্দৰ্পমিৱ ৰূপিণম্ ।
ধৃতিং ৱিষ্টভ্য ললনা উপতস্থে তদন্তিকে ॥ ১৭ ॥
স তাং ৱিলোক্য নৃপতিৰ্হৰ্ষেণোত্ফুল্ললোচনঃ ।
উৱাচশ্লক্ষ্ণযা ৱাচা দেৱীং হৃষ্টতনূৰুহঃ ॥ ১৮ ॥
উৱাচশ্লক্ষ্ণযা ৱাচা দেৱীং হৃষ্টতনূৰুহঃ ॥ ১৮ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
স্ৱাগতং তে ৱৰাৰোহে আস্যতাং কৰৱাম কিম্ ।
সংৰমস্ৱ মযা সাকং ৰতিৰ্নৌ শাশ্ৱতীঃ সমাঃ ॥ ১৯ ॥
স্ৱাগতং তে ৱৰাৰোহে আস্যতাং কৰৱাম কিম্ ।
সংৰমস্ৱ মযা সাকং ৰতিৰ্নৌ শাশ্ৱতীঃ সমাঃ ॥ ১৯ ॥
উৰ্ৱশ্যুৱাচ
কস্যাস্ত্ৱযি ন সজ্জেত মনো দৃষ্টিশ্চ সুন্দৰ ।
যদঙ্গান্তৰমাসাদ্য চ্যৱতে হ ৰিৰংসযা ॥ ২০ ॥
কস্যাস্ত্ৱযি ন সজ্জেত মনো দৃষ্টিশ্চ সুন্দৰ ।
যদঙ্গান্তৰমাসাদ্য চ্যৱতে হ ৰিৰংসযা ॥ ২০ ॥
এতাৱুৰণকৌ ৰাজন্ ন্যাসৌ ৰক্ষস্ৱ মানদ ।
সংৰংস্যে ভৱতা সাকং শ্লাঘ্যঃ স্ত্ৰীণাং ৱৰঃ স্মৃতঃ ॥ ২১ ॥
সংৰংস্যে ভৱতা সাকং শ্লাঘ্যঃ স্ত্ৰীণাং ৱৰঃ স্মৃতঃ ॥ ২১ ॥
ঘৃতং মে ৱীৰ ভক্ষ্যং স্যান্নেক্ষে ত্ৱান্যত্ৰ মৈথুনাত্ ।
ৱিৱাসসং তত্ তথেতি প্ৰতিপেদে মহামনাঃ ॥ ২২ ॥
ৱিৱাসসং তত্ তথেতি প্ৰতিপেদে মহামনাঃ ॥ ২২ ॥
অহো ৰূপমহো ভাৱো নৰলোকৱিমোহনম্ ।
কো ন সেৱেত মনুজো দেৱীং ত্ৱাং স্ৱযমাগতাম্ ॥ ২৩ ॥
কো ন সেৱেত মনুজো দেৱীং ত্ৱাং স্ৱযমাগতাম্ ॥ ২৩ ॥
তযা স পুৰুষশ্ৰেষ্ঠো ৰমযন্ত্যা যথাৰ্হতঃ ।
ৰেমে সুৰৱিহাৰেষু কামং চৈত্ৰৰথাদিষু ॥ ২৪ ॥
ৰেমে সুৰৱিহাৰেষু কামং চৈত্ৰৰথাদিষু ॥ ২৪ ॥
ৰমমাণস্তযা দেৱ্যা পদ্মকিঞ্জল্কগন্ধযা ।
তন্মুখামোদমুষিতো মুমুদেঽহৰ্গণান্ বহূন্ ॥ ২৫ ॥
তন্মুখামোদমুষিতো মুমুদেঽহৰ্গণান্ বহূন্ ॥ ২৫ ॥
অপশ্যন্নুৰ্ৱশীমিন্দ্ৰো গন্ধৰ্ৱান্ সমচোদযত্ ।
উৰ্ৱশীৰহিতং মহ্যমাস্থানং নাতিশোভতে ॥ ২৬ ॥
উৰ্ৱশীৰহিতং মহ্যমাস্থানং নাতিশোভতে ॥ ২৬ ॥
তে উপেত্য মহাৰাত্ৰে তমসি প্ৰত্যুপস্থিতে ।
উৰ্ৱশ্যা উৰণৌ জহ্ৰুৰ্ন্যস্তৌ ৰাজনি জাযযা ॥ ২৭ ॥
উৰ্ৱশ্যা উৰণৌ জহ্ৰুৰ্ন্যস্তৌ ৰাজনি জাযযা ॥ ২৭ ॥
নিশম্যাক্ৰন্দিতং দেৱী পুত্ৰযোৰ্নীযমানযোঃ ।
