Brahman

ఆత్మబోధః

(Atmabodha in Telugu)

(తపోభిః క్షీణపాపానాం శాన్తానాం వీతరాగిణామ్)

Atma Bodha is a text attributed to Adi Shankaracharya and was written approximately 1,400 years ago. It literally means ‘Self Knowledge’ (atma = self, bodha = understanding or knowledge) and it outlines a methodology to lead a seeker from suffering to liberation. Incidentally, bodha is the same root word that forms the word Buddha, which means ‘the one who knows or understands’.It comprises a class of scriptures called prakarana granthas. Prakarana means ‘procedure’ or ‘task’ and grantha means ‘text’. Taken together prakarana grantha means ‘instruction manual’.

Reading depth
Lyrics
#of 69
తపోభిః క్షీణపాపానాం శాన్తానాం వీతరాగిణామ్
ముముక్షూణామపేక్ష్యోఽయమాత్మబోధో విధీయతే ॥౧॥
బోధోఽన్యసాధనేభ్యో హి సాక్షాన్మోక్షైకసాధనమ్
పాకస్య వహ్నివజ్జ్ఞానం వినా మోక్షో న సిధ్యతి ॥౨॥
అవిరోధితయా కర్మ నావిద్యాం వినివర్తయేత్
విద్యాఽవిద్యాం నిహన్త్యేవ తేజస్తిమిరసఙ్ఘవత్ ॥౩॥
పరిచ్ఛిన్న ఇవాజ్ఞానాత్తన్నాశే సతి కేవలః
స్వయం ప్రకాశతే హ్యాత్మా మేఘాపాయేంఽశుమానివ ॥౪॥
అజ్ఞానకలుషం జీవం జ్ఞానాభ్యాసాద్వినిర్మలమ్
కృత్వా జ్ఞానం స్వయం నశ్యేజ్జలం కతకరేణువత్ ॥౫॥
సంసారః స్వప్నతుల్యో హి రాగద్వేషాదిసఙ్కులః
స్వకాలే సత్యవద్భాతి ప్రబోధే సత్యసద్భవేత్ ॥౬॥
తావత్సత్యం జగద్భాతి శుక్తికారజతం యథా
యావన్న జ్ఞాయతే బ్రహ్మ సర్వాధిష్ఠానమద్వయమ్ ॥౭॥
ఉపాదానేఽఖిలాధారే జగన్తి పరమేశ్వరే
సర్గస్థితిలయాన్ యాన్తి బుద్బుదానీవ వారిణి ॥౮॥
సచ్చిదాత్మన్యనుస్యూతే నిత్యే విష్ణౌ ప్రకల్పితాః
వ్యక్తయో వివిధాః సర్వా హాటకే కటకాదివత్ ॥౯॥
యథాకాశో హృషీకేశో నానోపాధిగతో విభుః
తద్భేదాద్భిన్నవద్భాతి తన్నాశే కేవలో భవేత్ ॥౧౦॥
నానోపాధివశాదేవ జాతివర్ణాశ్రమాదయః
ఆత్మన్యారోపితాస్తోయే రసవర్ణాది భేదవత్ ॥౧౧॥
పంచీకృతమహాభూతసంభవం కర్మసంచితమ్
శరీరం సుఖదుఃఖానాం భోగాయతనముచ్యతే ॥౧౨॥
