ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং
গোবিন্দং ভজ মূঢমতে ।
সম্প্রাপ্তে সন্নিহিতে কালে
নহি নহি রক্ষতি ডুকৃঙ্করণে ॥ 1 ॥
গোবিন্দং ভজ মূঢমতে ।
সম্প্রাপ্তে সন্নিহিতে কালে
নহি নহি রক্ষতি ডুকৃঙ্করণে ॥ 1 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda (bhaja:worship | govindaṃ:Govinda, the Lord)
- মূঢমতে (mūḍhamate)O foolish-minded one (mūḍha:foolish | mate:O mind/intellect)
- সম্প্রাপ্তে সন্নিহিতে কালে (samprāpte sannihite kāle)when the time has arrived and drawn near (samprāpte:arrived | sannihite:drawn near, imminent | kāle:the time of death)
- নহি নহি রক্ষতি (nahi nahi rakṣati)it surely does not protect (nahi nahi:surely not, by no means | rakṣati:protects)
- ডুকৃঞ্করণে (ḍukṛñkaraṇe)the rules of grammar, the memorizing of grammatical formulas (ḍukṛñ:the grammatical root-marker for 'to do' | karaṇe:the doing/reciting)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
মূঢ জহীহি ধনাগমতৃষ্ণাং
কুরু সদ্বুদ্ধিং মনসি বিতৃষ্ণাম্ ।
যল্লভসে নিজকর্মোপাত্তং
বিত্তং তেন বিনোদয চিত্তম্ ॥ 2 ॥
মূঢ জহীহি ধনাগমতৃষ্ণাং
কুরু সদ্বুদ্ধিং মনসি বিতৃষ্ণাম্ ।
যল্লভসে নিজকর্মোপাত্তং
বিত্তং তেন বিনোদয চিত্তম্ ॥ 2 ॥
- মূঢ (mūḍha)O deluded one
- জহীহি (jahīhi)abandon
- ধনাগমতৃষ্ণাম্ (dhanāgamatṛṣṇām)the thirst for the acquisition of wealth (dhana:wealth | āgama:acquisition | tṛṣṇām:thirst, craving)
- কুরু (kuru)cultivate, make
- সদ্বুদ্ধিম্ (sadbuddhim)right understanding (sat:good, true | buddhim:intellect)
- মনসি (manasi)in the mind
- বিতৃষ্ণাম্ (vitṛṣṇām)free from craving (vi:without | tṛṣṇām:craving)
- যল্লভসে (yallabhase)whatever you obtain (yat:whatever | labhase:you obtain)
- নিজ কর্মোপাত্তম্ (nija karmopāttam)acquired through your own actions (nija:one's own | karma:action | upāttam:obtained)
- বিত্তম্ (vittam)wealth
- তেন (tena)with that
- বিনোদয (vinodaya)gladden, delight
- চিত্তম্ (cittam)the heart, mind
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
নারীস্তনভর-নাভীদেশং
দৃষ্ট্বা মা গা মোহাবেশম্ ।
এতন্মাংসবসাদিবিকারং
মনসি বিচিন্তয বারং বারম্ ॥ 3 ॥
নারীস্তনভর-নাভীদেশং
দৃষ্ট্বা মা গা মোহাবেশম্ ।
এতন্মাংসবসাদিবিকারং
মনসি বিচিন্তয বারং বারম্ ॥ 3 ॥
- নারী-স্তনভর-নাভীদেশম্ (nārī-stanabhara-nābhīdeśam)a woman's heavy breasts and navel region (nārī:woman | stana-bhara:weight of the breasts | nābhī-deśam:region of the navel)
- দৃষ্ট্বা (dṛṣṭvā)having seen
- মা গা মোহাবেশম্ (mā gā mohāveśam)do not fall into infatuation (mā gā:do not go/fall into | moha-āveśam:the grip of delusion)
- এতন্মাংস-বসাদি-বিকারম্ (etat-māṃsa-vasādi-vikāram)this is a modification of flesh, fat and the like (etat:this | māṃsa:flesh | vasā-ādi:fat and so on | vikāram:transformation/modification)
- মনসি (manasi)in the mind
- বিচিন্তয (vicintaya)reflect, ponder
- বারং বারম্ (vāraṃ vāram)again and again
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
নলিনীদল-গতজলমতিতরলং
তদ্বজ্জীবিতমতিশয-চপলম্ ।
বিদ্ধি ব্যাধ্যভিমানগ্রস্তং
লোকং শোকহতং চ সমস্তম্ ॥ 4 ॥
নলিনীদল-গতজলমতিতরলং
তদ্বজ্জীবিতমতিশয-চপলম্ ।
বিদ্ধি ব্যাধ্যভিমানগ্রস্তং
লোকং শোকহতং চ সমস্তম্ ॥ 4 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- নলিনীদলগতজলম্ (nalinīdalagatajalam)water resting on a lotus petal
- অতিতরলম্ (atitaralam)exceedingly unsteady
- তদ্বত্ (tadvat)even so
- জীবিতম্ (jīvitam)life
- অতিশযচপলম্ (atiśayacapalam)supremely fickle
- বিদ্ধি (viddhi)know
