శ్రీశుక ఉవాచ
అథాతః శ్రుయతాం రాజన్ వంశః సోమస్య పావనః ।
యస్మిన్నైలాదయో భూపాః కీర్త్యన్తే పుణ్యకీర్తయః ॥ ౧ ॥
అథాతః శ్రుయతాం రాజన్ వంశః సోమస్య పావనః ।
యస్మిన్నైలాదయో భూపాః కీర్త్యన్తే పుణ్యకీర్తయః ॥ ౧ ॥
సహస్రశిరసః పుంసో నాభిహ్రదసరోరుహాత్ ।
జాతస్యాసీత్ సుతో ధాతురత్రిః పితృసమో గుణైః ॥ ౨ ॥
జాతస్యాసీత్ సుతో ధాతురత్రిః పితృసమో గుణైః ॥ ౨ ॥
తస్య దృగ్భ్యోఽభవత్ పుత్రః సోమోఽమృతమయః కిల ।
విప్రౌషధ్యుడుగణానాం బ్రహ్మణా కల్పితః పతిః ॥ ౩ ॥
విప్రౌషధ్యుడుగణానాం బ్రహ్మణా కల్పితః పతిః ॥ ౩ ॥
సోఽయజద్ రాజసూయేన విజిత్య భువనత్రయమ్ ।
పత్నీం బృహస్పతేర్దర్పాత్ తారాం నామాహరద్ బలాత్ ॥ ౪ ॥
పత్నీం బృహస్పతేర్దర్పాత్ తారాం నామాహరద్ బలాత్ ॥ ౪ ॥
యదా స దేవగురుణా యాచితోఽభీక్ష్ణశో మదాత్ ।
నాత్యజత్ తత్కృతే జజ్ఞే సురదానవవిగ్రహః ॥ ౫ ॥
నాత్యజత్ తత్కృతే జజ్ఞే సురదానవవిగ్రహః ॥ ౫ ॥
శుక్రో బృహస్పతేర్ద్వేషాదగ్రహీత్ సాసురోడుపమ్ ।
హరో గురుసుతం స్నేహాత్ సర్వభూతగణావృతః ॥ ౬ ॥
హరో గురుసుతం స్నేహాత్ సర్వభూతగణావృతః ॥ ౬ ॥
సర్వదేవగణోపేతో మహేన్ద్రో గురుమన్వయాత్ ।
సురాసురవినాశోఽభూత్ సమరస్తారకామయః ॥ ౭ ॥
సురాసురవినాశోఽభూత్ సమరస్తారకామయః ॥ ౭ ॥
నివేదితోఽథాఙ్గిరసా సోమం నిర్భర్త్స్య విశ్వకృత్ ।
తారాం స్వభర్త్రే ప్రాయచ్ఛదన్తర్వత్నీమవైత్ పతిః ॥ ౮ ॥
తారాం స్వభర్త్రే ప్రాయచ్ఛదన్తర్వత్నీమవైత్ పతిః ॥ ౮ ॥
త్యజ త్యజాశు దుష్ప్రజ్ఞే మత్క్షేత్రాదాహితం పరైః ।
నాహం త్వాం భస్మసాత్ కుర్యాం స్త్రియం సాన్తానికేఽసతి ॥ ౯ ॥
నాహం త్వాం భస్మసాత్ కుర్యాం స్త్రియం సాన్తానికేఽసతి ॥ ౯ ॥
తత్యాజ వ్రీడితా తారా కుమారం కనకప్రభమ్ ।
స్పృహామాఙ్గిరసశ్చక్రే కుమారే సోమ ఏవ చ ॥ ౧౦ ॥
స్పృహామాఙ్గిరసశ్చక్రే కుమారే సోమ ఏవ చ ॥ ౧౦ ॥
మమాయం న తవేత్యుచ్చైస్తస్మిన్ వివదమానయోః ।
పప్రచ్ఛుఋర్షయో దేవా నైవోచే వ్రీడితా తు సా ॥ ౧౧ ॥
పప్రచ్ఛుఋర్షయో దేవా నైవోచే వ్రీడితా తు సా ॥ ౧౧ ॥
కుమారో మాతరం ప్రాహ కుపితోఽలీకలజ్జయా ।
కిం న వచస్యసద్ వృత్తే ఆత్మావద్యం వదాశు మే ॥ ౧౨ ॥
కిం న వచస్యసద్ వృత్తే ఆత్మావద్యం వదాశు మే ॥ ౧౨ ॥
బ్రహ్మా తాం రహ ఆహూయ సమప్రాక్షీచ్చ సాన్త్వయన్ ।
సోమస్యేత్యాహ శనకైః సోమస్తం తావదగ్రహీత్ ॥ ౧౩ ॥
