શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
ઐલસ્ય ચોર્વશીગર્ભાત્ ષડાસન્નાત્મજા નૃપ ।
આયુઃ શ્રુતાયુઃ સત્યાયૂ રયોઽથ વિજયો જયઃ ॥ ૧ ॥
ઐલસ્ય ચોર્વશીગર્ભાત્ ષડાસન્નાત્મજા નૃપ ।
આયુઃ શ્રુતાયુઃ સત્યાયૂ રયોઽથ વિજયો જયઃ ॥ ૧ ॥
શ્રુતાયોર્વસુમાન્ પુત્રઃ સત્યાયોશ્ચ શ્રુતઞ્જયઃ ।
રયસ્ય સુત એકશ્ચ જયસ્ય તનયોઽમિતઃ ॥ ૨ ॥
રયસ્ય સુત એકશ્ચ જયસ્ય તનયોઽમિતઃ ॥ ૨ ॥
ભીમસ્તુ વિજયસ્યાથ કાઞ્ચનો હોત્રકસ્તતઃ ।
તસ્ય જહ્નુઃ સુતો ગઙ્ગાં ગણ્ડૂષીકૃત્ય યોઽપિબત્ ॥ ૩ ॥
તસ્ય જહ્નુઃ સુતો ગઙ્ગાં ગણ્ડૂષીકૃત્ય યોઽપિબત્ ॥ ૩ ॥
જહ્નોસ્તુ પુરુસ્તસ્યાથ બલાકશ્ચાત્મજોઽજકઃ ।
તતઃ કુશઃ કુશસ્યાપિ કુશામ્બુસ્તનયો વસુઃ ।
કુશનાભશ્ચ ચત્વારો ગાધિરાસીત્ કુશામ્બુજઃ ॥ ૪ ॥
તતઃ કુશઃ કુશસ્યાપિ કુશામ્બુસ્તનયો વસુઃ ।
કુશનાભશ્ચ ચત્વારો ગાધિરાસીત્ કુશામ્બુજઃ ॥ ૪ ॥
તસ્ય સત્યવતીં કન્યામૃચીકોઽયાચત દ્વિજઃ ।
વરં વિસદૃશં મત્વા ગાધિર્ભાર્ગવમબ્રવીત્ ॥ ૫ ॥
વરં વિસદૃશં મત્વા ગાધિર્ભાર્ગવમબ્રવીત્ ॥ ૫ ॥
એકતઃ શ્યામકર્ણાનાં હયાનાં ચન્દ્રવર્ચસામ્ ।
સહસ્રં દીયતાં શુલ્કં કન્યાયાઃ કુશિકા વયમ્ ॥ ૬ ॥
સહસ્રં દીયતાં શુલ્કં કન્યાયાઃ કુશિકા વયમ્ ॥ ૬ ॥
ઇત્યુક્તસ્તન્મતં જ્ઞાત્વા ગતઃ સ વરુણાન્તિકમ્ ।
આનીય દત્ત્વા તાનશ્વાનુપયેમે વરાનનામ્ ॥ ૭ ॥
આનીય દત્ત્વા તાનશ્વાનુપયેમે વરાનનામ્ ॥ ૭ ॥
સ ઋષિઃ પ્રાર્થિતઃ પત્ન્યા શ્વશ્ર્વા ચાપત્યકામ્યયા ।
શ્રપયિત્વોભયૈર્મન્ત્રૈશ્ચરું સ્નાતું ગતો મુનિઃ ॥ ૮ ॥
શ્રપયિત્વોભયૈર્મન્ત્રૈશ્ચરું સ્નાતું ગતો મુનિઃ ॥ ૮ ॥
તાવત્ સત્યવતી માત્રા સ્વચરું યાચિતા સતી ।
શ્રેષ્ઠં મત્વા તયાયચ્છન્માત્રે માતુરદત્ સ્વયમ્ ॥ ૯ ॥
શ્રેષ્ઠં મત્વા તયાયચ્છન્માત્રે માતુરદત્ સ્વયમ્ ॥ ૯ ॥
તદ્ વિદિત્વા મુનિઃ પ્રાહ પત્નીં કષ્ટમકારષીઃ ।
ઘોરો દણ્ડધરઃ પુત્રો ભ્રાતા તે બ્રહ્મવિત્તમઃ ॥ ૧૦ ॥
ઘોરો દણ્ડધરઃ પુત્રો ભ્રાતા તે બ્રહ્મવિત્તમઃ ॥ ૧૦ ॥
પ્રસાદિતઃ સત્યવત્યા મૈવં ભૂરિતિ ભાર્ગવઃ ।