- ব্যাধ্যভিমানগ্রস্তম্ (vyādhyabhimānagrastam)seized by disease and pride
- লোকম্ (lokam)the world
- শোকহতম্ (śokahatam)struck by grief
- সমস্তম্ (samastam)entire
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
যাবদ্বিত্তোপার্জনসক্তঃ
তাবন্নিজপরিবারো রক্তঃ ।
পশ্চাজ্জীবতি জর্জরদেহে
বার্তাং কোঽপি ন পৃচ্ছতি গেহে ॥ 5 ॥
যাবদ্বিত্তোপার্জনসক্তঃ
তাবন্নিজপরিবারো রক্তঃ ।
পশ্চাজ্জীবতি জর্জরদেহে
বার্তাং কোঽপি ন পৃচ্ছতি গেহে ॥ 5 ॥
- যাবত্ (yāvat)as long as
- বিত্ত-উপার্জন-সক্তঃ (vitta-upārjana-saktaḥ)capable of earning wealth (vitta:wealth | upārjana:earning | saktaḥ:able, engaged)
- তাবত্ (tāvat)so long
- নিজ-পরিবারঃ (nija-parivāraḥ)one's own family (nija:one's own | parivāraḥ:family)
- রক্তঃ (raktaḥ)attached, devoted
- পশ্চাত্ (paścāt)afterward
- জীবতি (jīvati)lives on
- জর্জর-দেহে (jarjara-dehe)in the frail, decrepit body (jarjara:worn out, decrepit | dehe:in the body)
- বার্তাম্ (vārtām)news, tidings of welfare
- কঃ অপি ন (ko'pi na)no one (kaḥ:who | api:even | na:not)
- পৃচ্ছতি (pṛcchati)asks
- গেহে (gehe)in the house
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
যাবত্পবনো নিবসতি দেহে
তাবত্পৃচ্ছতি কুশলং গেহে ।
গতবতি বাযৌ দেহাপাযে
ভার্যা বিভ্যতি তস্মিন্কাযে ॥ 6 ॥
যাবত্পবনো নিবসতি দেহে
তাবত্পৃচ্ছতি কুশলং গেহে ।
গতবতি বাযৌ দেহাপাযে
ভার্যা বিভ্যতি তস্মিন্কাযে ॥ 6 ॥
- যাবত্ (yāvat)as long as
- পবনঃ (pavanaḥ)the breath, vital air
- নিবসতি দেহে (nivasati dehe)dwells in the body (nivasati:dwells | dehe:in the body)
- তাবত্ (tāvat)so long
- পৃচ্ছতি কুশলম্ (pṛcchati kuśalam)inquire after welfare (pṛcchati:asks | kuśalam:well-being)
- গেহে (gehe)in the household
- গতবতি বাযৌ (gatavati vāyau)when the breath has departed (gatavati:having gone | vāyau:the vital air)
- দেহাপাযে (dehāpāye)at the destruction of the body (deha:body | apāye:departure, perishing)
- ভার্যা বিভ্যতি (bhāryā bibhyati)the wife shrinks in fear (bhāryā:wife | bibhyati:fears)
- তস্মিন্ কাযে (tasmin kāye)from that body/corpse (tasmin:that | kāye:body)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
বালস্তাবত্ক্রীডাসক্তঃ
তরুণস্তাবত্তরুণীসক্তঃ ।
বৃদ্ধস্তাবচ্চিন্তাসক্তঃ
পরমে ব্রহ্মণি কোঽপি ন সক্তঃ ॥ 7 ॥
বালস্তাবত্ক্রীডাসক্তঃ
তরুণস্তাবত্তরুণীসক্তঃ ।
বৃদ্ধস্তাবচ্চিন্তাসক্তঃ
পরমে ব্রহ্মণি কোঽপি ন সক্তঃ ॥ 7 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- বালঃ (bālaḥ)the boy
- তাবত্ (tāvat)so long, meanwhile
- ক্রীডাসক্তঃ (krīḍāsaktaḥ)attached to play
- তরুণঃ (taruṇaḥ)the young man
- তরুণীসক্তঃ (taruṇīsaktaḥ)attached to a young woman
- বৃদ্ধঃ (vṛddhaḥ)the old man
- চিন্তাসক্তঃ (cintāsaktaḥ)attached to anxiety
- পরমে ব্রহ্মণি (parame brahmaṇi)in the supreme Brahman
- কঃ অপি ন সক্তঃ (kaḥ api na saktaḥ)no one is attached
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
কা তে কান্তা কস্তে পুত্রঃ
সংসারোঽযমতীব বিচিত্রঃ ।
কস্য ত্বং কঃ কুত আযাতঃ
তত্ত্বং চিন্তয তদিহ ভ্রাতঃ ॥ 8 ॥
কা তে কান্তা কস্তে পুত্রঃ
সংসারোঽযমতীব বিচিত্রঃ ।
কস্য ত্বং কঃ কুত আযাতঃ
তত্ত্বং চিন্তয তদিহ ভ্রাতঃ ॥ 8 ॥
- কা তে কান্তা (kā te kāntā)who is your wife (kā:who | te:your | kāntā:wife)
- কঃ তে পুত্রঃ (kaste putraḥ)who is your son (kaḥ:who | te:your | putraḥ:son)
- সংসারঃ অযম্ (saṃsāro'yam)this worldly existence (saṃsāraḥ:cycle of existence | ayam:this)
- অতীব বিচিত্রঃ (atīva vicitraḥ)exceedingly strange (atīva:exceedingly | vicitraḥ:wondrous, strange)
