ശ്രീശുക ഉവാച
അഥാതഃ ശ്രുയതാം രാജന് വംശഃ സോമസ്യ പാവനഃ ।
യസ്മിന്നൈലാദയോ ഭൂപാഃ കീര്ത്യന്തേ പുണ്യകീര്തയഃ ॥ ൧ ॥
അഥാതഃ ശ്രുയതാം രാജന് വംശഃ സോമസ്യ പാവനഃ ।
യസ്മിന്നൈലാദയോ ഭൂപാഃ കീര്ത്യന്തേ പുണ്യകീര്തയഃ ॥ ൧ ॥
സഹസ്രശിരസഃ പുംസോ നാഭിഹ്രദസരോരുഹാത് ।
ജാതസ്യാസീത് സുതോ ധാതുരത്രിഃ പിതൃസമോ ഗുണൈഃ ॥ ൨ ॥
ജാതസ്യാസീത് സുതോ ധാതുരത്രിഃ പിതൃസമോ ഗുണൈഃ ॥ ൨ ॥
തസ്യ ദൃഗ്ഭ്യോഽഭവത് പുത്രഃ സോമോഽമൃതമയഃ കില ।
വിപ്രൌഷധ്യുഡുഗണാനാം ബ്രഹ്മണാ കല്പിതഃ പതിഃ ॥ ൩ ॥
വിപ്രൌഷധ്യുഡുഗണാനാം ബ്രഹ്മണാ കല്പിതഃ പതിഃ ॥ ൩ ॥
സോഽയജദ് രാജസൂയേന വിജിത്യ ഭുവനത്രയമ് ।
പത്നീം ബൃഹസ്പതേര്ദര്പാത് താരാം നാമാഹരദ് ബലാത് ॥ ൪ ॥
പത്നീം ബൃഹസ്പതേര്ദര്പാത് താരാം നാമാഹരദ് ബലാത് ॥ ൪ ॥
യദാ സ ദേവഗുരുണാ യാചിതോഽഭീക്ഷ്ണശോ മദാത് ।
നാത്യജത് തത്കൃതേ ജജ്ഞേ സുരദാനവവിഗ്രഹഃ ॥ ൫ ॥
നാത്യജത് തത്കൃതേ ജജ്ഞേ സുരദാനവവിഗ്രഹഃ ॥ ൫ ॥
ശുക്രോ ബൃഹസ്പതേര്ദ്വേഷാദഗ്രഹീത് സാസുരോഡുപമ് ।
ഹരോ ഗുരുസുതം സ്നേഹാത് സര്വഭൂതഗണാവൃതഃ ॥ ൬ ॥
ഹരോ ഗുരുസുതം സ്നേഹാത് സര്വഭൂതഗണാവൃതഃ ॥ ൬ ॥
സര്വദേവഗണോപേതോ മഹേന്ദ്രോ ഗുരുമന്വയാത് ।
സുരാസുരവിനാശോഽഭൂത് സമരസ്താരകാമയഃ ॥ ൭ ॥
സുരാസുരവിനാശോഽഭൂത് സമരസ്താരകാമയഃ ॥ ൭ ॥
നിവേദിതോഽഥാങ്ഗിരസാ സോമം നിര്ഭര്ത്സ്യ വിശ്വകൃത് ।
താരാം സ്വഭര്ത്രേ പ്രായച്ഛദന്തര്വത്നീമവൈത് പതിഃ ॥ ൮ ॥
താരാം സ്വഭര്ത്രേ പ്രായച്ഛദന്തര്വത്നീമവൈത് പതിഃ ॥ ൮ ॥
ത്യജ ത്യജാശു ദുഷ്പ്രജ്ഞേ മത്ക്ഷേത്രാദാഹിതം പരൈഃ ।
നാഹം ത്വാം ഭസ്മസാത് കുര്യാം സ്ത്രിയം സാന്താനികേഽസതി ॥ ൯ ॥
നാഹം ത്വാം ഭസ്മസാത് കുര്യാം സ്ത്രിയം സാന്താനികേഽസതി ॥ ൯ ॥
തത്യാജ വ്രീഡിതാ താരാ കുമാരം കനകപ്രഭമ് ।
സ്പൃഹാമാങ്ഗിരസശ്ചക്രേ കുമാരേ സോമ ഏവ ച ॥ ൧൦ ॥
സ്പൃഹാമാങ്ഗിരസശ്ചക്രേ കുമാരേ സോമ ഏവ ച ॥ ൧൦ ॥
മമായം ന തവേത്യുച്ചൈസ്തസ്മിന് വിവദമാനയോഃ ।