పంచప్రాణమనోబుద్ధిదశేన్ద్రియసమన్వితమ్
అపంచీకృతభూతోత్థం సూక్ష్మాఙ్గం భోగసాధనమ్ ॥౧౩॥
అనాద్యవిద్యాఽనిర్వాచ్యా కారణోపాధిరుచ్యతే
ఉపాధిత్రితయాదన్యమాత్మానమవధారయేత్ ॥౧౪॥
పంచకోశాదియోగేన తత్తన్మయ ఇవ స్థితః
శుద్ధాత్మా నీలవస్త్రాదియోగేన స్ఫటికో యథా ॥౧౫॥
వపుస్తుషాదిభిః కోశైర్యుక్తం యుక్త్యవఘాతతః
ఆత్మానమన్తరం శుద్ధం వివిచ్యాత్తణ్డులం యథా ॥౧౬॥
సదా సర్వగతోఽప్యాత్మా న సర్వత్రావభాసతే
బుద్ధావేవావభాసేత స్వచ్ఛేషు ప్రతిబిమ్బవత్ ॥౧౭॥
దేహేన్ద్రియమనోబుద్ధిప్రకృతిభ్యో విలక్షణమ్
తద్వృత్తిసాక్షిణం విద్యాదాత్మానం రాజవత్సదా ॥౧౮॥
వ్యాపృతేష్విన్ద్రియేష్వాత్మా వ్యాపారీవావివేకినామ్
దృశ్యతేఽభ్రేషు ధావత్సు ధావన్నివ యథా శశీ ॥౧౯॥
ఆత్మచైతన్యమాశ్రిత్య దేహేన్ద్రియమనోధియః।
స్వకీయార్థేషు వర్తన్తే సూర్యాలోకం యథా జనాః ॥౨౦॥
దేహేన్ద్రియగుణాన్కర్మాణ్యమలే సచ్చిదాత్మని
అధ్యస్యన్త్యవివేకేన గగనే నీలతాదివత్ ॥౨౧॥
అజ్ఞానాన్మానసోపాధేః కర్తృత్వాదీని చాత్మని।
కల్ప్యన్తేఽమ్బుగతే చన్ద్రే చలనాది యథామ్భసః ॥౨౨॥
రాగేచ్ఛాసుఖదుఃఖాది బుద్ధౌ సత్యాం ప్రవర్తతే
సుషుప్తౌ నాస్తి తన్నాశే తస్మాద్బుద్ధేస్తు నాత్మనః ॥౨౩॥
ప్రకాశోఽర్కస్య తోయస్య శైత్యమగ్నేర్యథోష్ణతా
స్వభావః సచ్చిదానన్దనిత్యనిర్మలతాత్మనః ॥౨౪॥
ఆత్మనః సచ్చిదంశశ్చ బుద్ధేర్వృత్తిరితి ద్వయమ్
సంయోజ్య చావివేకేన జానామీతి ప్రవర్తతే ॥౨౫॥
ఆత్మనో విక్రియా నాస్తి బుద్ధేర్బోధో న జాత్వితి
జీవః సర్వమలం జ్ఞాత్వా జ్ఞాతా ద్రష్టేతి ముహ్యతి ॥౨౬॥
రజ్జుసర్పవదాత్మానం జీవం జ్ఞాత్వా భయం వహేత్
నాహం జీవః పరాత్మేతి జ్ఞాతం చేన్నిర్భయో భవేత్ ॥౨౭॥
ఆత్మావభాసయత్యేకో బుద్ధ్యాదీనీన్ద్రియాణ్యపి
దీపో ఘటాదివత్స్వాత్మా జడైస్తైర్నావభాస్యతే ॥౨౮॥
స్వబోధే నాన్యబోధేచ్ఛా బోధరూపతయాత్మనః
న దీపస్యాన్యదీపేచ్ఛా యథా స్వాత్మప్రకాశనే ॥౨౯॥
నిషిధ్య నిఖిలోపాధీన్నేతి నేతీతి వాక్యతః
విద్యాదైక్యం మహావాక్యైర్జీవాత్మపరమాత్మనోః ॥౩౦॥
ఆవిద్యకం శరీరాది దృశ్యం బుద్బుదవత్క్షరమ్
ఏతద్విలక్షణం విద్యాదహం బ్రహ్మేతి నిర్మలమ్ ॥౩౧॥
దేహాన్యత్వాన్న మే జన్మజరాకార్శ్యలయాదయః