અથ તર્હિ ભવેત્ પૌત્રો જમદગ્નિસ્તતોઽભવત્ ॥ ૧૧ ॥
અથ તર્હિ ભવેત્ પૌત્રો જમદગ્નિસ્તતોઽભવત્ ॥ ૧૧ ॥
સા ચાભૂત્ સુમહત્પુણ્યા કૌશિકી લોકપાવની ।
રેણોઃ સુતાં રેણુકાં વૈ જમદગ્નિરુવાહ યામ્ ॥ ૧૨ ॥
રેણોઃ સુતાં રેણુકાં વૈ જમદગ્નિરુવાહ યામ્ ॥ ૧૨ ॥
તસ્યાં વૈ ભાર્ગવઋષેઃ સુતા વસુમદાદયઃ ।
યવીયાઞ્જજ્ઞ એતેષાં રામ ઇત્યભિવિશ્રુતઃ ॥ ૧૩ ॥
યવીયાઞ્જજ્ઞ એતેષાં રામ ઇત્યભિવિશ્રુતઃ ॥ ૧૩ ॥
યમાહુર્વાસુદેવાંશં હૈહયાનાં કુલાન્તકમ્ ।
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ય ઇમાં ચક્રે નિઃક્ષત્રિયાં મહીમ્ ॥ ૧૪ ॥
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ય ઇમાં ચક્રે નિઃક્ષત્રિયાં મહીમ્ ॥ ૧૪ ॥
દૃપ્તં ક્ષત્રં ભુવો ભારમબ્રહ્મણ્યમનીનશત્ ।
રજસ્તમોવૃતમહન્ ફલ્ગુન્યપિ કૃતેહસિ ॥ ૧૫ ॥
રજસ્તમોવૃતમહન્ ફલ્ગુન્યપિ કૃતેહસિ ॥ ૧૫ ॥
શ્રીરાજોવાચ
કિં તદંહો ભગવતો રાજન્યૈરજિતાત્મભિઃ ।
કૃતં યેન કુલં નષ્ટં ક્ષત્રિયાણામભીક્ષ્ણશઃ ॥ ૧૬ ॥
કિં તદંહો ભગવતો રાજન્યૈરજિતાત્મભિઃ ।
કૃતં યેન કુલં નષ્ટં ક્ષત્રિયાણામભીક્ષ્ણશઃ ॥ ૧૬ ॥
શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
હૈહયાનામધિપતિરર્જુનઃ ક્ષત્રિયર્ષભઃ ।
દત્તં નારાયણાંશાંશમારાધ્ય પરિકર્મભિઃ ॥ ૧૭ ॥
હૈહયાનામધિપતિરર્જુનઃ ક્ષત્રિયર્ષભઃ ।
દત્તં નારાયણાંશાંશમારાધ્ય પરિકર્મભિઃ ॥ ૧૭ ॥
બાહૂન્ દશશતં લેભે દુર્ધર્ષત્વમરાતિષુ ।
અવ્યાહતેન્દ્રિયૌજઃશ્રીતેજોવીર્યયશોબલમ્ ॥ ૧૮ ॥
અવ્યાહતેન્દ્રિયૌજઃશ્રીતેજોવીર્યયશોબલમ્ ॥ ૧૮ ॥
યોગેશ્વરત્વમૈશ્વર્યં ગુણા યત્રાણિમાદયઃ ।
ચચારાવ્યાહતગતિર્લોકેષુ પવનો યથા ॥ ૧૯ ॥
ચચારાવ્યાહતગતિર્લોકેષુ પવનો યથા ॥ ૧૯ ॥
સ્ત્રીરત્નૈરાવૃતઃ ક્રીડન્ રેવામ્ભસિ મદોત્કટઃ ।
વૈજયન્તીં સ્રજં બિભ્રદ્ રુરોધ સરિતં ભુજૈઃ ॥ ૨૦ ॥
વૈજયન્તીં સ્રજં બિભ્રદ્ રુરોધ સરિતં ભુજૈઃ ॥ ૨૦ ॥
વિપ્લાવિતં સ્વશિબિરં પ્રતિસ્રોતઃસરિજ્જલૈઃ ।
નામૃષ્યત્ તસ્ય તદ્ વીર્યં વીરમાની દશાનનઃ ॥ ૨૧ ॥