- কস্য ত্বম্ (kasya tvaṃ)whose are you (kasya:whose | tvam:you)
- বা কুতঃ আযাতঃ (vā kuta āyātaḥ)or from where have you come (vā:or | kutaḥ:from where | āyātaḥ:come)
- তত্ত্বং চিন্তয (tattvaṃ cintaya)reflect upon the truth (tattvam:the truth, essence | cintaya:reflect, contemplate)
- তত্ ইহ ভ্রাতঃ (tadiha bhrātaḥ)that, here, O brother (tat:that | iha:here | bhrātaḥ:O brother)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
সত্সঙ্গত্বে নিস্সঙ্গত্বং
নিস্সঙ্গত্বে নির্মোহত্বম্ ।
নির্মোহত্বে নিশ্চলতত্ত্বং
নিশ্চলতত্ত্বে জীবন্মুক্তিঃ ॥ 9 ॥
সত্সঙ্গত্বে নিস্সঙ্গত্বং
নিস্সঙ্গত্বে নির্মোহত্বম্ ।
নির্মোহত্বে নিশ্চলতত্ত্বং
নিশ্চলতত্ত্বে জীবন্মুক্তিঃ ॥ 9 ॥
- সত্সঙ্গত্বে (satsaṅgatve)in the company of the good (sat:the good/truth | saṅgatve:in association)
- নিস্সঙ্গত্বম্ (nissaṅgatvam)non-attachment (nis:free from | saṅgatvam:attachment)
- নিস্সঙ্গত্বে (nissaṅgatve)in non-attachment
- নির্মোহত্বম্ (nirmohatvam)freedom from delusion (nir:free from | mohatvam:delusion)
- নির্মোহত্বে (nirmohatve)in freedom from delusion
- নিশ্চলতত্ত্বম্ (niścalatattvam)the unwavering Reality (niścala:unmoving/steady | tattvam:essential Reality)
- নিশ্চলতত্ত্বে (niścalatattve)in the unwavering Reality
- জীবন্মুক্তিঃ (jīvanmuktiḥ)liberation while living (jīvan:while alive | muktiḥ:liberation)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
বযসি গতে কঃ কামবিকারঃ
শুষ্কে নীরে কঃ কাসারঃ ।
ক্ষীণে বিত্তে কঃ পরিবারঃ
জ্ঞাতে তত্ত্বে কঃ সংসারঃ ॥ 10 ॥
বযসি গতে কঃ কামবিকারঃ
শুষ্কে নীরে কঃ কাসারঃ ।
ক্ষীণে বিত্তে কঃ পরিবারঃ
জ্ঞাতে তত্ত্বে কঃ সংসারঃ ॥ 10 ॥
- বযসি গতে (vayasi gate)when youth/age has passed (vayasi:in age/youth | gate:gone)
- কঃ কামবিকারঃ (kaḥ kāmavikāraḥ)what use is the excitement of desire (kaḥ:what/where | kāma:desire | vikāraḥ:agitation/passion)
- শুষ্কে নীরে (śuṣke nīre)when the water is dried up (śuṣke:dried | nīre:water)
- কঃ কাসারঃ (kaḥ kāsāraḥ)where is the lake
- ক্ষীণে বিত্তে (kṣīṇe vitte)when wealth is diminished (kṣīṇe:diminished | vitte:wealth)
- কঃ পরিবারঃ (kaḥ parivāraḥ)where is the retinue/family
- জ্ঞাতে তত্ত্বে (jñāte tattve)when the Truth is known (jñāte:known | tattve:the essential reality)
- কঃ সংসারঃ (kaḥ saṃsāraḥ)where is worldly existence
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
মা কুরু ধন-জন-যৌবন-গর্বং
হরতি নিমেষাত্কালঃ সর্বম্ ।
মাযামযমিদমখিলং হিত্বা
ব্রহ্মপদং ত্বং প্রবিশ বিদিত্বা ॥ 11 ॥
মা কুরু ধন-জন-যৌবন-গর্বং
হরতি নিমেষাত্কালঃ সর্বম্ ।
মাযামযমিদমখিলং হিত্বা
ব্রহ্মপদং ত্বং প্রবিশ বিদিত্বা ॥ 11 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- মা কুরু (mā kuru)do not make
- ধনজনযৌবনগর্বম্ (dhanajanayauvanagarvam)pride in wealth, kin and youth
- হরতি (harati)carries off
- নিমেষাত্ (nimeṣāt)in a blink
- কালঃ (kālaḥ)Time
- সর্বম্ (sarvam)everything
- মাযামযম্ (māyāmayam)made of illusion
- ইদম্ অখিলম্ (idam akhilam)all this
- হিত্বা (hitvā)having abandoned
- ব্রহ্মপদম্ (brahmapadam)the state of Brahman
- প্রবিশ (praviśa)enter
- বিদিত্বা (viditvā)having known
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
দিনযামিন্যৌ সাযং প্রাতঃ
শিশিরবসন্তৌ পুনরাযাতঃ ।
কালঃ ক্রীডতি গচ্ছত্যাযুঃ
তদপি ন মুঞ্চত্যাশাবাযুঃ ॥ 12 ॥
দিনযামিন্যৌ সাযং প্রাতঃ
শিশিরবসন্তৌ পুনরাযাতঃ ।
কালঃ ক্রীডতি গচ্ছত্যাযুঃ
তদপি ন মুঞ্চত্যাশাবাযুঃ ॥ 12 ॥
- দিন-যামিন্যৌ (dina-yāminyau)day and night (dina:day | yāminyau:the two nights)