సోమస్యేత్యాహ శనకైః సోమస్తం తావదగ్రహీత్ ॥ ౧౩ ॥
తస్యాత్మయోనిరకృత బుధ ఇత్యభిధాం నృప ।
బుద్ధ్యా గమ్భీరయా యేన పుత్రేణాపోడురాణ్ముదమ్ ॥ ౧౪ ॥
బుద్ధ్యా గమ్భీరయా యేన పుత్రేణాపోడురాణ్ముదమ్ ॥ ౧౪ ॥
తతః పురూరవా జజ్ఞే ఇలాయాం య ఉదాహృతః ।
తస్య రూపగుణౌదార్యశీలద్రవిణవిక్రమాన్ ॥ ౧౫ ॥
తస్య రూపగుణౌదార్యశీలద్రవిణవిక్రమాన్ ॥ ౧౫ ॥
శ్రుత్వోర్వశీన్ద్రభవనే గీయమానాన్ సురర్షిణా ।
తదన్తికముపేయాయ దేవీ స్మరశరార్దితా ॥ ౧౬ ॥
తదన్తికముపేయాయ దేవీ స్మరశరార్దితా ॥ ౧౬ ॥
మిత్రావరుణయోః శాపాదాపన్నా నరలోకతామ్ ।
నిశమ్య పురుషశ్రేష్ఠం కన్దర్పమివ రూపిణమ్ ।
ధృతిం విష్టభ్య లలనా ఉపతస్థే తదన్తికే ॥ ౧౭ ॥
నిశమ్య పురుషశ్రేష్ఠం కన్దర్పమివ రూపిణమ్ ।
ధృతిం విష్టభ్య లలనా ఉపతస్థే తదన్తికే ॥ ౧౭ ॥
స తాం విలోక్య నృపతిర్హర్షేణోత్ఫుల్లలోచనః ।
ఉవాచశ్లక్ష్ణయా వాచా దేవీం హృష్టతనూరుహః ॥ ౧౮ ॥
ఉవాచశ్లక్ష్ణయా వాచా దేవీం హృష్టతనూరుహః ॥ ౧౮ ॥
శ్రీరాజోవాచ
స్వాగతం తే వరారోహే ఆస్యతాం కరవామ కిమ్ ।
సంరమస్వ మయా సాకం రతిర్నౌ శాశ్వతీః సమాః ॥ ౧౯ ॥
స్వాగతం తే వరారోహే ఆస్యతాం కరవామ కిమ్ ।
సంరమస్వ మయా సాకం రతిర్నౌ శాశ్వతీః సమాః ॥ ౧౯ ॥
ఉర్వశ్యువాచ
కస్యాస్త్వయి న సజ్జేత మనో దృష్టిశ్చ సున్దర ।
యదఙ్గాన్తరమాసాద్య చ్యవతే హ రిరంసయా ॥ ౨౦ ॥
కస్యాస్త్వయి న సజ్జేత మనో దృష్టిశ్చ సున్దర ।
యదఙ్గాన్తరమాసాద్య చ్యవతే హ రిరంసయా ॥ ౨౦ ॥
ఏతావురణకౌ రాజన్ న్యాసౌ రక్షస్వ మానద ।
సంరంస్యే భవతా సాకం శ్లాఘ్యః స్త్రీణాం వరః స్మృతః ॥ ౨౧ ॥
సంరంస్యే భవతా సాకం శ్లాఘ్యః స్త్రీణాం వరః స్మృతః ॥ ౨౧ ॥
ఘృతం మే వీర భక్ష్యం స్యాన్నేక్షే త్వాన్యత్ర మైథునాత్ ।
వివాససం తత్ తథేతి ప్రతిపేదే మహామనాః ॥ ౨౨ ॥
వివాససం తత్ తథేతి ప్రతిపేదే మహామనాః ॥ ౨౨ ॥
అహో రూపమహో భావో నరలోకవిమోహనమ్ ।
కో న సేవేత మనుజో దేవీం త్వాం స్వయమాగతామ్ ॥ ౨౩ ॥
కో న సేవేత మనుజో దేవీం త్వాం స్వయమాగతామ్ ॥ ౨౩ ॥
తయా స పురుషశ్రేష్ఠో రమయన్త్యా యథార్హతః ।
రేమే సురవిహారేషు కామం చైత్రరథాదిషు ॥ ౨౪ ॥
రేమే సురవిహారేషు కామం చైత్రరథాదిషు ॥ ౨౪ ॥
రమమాణస్తయా దేవ్యా పద్మకిఞ్జల్కగన్ధయా ।
తన్ముఖామోదముషితో ముముదేఽహర్గణాన్ బహూన్ ॥ ౨౫ ॥