નામૃષ્યત્ તસ્ય તદ્ વીર્યં વીરમાની દશાનનઃ ॥ ૨૧ ॥
ગૃહીતો લીલયા સ્ત્રીણાં સમક્ષં કૃતકિલ્બિષઃ ।
માહિષ્મત્યાં સન્નિરુદ્ધો મુક્તો યેન કપિર્યથા ॥ ૨૨ ॥
માહિષ્મત્યાં સન્નિરુદ્ધો મુક્તો યેન કપિર્યથા ॥ ૨૨ ॥
સ એકદા તુ મૃગયાં વિચરન્ વિજને વને ।
યદૃચ્છયાશ્રમપદં જમદગ્નેરુપાવિશત્ ॥ ૨૩ ॥
યદૃચ્છયાશ્રમપદં જમદગ્નેરુપાવિશત્ ॥ ૨૩ ॥
તસ્મૈ સ નરદેવાય મુનિરર્હણમાહરત્ ।
સસૈન્યામાત્યવાહાય હવિષ્મત્યા તપોધનઃ ॥ ૨૪ ॥
સસૈન્યામાત્યવાહાય હવિષ્મત્યા તપોધનઃ ॥ ૨૪ ॥
સ વૈ રત્નં તુ તદ્ દૃષ્ટ્વા આત્મૈશ્વર્યાતિશાયનમ્ ।
તન્નાદ્રિયતાગ્નિહોત્ર્યાં સાભિલાષઃ સહૈહયઃ ॥ ૨૫ ॥
તન્નાદ્રિયતાગ્નિહોત્ર્યાં સાભિલાષઃ સહૈહયઃ ॥ ૨૫ ॥
હવિર્ધાનીમૃષેર્દર્પાન્નરાન્ હર્તુમચોદયત્ ।
તે ચ માહિષ્મતીં નિન્યુઃ સવત્સાં ક્રન્દતીં બલાત્ ॥ ૨૬ ॥
તે ચ માહિષ્મતીં નિન્યુઃ સવત્સાં ક્રન્દતીં બલાત્ ॥ ૨૬ ॥
અથ રાજનિ નિર્યાતે રામ આશ્રમ આગતઃ ।
શ્રુત્વા તત્ તસ્ય દૌરાત્મ્યં ચુક્રોધાહિરિવાહતઃ ॥ ૨૭ ॥
શ્રુત્વા તત્ તસ્ય દૌરાત્મ્યં ચુક્રોધાહિરિવાહતઃ ॥ ૨૭ ॥
ઘોરમાદાય પરશું સતૂણં વર્મ કાર્મુકમ્ ।
અન્વધાવત દુર્મર્ષો મૃગેન્દ્ર ઇવ યૂથપમ્ ॥ ૨૮ ॥
અન્વધાવત દુર્મર્ષો મૃગેન્દ્ર ઇવ યૂથપમ્ ॥ ૨૮ ॥
તમાપતન્તં ભૃગુવર્યમોજસા
ધનુર્ધરં બાણપરશ્વધાયુધમ્ ।
ઐણેયચર્મામ્બરમર્કધામભિ-
ર્યુતં જટાભિર્દદૃશે પુરીં વિશન્ ॥ ૨૯ ॥
ધનુર્ધરં બાણપરશ્વધાયુધમ્ ।
ઐણેયચર્મામ્બરમર્કધામભિ-
ર્યુતં જટાભિર્દદૃશે પુરીં વિશન્ ॥ ૨૯ ॥
અચોદયદ્ધસ્તિરથાશ્વપત્તિભિ-
ર્ગદાસિબાણર્ષ્ટિશતઘ્નિશક્તિભિઃ ।
અક્ષૌહિણીઃ સપ્તદશાતિભીષણા-
સ્તા રામ એકો ભગવાનસૂદયત્ ॥ ૩૦ ॥
ર્ગદાસિબાણર્ષ્ટિશતઘ્નિશક્તિભિઃ ।
અક્ષૌહિણીઃ સપ્તદશાતિભીષણા-
સ્તા રામ એકો ભગવાનસૂદયત્ ॥ ૩૦ ॥
યતો યતોઽસૌ પ્રહરત્પરશ્વધો
મનોઽનિલૌજાઃ પરચક્રસૂદનઃ ।
તતસ્તતશ્છિન્નભુજોરુકન્ધરા
નિપેતુરુર્વ્યાં હતસૂતવાહનાઃ ॥ ૩૧ ॥
મનોઽનિલૌજાઃ પરચક્રસૂદનઃ ।
તતસ્તતશ્છિન્નભુજોરુકન્ધરા
નિપેતુરુર્વ્યાં હતસૂતવાહનાઃ ॥ ૩૧ ॥
