Brahman

ತತ್ತ್ವಬೋಧ (ಆದಿ ಶಙ್ಕರಾಚಾರ್ಯ)

(Tattvabodha in Kannada)

Adi Shankaracharya

Tattvabodha is a fundamental Vedantic text attributed to Adi Shankaracharya, structured as a dialogue between a Guru and a disciple. It systematically categorizes key concepts such as the Tattvas, the three states of consciousness, the five sheaths, and the nature of the Atman. By elucidating the distinction between the self and the non-self, the text serves as a vital introductory manual for seekers of Advaita Vedanta. Studying and contemplating these teachings aids in dissolving ignorance, granting the practitioner profound clarity, spiritual discrimination, and the ultimate realization of the identity between the individual soul and the universal Brahman.

ಧ್ಯಾನಂ
ವಾಸುದೇವೇನ್ದ್ರಯೋಗೀನ್ದ್ರಂ ನತ್ವಾ ಜ್ಞಾನಪ್ರದಂ ಗುರುಮ್ ।
ಮುಮುಕ್ಷೂಣಾಂ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ತತ್ತ್ವಬೋಧೋಭಿಧೀಯತೇ ॥
ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಸಮ್ಪನ್ನಾಧಿಕಾರಿಣಾಂ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನಭೂತಂ
ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಪ್ರಕಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ।
ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಮ್
ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಂ ಕಿಮ್ ?
ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ।
ಇಹಾಮುತ್ರಾರ್ಥಫಲಭೋಗವಿರಾಗಃ ।
ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಸಮ್ಪತ್ತಿಃ ।
ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ಚೇತಿ ।
ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ
ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ಕಃ ?
ನಿತ್ಯವಸ್ತ್ವೇಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತದ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಂ ಸರ್ವಮನಿತ್ಯಮ್ ।
ಅಯಮೇವ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ।
ವಿರಾಗಃ
ವಿರಾಗಃ ಕಃ ?
ಇಹಸ್ವರ್ಗಭೋಗೇಷು ಇಚ್ಛಾರಾಹಿತ್ಯಮ್ ।
ಶಮಾದಿಸಾಧನಸಮ್ಪತ್ತಿಃ
ಶಮಾದಿಸಾಧನಸಮ್ಪತ್ತಿಃ ಕಾ ?
ಶಮೋ ದಮ ಉಪರಮಸ್ತಿತಿಕ್ಷಾ ಶ್ರದ್ಧಾ ಸಮಾಧಾನಂ ಚ ಇತಿ ।ಶಮಃ ಕಃ ?
ಮನೋನಿಗ್ರಹಃ ।
ದಮಃ ಕಃ ?
ಚಕ್ಷುರಾದಿಬಾಹ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ ।
ಉಪರಮಃ ಕಃ ?
ಸ್ವಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಮೇವ ।
ತಿತಿಕ್ಷಾ ಕಾ ?
ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖಾದಿಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಮ್ ।
ಶ್ರದ್ಧಾ ಕೀದೃಶೀ ?
ಗುರುವೇದಾನ್ತವಾಕ್ಯಾದಿಷು ವಿಶ್ವಾಸಃ ಶ್ರದ್ಧಾ ।
ಸಮಾಧಾನಂ ಕಿಮ್ ?
ಚಿತ್ತೈಕಾಗ್ರತಾ ।
ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ
ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ಕಿಮ್ ?
ಮೋಕ್ಷೋ ಮೇ ಭೂಯಾದ್ ಇತಿ ಇಚ್ಛಾ ।
ಏತತ್ ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಮ್ ।
ತತಸ್ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಸ್ಯಾಧಿಕಾರಿಣೋ ಭವನ್ತಿ ।
ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಃ
ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಃ ಕಃ ?
ಆತ್ಮಾ ಸತ್ಯಂ ತದನ್ಯತ್ ಸರ್ವಂ ಮಿಥ್ಯೇತಿ ।ಆತ್ಮಾ ಕಃ ?
ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಕಾರಣಶರೀರಾದ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಃ ಪಞ್ಚಕೋಶಾತೀತಃ ಸನ್
ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಸಾಕ್ಷೀ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಸ್ವರೂಪಃ ಸನ್
ಯಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸ ಆತ್ಮಾ ।
ಶರೀರತ್ರಯಂ (ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್)
ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ ಕಿಮ್ ?
ಪಞ್ಚೀಕೃತಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತೈಃ ಕೃತಂ ಸತ್ಕರ್ಮಜನ್ಯಂ
ಸುಖದುಃಖಾದಿಭೋಗಾಯತನಂ ಶರೀರಮ್
ಅಸ್ತಿ ಜಾಯತೇ ವರ್ಧತೇ ವಿಪರಿಣಮತೇ ಅಪಕ್ಷೀಯತೇ ವಿನಶ್ಯತೀತಿ
ಷಡ್ವಿಕಾರವದೇತತ್ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್ ।
ಶರೀರತ್ರಯಂ (ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಮ್)
ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಂ ಕಿಮ್ ?
ಅಪಞ್ಚೀಕೃತಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತೈಃ ಕೃತಂ ಸತ್ಕರ್ಮಜನ್ಯಂ
ಸುಖದುಃಖಾದಿಭೋಗಸಾಧನಂ
ಪಞ್ಚಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಞ್ಚಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಞ್ಚಪ್ರಾಣಾದಯಃ
ಮನಶ್ಚೈಕಂ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚೈಕಾ
ಏವಂ ಸಪ್ತದಶಾಕಲಾಭಿಃ ಸಹ ಯತ್ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಮ್ ।
ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ
ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಕ್ ಚಕ್ಷುಃ ರಸನಾ ಘ್ರಾಣಂ ಇತಿ ಪಞ್ಚ ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ।
ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ದಿಗ್ದೇವತಾ ।
ತ್ವಚೋ ವಾಯುಃ ।
ಚಕ್ಷುಷಃ ಸೂರ್ಯಃ ।
ರಸನಾಯಾ ವರುಣಃ ।
ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ಅಶ್ವಿನೌ ।

ಇತಿ ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯದೇವತಾಃ ।

ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಶಬ್ದಗ್ರಹಣಮ್ ।
ತ್ವಚೋ ವಿಷಯಃ ಸ್ಪರ್ಶಗ್ರಹಣಮ್ ।
ಚಕ್ಷುಷೋ ವಿಷಯಃ ರೂಪಗ್ರಹಣಮ್ ।
ರಸನಾಯಾ ವಿಷಯಃ ರಸಗ್ರಹಣಮ್ ।
ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಗನ್ಧಗ್ರಹಣಂ ಇತಿ ।
ಪಞ್ಚಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ
ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಪಾಯೂಪಸ್ಥಾನೀತಿ ಪಞ್ಚಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ।
ವಾಚೋ ದೇವತಾ ವಹ್ನಿಃ ।
ಹಸ್ತಯೋರಿನ್ದ್ರಃ ।
ಪಾದಯೋರ್ವಿಷ್ಣುಃ ।
ಪಾಯೋರ್ಮೃತ್ಯುಃ ।
ಉಪಸ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।

ಇತಿ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯದೇವತಾಃ ।

ವಾಚೋ ವಿಷಯಃ ಭಾಷಣಮ್ ।
ಪಾಣ್ಯೋರ್ವಿಷಯಃ ವಸ್ತುಗ್ರಹಣಮ್ ।
ಪಾದಯೋರ್ವಿಷಯಃ ಗಮನಮ್ ।
ಪಾಯೋರ್ವಿಷಯಃ ಮಲತ್ಯಾಗಃ ।
ಉಪಸ್ಥಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಆನನ್ದ ಇತಿ ।
ಕಾರಣಶರೀರಮ್
ಕಾರಣಶರೀರಂ ಕಿಮ್ ?
ಅನಿರ್ವಾಚ್ಯಾನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾರೂಪಂ ಶರೀರದ್ವಯಸ್ಯ ಕಾರಣಮಾತ್ರಂ
ಸತ್ಸ್ವರೂಪಾಽಜ್ಞಾನಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕರೂಪಂ ಯದಸ್ತಿ ತತ್ಕಾರಣಶರೀರಮ್ ।
ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಮ್
ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಂ ಕಿಮ್ ?
ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾಃ ।
ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾ
ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾ ಕಾ ?
ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಶಬ್ದಾದಿವಿಷಯೈಶ್ಚ ಜ್ಞಾಯತೇ ಇತಿ ಯತ್
ಸಾ ಜಾಗ್ರದಾವಸ್ಥಾ ।
ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ವಿಶ್ವ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।
ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ
ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ ಕೇತಿ ಚೇತ್ ?
ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾಯಾಂ ಯದ್ದೃಷ್ಟಂ ಯದ್ ಶ್ರುತಮ್
ತಜ್ಜನಿತವಾಸನಯಾ ನಿದ್ರಾಸಮಯೇ ಯಃ ಪ್ರಪಞ್ಚಃ ಪ್ರತೀಯತೇ ಸಾ
ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ ।
ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ತೈಜಸ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।
ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ
ಅತಃ ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ಕಾ ?
ಅಹಂ ಕಿಮಪಿ ನ ಜಾನಾಮಿ ಸುಖೇನ ಮಯಾ ನಿದ್ರಾಽನುಭೂಯತ ಇತಿ
ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ।
ಕಾರಣಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।
ಪಞ್ಚ ಕೋಶಾಃ
ಪಞ್ಚ ಕೋಶಾಃ ಕೇ ?
ಅನ್ನಮಯಃ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಮನೋಮಯಃ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಆನನ್ದಮಯಶ್ಚೇತಿ ।
ಅನ್ನಮಯಕೋಶಃ
ಅನ್ನಮಯಃ ಕಃ ?
ಅನ್ನರಸೇನೈವ ಭೂತ್ವಾ ಅನ್ನರಸೇನೈವ ವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಅನ್ನರೂಪಪೃಥಿವ್ಯಾಂ
ಯದ್ವಿಲೀಯತೇ ತದನ್ನಮಯಃ ಕೋಶಃ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್ ।
ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶಃ
ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಕಃ ?
ಪ್ರಾಣಾದ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚವಾಯವಃ ವಾಗಾದೀನ್ದ್ರಿಯಪಞ್ಚಕಂ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಕೋಶಃ ।
ಮನೋಮಯಕೋಶಃ
ಮನೋಮಯಃ ಕೋಶಃ ಕಃ ?
ಮನಶ್ಚ ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಪಞ್ಚಕಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಯೋ ಭವತಿ ಸ ಮನೋಮಯಃ ಕೋಶಃ ।
ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶಃ
ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಕಃ ?
ಬುದ್ಧಿಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಪಞ್ಚಕಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಯೋ ಭವತಿ ಸ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಕೋಶಃ
ಆನನ್ದಮಯಕೋಶಃ
ಆನನ್ದಮಯಃ ಕಃ ?
ಏವಮೇವ ಕಾರಣಶರೀರಭೂತಾವಿದ್ಯಾಸ್ಥಮಲಿನಸತ್ತ್ವಂ
ಪ್ರಿಯಾದಿವೃತ್ತಿಸಹಿತಂ ಸತ್ ಆನನ್ದಮಯಃ ಕೋಶಃ ।
ಏತತ್ಕೋಶಪಞ್ಚಕಮ್ ।
ಪಞ್ಚಕೋಶಾತೀತ
ಮದೀಯಂ ಶರೀರಂ ಮದೀಯಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಮದೀಯಂ ಮನಶ್ಚ
ಮದೀಯಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮದೀಯಂ ಅಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಸ್ವೇನೈವ ಜ್ಞಾಯತೇ
ತದ್ಯಥಾ ಮದೀಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಂ ಕಟಕಕುಣ್ಡಲ ಗೃಹಾದಿಕಂ
ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಂ ತಥಾ ಪಞ್ಚಕೋಶಾದಿಕಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಮ್
ಮದೀಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಮಾತ್ಮಾ ನ ಭವತಿ ॥
ಆತ್ಮನ್
ಆತ್ಮಾ ತರ್ಹಿ ಕಃ ?
ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಸ್ವರೂಪಃ ।
ಸತ್ಕಿಮ್ ?
