Brahman

ആത്മബോധഃ

(Atmabodha in Malayalam)

(തപോഭിഃ ക്ഷീണപാപാനാം ശാന്താനാം വീതരാഗിണാമ്)

Atma Bodha is a text attributed to Adi Shankaracharya and was written approximately 1,400 years ago. It literally means ‘Self Knowledge’ (atma = self, bodha = understanding or knowledge) and it outlines a methodology to lead a seeker from suffering to liberation. Incidentally, bodha is the same root word that forms the word Buddha, which means ‘the one who knows or understands’.It comprises a class of scriptures called prakarana granthas. Prakarana means ‘procedure’ or ‘task’ and grantha means ‘text’. Taken together prakarana grantha means ‘instruction manual’.

Reading depth
Lyrics
#of 69
തപോഭിഃ ക്ഷീണപാപാനാം ശാന്താനാം വീതരാഗിണാമ്
മുമുക്ഷൂണാമപേക്ഷ്യോഽയമാത്മബോധോ വിധീയതേ ॥൧॥
ബോധോഽന്യസാധനേഭ്യോ ഹി സാക്ഷാന്മോക്ഷൈകസാധനമ്
പാകസ്യ വഹ്നിവജ്ജ്ഞാനം വിനാ മോക്ഷോ ന സിധ്യതി ॥൨॥
അവിരോധിതയാ കര്മ നാവിദ്യാം വിനിവര്തയേത്
വിദ്യാഽവിദ്യാം നിഹന്ത്യേവ തേജസ്തിമിരസങ്ഘവത് ॥൩॥
പരിച്ഛിന്ന ഇവാജ്ഞാനാത്തന്നാശേ സതി കേവലഃ
സ്വയം പ്രകാശതേ ഹ്യാത്മാ മേഘാപായേംഽശുമാനിവ ॥൪॥
അജ്ഞാനകലുഷം ജീവം ജ്ഞാനാഭ്യാസാദ്വിനിര്മലമ്
കൃത്വാ ജ്ഞാനം സ്വയം നശ്യേജ്ജലം കതകരേണുവത് ॥൫॥
സംസാരഃ സ്വപ്നതുല്യോ ഹി രാഗദ്വേഷാദിസങ്കുലഃ
സ്വകാലേ സത്യവദ്ഭാതി പ്രബോധേ സത്യസദ്ഭവേത് ॥൬॥
താവത്സത്യം ജഗദ്ഭാതി ശുക്തികാരജതം യഥാ
യാവന്ന ജ്ഞായതേ ബ്രഹ്മ സര്വാധിഷ്ഠാനമദ്വയമ് ॥൭॥
ഉപാദാനേഽഖിലാധാരേ ജഗന്തി പരമേശ്വരേ
സര്ഗസ്ഥിതിലയാന് യാന്തി ബുദ്ബുദാനീവ വാരിണി ॥൮॥
സച്ചിദാത്മന്യനുസ്യൂതേ നിത്യേ വിഷ്ണൌ പ്രകല്പിതാഃ
വ്യക്തയോ വിവിധാഃ സര്വാ ഹാടകേ കടകാദിവത് ॥൯॥
യഥാകാശോ ഹൃഷീകേശോ നാനോപാധിഗതോ വിഭുഃ
തദ്ഭേദാദ്ഭിന്നവദ്ഭാതി തന്നാശേ കേവലോ ഭവേത് ॥൧൦॥
നാനോപാധിവശാദേവ ജാതിവര്ണാശ്രമാദയഃ
ആത്മന്യാരോപിതാസ്തോയേ രസവര്ണാദി ഭേദവത് ॥൧൧॥
പംചീകൃതമഹാഭൂതസംഭവം കര്മസംചിതമ്
ശരീരം സുഖദുഃഖാനാം ഭോഗായതനമുച്യതേ ॥൧൨॥
പംചപ്രാണമനോബുദ്ധിദശേന്ദ്രിയസമന്വിതമ്