శబ్దాదివిషయైః సఙ్గో నిరిన్ద్రియతయా న చ ॥౩౨॥
అమనస్త్వాన్న మే దుఃఖరాగద్వేషభయాదయః
అప్రాణో హ్యమనాః శుభ్ర ఇత్యాది శ్రుతిశాసనాత్ ॥౩౩॥
నిర్గుణో నిష్క్రియో నిత్యో నిర్వికల్పో నిరంజనః
నిర్వికారో నిరాకారో నిత్యముక్తోఽస్మి నిర్మలః ॥౩౪॥
అహమాకాశవత్సర్వం బహిరన్తర్గతోఽచ్యుతః
సదా సర్వసమః సిద్ధో నిఃసఙ్గో నిర్మలోఽచలః ॥౩౫॥
నిత్యశుద్ధవిముక్తైకమఖణ్డానన్దమద్వయమ్
సత్యం జ్ఞానమనన్తం యత్పరం బ్రహ్మాహమేవ తత్ ॥౩౬॥
ఏవం నిరన్తరాభ్యస్తా బ్రహ్మైవాస్మీతి వాసనా
హరత్యవిద్యావిక్షేపాన్ రోగానివ రసాయనమ్ ॥౩౭॥
వివిక్తదేశ ఆసీనో విరాగో విజితేన్ద్రియః
భావయేదేకమాత్మానం తమనన్తమనన్యధీః ॥౩౮॥
ఆత్మన్యేవాఖిలం దృశ్యం ప్రవిలాప్య ధియా సుధీః
భావయేదేకమాత్మానం నిర్మలాకాశవత్సదా ॥౩౯॥
రూపవర్ణాదికం సర్వం విహాయ పరమార్థవిత్
పరిపూర్ణచిదానన్దస్వరూపేణావతిష్ఠతే ॥౪౦॥
జ్ఞాతృజ్ఞానజ్ఞేయభేదః పరే నాత్మని విద్యతే
చిదానన్దైకరూపత్వాద్దీప్యతే స్వయమేవ తత్ ॥౪౧॥
ఏవమాత్మారణౌ ధ్యానమథనే సతతం కృతే
ఉదితావగతిర్జ్వాలా సర్వాజ్ఞానేన్ధనం దహేత్ ॥౪౨॥
అరుణేనేవ బోధేన పూర్వం సన్తమసే హృతే
తత ఆవిర్భవేదాత్మా స్వయమేవాంశుమానివ ॥౪౩॥
ఆత్మా తు సతతం ప్రాప్తోఽప్యప్రాప్తవదవిద్యయా
తన్నాశే ప్రాప్తవద్భాతి స్వకణ్ఠాభరణం యథా ॥౪౪॥
స్థాణౌ పురుషవద్భ్రాన్త్యా కృతా బ్రహ్మణి జీవతా
జీవస్య తాత్త్వికే రూపే తస్మిన్దృష్టే నివర్తతే ॥౪౫॥
తత్త్వస్వరూపానుభవాదుత్పన్నం జ్ఞానమంజసా
అహం మమేతి చాజ్ఞానం బాధతే దిగ్భ్రమాదివత్ ॥౪౬॥
సమ్యగ్విజ్ఞానవాన్ యోగీ స్వాత్మన్యేవాఖిలం జగత్
ఏకం చ సర్వమాత్మానమీక్షతే జ్ఞానచక్షుషా ॥౪౭॥
ఆత్మైవేదం జగత్సర్వమాత్మనోఽన్యన్న విద్యతే
మృదో యద్వద్ఘటాదీని స్వాత్మానం సర్వమీక్షతే ॥౪౮॥
జీవన్ముక్తస్తు తద్విద్వాన్పూర్వోపాధిగుణాంస్త్యజేత్
సచ్చిదానన్దరూపత్వాత్ భవేద్భ్రమరకీటవత్ ॥౪౯॥
తీర్త్వా మోహార్ణవం హత్వా రాగద్వేషాదిరాక్షసాన్
యోగీ శాన్తిసమాయుక్త ఆత్మారామో విరాజతే ॥౫౦॥
బాహ్యానిత్యసుఖాసక్తిం హిత్వాత్మసుఖనిర్వృతః
ఘటస్థదీపవత్స్వస్థః స్వాన్తరేవ ప్రకాశతే ॥౫౧॥
ఉపాధిస్థోఽపి తద్ధర్మైరలిప్తో వ్యోమవన్మునిః
