శ్రీశుక ఉవాచ
మాన్ధాతుః పుత్రప్రవరో యోఽమ్బరీషః ప్రకీర్తితః ।
పితామహేన ప్రవృతో యౌవనాశ్వస్తు తత్సుతః ।
హారీతస్తస్య పుత్రోఽభూన్మాన్ధాతృప్రవరా ఇమే ॥ ౧ ॥
మాన్ధాతుః పుత్రప్రవరో యోఽమ్బరీషః ప్రకీర్తితః ।
పితామహేన ప్రవృతో యౌవనాశ్వస్తు తత్సుతః ।
హారీతస్తస్య పుత్రోఽభూన్మాన్ధాతృప్రవరా ఇమే ॥ ౧ ॥
నర్మదా భ్రాతృభిర్దత్తా పురుకుత్సాయ యోరగైః ।
తయా రసాతలం నీతో భుజగేన్ద్రప్రయుక్తయా ॥ ౨ ॥
తయా రసాతలం నీతో భుజగేన్ద్రప్రయుక్తయా ॥ ౨ ॥
గన్ధర్వానవధీత్ తత్ర వధ్యాన్ వై విష్ణుశక్తిధృక్ ।
నాగాల్లబ్ధవరః సర్పాదభయం స్మరతామిదమ్ ॥ ౩ ॥
నాగాల్లబ్ధవరః సర్పాదభయం స్మరతామిదమ్ ॥ ౩ ॥
త్రసద్దస్యుః పౌరుకుత్సో యోఽనరణ్యస్య దేహకృత్ ।
హర్యశ్వస్తత్సుతస్తస్మాత్ప్రారుణోఽథ త్రిబన్ధనః ॥ ౪ ॥
హర్యశ్వస్తత్సుతస్తస్మాత్ప్రారుణోఽథ త్రిబన్ధనః ॥ ౪ ॥
తస్య సత్యవ్రతః పుత్రస్త్రిశఙ్కురితి విశ్రుతః ।
ప్రాప్తశ్చాణ్డాలతాం శాపాద్ గురోః కౌశికతేజసా ॥ ౫ ॥
ప్రాప్తశ్చాణ్డాలతాం శాపాద్ గురోః కౌశికతేజసా ॥ ౫ ॥
సశరీరో గతః స్వర్గమద్యాపి దివి దృశ్యతే ।
పాతితోఽవాక్ శిరా దేవైస్తేనైవ స్తమ్భితో బలాత్ ॥ ౬ ॥
పాతితోఽవాక్ శిరా దేవైస్తేనైవ స్తమ్భితో బలాత్ ॥ ౬ ॥
త్రైశఙ్కవో హరిశ్చన్ద్రో విశ్వామిత్రవసిష్ఠయోః ।
యన్నిమిత్తమభూద్ యుద్ధం పక్షిణోర్బహువార్షికమ్ ॥ ౭ ॥
యన్నిమిత్తమభూద్ యుద్ధం పక్షిణోర్బహువార్షికమ్ ॥ ౭ ॥
సోఽనపత్యో విషణ్ణాత్మా నారదస్యోపదేశతః ।
వరుణం శరణం యాతః పుత్రో మే జాయతాం ప్రభో ॥ ౮ ॥
వరుణం శరణం యాతః పుత్రో మే జాయతాం ప్రభో ॥ ౮ ॥
యది వీరో మహారాజ తేనైవ త్వాం యజే ఇతి ।
తథేతి వరుణేనాస్య పుత్రో జాతస్తు రోహితః ॥ ౯ ॥
తథేతి వరుణేనాస్య పుత్రో జాతస్తు రోహితః ॥ ౯ ॥
జాతః సుతో హ్యనేనాఙ్గ మాం యజస్వేతి సోఽబ్రవీత్ ।
యదా పశుర్నిర్దశః స్యాదథ మేధ్యో భవేదితి ॥ ౧౦ ॥
యదా పశుర్నిర్దశః స్యాదథ మేధ్యో భవేదితి ॥ ౧౦ ॥
నిర్దశే చ స ఆగత్య యజస్వేత్యాహ సోఽబ్రవీత్ ।
దన్తాః పశోర్యజ్జాయేరన్నథ మేధ్యో భవేదితి ॥ ౧౧ ॥
దన్తాః పశోర్యజ్జాయేరన్నథ మేధ్యో భవేదితి ॥ ౧౧ ॥
దన్తా జాతా యజస్వేతి స ప్రత్యాహాథ సోఽబ్రవీత్ ।
యదా పతన్త్యస్య దన్తా అథ మేధ్యో భవేదితి ॥ ౧౨ ॥
యదా పతన్త్యస్య దన్తా అథ మేధ్యో భవేదితి ॥ ౧౨ ॥
పశోర్నిపతితా దన్తా యజస్వేత్యాహ సోఽబ్రవీత్ ।
యదా పశోః పునర్దన్తా జాయన్తేఽథ పశుః శుచిః ॥ ౧౩ ॥
యదా పశోః పునర్దన్తా జాయన్తేఽథ పశుః శుచిః ॥ ౧౩ ॥
పునర్జాతా యజస్వేతి స ప్రత్యాహాథ సోఽబ్రవీత్ ।