അപംചീകൃതഭൂതോത്ഥം സൂക്ഷ്മാങ്ഗം ഭോഗസാധനമ് ॥൧൩॥
അനാദ്യവിദ്യാഽനിര്വാച്യാ കാരണോപാധിരുച്യതേ
ഉപാധിത്രിതയാദന്യമാത്മാനമവധാരയേത് ॥൧൪॥
പംചകോശാദിയോഗേന തത്തന്മയ ഇവ സ്ഥിതഃ
ശുദ്ധാത്മാ നീലവസ്ത്രാദിയോഗേന സ്ഫടികോ യഥാ ॥൧൫॥
വപുസ്തുഷാദിഭിഃ കോശൈര്യുക്തം യുക്ത്യവഘാതതഃ
ആത്മാനമന്തരം ശുദ്ധം വിവിച്യാത്തണ്ഡുലം യഥാ ॥൧൬॥
സദാ സര്വഗതോഽപ്യാത്മാ ന സര്വത്രാവഭാസതേ
ബുദ്ധാവേവാവഭാസേത സ്വച്ഛേഷു പ്രതിബിമ്ബവത് ॥൧൭॥
ദേഹേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിപ്രകൃതിഭ്യോ വിലക്ഷണമ്
തദ്വൃത്തിസാക്ഷിണം വിദ്യാദാത്മാനം രാജവത്സദാ ॥൧൮॥
വ്യാപൃതേഷ്വിന്ദ്രിയേഷ്വാത്മാ വ്യാപാരീവാവിവേകിനാമ്
ദൃശ്യതേഽഭ്രേഷു ധാവത്സു ധാവന്നിവ യഥാ ശശീ ॥൧൯॥
ആത്മചൈതന്യമാശ്രിത്യ ദേഹേന്ദ്രിയമനോധിയഃ।
സ്വകീയാര്ഥേഷു വര്തന്തേ സൂര്യാലോകം യഥാ ജനാഃ ॥൨൦॥
ദേഹേന്ദ്രിയഗുണാന്കര്മാണ്യമലേ സച്ചിദാത്മനി
അധ്യസ്യന്ത്യവിവേകേന ഗഗനേ നീലതാദിവത് ॥൨൧॥
അജ്ഞാനാന്മാനസോപാധേഃ കര്തൃത്വാദീനി ചാത്മനി।
കല്പ്യന്തേഽമ്ബുഗതേ ചന്ദ്രേ ചലനാദി യഥാമ്ഭസഃ ॥൨൨॥
രാഗേച്ഛാസുഖദുഃഖാദി ബുദ്ധൌ സത്യാം പ്രവര്തതേ
സുഷുപ്തൌ നാസ്തി തന്നാശേ തസ്മാദ്ബുദ്ധേസ്തു നാത്മനഃ ॥൨൩॥
പ്രകാശോഽര്കസ്യ തോയസ്യ ശൈത്യമഗ്നേര്യഥോഷ്ണതാ
സ്വഭാവഃ സച്ചിദാനന്ദനിത്യനിര്മലതാത്മനഃ ॥൨൪॥
ആത്മനഃ സച്ചിദംശശ്ച ബുദ്ധേര്വൃത്തിരിതി ദ്വയമ്
സംയോജ്യ ചാവിവേകേന ജാനാമീതി പ്രവര്തതേ ॥൨൫॥
ആത്മനോ വിക്രിയാ നാസ്തി ബുദ്ധേര്ബോധോ ന ജാത്വിതി
ജീവഃ സര്വമലം ജ്ഞാത്വാ ജ്ഞാതാ ദ്രഷ്ടേതി മുഹ്യതി ॥൨൬॥
രജ്ജുസര്പവദാത്മാനം ജീവം ജ്ഞാത്വാ ഭയം വഹേത്
നാഹം ജീവഃ പരാത്മേതി ജ്ഞാതം ചേന്നിര്ഭയോ ഭവേത് ॥൨൭॥
ആത്മാവഭാസയത്യേകോ ബുദ്ധ്യാദീനീന്ദ്രിയാണ്യപി
ദീപോ ഘടാദിവത്സ്വാത്മാ ജഡൈസ്തൈര്നാവഭാസ്യതേ ॥൨൮॥
സ്വബോധേ നാന്യബോധേച്ഛാ ബോധരൂപതയാത്മനഃ
ന ദീപസ്യാന്യദീപേച്ഛാ യഥാ സ്വാത്മപ്രകാശനേ ॥൨൯॥
നിഷിധ്യ നിഖിലോപാധീന്നേതി നേതീതി വാക്യതഃ
വിദ്യാദൈക്യം മഹാവാക്യൈര്ജീവാത്മപരമാത്മനോഃ ॥൩൦॥
ആവിദ്യകം ശരീരാദി ദൃശ്യം ബുദ്ബുദവത്ക്ഷരമ്
ഏതദ്വിലക്ഷണം വിദ്യാദഹം ബ്രഹ്മേതി നിര്മലമ് ॥൩൧॥
ദേഹാന്യത്വാന്ന മേ ജന്മജരാകാര്ശ്യലയാദയഃ
ശബ്ദാദിവിഷയൈഃ സങ്ഗോ നിരിന്ദ്രിയതയാ ന ച ॥൩൨॥