- সাযং প্রাতঃ (sāyaṃ prātaḥ)evening and morning (sāyam:evening | prātaḥ:morning)
- শিশির-বসন্তৌ (śiśira-vasantau)winter and spring (śiśira:winter | vasantau:spring)
- পুনঃ আযাতঃ (punaḥ āyātaḥ)come again (punaḥ:again | āyātaḥ:they come)
- কালঃ ক্রীডতি (kālaḥ krīḍati)time plays on (kālaḥ:time | krīḍati:plays)
- গচ্ছতি আযুঃ (gacchati āyuḥ)life goes away (gacchati:goes | āyuḥ:lifespan)
- তদপি (tadapi)yet even so (tat:that | api:even)
- ন মুঞ্চতি (na muñcati)does not release (na:not | muñcati:releases)
- আশা-বাযুঃ (āśā-vāyuḥ)the wind of desire (āśā:desire, hope | vāyuḥ:wind, gust)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
কা তে কান্তা ধনগতচিন্তা
বাতুল কিং তব নাস্তি নিযন্তা ।
ত্রিজগতি সজ্জনসঙ্গতিরেকা
ভবতি ভবার্ণবতরণে নৌকা ॥ 13 ॥
কা তে কান্তা ধনগতচিন্তা
বাতুল কিং তব নাস্তি নিযন্তা ।
ত্রিজগতি সজ্জনসঙ্গতিরেকা
ভবতি ভবার্ণবতরণে নৌকা ॥ 13 ॥
- কা তে কান্তা (kā te kāntā)who is your wife (kā:who | te:your | kāntā:wife)
- ধন গত চিন্তা (dhana gata cintā)anxiety over wealth (dhana:wealth | gata:concerning | cintā:worry)
- বাতুল (vātula)O deluded/mad one
- কিং তব নাস্তি নিযন্তা (kiṃ tava nāsti niyantā)is there not a ruler for you (kiṃ:whether | tava:for you | nāsti:is not | niyantā:controller, ruler)
- ত্রিজগতি (trijagati)in the three worlds (tri:three | jagati:worlds)
- সজ্জন সঙ্গতিঃ একা (sajjana saṅgatiḥ ekā)the company of the good alone (sajjana:good people | saṅgatiḥ:company | ekā:alone)
- ভবতি (bhavati)becomes
- ভবার্ণব তরণে নৌকা (bhavārṇava taraṇe naukā)the boat for crossing the ocean of existence (bhava:worldly existence | arṇava:ocean | taraṇe:in crossing | naukā:boat)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
দ্বাদশ-মঞ্জরিকাভিরশেষঃ
কথিতো বৈযাকরণস্যৈষঃ ।
উপদেশোঽভূদ্বিদ্যা-নিপুণৈঃ
শ্রীমচ্ছঙ্কর-ভগবচ্ছরণৈঃ ॥ 14 ॥
দ্বাদশ-মঞ্জরিকাভিরশেষঃ
কথিতো বৈযাকরণস্যৈষঃ ।
উপদেশোঽভূদ্বিদ্যা-নিপুণৈঃ
শ্রীমচ্ছঙ্কর-ভগবচ্ছরণৈঃ ॥ 14 ॥
- দ্বাদশ-মঞ্জরিকাভিঃ (dvādaśa-mañjarikābhiḥ)with twelve flower-clusters of verse (dvādaśa:twelve | mañjarikābhiḥ:with little blossoms/verse-bunches)
- অশেষঃ (aśeṣaḥ)complete, without remainder
- কথিতঃ (kathitaḥ)has been told
- বৈযাকরণস্য (vaiyākaraṇasya)for the grammarian
- এষঃ (eṣaḥ)this
- উপদেশঃ (upadeśaḥ)instruction, teaching
- অভূত্ (abhūt)was, came to be
- বিদ্যা-নিপুণৈঃ (vidyā-nipuṇaiḥ)by one skilled in knowledge (vidyā:knowledge | nipuṇaiḥ:by the adept)
- শ্রীমত্-শঙ্কর-ভগবত্-শরণৈঃ (śrīmat-śaṅkara-bhagavat-śaraṇaiḥ)by the venerable Śaṅkara Bhagavatpāda, the refuge (śrīmat:venerable/glorious | śaṅkara:Śaṅkara | bhagavat:the divine lord | śaraṇaiḥ:by the refuge-giver)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
জটিলো মুণ্ডী লুঞ্ছিতকেশঃ
কাষাযাম্বর-বহুকৃতবেষঃ ।
পশ্যন্নপি চ ন পশ্যতি মূঢঃ
উদরনিমিত্তং বহুকৃতবেষঃ ॥ 15 ॥
জটিলো মুণ্ডী লুঞ্ছিতকেশঃ
কাষাযাম্বর-বহুকৃতবেষঃ ।
পশ্যন্নপি চ ন পশ্যতি মূঢঃ
উদরনিমিত্তং বহুকৃতবেষঃ ॥ 15 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- জটিলঃ (jaṭilaḥ)wearing matted hair
- মুণ্ডী (muṇḍī)shaven-headed
- লুঞ্ছিতকেশঃ (luñchitakeśaḥ)with hair plucked out
- কাষাযাম্বরবহুকৃতবেষঃ (kāṣāyāmbarabahukṛtaveṣaḥ)making many guises with ochre cloth
- পশ্যন্ অপি (paśyan api)though seeing
- ন পশ্যতি (na paśyati)does not see
- মূঢঃ (mūḍhaḥ)the fool
- উদরনিমিত্তম্ (udaranimittam)for the sake of the belly
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