ಕಾಲತ್ರಯೇಽಪಿ ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸತ್ ।
ಚಿತ್ಕಿಮ್ ?
ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಃ ।
ಆನನ್ದಃ ಕಃ ?
ಸುಖಸ್ವರೂಪಃ ।
ಏವಂ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಸ್ವರೂಪಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ।
ಜಗತ್
ಅಥ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿತತ್ತ್ವೋತ್ಪತ್ತಿಪ್ರಕಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ।
ಮಾಯಾ
ಬ್ರಹ್ಮಾಶ್ರಯಾ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಗುಣಾತ್ಮಿಕಾ ಮಾಯಾ ಅಸ್ತಿ ।
ಪಞ್ಚಭೂತಾಃ
ತತಃ ಆಕಾಶಃ ಸಮ್ಭೂತಃ ।
ಆಕಾಶಾದ್ ವಾಯುಃ ।
ವಾಯೋಸ್ತೇಜಃ ।
ತೇಜಸ ಆಪಃ ।
ಅಭ್ಧಯಃ ಪೃಥಿವೀ ।
ಸತ್ತ್ವಗುಣಃ
ಏತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ
ಆಕಾಶಸ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಶ್ರೋತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ವಾಯೋಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ತ್ವಗಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಅಗ್ನೇಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಚಕ್ಷುರಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಜಲಸ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ರಸನೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಘ್ರಾಣೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಅನ್ತಃಕರಣ
ಏತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಸಮಷ್ಟಿಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್
ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಹಙ್ಕಾರ ಚಿತ್ತಾನ್ತಃಕರಣಾನಿ ಸಮ್ಭೂತಾನಿ ।
ಸಙ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಾತ್ಮಕಂ ಮನಃ ।
ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ।
ಅಹಙ್ಕರ್ತಾ ಅಹಙ್ಕಾರಃ ।
ಚಿನ್ತನಕರ್ತೃ ಚಿತ್ತಮ್ ।
ಮನಸೋ ದೇವತಾ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ।
ಬುದ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ।
ಅಹಙ್ಕಾರಸ್ಯ ರುದ್ರಃ ।
ಚಿತ್ತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಃ ।
ರಜೋಗುಣಃ
ಏತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ
ಆಕಾಶಸ್ಯ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ವಾಗಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ವಾಯೋಃ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ವನ್ಹೇಃ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಾದೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಜಲಸ್ಯ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಉಪಸ್ಥೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಪೃಥಿವ್ಯಾ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಗುದೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಏತೇಷಾಂ ಸಮಷ್ಟಿರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಞ್ಚಪ್ರಾಣಾಃ ಸಮ್ಭೂತಾಃ ।
ತಮೋಗುಣಃ
ಏತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ತಾಮಸಾಂಶಾತ್
ಪಞ್ಚೀಕೃತಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಿ ಭವನ್ತಿ ।
ಪಞ್ಚೀಕರಣಂ ಕಥಂ ಇತಿ ಚೇತ್ ।
ಏತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತಾನಾಂ ತಾಮಸಾಂಶಸ್ವರೂಪಮ್
ಏಕಮೇಕಂ ಭೂತಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಭಜ್ಯ ಏಕಮೇಕಮರ್ಧಂ ಪೃಥಕ್
ತೂಷ್ಣೀಂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ಯ ಅಪರಮಪರಮರ್ಧಂ ಚತುರ್ಧಾಂ ವಿಭಜ್ಯ
ಸ್ವಾರ್ಧಮನ್ಯೇಷು ಅರ್ಧೇಷು ಸ್ವಭಾಗಚತುಷ್ಟಯಸಂಯೋಜನಂ ಕಾರ್ಯಮ್ ।
ತದಾ ಪಞ್ಚೀಕರಣಂ ಭವತಿ ।