അമനസ്ത്വാന്ന മേ ദുഃഖരാഗദ്വേഷഭയാദയഃ
അപ്രാണോ ഹ്യമനാഃ ശുഭ്ര ഇത്യാദി ശ്രുതിശാസനാത് ॥൩൩॥
നിര്ഗുണോ നിഷ്ക്രിയോ നിത്യോ നിര്വികല്പോ നിരംജനഃ
നിര്വികാരോ നിരാകാരോ നിത്യമുക്തോഽസ്മി നിര്മലഃ ॥൩൪॥
അഹമാകാശവത്സര്വം ബഹിരന്തര്ഗതോഽച്യുതഃ
സദാ സര്വസമഃ സിദ്ധോ നിഃസങ്ഗോ നിര്മലോഽചലഃ ॥൩൫॥
നിത്യശുദ്ധവിമുക്തൈകമഖണ്ഡാനന്ദമദ്വയമ്
സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം യത്പരം ബ്രഹ്മാഹമേവ തത് ॥൩൬॥
ഏവം നിരന്തരാഭ്യസ്താ ബ്രഹ്മൈവാസ്മീതി വാസനാ
ഹരത്യവിദ്യാവിക്ഷേപാന് രോഗാനിവ രസായനമ് ॥൩൭॥
വിവിക്തദേശ ആസീനോ വിരാഗോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ
ഭാവയേദേകമാത്മാനം തമനന്തമനന്യധീഃ ॥൩൮॥
ആത്മന്യേവാഖിലം ദൃശ്യം പ്രവിലാപ്യ ധിയാ സുധീഃ
ഭാവയേദേകമാത്മാനം നിര്മലാകാശവത്സദാ ॥൩൯॥
രൂപവര്ണാദികം സര്വം വിഹായ പരമാര്ഥവിത്
പരിപൂര്ണചിദാനന്ദസ്വരൂപേണാവതിഷ്ഠതേ ॥൪൦॥
ജ്ഞാതൃജ്ഞാനജ്ഞേയഭേദഃ പരേ നാത്മനി വിദ്യതേ
ചിദാനന്ദൈകരൂപത്വാദ്ദീപ്യതേ സ്വയമേവ തത് ॥൪൧॥
ഏവമാത്മാരണൌ ധ്യാനമഥനേ സതതം കൃതേ
ഉദിതാവഗതിര്ജ്വാലാ സര്വാജ്ഞാനേന്ധനം ദഹേത് ॥൪൨॥
അരുണേനേവ ബോധേന പൂര്വം സന്തമസേ ഹൃതേ
തത ആവിര്ഭവേദാത്മാ സ്വയമേവാംശുമാനിവ ॥൪൩॥
ആത്മാ തു സതതം പ്രാപ്തോഽപ്യപ്രാപ്തവദവിദ്യയാ
തന്നാശേ പ്രാപ്തവദ്ഭാതി സ്വകണ്ഠാഭരണം യഥാ ॥൪൪॥
സ്ഥാണൌ പുരുഷവദ്ഭ്രാന്ത്യാ കൃതാ ബ്രഹ്മണി ജീവതാ
ജീവസ്യ താത്ത്വികേ രൂപേ തസ്മിന്ദൃഷ്ടേ നിവര്തതേ ॥൪൫॥
തത്ത്വസ്വരൂപാനുഭവാദുത്പന്നം ജ്ഞാനമംജസാ
അഹം മമേതി ചാജ്ഞാനം ബാധതേ ദിഗ്ഭ്രമാദിവത് ॥൪൬॥
സമ്യഗ്വിജ്ഞാനവാന് യോഗീ സ്വാത്മന്യേവാഖിലം ജഗത്
ഏകം ച സര്വമാത്മാനമീക്ഷതേ ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ ॥൪൭॥
ആത്മൈവേദം ജഗത്സര്വമാത്മനോഽന്യന്ന വിദ്യതേ
മൃദോ യദ്വദ്ഘടാദീനി സ്വാത്മാനം സര്വമീക്ഷതേ ॥൪൮॥
ജീവന്മുക്തസ്തു തദ്വിദ്വാന്പൂര്വോപാധിഗുണാംസ്ത്യജേത്
സച്ചിദാനന്ദരൂപത്വാത് ഭവേദ്ഭ്രമരകീടവത് ॥൪൯॥
തീര്ത്വാ മോഹാര്ണവം ഹത്വാ രാഗദ്വേഷാദിരാക്ഷസാന്
യോഗീ ശാന്തിസമായുക്ത ആത്മാരാമോ വിരാജതേ ॥൫൦॥
ബാഹ്യാനിത്യസുഖാസക്തിം ഹിത്വാത്മസുഖനിര്വൃതഃ
ഘടസ്ഥദീപവത്സ്വസ്ഥഃ സ്വാന്തരേവ പ്രകാശതേ ॥൫൧॥
ഉപാധിസ്ഥോഽപി തദ്ധര്മൈരലിപ്തോ വ്യോമവന്മുനിഃ