অঙ্গং গলিতং পলিতং মুণ্ডং
দশনবিহীনং জাতং তুণ্ডম্ ।
বৃদ্ধো যাতি গৃহীত্বা দণ্ডং
তদপি ন মুঞ্চত্যাশাপিণ্ডম্ ॥ 16 ॥
অঙ্গং গলিতং পলিতং মুণ্ডং
দশনবিহীনং জাতং তুণ্ডম্ ।
বৃদ্ধো যাতি গৃহীত্বা দণ্ডং
তদপি ন মুঞ্চত্যাশাপিণ্ডম্ ॥ 16 ॥
- অঙ্গং গলিতং (aṅgaṃ galitaṃ)the body has decayed/grown feeble (aṅgam:body | galitam:worn away)
- পলিতং মুণ্ডং (palitaṃ muṇḍaṃ)the head has turned gray (palitam:gray-haired | muṇḍam:head)
- দশন বিহীনং জাতং তুণ্ডম্ (daśana vihīnaṃ jātaṃ tuṇḍam)the mouth has become devoid of teeth (daśana:teeth | vihīnam:bereft of | jātam:has become | tuṇḍam:mouth)
- বৃদ্ধো যাতি (vṛddho yāti)the old man walks/goes about (vṛddhaḥ:old man | yāti:goes)
- গৃহীত্বা দণ্ডং (gṛhītvā daṇḍaṃ)having grasped a staff (gṛhītvā:having taken | daṇḍam:staff)
- তদপি (tadapi)even then (tat:that | api:even)
- ন মুঞ্চতি (na muñcati)does not release (na:not | muñcati:lets go)
- আশা পিণ্ডম্ (āśā piṇḍam)the lump/mass of desire (āśā:hope/desire | piṇḍam:lump)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
অগ্রে বহ্নিঃ পৃষ্ঠে ভানুঃ
রাত্রৌ চুবুক-সমর্পিত-জানুঃ ।
করতল-ভিক্ষস্তরুতলবাসঃ
তদপি ন মুঞ্চত্যাশাপাশঃ ॥ 17 ॥
অগ্রে বহ্নিঃ পৃষ্ঠে ভানুঃ
রাত্রৌ চুবুক-সমর্পিত-জানুঃ ।
করতল-ভিক্ষস্তরুতলবাসঃ
তদপি ন মুঞ্চত্যাশাপাশঃ ॥ 17 ॥
- অগ্রে বহ্নিঃ (agre vahniḥ)fire in front (agre:in front | vahniḥ:fire)
- পৃষ্ঠে ভানুঃ (pṛṣṭhe bhānuḥ)the sun at the back (pṛṣṭhe:behind, at the back | bhānuḥ:the sun)
- রাত্রৌ (rātrau)at night
- চুবুক-সমর্পিত-জানুঃ (cubuka-samarpita-jānuḥ)with knees drawn up to the chin (cubuka:chin | samarpita:offered, placed against | jānuḥ:knees)
- করতল-ভিক্ষঃ (karatala-bhikṣaḥ)alms received in the palm of the hand (karatala:palm of the hand | bhikṣaḥ:begged food, alms)
- তরুতল-বাসঃ (tarutala-vāsaḥ)dwelling at the foot of a tree (taru:tree | tala:base, foot | vāsaḥ:dwelling)
- তদপি (tadapi)even then, in spite of that (tat:that | api:even)
- ন মুঞ্চতি (na muñcati)does not release (na:not | muñcati:releases)
- আশা-পাশঃ (āśā-pāśaḥ)the noose of desire (āśā:desire, hope | pāśaḥ:noose, bond)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
কুরুতে গঙ্গাসাগরগমনং
ব্রত-পরিপালনমথবা দানম্ ।
জ্ঞানবিহীনঃ সর্বমতেন
ভজতি ন মুক্তিং জন্মশতেন ॥ 18 ॥
কুরুতে গঙ্গাসাগরগমনং
ব্রত-পরিপালনমথবা দানম্ ।
জ্ঞানবিহীনঃ সর্বমতেন
ভজতি ন মুক্তিং জন্মশতেন ॥ 18 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- কুরুতে (kurute)performs
- গঙ্গাসাগরগমনম্ (gaṅgāsāgaragamanam)the journey to the confluence of Gaṅgā and the sea
- ব্রতপরিপালনম্ (vrataparipālanam)the keeping of vows
- অথবা (athavā)or else
- দানম্ (dānam)charity
- জ্ঞানবিহীনঃ (jñānavihīnaḥ)devoid of knowledge
- সর্বমতেন (sarvamatena)by the reckoning of every school
- ভজতি ন মুক্তিম্ (bhajati na muktim)does not attain liberation
- জন্মশতেন (janmaśatena)in a hundred births
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
সুরমন্দির-তরু-মূল-নিবাসঃ
শয্যা ভূতলমজিনং বাসঃ ।
সর্ব-পরিগ্রহ-ভোগত্যাগঃ
কস্য সুখং ন করোতি বিরাগঃ ॥ 19 ॥
সুরমন্দির-তরু-মূল-নিবাসঃ
শয্যা ভূতলমজিনং বাসঃ ।
সর্ব-পরিগ্রহ-ভোগত্যাগঃ
কস্য সুখং ন করোতি বিরাগঃ ॥ 19 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- সুরমন্দিরতরুমূলনিবাসঃ (suramandirataramūlanivāsaḥ)dwelling at a tree-root by a temple
- শয্যা ভূতলম্ (śayyā bhūtalam)the ground for a bed
- অজিনম্ বাসঃ (ajinam vāsaḥ)a hide for clothing