പപ്രച്ഛുഋര്ഷയോ ദേവാ നൈവോചേ വ്രീഡിതാ തു സാ ॥ ൧൧ ॥
പപ്രച്ഛുഋര്ഷയോ ദേവാ നൈവോചേ വ്രീഡിതാ തു സാ ॥ ൧൧ ॥
കുമാരോ മാതരം പ്രാഹ കുപിതോഽലീകലജ്ജയാ ।
കിം ന വചസ്യസദ് വൃത്തേ ആത്മാവദ്യം വദാശു മേ ॥ ൧൨ ॥
കിം ന വചസ്യസദ് വൃത്തേ ആത്മാവദ്യം വദാശു മേ ॥ ൧൨ ॥
ബ്രഹ്മാ താം രഹ ആഹൂയ സമപ്രാക്ഷീച്ച സാന്ത്വയന് ।
സോമസ്യേത്യാഹ ശനകൈഃ സോമസ്തം താവദഗ്രഹീത് ॥ ൧൩ ॥
സോമസ്യേത്യാഹ ശനകൈഃ സോമസ്തം താവദഗ്രഹീത് ॥ ൧൩ ॥
തസ്യാത്മയോനിരകൃത ബുധ ഇത്യഭിധാം നൃപ ।
ബുദ്ധ്യാ ഗമ്ഭീരയാ യേന പുത്രേണാപോഡുരാണ്മുദമ് ॥ ൧൪ ॥
ബുദ്ധ്യാ ഗമ്ഭീരയാ യേന പുത്രേണാപോഡുരാണ്മുദമ് ॥ ൧൪ ॥
തതഃ പുരൂരവാ ജജ്ഞേ ഇലായാം യ ഉദാഹൃതഃ ।
തസ്യ രൂപഗുണൌദാര്യശീലദ്രവിണവിക്രമാന് ॥ ൧൫ ॥
തസ്യ രൂപഗുണൌദാര്യശീലദ്രവിണവിക്രമാന് ॥ ൧൫ ॥
ശ്രുത്വോര്വശീന്ദ്രഭവനേ ഗീയമാനാന് സുരര്ഷിണാ ।
തദന്തികമുപേയായ ദേവീ സ്മരശരാര്ദിതാ ॥ ൧൬ ॥
തദന്തികമുപേയായ ദേവീ സ്മരശരാര്ദിതാ ॥ ൧൬ ॥
മിത്രാവരുണയോഃ ശാപാദാപന്നാ നരലോകതാമ് ।
നിശമ്യ പുരുഷശ്രേഷ്ഠം കന്ദര്പമിവ രൂപിണമ് ।
ധൃതിം വിഷ്ടഭ്യ ലലനാ ഉപതസ്ഥേ തദന്തികേ ॥ ൧൭ ॥
നിശമ്യ പുരുഷശ്രേഷ്ഠം കന്ദര്പമിവ രൂപിണമ് ।
ധൃതിം വിഷ്ടഭ്യ ലലനാ ഉപതസ്ഥേ തദന്തികേ ॥ ൧൭ ॥
സ താം വിലോക്യ നൃപതിര്ഹര്ഷേണോത്ഫുല്ലലോചനഃ ।
ഉവാചശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ദേവീം ഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ ॥ ൧൮ ॥
ഉവാചശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ദേവീം ഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ ॥ ൧൮ ॥
ശ്രീരാജോവാച
സ്വാഗതം തേ വരാരോഹേ ആസ്യതാം കരവാമ കിമ് ।
സംരമസ്വ മയാ സാകം രതിര്നൌ ശാശ്വതീഃ സമാഃ ॥ ൧൯ ॥
സ്വാഗതം തേ വരാരോഹേ ആസ്യതാം കരവാമ കിമ് ।
സംരമസ്വ മയാ സാകം രതിര്നൌ ശാശ്വതീഃ സമാഃ ॥ ൧൯ ॥