സര്വവിന്മൂഢവത്തിഷ്ഠേദസക്തോ വായുവച്ചരേത് ॥൫൨॥
ഉപാധിവിലയാദ്വിഷ്ണൌ നിര്വിശേഷം വിശേന്മുനിഃ
ജലേ ജലം വിയദ്വ്യോമ്നി തേജസ്തേജസി വാ യഥാ ॥൫൩॥
യല്ലാഭാന്നാപരോ ലാഭോ യത്സുഖാന്നാപരം സുഖമ്
യജ്ജ്ഞാനാന്നാപരം ജ്ഞാനം തദ്ബ്രഹ്മേത്യവധാരയേത് ॥൫൪॥
യദ്ദൃഷ്ട്വാ നാപരം ദൃശ്യം യദ്ഭൂത്വാ ന പുനര്ഭവഃ
യജ്ജ്ഞാത്വാ നാപരം ജ്ഞേയം തദ്ബ്രഹ്മേത്യവധാരയേത് ॥൫൫॥
തിര്യഗൂര്ധ്വമധഃ പൂര്ണം സച്ചിദാനന്ദമദ്വയമ്
അനന്തം നിത്യമേകം യത്തദ്ബ്രഹ്മേത്യവധാരയേത് ॥൫൬॥
അതദ്വ്യാവൃത്തിരൂപേണ വേദാന്തൈര്ലക്ഷ്യതേഽദ്വയമ്
അഖണ്ഡാനന്ദമേകം യത്തദ്ബ്രഹ്മേത്യവധാരയേത് ॥൫൭॥
അഖണ്ഡാനന്ദരൂപസ്യ തസ്യാനന്ദലവാശ്രിതാഃ
ബ്രഹ്മാദ്യാസ്താരതമ്യേന ഭവന്ത്യാനന്ദിനോഽഖിലാഃ ॥൫൮॥
തദ്യുക്തമഖിലം വസ്തു വ്യവഹാരസ്തദന്വിതഃ
തസ്മാത്സര്വഗതം ബ്രഹ്മ ക്ഷീരേ സര്പിരിവാഖിലേ ॥൫൯॥
അനണ്വസ്ഥൂലമഹ്രസ്വമദീര്ഘമജമവ്യയമ്
അരൂപഗുണവര്ണാഖ്യം തദ്ബ്രഹ്മേത്യവധാരയേത് ॥൬൦॥
യദ്ഭാസാ ഭാസ്യതേഽര്കാദി ഭാസ്യൈര്യത്തു ന ഭാസ്യതേ
യേന സര്വമിദം ഭാതി തദ്ബ്രഹ്മേത്യവധാരയേത് ॥൬൧॥
സ്വയമന്തര്ബഹിര്വ്യാപ്യ ഭാസയന്നഖിലം ജഗത്
ബ്രഹ്മ പ്രകാശതേ വഹ്നിപ്രതപ്തായസപിണ്ഡവത് ॥൬൨॥
ജഗദ്വിലക്ഷണം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണോഽന്യന്ന കിംചന
ബ്രഹ്മാന്യദ്ഭാതി ചേന്മിഥ്യാ യഥാ മരുമരീചികാ ॥൬൩॥
ദൃശ്യതേ ശ്രൂയതേ യദ്യദ്ബ്രഹ്മണോഽന്യന്ന തദ്ഭവേത്
തത്ത്വജ്ഞാനാച്ച തദ്ബ്രഹ്മ സച്ചിദാനന്ദമദ്വയമ് ॥൬൪॥
സര്വഗം സച്ചിദാത്മാനം ജ്ഞാനചക്ഷുര്നിരീക്ഷതേ
അജ്ഞാനചക്ഷുര്നേക്ഷേത ഭാസ്വന്തം ഭാനുമന്ധവത് ॥൬൫॥
ശ്രവണാദിഭിരുദ്ദീപ്തജ്ഞാനാഗ്നിപരിതാപിതഃ
ജീവഃ സര്വമലാന്മുക്തഃ സ്വര്ണവദ്ദ്യോതതേ സ്വയമ് ॥൬൬॥
ഹൃദാകാശോദിതോ ഹ്യാത്മാ ബോധഭാനുസ്തമോഽപഹൃത്
സര്വവ്യാപീ സര്വധാരീ ഭാതി ഭാസയതേഽഖിലമ് ॥൬൭॥
ദിഗ്ദേശകാലാദ്യനപേക്ഷ്യ സര്വഗം
ശീതാദിഹൃന്നിത്യസുഖം നിരംജനമ്
യഃ സ്വാത്മതീര്ഥം ഭജതേ വിനിഷ്ക്രിയഃ
സ സര്വവിത്സര്വഗതോഽമൃതോ ഭവേത് ॥൬൮॥
ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ ശ്രീഗോവിന്ദഭഗവ
ത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ ശ്രീമച്ഛങ്കരഭഗവതഃ കൃതൌ
ആത്മബോധഃ സംപൂര്ണഃ।।

Explore More