- সর্বপরিগ্রহভোগত্যাগঃ (sarvaparigrahabhogatyāgaḥ)renunciation of all possession and enjoyment
- কস্য (kasya)whose
- সুখম্ (sukham)happiness
- ন করোতি (na karoti)does it not make
- বিরাগঃ (virāgaḥ)dispassion
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
যোগরতো বা ভোগরতো বা
সঙ্গরতো বা সঙ্গবিহীনঃ ।
যস্য ব্রহ্মণি রমতে চিত্তং
নন্দতি নন্দতি নন্দত্যেব ॥ 20 ॥
যোগরতো বা ভোগরতো বা
সঙ্গরতো বা সঙ্গবিহীনঃ ।
যস্য ব্রহ্মণি রমতে চিত্তং
নন্দতি নন্দতি নন্দত্যেব ॥ 20 ॥
- যোগরতঃ (yogarataḥ)devoted to yoga (yoga:yoga | rataḥ:devoted)
- বা (vā)or
- ভোগরতঃ (bhogarataḥ)devoted to enjoyment (bhoga:enjoyment | rataḥ:devoted)
- বা (vā)or
- সঙ্গরতঃ (saṅgarataḥ)delighting in company/attachment (saṅga:company | rataḥ:delighting)
- বা (vā)or
- সঙ্গবিহীনঃ (saṅgavihīnaḥ)free of attachment (saṅga:attachment | vihīnaḥ:devoid of)
- যস্য (yasya)whose
- ব্রহ্মণি (brahmaṇi)in Brahman
- রমতে চিত্তম্ (ramate cittam)the mind delights (ramate:delights | cittam:the mind)
- নন্দতি নন্দতি নন্দতি এব (nandati nandati nandati eva)he rejoices, rejoices, truly rejoices indeed (nandati:he rejoices | eva:indeed)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
ভগবদ্গীতা কিঞ্চিদধীতা
গঙ্গাজল-লবকণিকা পীতা ।
সকৃদপি যেন মুরারিসমর্চা
ক্রিযতে তস্য যমেন ন চর্চা ॥ 21 ॥
ভগবদ্গীতা কিঞ্চিদধীতা
গঙ্গাজল-লবকণিকা পীতা ।
সকৃদপি যেন মুরারিসমর্চা
ক্রিযতে তস্য যমেন ন চর্চা ॥ 21 ॥
- ভগবদ্গীতা (bhagavadgītā)the Bhagavad Gita (bhagavat:the Lord | gītā:song)
- কিঞ্চিত্ অধীতা (kiñcid adhītā)studied even a little (kiñcit:a little | adhītā:has been studied)
- গঙ্গা-জললব-কণিকা (gaṅgā-jalalava-kaṇikā)a droplet of the Ganga's water (gaṅgā:Ganga | jala-lava:a bit of water | kaṇikā:a tiny drop)
- পীতা (pītā)has been drunk
- সকৃত্ অপি (sakṛd api)even once (sakṛt:once | api:even)
- যেন (yena)by whom
- মুরারী সমর্চা (murārī samarcā)Murari has been worshipped (murārī:slayer of Mura, Vishnu | samarcā:well worshipped)
- ক্রিযতে (kriyate)is done
- তস্য (tasya)with him
- যমেন ন চর্চা (yamena na carcā)Yama holds no argument (yamena:by Yama, lord of death | na:not | carcā:discussion, dispute)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
পুনরপি জননং পুনরপি মরণং
পুনরপি জননীজঠরে শযনম্ ।
ইহ সংসারে বহুদুস্তারে
কৃপযাঽপারে পাহি মুরারে ॥ 22 ॥
পুনরপি জননং পুনরপি মরণং
পুনরপি জননীজঠরে শযনম্ ।
ইহ সংসারে বহুদুস্তারে
কৃপযাঽপারে পাহি মুরারে ॥ 22 ॥
- পুনরপি জননম্ (punarapi jananam)birth again (punar-api:again | jananam:birth)
- পুনরপি মরণম্ (punarapi maraṇam)death again (punar-api:again | maraṇam:death)
- পুনরপি জননী-জঠরে শযনম্ (punarapi jananī-jaṭhare śayanam)again lying in a mother's womb (punar-api:again | jananī:mother | jaṭhare:in the womb | śayanam:lying, resting)
- ইহ সংসারে (iha saṃsāre)in this cycle of worldly existence (iha:here | saṃsāre:in the world of transmigration)
- বহু দুস্তারে (bahu dustāre)very hard to cross over (bahu:very | dustāre:difficult to traverse)
- কৃপযা অপারে (kṛpayā apāre)with boundless compassion (kṛpayā:by compassion | apāre:boundless)
- পাহি মুরারে (pāhi murāre)protect me, O Murāri (pāhi:protect | murāre:O slayer of Mura, Krishna)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
রথ্যাচর্পট-বিরচিত-কন্থঃ
পুণ্যাপুণ্য-বিবর্জিত-পন্থঃ ।
যোগী যোগনিযোজিত-চিত্তঃ
রমতে বালোন্মত্তবদেব ॥ 23 ॥
রথ্যাচর্পট-বিরচিত-কন্থঃ
পুণ্যাপুণ্য-বিবর্জিত-পন্থঃ ।
যোগী যোগনিযোজিত-চিত্তঃ