తన్ముఖామోదముషితో ముముదేఽహర్గణాన్ బహూన్ ॥ ౨౫ ॥
అపశ్యన్నుర్వశీమిన్ద్రో గన్ధర్వాన్ సమచోదయత్ ।
ఉర్వశీరహితం మహ్యమాస్థానం నాతిశోభతే ॥ ౨౬ ॥
ఉర్వశీరహితం మహ్యమాస్థానం నాతిశోభతే ॥ ౨౬ ॥
తే ఉపేత్య మహారాత్రే తమసి ప్రత్యుపస్థితే ।
ఉర్వశ్యా ఉరణౌ జహ్రుర్న్యస్తౌ రాజని జాయయా ॥ ౨౭ ॥
ఉర్వశ్యా ఉరణౌ జహ్రుర్న్యస్తౌ రాజని జాయయా ॥ ౨౭ ॥
నిశమ్యాక్రన్దితం దేవీ పుత్రయోర్నీయమానయోః ।
హతాస్మ్యహం కునాథేన నపుంసా వీరమానినా ॥ ౨౮ ॥
హతాస్మ్యహం కునాథేన నపుంసా వీరమానినా ॥ ౨౮ ॥
యద్విశ్రమ్భాదహం నష్టా హృతాపత్యా చ దస్యుభిః ।
యః శేతే నిశి సన్త్రస్తో యథా నారీ దివా పుమాన్ ॥ ౨౯ ॥
యః శేతే నిశి సన్త్రస్తో యథా నారీ దివా పుమాన్ ॥ ౨౯ ॥
ఇతి వాక్సాయకైర్బిద్ధః ప్రతోత్త్రైరివ కుఞ్జరః ।
నిశి నిస్త్రింశమాదాయ వివస్త్రోఽభ్యద్రవద్ రుషా ॥ ౩౦ ॥
నిశి నిస్త్రింశమాదాయ వివస్త్రోఽభ్యద్రవద్ రుషా ॥ ౩౦ ॥
తే విసృజ్యోరణౌ తత్ర వ్యద్యోతన్త స్మ విద్యుతః ।
ఆదాయ మేషావాయాన్తం నగ్నమైక్షత సా పతిమ్ ॥ ౩౧ ॥
ఆదాయ మేషావాయాన్తం నగ్నమైక్షత సా పతిమ్ ॥ ౩౧ ॥
ఐలోఽపి శయనే జాయామపశ్యన్ విమనా ఇవ ।
తచ్చిత్తో విహ్వలః శోచన్ బభ్రామోన్మత్తవన్మహీమ్ ॥ ౩౨ ॥
తచ్చిత్తో విహ్వలః శోచన్ బభ్రామోన్మత్తవన్మహీమ్ ॥ ౩౨ ॥
స తాం వీక్ష్య కురుక్షేత్రే సరస్వత్యాం చ తత్సఖీః ।
పఞ్చ ప్రహృష్టవదనః ప్రాహ సూక్తం పురూరవాః ॥ ౩౩ ॥
పఞ్చ ప్రహృష్టవదనః ప్రాహ సూక్తం పురూరవాః ॥ ౩౩ ॥
అహో జాయే తిష్ఠ తిష్ఠ ఘోరే న త్యక్తుమర్హసి ।
మాం త్వమద్యాప్యనిర్వృత్య వచాంసి కృణవావహై ॥ ౩౪ ॥
మాం త్వమద్యాప్యనిర్వృత్య వచాంసి కృణవావహై ॥ ౩౪ ॥
సుదేహోఽయం పతత్యత్ర దేవి దూరం హృతస్త్వయా ।
ఖాదన్త్యేనం వృకా గృధ్రాస్త్వత్ప్రసాదస్య నాస్పదమ్ ॥ ౩౫ ॥
ఖాదన్త్యేనం వృకా గృధ్రాస్త్వత్ప్రసాదస్య నాస్పదమ్ ॥ ౩౫ ॥
ఉర్వశ్యువాచ
మా మృథాః పురుషోఽసి త్వం మా స్మ త్వాద్యుర్వృకా ఇమే ।
క్వాపి సఖ్యం న వై స్త్రీణాం వృకాణాం హృదయం యథా ॥ ౩౬ ॥
మా మృథాః పురుషోఽసి త్వం మా స్మ త్వాద్యుర్వృకా ఇమే ।
క్వాపి సఖ్యం న వై స్త్రీణాం వృకాణాం హృదయం యథా ॥ ౩౬ ॥
స్త్రియో హ్యకరుణాః క్రూరా దుర్మర్షాః ప్రియసాహసాః ।
ఘ్నన్త్యల్పార్థేఽపి విశ్రబ్ధం పతిం భ్రాతరమప్యుత ॥ ౩౭ ॥