ಏತೇಭ್ಯಃ ಪಞ್ಚೀಕೃತಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತೇಭ್ಯಃ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ ಭವತಿ ।
ಏವಂ ಪಿಣ್ಡಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಯೋರೈಕ್ಯಂ ಸಮ್ಭೂತಮ್ ।
ಜೀವಃ, ಈಶ್ವರಃ ಚ
ಸ್ಥೂಲಶರೀರಾಭಿಮಾನಿ ಜೀವನಾಮಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಂ ಭವತಿ ।
ಸ ಏವ ಜೀವಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಸ್ವಸ್ಮಾತ್ ಈಶ್ವರಂ ಭಿನ್ನತ್ವೇನ ಜಾನಾತಿ ।
ಅವಿದ್ಯೋಪಾಧಿಃ ಸನ್ ಆತ್ಮಾ ಜೀವ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।
ಮಾಯೋಪಾಧಿಃ ಸನ್ ಈಶ್ವರ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।
ಏವಂ ಉಪಾಧಿಭೇದಾತ್ ಜೀವೇಶ್ವರಭೇದದೃಷ್ಟಿಃ ಯಾವತ್ಪರ್ಯನ್ತಂ ತಿಷ್ಠತಿ
ತಾವತ್ಪರ್ಯನ್ತಂ ಜನ್ಮಮರಣಾದಿರೂಪಸಂಸಾರೋ ನ ನಿವರ್ತತೇ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾನ್ನ ಜೀವೇಶ್ವರಯೋರ್ಭೇದಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ವೀಕಾರ್ಯಾ ।
ತತ್ ತ್ವಂ ಅಸಿ
ನನು ಸಾಹಙ್ಕಾರಸ್ಯ ಕಿಞ್ಚಿಜ್ಜ್ಞಸ್ಯ ಜೀವಸ್ಯ ನಿರಹಙ್ಕಾರಸ್ಯ ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ಯ
ಈಶ್ವರಸ್ಯ ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಮಹಾವಾಕ್ಯಾತ್ ಕಥಮಭೇದಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದುಭಯೋಃ
ವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಾಕ್ರಾನ್ತತ್ವಾತ್ ।
ಇತಿ ಚೇನ್ನ । ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ತ್ವಮ್ಪದವಾಚ್ಯಾರ್ಥಃ ।
ಉಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಮಾಧಿದಶಾಸಮ್ಪನ್ನಂ ಶುದ್ಧಂ ಚೈತನ್ಯಂ
ತ್ವಮ್ಪದಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಃ ।
ಏವಂ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದಿವಿಶಿಷ್ಟ ಈಶ್ವರಃ ತತ್ಪದವಾಚ್ಯಾರ್ಥಃ ।
ಉಪಾಧಿಶೂನ್ಯಂ ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯಂ ತತ್ಪದಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಃ ।
ಏವಂ ಚ ಜೀವೇಶ್ವರಯೋ ಚೈತನ್ಯರೂಪೇಣಾಽಭೇದೇ ಬಾಧಕಾಭಾವಃ ।
ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ
ಏವಂ ಚ ವೇದಾನ್ತವಾಕ್ಯೈಃ ಸದ್ಗುರೂಪದೇಶೇನ ಚ ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ
ಭೂತೇಷು ಯೇಷಾಂ
ಬ್ರಹ್ಮಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ತೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಾಃ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ।ನನು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಕಃ ?
ಯಥಾ ದೇಹೋಽಹಂ ಪುರುಷೋಽಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಽಹಂ ಶೂದ್ರೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ
ದೃಢನಿಶ್ಚಯಸ್ತಥಾ ನಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ನ ಶೂದ್ರಃ ನ ಪುರುಷಃ
ಕಿನ್ತು ಅಸಙ್ಗಃ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದ ಸ್ವರೂಪಃ ಪ್ರಕಾಶರೂಪಃ ಸರ್ವಾನ್ತರ್ಯಾಮೀ
ಚಿದಾಕಾಶರೂಪೋಽಸ್ಮೀತಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ
ರೂಪೋಽಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನವಾನ್ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ॥ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಸ್ಮೀತ್ಯಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನೇನ ನಿಖಿಲಕರ್ಮಬನ್ಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ
ಸ್ಯಾತ್ ।
ಕರ್ಮಾಣಿ
ಕರ್ಮಾಣಿ ಕತಿವಿಧಾನಿ ಸನ್ತೀತಿ ಚೇತ್
ಆಗಾಮಿಸಞ್ಚಿತಪ್ರಾರಬ್ಧಭೇದೇನ ತ್ರಿವಿಧಾನಿ ಸನ್ತಿ ।
ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮ
ಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತ್ಯನನ್ತರಂ ಜ್ಞಾನಿದೇಹಕೃತಂ ಪುಣ್ಯಪಾಪರೂಪಂ ಕರ್ಮ
ಯದಸ್ತಿ ತದಾಗಾಮೀತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।
ಸಞ್ಚಿತ ಕರ್ಮ
ಸಞ್ಚಿತಂ ಕರ್ಮ ಕಿಮ್ ?