ഉര്വശ്യുവാച
കസ്യാസ്ത്വയി ന സജ്ജേത മനോ ദൃഷ്ടിശ്ച സുന്ദര ।
യദങ്ഗാന്തരമാസാദ്യ ച്യവതേ ഹ രിരംസയാ ॥ ൨൦ ॥
കസ്യാസ്ത്വയി ന സജ്ജേത മനോ ദൃഷ്ടിശ്ച സുന്ദര ।
യദങ്ഗാന്തരമാസാദ്യ ച്യവതേ ഹ രിരംസയാ ॥ ൨൦ ॥
ഏതാവുരണകൌ രാജന് ന്യാസൌ രക്ഷസ്വ മാനദ ।
സംരംസ്യേ ഭവതാ സാകം ശ്ലാഘ്യഃ സ്ത്രീണാം വരഃ സ്മൃതഃ ॥ ൨൧ ॥
സംരംസ്യേ ഭവതാ സാകം ശ്ലാഘ്യഃ സ്ത്രീണാം വരഃ സ്മൃതഃ ॥ ൨൧ ॥
ഘൃതം മേ വീര ഭക്ഷ്യം സ്യാന്നേക്ഷേ ത്വാന്യത്ര മൈഥുനാത് ।
വിവാസസം തത് തഥേതി പ്രതിപേദേ മഹാമനാഃ ॥ ൨൨ ॥
വിവാസസം തത് തഥേതി പ്രതിപേദേ മഹാമനാഃ ॥ ൨൨ ॥
അഹോ രൂപമഹോ ഭാവോ നരലോകവിമോഹനമ് ।
കോ ന സേവേത മനുജോ ദേവീം ത്വാം സ്വയമാഗതാമ് ॥ ൨൩ ॥
കോ ന സേവേത മനുജോ ദേവീം ത്വാം സ്വയമാഗതാമ് ॥ ൨൩ ॥
തയാ സ പുരുഷശ്രേഷ്ഠോ രമയന്ത്യാ യഥാര്ഹതഃ ।
രേമേ സുരവിഹാരേഷു കാമം ചൈത്രരഥാദിഷു ॥ ൨൪ ॥
രേമേ സുരവിഹാരേഷു കാമം ചൈത്രരഥാദിഷു ॥ ൨൪ ॥
രമമാണസ്തയാ ദേവ്യാ പദ്മകിഞ്ജല്കഗന്ധയാ ।
തന്മുഖാമോദമുഷിതോ മുമുദേഽഹര്ഗണാന് ബഹൂന് ॥ ൨൫ ॥
തന്മുഖാമോദമുഷിതോ മുമുദേഽഹര്ഗണാന് ബഹൂന് ॥ ൨൫ ॥
അപശ്യന്നുര്വശീമിന്ദ്രോ ഗന്ധര്വാന് സമചോദയത് ।
ഉര്വശീരഹിതം മഹ്യമാസ്ഥാനം നാതിശോഭതേ ॥ ൨൬ ॥
ഉര്വശീരഹിതം മഹ്യമാസ്ഥാനം നാതിശോഭതേ ॥ ൨൬ ॥
തേ ഉപേത്യ മഹാരാത്രേ തമസി പ്രത്യുപസ്ഥിതേ ।
ഉര്വശ്യാ ഉരണൌ ജഹ്രുര്ന്യസ്തൌ രാജനി ജായയാ ॥ ൨൭ ॥
ഉര്വശ്യാ ഉരണൌ ജഹ്രുര്ന്യസ്തൌ രാജനി ജായയാ ॥ ൨൭ ॥
നിശമ്യാക്രന്ദിതം ദേവീ പുത്രയോര്നീയമാനയോഃ ।
ഹതാസ്മ്യഹം കുനാഥേന നപുംസാ വീരമാനിനാ ॥ ൨൮ ॥
ഹതാസ്മ്യഹം കുനാഥേന നപുംസാ വീരമാനിനാ ॥ ൨൮ ॥
യദ്വിശ്രമ്ഭാദഹം നഷ്ടാ ഹൃതാപത്യാ ച ദസ്യുഭിഃ ।
യഃ ശേതേ നിശി സന്ത്രസ്തോ യഥാ നാരീ ദിവാ പുമാന് ॥ ൨൯ ॥
യഃ ശേതേ നിശി സന്ത്രസ്തോ യഥാ നാരീ ദിവാ പുമാന് ॥ ൨൯ ॥
ഇതി വാക്സായകൈര്ബിദ്ധഃ പ്രതോത്ത്രൈരിവ കുഞ്ജരഃ ।