సర్వవిన్మూఢవత్తిష్ఠేదసక్తో వాయువచ్చరేత్ ॥౫౨॥
ఉపాధివిలయాద్విష్ణౌ నిర్విశేషం విశేన్మునిః
జలే జలం వియద్వ్యోమ్ని తేజస్తేజసి వా యథా ॥౫౩॥
యల్లాభాన్నాపరో లాభో యత్సుఖాన్నాపరం సుఖమ్
యజ్జ్ఞానాన్నాపరం జ్ఞానం తద్బ్రహ్మేత్యవధారయేత్ ॥౫౪॥
యద్దృష్ట్వా నాపరం దృశ్యం యద్భూత్వా న పునర్భవః
యజ్జ్ఞాత్వా నాపరం జ్ఞేయం తద్బ్రహ్మేత్యవధారయేత్ ॥౫౫॥
తిర్యగూర్ధ్వమధః పూర్ణం సచ్చిదానన్దమద్వయమ్
అనన్తం నిత్యమేకం యత్తద్బ్రహ్మేత్యవధారయేత్ ॥౫౬॥
అతద్వ్యావృత్తిరూపేణ వేదాన్తైర్లక్ష్యతేఽద్వయమ్
అఖణ్డానన్దమేకం యత్తద్బ్రహ్మేత్యవధారయేత్ ॥౫౭॥
అఖణ్డానన్దరూపస్య తస్యానన్దలవాశ్రితాః
బ్రహ్మాద్యాస్తారతమ్యేన భవన్త్యానన్దినోఽఖిలాః ॥౫౮॥
తద్యుక్తమఖిలం వస్తు వ్యవహారస్తదన్వితః
తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ క్షీరే సర్పిరివాఖిలే ॥౫౯॥
అనణ్వస్థూలమహ్రస్వమదీర్ఘమజమవ్యయమ్
అరూపగుణవర్ణాఖ్యం తద్బ్రహ్మేత్యవధారయేత్ ॥౬౦॥
యద్భాసా భాస్యతేఽర్కాది భాస్యైర్యత్తు న భాస్యతే
యేన సర్వమిదం భాతి తద్బ్రహ్మేత్యవధారయేత్ ॥౬౧॥
స్వయమన్తర్బహిర్వ్యాప్య భాసయన్నఖిలం జగత్
బ్రహ్మ ప్రకాశతే వహ్నిప్రతప్తాయసపిణ్డవత్ ॥౬౨॥
జగద్విలక్షణం బ్రహ్మ బ్రహ్మణోఽన్యన్న కించన
బ్రహ్మాన్యద్భాతి చేన్మిథ్యా యథా మరుమరీచికా ॥౬౩॥
దృశ్యతే శ్రూయతే యద్యద్బ్రహ్మణోఽన్యన్న తద్భవేత్
తత్త్వజ్ఞానాచ్చ తద్బ్రహ్మ సచ్చిదానన్దమద్వయమ్ ॥౬౪॥
సర్వగం సచ్చిదాత్మానం జ్ఞానచక్షుర్నిరీక్షతే
అజ్ఞానచక్షుర్నేక్షేత భాస్వన్తం భానుమన్ధవత్ ॥౬౫॥
శ్రవణాదిభిరుద్దీప్తజ్ఞానాగ్నిపరితాపితః
జీవః సర్వమలాన్ముక్తః స్వర్ణవద్ద్యోతతే స్వయమ్ ॥౬౬॥
హృదాకాశోదితో హ్యాత్మా బోధభానుస్తమోఽపహృత్
సర్వవ్యాపీ సర్వధారీ భాతి భాసయతేఽఖిలమ్ ॥౬౭॥
దిగ్దేశకాలాద్యనపేక్ష్య సర్వగం
శీతాదిహృన్నిత్యసుఖం నిరంజనమ్
యః స్వాత్మతీర్థం భజతే వినిష్క్రియః
స సర్వవిత్సర్వగతోఽమృతో భవేత్ ॥౬౮॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిన్దభగవ
త్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛఙ్కరభగవతః కృతౌ
ఆత్మబోధః సంపూర్ణః।।

Explore More