হতাস্ম্যহং কুনাথেন নপুংসা ৱীৰমানিনা ॥ ২৮ ॥
হতাস্ম্যহং কুনাথেন নপুংসা ৱীৰমানিনা ॥ ২৮ ॥
যদ্ৱিশ্ৰম্ভাদহং নষ্টা হৃতাপত্যা চ দস্যুভিঃ ।
যঃ শেতে নিশি সন্ত্ৰস্তো যথা নাৰী দিৱা পুমান্ ॥ ২৯ ॥
যঃ শেতে নিশি সন্ত্ৰস্তো যথা নাৰী দিৱা পুমান্ ॥ ২৯ ॥
ইতি ৱাক্সাযকৈৰ্বিদ্ধঃ প্ৰতোত্ত্ৰৈৰিৱ কুঞ্জৰঃ ।
নিশি নিস্ত্ৰিংশমাদায ৱিৱস্ত্ৰোঽভ্যদ্ৰৱদ্ ৰুষা ॥ ৩০ ॥
নিশি নিস্ত্ৰিংশমাদায ৱিৱস্ত্ৰোঽভ্যদ্ৰৱদ্ ৰুষা ॥ ৩০ ॥
তে ৱিসৃজ্যোৰণৌ তত্ৰ ৱ্যদ্যোতন্ত স্ম ৱিদ্যুতঃ ।
আদায মেষাৱাযান্তং নগ্নমৈক্ষত সা পতিম্ ॥ ৩১ ॥
আদায মেষাৱাযান্তং নগ্নমৈক্ষত সা পতিম্ ॥ ৩১ ॥
ঐলোঽপি শযনে জাযামপশ্যন্ ৱিমনা ইৱ ।
তচ্চিত্তো ৱিহ্ৱলঃ শোচন্ বভ্ৰামোন্মত্তৱন্মহীম্ ॥ ৩২ ॥
তচ্চিত্তো ৱিহ্ৱলঃ শোচন্ বভ্ৰামোন্মত্তৱন্মহীম্ ॥ ৩২ ॥
স তাং ৱীক্ষ্য কুৰুক্ষেত্ৰে সৰস্ৱত্যাং চ তত্সখীঃ ।
পঞ্চ প্ৰহৃষ্টৱদনঃ প্ৰাহ সূক্তং পুৰূৰৱাঃ ॥ ৩৩ ॥
পঞ্চ প্ৰহৃষ্টৱদনঃ প্ৰাহ সূক্তং পুৰূৰৱাঃ ॥ ৩৩ ॥
অহো জাযে তিষ্ঠ তিষ্ঠ ঘোৰে ন ত্যক্তুমৰ্হসি ।
মাং ত্ৱমদ্যাপ্যনিৰ্ৱৃত্য ৱচাংসি কৃণৱাৱহৈ ॥ ৩৪ ॥
মাং ত্ৱমদ্যাপ্যনিৰ্ৱৃত্য ৱচাংসি কৃণৱাৱহৈ ॥ ৩৪ ॥
সুদেহোঽযং পতত্যত্ৰ দেৱি দূৰং হৃতস্ত্ৱযা ।
খাদন্ত্যেনং ৱৃকা গৃধ্ৰাস্ত্ৱত্প্ৰসাদস্য নাস্পদম্ ॥ ৩৫ ॥
খাদন্ত্যেনং ৱৃকা গৃধ্ৰাস্ত্ৱত্প্ৰসাদস্য নাস্পদম্ ॥ ৩৫ ॥
উৰ্ৱশ্যুৱাচ
মা মৃথাঃ পুৰুষোঽসি ত্ৱং মা স্ম ত্ৱাদ্যুৰ্ৱৃকা ইমে ।
ক্ৱাপি সখ্যং ন ৱৈ স্ত্ৰীণাং ৱৃকাণাং হৃদযং যথা ॥ ৩৬ ॥
মা মৃথাঃ পুৰুষোঽসি ত্ৱং মা স্ম ত্ৱাদ্যুৰ্ৱৃকা ইমে ।
ক্ৱাপি সখ্যং ন ৱৈ স্ত্ৰীণাং ৱৃকাণাং হৃদযং যথা ॥ ৩৬ ॥
স্ত্ৰিযো হ্যকৰুণাঃ ক্ৰূৰা দুৰ্মৰ্ষাঃ প্ৰিযসাহসাঃ ।
ঘ্নন্ত্যল্পাৰ্থেঽপি ৱিশ্ৰব্ধং পতিং ভ্ৰাতৰমপ্যুত ॥ ৩৭ ॥
ঘ্নন্ত্যল্পাৰ্থেঽপি ৱিশ্ৰব্ধং পতিং ভ্ৰাতৰমপ্যুত ॥ ৩৭ ॥
ৱিধাযালীকৱিশ্ৰম্ভমজ্ঞেষু ত্যক্তসৌহৃদাঃ ।
নৱং নৱমভীপ্সন্ত্যঃ পুংশ্চল্যঃ স্ৱৈৰৱৃত্তযঃ ॥ ৩৮ ॥
নৱং নৱমভীপ্সন্ত্যঃ পুংশ্চল্যঃ স্ৱৈৰৱৃত্তযঃ ॥ ৩৮ ॥
