యజ్ఞోపవీత ధారణ

"గాయన్త-న్త్రాయతే ఇతి గాయత్రీ"
ఓ-మ్భూర్భువ॒స్సువః॑ ॥
తథ్స॑వి॒తుర్వరే᳚ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచోదయా᳚త్ ॥
1।

శరీర శుద్ధి
శ్లో॥ అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థా᳚-ఙ్గతో-ఽపివా ।
య-స్స్మరే-త్పుణ్డరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యన్తరశ్శుచిః ॥
2।
ఆచమనమ్
ఓం ఆచమ్య । ఓ-ఙ్కేశవాయ స్వాహా । ఓ-న్నారాయణాయ స్వాహా । ఓ-మ్మాధవాయ స్వాహా । ఓ-ఙ్గోవిన్దాయ నమః । ఓం-విఁష్ణవే నమః । ఓ-మ్మధుసూదనాయ నమః । ఓ-న్త్రివిక్రమాయ నమః । ఓం-వాఁమనాయ నమః । ఓం శ్రీధరాయ నమః । ఓం హృషీకేశాయ నమః । ఓ-మ్పద్మనాభాయ నమః । ఓ-న్దామోదరాయ నమః । ఓం సఙ్కర్​షణాయ నమః । ఓం-వాఁసుదేవాయ నమః । ఓ-మ్ప్రద్యుమ్నాయ నమః । ఓం అనిరుద్ధాయ నమః । ఓ-మ్పురుషోత్తమాయ నమః । ఓం అధోక్షజాయ నమః । ఓ-న్నారసింహాయ నమః । ఓం అచ్యుతాయ నమః । ఓ-ఞ్జనార్ధనాయ నమః । ఓం ఉపేన్ద్రాయ నమః । ఓం హరయే నమః । ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః । ఓం శ్రీకృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమో నమః ।
3। భూతోచ్చాటన
ఉత్తిష్ఠన్తు । భూత పిశాచాః । యే తే భూమిభారకాః ।
యే తేషామవిరోధేన । బ్రహ్మకర్మ సమారభే । ఓ-మ్భూర్భువస్సువః ।
4। ప్రాణాయామమ్
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః । ఓగ్ం సువః । ఓ-మ్మహః । ఓ-ఞ్జనః । ఓ-న్తపః । ఓగ్ం స॒త్యమ్ ।
ఓ-న్తథ్స॑వి॒తుర్వరే᳚ణ్యం॒ భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచోదయా᳚త్ ॥
ఓమాపో॒ జ్యోతీ॒ రసో॒-ఽమృత॒-మ్బ్రహ్మ॒ భూ-ర్భువ॒-స్సువ॒రోమ్ ॥ (తై. అర. 10-27)
5। సఙ్కల్పమ్
మమోపాత్త, దురితక్షయద్వారా, శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థమ్, శుభే, శోభనేముహూర్తే, మహావిష్ణోరాజ్ఞయా, ప్రవర్తమానస్య అద్యబ్రహ్మణః ద్వితీయపరార్థే, శ్వేతవరాహకల్పే, వైవశ్వతమన్వన్తరే, కలియుగే, ప్రథమపాదే, జమ్భూద్వీపే, భరతవర్​షే, భరతఖణ్డే, అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాన్ద్రమానేన ------- సం​వఁత్సరే ------ అయనే ------- ఋతౌ ------- మాసే ------- పక్షే ------- తిధౌ ------ వాసరే -------- శుభనక్షత్రే (భారత దేశః - జమ్బూ ద్వీపే, భరత వర్​షే, భరత ఖణ్డే, మేరోః దక్షిణ/ఉత్తర దిగ్భాగే; అమేరికా - క్రౌఞ్చ ద్వీపే, రమణక వర్​షే, ఐన్ద్రిక ఖణ్డే, సప్త సముద్రాన్తరే, కపిలారణ్యే) శుభయోగే శుభకరణ ఏవఙ్గుణ విశేషణ విశిష్ఠాయాం శుభతిథౌ శ్రీమాన్ -------- గోత్రస్య ------- నామధేయస్య (వివాహితానామ్ - ధర్మపత్నీ సమేతస్య) శ్రీమతః గోత్రస్య మమోపాత్తదురితక్షయద్వారా శ్రీపరమేశ్వర ప్రీత్యర్థ-మ్మమ సకల శ్రౌతస్మార్త నిత్యకర్మానుష్ఠాన యోగ్యతాఫలసిధ్యర్థ-న్నూతన యజ్ఞోపవీతధారణ-ఙ్కరిష్యే ।
6। యజ్ఞోపవీత ధారణ
యజ్ఞోపవీత ప్రాణ ప్రతిష్ఠాపన-ఙ్కరిష్యే।
శ్లో॥ ఓం అసునీతే పునరస్మాసు చక్షుః పునఃప్రాణమిహ నో ధేహి భోగమ్ ।
జ్యోక్పశ్యేమ సూర్యముచ్చర-న్తమనుమతే మృడయా న-స్స్స్వస్తి ॥ ఋ.వే. - 10.59.6
అమృతం-వైఁ ప్రాణా అమృతమాపః ప్రాణానేవ యథాస్థానముపహ్వయతే ।
7। యజ్ఞోపవీత మన్త్రమ్
శ్లో॥ యజ్ఞోపవీతే తస్య మన్త్రస్య పరమేష్టి పరబ్రహ్మర్​షిః ।
పరమాత్మ దేవతా, దేవీ గాయత్రీచ్ఛన్దః ।
యజ్ఞోపవీత ధారణే వినియోగః ॥
8। యజ్ఞోపవీత ధారణ మన్త్రమ్
శ్లో॥ యజ్ఞోపవీత-మ్పరమ-మ్పవిత్ర-మ్ప్రజాపతేర్యత్సహజ-మ్పురస్తాత్ ।
ఆయుష్యమగ్ర్య-మ్ప్రతిముఞ్చ శుభ్రం-యఁజ్ఞోపవీత-మ్బలమస్తు తేజః ॥
9। జీర్ణ యజ్ఞోపవీత విసర్జన
శ్లో॥ ఉపవీత-ఞ్ఛిన్నతన్తు-ఞ్జీర్ణ-ఙ్కశ్మలదూషితం
విసృజామి యశో బ్రహ్మవర్చో దీర్ఘాయురస్తు మే ॥
ఓం శాన్తి శాన్తి శాన్తిః
చతుస్సాగర పర్యన్త-ఙ్గో బ్రాహ్మణేభ్య-శ్శుభ-మ్భవతు ।
---------- ప్రవరాన్విత --------- గోత్రోత్పన్న --------- శర్మ --------- అహ-మ్భో అభివాదయే ।
సమర్పణ
యస్య స్మృత్యా చ నామోక్త్యా తపస్సన్ధ్యా క్రియాదిషు
న్యూనం