നിശി നിസ്ത്രിംശമാദായ വിവസ്ത്രോഽഭ്യദ്രവദ് രുഷാ ॥ ൩൦ ॥
നിശി നിസ്ത്രിംശമാദായ വിവസ്ത്രോഽഭ്യദ്രവദ് രുഷാ ॥ ൩൦ ॥
തേ വിസൃജ്യോരണൌ തത്ര വ്യദ്യോതന്ത സ്മ വിദ്യുതഃ ।
ആദായ മേഷാവായാന്തം നഗ്നമൈക്ഷത സാ പതിമ് ॥ ൩൧ ॥
ആദായ മേഷാവായാന്തം നഗ്നമൈക്ഷത സാ പതിമ് ॥ ൩൧ ॥
ഐലോഽപി ശയനേ ജായാമപശ്യന് വിമനാ ഇവ ।
തച്ചിത്തോ വിഹ്വലഃ ശോചന് ബഭ്രാമോന്മത്തവന്മഹീമ് ॥ ൩൨ ॥
തച്ചിത്തോ വിഹ്വലഃ ശോചന് ബഭ്രാമോന്മത്തവന്മഹീമ് ॥ ൩൨ ॥
സ താം വീക്ഷ്യ കുരുക്ഷേത്രേ സരസ്വത്യാം ച തത്സഖീഃ ।
പഞ്ച പ്രഹൃഷ്ടവദനഃ പ്രാഹ സൂക്തം പുരൂരവാഃ ॥ ൩൩ ॥
പഞ്ച പ്രഹൃഷ്ടവദനഃ പ്രാഹ സൂക്തം പുരൂരവാഃ ॥ ൩൩ ॥
അഹോ ജായേ തിഷ്ഠ തിഷ്ഠ ഘോരേ ന ത്യക്തുമര്ഹസി ।
മാം ത്വമദ്യാപ്യനിര്വൃത്യ വചാംസി കൃണവാവഹൈ ॥ ൩൪ ॥
മാം ത്വമദ്യാപ്യനിര്വൃത്യ വചാംസി കൃണവാവഹൈ ॥ ൩൪ ॥
സുദേഹോഽയം പതത്യത്ര ദേവി ദൂരം ഹൃതസ്ത്വയാ ।
ഖാദന്ത്യേനം വൃകാ ഗൃധ്രാസ്ത്വത്പ്രസാദസ്യ നാസ്പദമ് ॥ ൩൫ ॥
ഖാദന്ത്യേനം വൃകാ ഗൃധ്രാസ്ത്വത്പ്രസാദസ്യ നാസ്പദമ് ॥ ൩൫ ॥
ഉര്വശ്യുവാച
മാ മൃഥാഃ പുരുഷോഽസി ത്വം മാ സ്മ ത്വാദ്യുര്വൃകാ ഇമേ ।
ക്വാപി സഖ്യം ന വൈ സ്ത്രീണാം വൃകാണാം ഹൃദയം യഥാ ॥ ൩൬ ॥
മാ മൃഥാഃ പുരുഷോഽസി ത്വം മാ സ്മ ത്വാദ്യുര്വൃകാ ഇമേ ।
ക്വാപി സഖ്യം ന വൈ സ്ത്രീണാം വൃകാണാം ഹൃദയം യഥാ ॥ ൩൬ ॥
സ്ത്രിയോ ഹ്യകരുണാഃ ക്രൂരാ ദുര്മര്ഷാഃ പ്രിയസാഹസാഃ ।
ഘ്നന്ത്യല്പാര്ഥേഽപി വിശ്രബ്ധം പതിം ഭ്രാതരമപ്യുത ॥ ൩൭ ॥
ഘ്നന്ത്യല്പാര്ഥേഽപി വിശ്രബ്ധം പതിം ഭ്രാതരമപ്യുത ॥ ൩൭ ॥
വിധായാലീകവിശ്രമ്ഭമജ്ഞേഷു ത്യക്തസൌഹൃദാഃ ।
നവം നവമഭീപ്സന്ത്യഃ പുംശ്ചല്യഃ സ്വൈരവൃത്തയഃ ॥ ൩൮ ॥
നവം നവമഭീപ്സന്ത്യഃ പുംശ്ചല്യഃ സ്വൈരവൃത്തയഃ ॥ ൩൮ ॥
സംവത്സരാന്തേ ഹി ഭവാനേകരാത്രം മയേശ്വരഃ ।
രംസ്യത്യപത്യാനി ച തേ ഭവിഷ്യന്ത്യപരാണി ഭോഃ ॥ ൩൯ ॥
രംസ്യത്യപത്യാനി ച തേ ഭവിഷ്യന്ത്യപരാണി ഭോഃ ॥ ൩൯ ॥