রমতে বালোন্মত্তবদেব ॥ 23 ॥
- রথ্যা-চর্পট-বিরচিত-কন্থঃ (rathyā-carpaṭa-viracita-kanthaḥ)wearing a patched cloak stitched from rags gathered in the streets (rathyā:street | carpaṭa:rags/tatters | viracita:fashioned | kanthaḥ:patched garment)
- পুণ্যাপুণ্য-বিবর্জিত-পন্থঃ (puṇyāpuṇya-vivarjita-panthaḥ)following a path free from merit and demerit (puṇya:merit | apuṇya:demerit | vivarjita:free from | panthaḥ:path)
- যোগী (yogī)the yogi
- যোগ-নিযোজিত-চিত্তঃ (yoga-niyojita-cittaḥ)with mind fixed in yoga (yoga:union | niyojita:engaged/fixed | cittaḥ:mind)
- রমতে (ramate)delights, rejoices
- বাল-উন্মত্তবত্ এব (bāla-unmattavat eva)just like a child or a madman (bāla:child | unmattavat:like one intoxicated/mad | eva:indeed)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
কস্ত্বং কোঽহং কুত আযাতঃ
কা মে জননী কো মে তাতঃ ।
ইতি পরিভাবয সর্বমসারং
বিশ্বং ত্যক্ত্বা স্বপ্নবিচারম্ ॥ 24 ॥
কস্ত্বং কোঽহং কুত আযাতঃ
কা মে জননী কো মে তাতঃ ।
ইতি পরিভাবয সর্বমসারং
বিশ্বং ত্যক্ত্বা স্বপ্নবিচারম্ ॥ 24 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- কঃ ত্বম্ (kaḥ tvam)who are you
- কঃ অহম্ (kaḥ aham)who am I
- কুতঃ আযাতঃ (kutaḥ āyātaḥ)whence come
- কা মে জননী (kā me jananī)who is my mother
- কঃ মে তাতঃ (kaḥ me tātaḥ)who my father
- ইতি পরিভাবয (iti paribhāvaya)reflect thus
- সর্বম্ অসারম্ (sarvam asāram)all is without essence
- বিশ্বম্ ত্যক্ত্বা (viśvam tyaktvā)abandoning the world
- স্বপ্নবিচারম্ (svapnavicāram)as the consideration of a dream
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
ত্বযি মযি চান্যত্রৈকো বিষ্ণুঃ
ব্যর্থং কুপ্যসি ময্যসহিষ্ণুঃ ।
ভব সমচিত্তঃ সর্বত্র ত্বং
বাঞ্ছস্যচিরাদ্যদি বিষ্ণুত্বম্ ॥ 25 ॥
ত্বযি মযি চান্যত্রৈকো বিষ্ণুঃ
ব্যর্থং কুপ্যসি ময্যসহিষ্ণুঃ ।
ভব সমচিত্তঃ সর্বত্র ত্বং
বাঞ্ছস্যচিরাদ্যদি বিষ্ণুত্বম্ ॥ 25 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ত্বযি মযি (tvayi mayi)in you and in me
- অন্যত্র (anyatra)elsewhere
- একঃ বিষ্ণুঃ (ekaḥ viṣṇuḥ)one Viṣṇu
- ব্যর্থম্ (vyartham)to no purpose
- কুপ্যসি (kupyasi)you are angry
- অসহিষ্ণুঃ (asahiṣṇuḥ)impatient
- ভব সমচিত্তঃ (bhava samacittaḥ)be even-minded
- সর্বত্র (sarvatra)everywhere
- বাঞ্ছসি (vāñchasi)you wish
- অচিরাত্ (acirāt)before long
- বিষ্ণুত্বম্ (viṣṇutvam)the state of Viṣṇu
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
শত্রৌ মিত্রে পুত্রে বন্ধৌ
মা কুরু যত্নং বিগ্রহসন্ধৌ ।
সর্বস্মিন্নপি পশ্যাত্মানং
সর্বত্রোত্সৃজ ভেদাজ্ঞানম্ ॥ 26 ॥
শত্রৌ মিত্রে পুত্রে বন্ধৌ
মা কুরু যত্নং বিগ্রহসন্ধৌ ।
সর্বস্মিন্নপি পশ্যাত্মানং
সর্বত্রোত্সৃজ ভেদাজ্ঞানম্ ॥ 26 ॥
- শত্রৌ (śatrau)toward an enemy
- মিত্রে (mitre)toward a friend
- পুত্রে (putre)toward a son
- বন্ধৌ (bandhau)toward a kinsman
- মা কুরু যত্নম্ (mā kuru yatnaṃ)make no effort (mā:do not | kuru:make | yatnaṃ:effort)
- বিগ্রহ-সন্ধৌ (vigraha-sandhau)in strife or alliance (vigraha:conflict | sandhau:peace/alliance)
- সর্বস্মিন্ অপি (sarvasmin api)in all beings too (sarvasmin:in all | api:even)
- পশ্য আত্মানম্ (paśya ātmānaṃ)see the Self (paśya:see | ātmānaṃ:the Self)
- সর্বত্র (sarvatra)everywhere
- উত্সৃজ (utsṛja)cast off
- ভেদ-অজ্ঞানম্ (bheda-ajñānam)the ignorance of separateness (bheda:difference | ajñānam:ignorance)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
কামং ক্রোধং লোভং মোহং
ত্যক্ত্বাঽঽত্মানং পশ্যতি সোঽহম্ ।
আত্মজ্ঞানবিহীনা মূঢাঃ
তে পচ্যন্তে নরকনিগূঢাঃ ॥ 27 ॥