દૃષ્ટ્વા સ્વસૈન્યં રુધિરૌઘકર્દમે
રણાજિરે રામકુઠારસાયકૈઃ ।
વિવૃક્ણવર્મધ્વજચાપવિગ્રહં
નિપાતિતં હૈહય આપતદ્ રુષા ॥ ૩૨ ॥
રણાજિરે રામકુઠારસાયકૈઃ ।
વિવૃક્ણવર્મધ્વજચાપવિગ્રહં
નિપાતિતં હૈહય આપતદ્ રુષા ॥ ૩૨ ॥
અથાર્જુનઃ પઞ્ચશતેષુ બાહુભિ-
ર્ધનુઃષુ બાણાન્ યુગપત્ સ સન્દધે ।
રામાય રામોઽસ્ત્રભૃતાં સમગ્રણી-
સ્તાન્યેકધન્વેષુભિરાચ્છિનત્ સમમ્ ॥ ૩૩ ॥
ર્ધનુઃષુ બાણાન્ યુગપત્ સ સન્દધે ।
રામાય રામોઽસ્ત્રભૃતાં સમગ્રણી-
સ્તાન્યેકધન્વેષુભિરાચ્છિનત્ સમમ્ ॥ ૩૩ ॥
પુનઃ સ્વહસ્તૈરચલાન્ મૃધેઽઙ્ઘ્રિપા-
નુત્ક્ષિપ્ય વેગાદભિધાવતો યુધિ ।
ભુજાન્ કુઠારેણ કઠોરનેમિના
ચિચ્છેદ રામઃ પ્રસભં ત્વહેરિવ ॥ ૩૪ ॥
નુત્ક્ષિપ્ય વેગાદભિધાવતો યુધિ ।
ભુજાન્ કુઠારેણ કઠોરનેમિના
ચિચ્છેદ રામઃ પ્રસભં ત્વહેરિવ ॥ ૩૪ ॥
કૃત્તબાહોઃ શિરસ્તસ્ય ગિરેઃ શૃઙ્ગમિવાહરત્ ।
હતે પિતરિ તત્પુત્રા અયુતં દુદ્રુવુર્ભયાત્ ॥ ૩૫ ॥
હતે પિતરિ તત્પુત્રા અયુતં દુદ્રુવુર્ભયાત્ ॥ ૩૫ ॥
અગ્નિહોત્રીમુપાવર્ત્ય સવત્સાં પરવીરહા ।
સમુપેત્યાશ્રમં પિત્રે પરિક્લિષ્ટાં સમર્પયત્ ॥ ૩૬ ॥
સમુપેત્યાશ્રમં પિત્રે પરિક્લિષ્ટાં સમર્પયત્ ॥ ૩૬ ॥
સ્વકર્મ તત્કૃતં રામઃ પિત્રે ભ્રાતૃભ્ય એવ ચ ।
વર્ણયામાસ તચ્છ્રુત્વા જમદગ્નિરભાષત ॥ ૩૭ ॥
વર્ણયામાસ તચ્છ્રુત્વા જમદગ્નિરભાષત ॥ ૩૭ ॥
રામ રામ મહાબાહો ભવાન્ પાપમકારષીત્ ।
અવધીન્નરદેવં યત્સર્વદેવમયં વૃથા ॥ ૩૮ ॥
અવધીન્નરદેવં યત્સર્વદેવમયં વૃથા ॥ ૩૮ ॥
વયં હિ બ્રાહ્મણાસ્તાત ક્ષમયાર્હણતાં ગતાઃ ।
યયા લોકગુરુર્દેવઃ પારમેષ્ઠ્યમગાત્ પદમ્ ॥ ૩૯ ॥
યયા લોકગુરુર્દેવઃ પારમેષ્ઠ્યમગાત્ પદમ્ ॥ ૩૯ ॥
ક્ષમયા રોચતે લક્ષ્મીર્બ્રાહ્મી સૌરી યથા પ્રભા ।
ક્ષમિણામાશુ ભગવાંસ્તુષ્યતે હરિરીશ્વરઃ ॥ ૪૦ ॥
ક્ષમિણામાશુ ભગવાંસ્તુષ્યતે હરિરીશ્વરઃ ॥ ૪૦ ॥
રાજ્ઞો મૂર્ધાભિષિક્તસ્ય વધો બ્રહ્મવધાદ્ ગુરુઃ ।
તીર્થસંસેવયા ચાંહો જહ્યઙ્ગાચ્યુતચેતનઃ ॥ ૪૧ ॥
તીર્થસંસેવયા ચાંહો જહ્યઙ્ગાચ્યુતચેતનઃ ॥ ૪૧ ॥