അന്തര്വത്നീമുപാലക്ഷ്യ ദേവീം സ പ്രയയൌ പുരീമ് ।
പുനസ്തത്ര ഗതോഽബ്ദാന്തേ ഉര്വശീം വീരമാതരമ് ॥ ൪൦ ॥
പുനസ്തത്ര ഗതോഽബ്ദാന്തേ ഉര്വശീം വീരമാതരമ് ॥ ൪൦ ॥
ഉപലഭ്യ മുദാ യുക്തഃ സമുവാസ തയാ നിശാമ് ।
അഥൈനമുര്വശീ പ്രാഹ കൃപണം വിരഹാതുരമ് ॥ ൪൧ ॥
അഥൈനമുര്വശീ പ്രാഹ കൃപണം വിരഹാതുരമ് ॥ ൪൧ ॥
ഗന്ധര്വാനുപധാവേമാംസ്തുഭ്യം ദാസ്യന്തി മാമിതി ।
തസ്യ സംസ്തുവതസ്തുഷ്ടാ അഗ്നിസ്ഥാലീം ദദുര്നൃപ ।
ഉര്വശീം മന്യമാനസ്താം സോഽബുധ്യത ചരന് വനേ ॥ ൪൨ ॥
തസ്യ സംസ്തുവതസ്തുഷ്ടാ അഗ്നിസ്ഥാലീം ദദുര്നൃപ ।
ഉര്വശീം മന്യമാനസ്താം സോഽബുധ്യത ചരന് വനേ ॥ ൪൨ ॥
സ്ഥാലീം ന്യസ്യ വനേ ഗത്വാ ഗൃഹാനാധ്യായതോ നിശി ।
ത്രേതായാം സമ്പ്രവൃത്തായാം മനസി ത്രയ്യവര്തത ॥ ൪൩ ॥
ത്രേതായാം സമ്പ്രവൃത്തായാം മനസി ത്രയ്യവര്തത ॥ ൪൩ ॥
സ്ഥാലീസ്ഥാനം ഗതോഽശ്വത്ഥം ശമീഗര്ഭം വിലക്ഷ്യ സഃ ।
തേന ദ്വേ അരണീ കൃത്വാ ഉര്വശീലോകകാമ്യയാ ॥ ൪൪ ॥
തേന ദ്വേ അരണീ കൃത്വാ ഉര്വശീലോകകാമ്യയാ ॥ ൪൪ ॥
ഉര്വശീം മന്ത്രതോ ധ്യായന്നധരാരണിമുത്തരാമ് ।
ആത്മാനമുഭയോര്മധ്യേ യത് തത് പ്രജനനം പ്രഭുഃ ॥ ൪൫ ॥
ആത്മാനമുഭയോര്മധ്യേ യത് തത് പ്രജനനം പ്രഭുഃ ॥ ൪൫ ॥
തസ്യ നിര്മന്ഥനാജ്ജാതോ ജാതവേദാ വിഭാവസുഃ ।
ത്രയ്യാ സ വിദ്യയാ രാജ്ഞാ പുത്രത്വേ കല്പിതസ്ത്രിവൃത് ॥ ൪൬ ॥
ത്രയ്യാ സ വിദ്യയാ രാജ്ഞാ പുത്രത്വേ കല്പിതസ്ത്രിവൃത് ॥ ൪൬ ॥
തേനായജത യജ്ഞേശം ഭഗവന്തമധോക്ഷജമ് ।
ഉര്വശീലോകമന് വിച്ഛന്സര്വദേവമയം ഹരിമ് ॥ ൪൭ ॥
ഉര്വശീലോകമന് വിച്ഛന്സര്വദേവമയം ഹരിമ് ॥ ൪൭ ॥
ഏക ഏവ പുരാ വേദഃ പ്രണവഃ സര്വവാങ്മയഃ ।
ദേവോ നാരായണോ നാന്യ ഏകോഽഗ്നിര്വര്ണ ഏവ ച ॥ ൪൮ ॥
ദേവോ നാരായണോ നാന്യ ഏകോഽഗ്നിര്വര്ണ ഏവ ച ॥ ൪൮ ॥
പുരൂരവസ ഏവാസീത് ത്രയീ ത്രേതാമുഖേ നൃപ ।
അഗ്നിനാ പ്രജയാ രാജാ ലോകം ഗാന്ധര്വമേയിവാന് ॥ ൪൯ ॥
അഗ്നിനാ പ്രജയാ രാജാ ലോകം ഗാന്ധര്വമേയിവാന് ॥ ൪൯ ॥