ఘ్నన్త్యల్పార్థేఽపి విశ్రబ్ధం పతిం భ్రాతరమప్యుత ॥ ౩౭ ॥
విధాయాలీకవిశ్రమ్భమజ్ఞేషు త్యక్తసౌహృదాః ।
నవం నవమభీప్సన్త్యః పుంశ్చల్యః స్వైరవృత్తయః ॥ ౩౮ ॥
నవం నవమభీప్సన్త్యః పుంశ్చల్యః స్వైరవృత్తయః ॥ ౩౮ ॥
సంవత్సరాన్తే హి భవానేకరాత్రం మయేశ్వరః ।
రంస్యత్యపత్యాని చ తే భవిష్యన్త్యపరాణి భోః ॥ ౩౯ ॥
రంస్యత్యపత్యాని చ తే భవిష్యన్త్యపరాణి భోః ॥ ౩౯ ॥
అన్తర్వత్నీముపాలక్ష్య దేవీం స ప్రయయౌ పురీమ్ ।
పునస్తత్ర గతోఽబ్దాన్తే ఉర్వశీం వీరమాతరమ్ ॥ ౪౦ ॥
పునస్తత్ర గతోఽబ్దాన్తే ఉర్వశీం వీరమాతరమ్ ॥ ౪౦ ॥
ఉపలభ్య ముదా యుక్తః సమువాస తయా నిశామ్ ।
అథైనముర్వశీ ప్రాహ కృపణం విరహాతురమ్ ॥ ౪౧ ॥
అథైనముర్వశీ ప్రాహ కృపణం విరహాతురమ్ ॥ ౪౧ ॥
గన్ధర్వానుపధావేమాంస్తుభ్యం దాస్యన్తి మామితి ।
తస్య సంస్తువతస్తుష్టా అగ్నిస్థాలీం దదుర్నృప ।
ఉర్వశీం మన్యమానస్తాం సోఽబుధ్యత చరన్ వనే ॥ ౪౨ ॥
తస్య సంస్తువతస్తుష్టా అగ్నిస్థాలీం దదుర్నృప ।
ఉర్వశీం మన్యమానస్తాం సోఽబుధ్యత చరన్ వనే ॥ ౪౨ ॥
స్థాలీం న్యస్య వనే గత్వా గృహానాధ్యాయతో నిశి ।
త్రేతాయాం సమ్ప్రవృత్తాయాం మనసి త్రయ్యవర్తత ॥ ౪౩ ॥
త్రేతాయాం సమ్ప్రవృత్తాయాం మనసి త్రయ్యవర్తత ॥ ౪౩ ॥
స్థాలీస్థానం గతోఽశ్వత్థం శమీగర్భం విలక్ష్య సః ।
తేన ద్వే అరణీ కృత్వా ఉర్వశీలోకకామ్యయా ॥ ౪౪ ॥
తేన ద్వే అరణీ కృత్వా ఉర్వశీలోకకామ్యయా ॥ ౪౪ ॥
ఉర్వశీం మన్త్రతో ధ్యాయన్నధరారణిముత్తరామ్ ।
ఆత్మానముభయోర్మధ్యే యత్ తత్ ప్రజననం ప్రభుః ॥ ౪౫ ॥
ఆత్మానముభయోర్మధ్యే యత్ తత్ ప్రజననం ప్రభుః ॥ ౪౫ ॥
తస్య నిర్మన్థనాజ్జాతో జాతవేదా విభావసుః ।
త్రయ్యా స విద్యయా రాజ్ఞా పుత్రత్వే కల్పితస్త్రివృత్ ॥ ౪౬ ॥
త్రయ్యా స విద్యయా రాజ్ఞా పుత్రత్వే కల్పితస్త్రివృత్ ॥ ౪౬ ॥
తేనాయజత యజ్ఞేశం భగవన్తమధోక్షజమ్ ।
ఉర్వశీలోకమన్ విచ్ఛన్సర్వదేవమయం హరిమ్ ॥ ౪౭ ॥
ఉర్వశీలోకమన్ విచ్ఛన్సర్వదేవమయం హరిమ్ ॥ ౪౭ ॥
ఏక ఏవ పురా వేదః ప్రణవః సర్వవాఙ్మయః ।
దేవో నారాయణో నాన్య ఏకోఽగ్నిర్వర్ణ ఏవ చ ॥ ౪౮ ॥
దేవో నారాయణో నాన్య ఏకోఽగ్నిర్వర్ణ ఏవ చ ॥ ౪౮ ॥
పురూరవస ఏవాసీత్ త్రయీ త్రేతాముఖే నృప ।
అగ్నినా ప్రజయా రాజా లోకం గాన్ధర్వమేయివాన్ ॥ ౪౯ ॥
అగ్నినా ప్రజయా రాజా లోకం గాన్ధర్వమేయివాన్ ॥ ౪౯ ॥