సాన్నాహికో యదా రాజన్ రాజన్యోఽథ పశుః శుచిః ॥ ౧౪ ॥
సాన్నాహికో యదా రాజన్ రాజన్యోఽథ పశుః శుచిః ॥ ౧౪ ॥
ఇతి పుత్రానురాగేణ స్నేహయన్త్రితచేతసా ।
కాలం వఞ్చయతా తం తముక్తో దేవస్తమైక్షత ॥ ౧౫ ॥
కాలం వఞ్చయతా తం తముక్తో దేవస్తమైక్షత ॥ ౧౫ ॥
రోహితస్తదభిజ్ఞాయ పితుః కర్మ చికీర్షితమ్ ।
ప్రాణప్రేప్సుర్ధనుష్పాణిరరణ్యం ప్రత్యపద్యత ॥ ౧౬ ॥
ప్రాణప్రేప్సుర్ధనుష్పాణిరరణ్యం ప్రత్యపద్యత ॥ ౧౬ ॥
పితరం వరుణగ్రస్తం శ్రుత్వా జాతమహోదరమ్ ।
రోహితో గ్రామమేయాయ తమిన్ద్రః ప్రత్యషేధత ॥ ౧౭ ॥
రోహితో గ్రామమేయాయ తమిన్ద్రః ప్రత్యషేధత ॥ ౧౭ ॥
భూమేః పర్యటనం పుణ్యం తీర్థక్షేత్రనిషేవణైః ।
రోహితాయాదిశచ్ఛక్రః సోఽప్యరణ్యేఽవసత్ సమామ్ ॥ ౧౮ ॥
రోహితాయాదిశచ్ఛక్రః సోఽప్యరణ్యేఽవసత్ సమామ్ ॥ ౧౮ ॥
ఏవం ద్వితీయే తృతీయే చతుర్థే పఞ్చమే తథా ।
అభ్యేత్యాభ్యేత్య స్థవిరో విప్రో భూత్వాహ వృత్రహా ॥ ౧౯ ॥
అభ్యేత్యాభ్యేత్య స్థవిరో విప్రో భూత్వాహ వృత్రహా ॥ ౧౯ ॥
షష్ఠం సంవత్సరం తత్ర చరిత్వా రోహితః పురీమ్ ।
ఉపవ్రజన్నజీగర్తాదక్రీణాన్మధ్యమం సుతమ్ ।
శునఃశేఫం పశుం పిత్రే ప్రదాయ సమవన్దత ॥ ౨౦ ॥
ఉపవ్రజన్నజీగర్తాదక్రీణాన్మధ్యమం సుతమ్ ।
శునఃశేఫం పశుం పిత్రే ప్రదాయ సమవన్దత ॥ ౨౦ ॥
తతః పురుషమేధేన హరిశ్చన్ద్రో మహాయశాః ।
ముక్తోదరోఽయజద్ దేవాన్ వరుణాదీన్ మహత్కథః ॥ ౨౧ ॥
ముక్తోదరోఽయజద్ దేవాన్ వరుణాదీన్ మహత్కథః ॥ ౨౧ ॥
విశ్వామిత్రోఽభవత్ తస్మిన్ హోతా చాధ్వర్యురాత్మవాన్ ।
జమదగ్నిరభూద్ బ్రహ్మా వసిష్ఠోఽయాస్యః సామగః ॥ ౨౨ ॥
జమదగ్నిరభూద్ బ్రహ్మా వసిష్ఠోఽయాస్యః సామగః ॥ ౨౨ ॥
తస్మై తుష్టో దదావిన్ద్రః శాతకౌమ్భమయం రథమ్ ।
శునఃశేఫస్య మాహాత్మ్యముపరిష్టాత్ ప్రచక్ష్యతే ॥ ౨౩ ॥
శునఃశేఫస్య మాహాత్మ్యముపరిష్టాత్ ప్రచక్ష్యతే ॥ ౨౩ ॥
సత్యం సారం ధృతిం దృష్ట్వా సభార్యస్య చ భూపతేః ।
విశ్వామిత్రో భృశం ప్రీతో దదావవిహతాం గతిమ్ ॥ ౨౪ ॥
విశ్వామిత్రో భృశం ప్రీతో దదావవిహతాం గతిమ్ ॥ ౨౪ ॥
మనః పృథివ్యాం తామద్భిస్తేజసాపోఽనిలేన తత్ ।
ఖే వాయుం ధారయంస్తచ్చ భూతాదౌ తం మహాత్మని ।
తస్మిఞ్జ్ఞానకలాం ధ్యాత్వా తయాజ్ఞానం వినిర్దహన్ ॥ ౨౫ ॥
ఖే వాయుం ధారయంస్తచ్చ భూతాదౌ తం మహాత్మని ।
తస్మిఞ్జ్ఞానకలాం ధ్యాత్వా తయాజ్ఞానం వినిర్దహన్ ॥ ౨౫ ॥
హిత్వా తాం స్వేన భావేన నిర్వాణసుఖసంవిదా ।
అనిర్దేశ్యాప్రతర్క్యేణ తస్థౌ విధ్వస్తబన్ధనః ॥ ౨౬ ॥
అనిర్దేశ్యాప్రతర్క్యేణ తస్థౌ విధ్వస్తబన్ధనః ॥ ౨౬ ॥