ಅನನ್ತಕೋಟಿಜನ್ಮನಾಂ ಬೀಜಭೂತಂ ಸತ್ ಯತ್ಕರ್ಮಜಾತಂ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತಂ
ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ ಸಞ್ಚಿತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್ ।
ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮ
ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಕರ್ಮ ಕಿಮಿತಿ ಚೇತ್ ।
ಇದಂ ಶರೀರಮುತ್ಪಾದ್ಯ ಇಹ ಲೋಕೇ ಏವಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಪ್ರದಂ ಯತ್ಕರ್ಮ
ತತ್ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ
ಭೋಗೇನ ನಷ್ಟಂ ಭವತಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮಣಾಂ ಭೋಗಾದೇವ ಕ್ಷಯ ಇತಿ ।
ಕರ್ಮ ಮುಕ್ತಃ
ಸಞ್ಚಿತಂ ಕರ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕಜ್ಞಾನೇನ ನಶ್ಯತಿ ।ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮ ಅಪಿ ಜ್ಞಾನೇನ ನಶ್ಯತಿ ಕಿಞ್ಚ ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮಣಾಂ
ನಲಿನೀದಲಗತಜಲವತ್ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ನಾಸ್ತಿ ।
ಜ್ಞಾನಿಃ
ಕಿಞ್ಚ ಯೇ ಜ್ಞಾನಿನಂ ಸ್ತುವನ್ತಿ ಭಜನ್ತಿ ಅರ್ಚಯನ್ತಿ ತಾನ್ಪ್ರತಿ
ಜ್ಞಾನಿಕೃತಂ ಆಗಾಮಿ ಪುಣ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ ।
ಯೇ ಜ್ಞಾನಿನಂ ನಿನ್ದನ್ತಿ ದ್ವಿಷನ್ತಿ ದುಃಖಪ್ರದಾನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತಾನ್ಪ್ರತಿ
ಜ್ಞಾನಿಕೃತಂ ಸರ್ವಮಾಗಾಮಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣಂ ಯದವಾಚ್ಯಂ ಕರ್ಮ
ಪಾಪಾತ್ಮಕಂ ತದ್ಗಚ್ಛತಿ ।
ಸುಹೃದಃ ಪುಣ್ಯಕೃತಂ ದುರ್ಹೃದಃ ಪಾಪಕೃತ್ಯಂ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ।
ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದಮ್
ತಥಾ ಚಾತ್ಮವಿತ್ಸಂಸಾರಂ ತೀರ್ತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದಮಿಹೈವ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ।
ತರತಿ ಶೋಕಮಾತ್ಮವಿತ್ ಇತಿ ಶ್ರುತೇಃ ।
ತನುಂ ತ್ಯಜತು ವಾ ಕಾಶ್ಯಾಂ ಶ್ವಪಚಸ್ಯ ಗೃಹೇಽಥ ವಾ ।
ಜ್ಞಾನಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಸಮಯೇ ಮುಕ್ತಾಽಸೌ ವಿಗತಾಶಯಃ ।
ಇತಿ ಸ್ಮೃತೇಶ್ಚ ।ಇತಿ ಶ್ರೀಶಙ್ಕರಭಗವತ್ಪಾದಾಚಾರ್ಯಪ್ರಣೀತಃ ತತ್ತ್ವಬೋಧಪ್ರಕರಣಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ।

Explore More