সংৱত্সৰান্তে হি ভৱানেকৰাত্ৰং মযেশ্ৱৰঃ ।
ৰংস্যত্যপত্যানি চ তে ভৱিষ্যন্ত্যপৰাণি ভোঃ ॥ ৩৯ ॥
ৰংস্যত্যপত্যানি চ তে ভৱিষ্যন্ত্যপৰাণি ভোঃ ॥ ৩৯ ॥
অন্তৰ্ৱত্নীমুপালক্ষ্য দেৱীং স প্ৰযযৌ পুৰীম্ ।
পুনস্তত্ৰ গতোঽব্দান্তে উৰ্ৱশীং ৱীৰমাতৰম্ ॥ ৪০ ॥
পুনস্তত্ৰ গতোঽব্দান্তে উৰ্ৱশীং ৱীৰমাতৰম্ ॥ ৪০ ॥
উপলভ্য মুদা যুক্তঃ সমুৱাস তযা নিশাম্ ।
অথৈনমুৰ্ৱশী প্ৰাহ কৃপণং ৱিৰহাতুৰম্ ॥ ৪১ ॥
অথৈনমুৰ্ৱশী প্ৰাহ কৃপণং ৱিৰহাতুৰম্ ॥ ৪১ ॥
গন্ধৰ্ৱানুপধাৱেমাংস্তুভ্যং দাস্যন্তি মামিতি ।
তস্য সংস্তুৱতস্তুষ্টা অগ্নিস্থালীং দদুৰ্নৃপ ।
উৰ্ৱশীং মন্যমানস্তাং সোঽবুধ্যত চৰন্ ৱনে ॥ ৪২ ॥
তস্য সংস্তুৱতস্তুষ্টা অগ্নিস্থালীং দদুৰ্নৃপ ।
উৰ্ৱশীং মন্যমানস্তাং সোঽবুধ্যত চৰন্ ৱনে ॥ ৪২ ॥
স্থালীং ন্যস্য ৱনে গত্ৱা গৃহানাধ্যাযতো নিশি ।
ত্ৰেতাযাং সম্প্ৰৱৃত্তাযাং মনসি ত্ৰয্যৱৰ্তত ॥ ৪৩ ॥
ত্ৰেতাযাং সম্প্ৰৱৃত্তাযাং মনসি ত্ৰয্যৱৰ্তত ॥ ৪৩ ॥
স্থালীস্থানং গতোঽশ্ৱত্থং শমীগৰ্ভং ৱিলক্ষ্য সঃ ।
তেন দ্ৱে অৰণী কৃত্ৱা উৰ্ৱশীলোককাম্যযা ॥ ৪৪ ॥
তেন দ্ৱে অৰণী কৃত্ৱা উৰ্ৱশীলোককাম্যযা ॥ ৪৪ ॥
উৰ্ৱশীং মন্ত্ৰতো ধ্যাযন্নধৰাৰণিমুত্তৰাম্ ।
আত্মানমুভযোৰ্মধ্যে যত্ তত্ প্ৰজননং প্ৰভুঃ ॥ ৪৫ ॥
আত্মানমুভযোৰ্মধ্যে যত্ তত্ প্ৰজননং প্ৰভুঃ ॥ ৪৫ ॥
তস্য নিৰ্মন্থনাজ্জাতো জাতৱেদা ৱিভাৱসুঃ ।
ত্ৰয্যা স ৱিদ্যযা ৰাজ্ঞা পুত্ৰত্ৱে কল্পিতস্ত্ৰিৱৃত্ ॥ ৪৬ ॥
ত্ৰয্যা স ৱিদ্যযা ৰাজ্ঞা পুত্ৰত্ৱে কল্পিতস্ত্ৰিৱৃত্ ॥ ৪৬ ॥
তেনাযজত যজ্ঞেশং ভগৱন্তমধোক্ষজম্ ।
উৰ্ৱশীলোকমন্ ৱিচ্ছন্সৰ্ৱদেৱমযং হৰিম্ ॥ ৪৭ ॥
উৰ্ৱশীলোকমন্ ৱিচ্ছন্সৰ্ৱদেৱমযং হৰিম্ ॥ ৪৭ ॥
এক এৱ পুৰা ৱেদঃ প্ৰণৱঃ সৰ্ৱৱাঙ্মযঃ ।
দেৱো নাৰাযণো নান্য একোঽগ্নিৰ্ৱৰ্ণ এৱ চ ॥ ৪৮ ॥
দেৱো নাৰাযণো নান্য একোঽগ্নিৰ্ৱৰ্ণ এৱ চ ॥ ৪৮ ॥
পুৰূৰৱস এৱাসীত্ ত্ৰযী ত্ৰেতামুখে নৃপ ।
অগ্নিনা প্ৰজযা ৰাজা লোকং গান্ধৰ্ৱমেযিৱান্ ॥ ৪৯ ॥
অগ্নিনা প্ৰজযা ৰাজা লোকং গান্ধৰ্ৱমেযিৱান্ ॥ ৪৯ ॥