কামং ক্রোধং লোভং মোহং
ত্যক্ত্বাঽঽত্মানং পশ্যতি সোঽহম্ ।
আত্মজ্ঞানবিহীনা মূঢাঃ
তে পচ্যন্তে নরকনিগূঢাঃ ॥ 27 ॥
- কামম্ (kāmam)desire
- ক্রোধম্ (krodham)anger
- লোভম্ (lobham)greed
- মোহম্ (moham)delusion
- ত্যক্ত্বা (tyaktvā)having abandoned
- আত্মানং পশ্যতি (ātmānaṃ paśyati)one beholds the Self (ātmānaṃ:the Self | paśyati:sees)
- সোঽহম্ (so'ham)'I am That' (saḥ:that | aham:I am)
- আত্মজ্ঞান-বিহীনাঃ (ātmajñāna-vihīnāḥ)devoid of Self-knowledge (ātma:Self | jñāna:knowledge | vihīnāḥ:bereft of)
- মূঢাঃ (mūḍhāḥ)the fools
- তে পচ্যন্তে (te pacyante)they are cooked/tormented (te:they | pacyante:are cooked)
- নরক-নিগূঢাঃ (naraka-nigūḍhāḥ)hidden away in hell (naraka:hell | nigūḍhāḥ:concealed, buried)
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
গেযং গীতা-নামসহস্রং
ধ্যেযং শ্রীপতি-রূপমজস্রম্ ।
নেযং সজ্জন-সঙ্গে চিত্তং
দেযং দীনজনায চ বিত্তম্ ॥ 28 ॥
গেযং গীতা-নামসহস্রং
ধ্যেযং শ্রীপতি-রূপমজস্রম্ ।
নেযং সজ্জন-সঙ্গে চিত্তং
দেযং দীনজনায চ বিত্তম্ ॥ 28 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- গেযম্ (geyam)to be sung
- গীতা (gītā)the Bhagavad-gītā
- নামসহস্রম্ (nāmasahasram)the thousand names
- ধ্যেযম্ (dhyeyam)to be meditated upon
- শ্রীপতিরূপম্ (śrīpatirūpam)the form of Śrī’s lord
- অজস্রম্ (ajasram)unceasingly
- নেযম্ (neyam)to be led
- সজ্জনসঙ্গে (sajjanasaṅge)into the company of the good
- চিত্তম্ (cittam)the mind
- দেযম্ (deyam)to be given
- দীনজনায (dīnajanāya)to the poor
- বিত্তম্ (vittam)wealth
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
সুখতঃ ক্রিযতে কামাভোগঃ
পশ্চাদ্ধন্ত শরীরে রোগঃ ।
যদ্যপি লোকে মরণং শরণং
তদপি ন মুঞ্চতি পাপাচরণম্ ॥ 29 ॥
সুখতঃ ক্রিযতে কামাভোগঃ
পশ্চাদ্ধন্ত শরীরে রোগঃ ।
যদ্যপি লোকে মরণং শরণং
তদপি ন মুঞ্চতি পাপাচরণম্ ॥ 29 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- সুখতঃ (sukhataḥ)with pleasure
- ক্রিযতে (kriyate)is done
- কামাভোগঃ (kāmābhogaḥ)the enjoyment of desire
- পশ্চাত্ (paścāt)afterwards
- হন্ত (hanta)alas
- শরীরে রোগঃ (śarīre rogaḥ)disease in the body
- যদ্যপি (yadyapi)although
- লোকে (loke)in the world
- মরণম্ শরণম্ (maraṇam śaraṇam)death is the refuge
- তদপি (tadapi)even then
- ন মুঞ্চতি (na muñcati)he does not release
- পাপাচরণম্ (pāpācaraṇam)sinful conduct
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
অর্থমনর্থং ভাবয নিত্যং
নাস্তিততঃ সুখলেশঃ সত্যম্ ।
পুত্রাদপি ধনভাজাং ভীতিঃ
সর্বত্রৈষা বিহিতা রীতিঃ ॥ 30 ॥
অর্থমনর্থং ভাবয নিত্যং
নাস্তিততঃ সুখলেশঃ সত্যম্ ।
পুত্রাদপি ধনভাজাং ভীতিঃ
সর্বত্রৈষা বিহিতা রীতিঃ ॥ 30 ॥
- অর্থম্ অনর্থম্ (artham anartham)wealth as worthless / calamitous (artham:wealth | anartham:worthless, harmful)
- ভাবয নিত্যম্ (bhāvaya nityam)reflect constantly (bhāvaya:contemplate | nityam:always)
- নাস্তি (nāsti)there is not
- ততঃ (tataḥ)from it
- সুখ-লেশঃ (sukha-leśaḥ)the slightest happiness (sukha:happiness | leśaḥ:a trace, particle)
- সত্যম্ (satyam)truly
- পুত্রাত্ অপি (putrāt api)even from one's own son (putrāt:from the son | api:even)
- ধনভাজাম্ (dhanabhājām)of those who possess wealth (dhana:wealth | bhājām:of the possessors)
- ভীতিঃ (bhītiḥ)fear
- সর্বত্র (sarvatra)everywhere
- এষা (eṣā)this
- বিহিতা (vihitā)ordained, established
- রীতিঃ (rītiḥ)the way, custom
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
প্রাণাযামং প্রত্যাহারং
নিত্যানিত্য বিবেকবিচারম্ ।
জাপ্যসমেতসমাধিবিধানং
কুর্ববধানং মহদবধানম্ ॥ 31 ॥
প্রাণাযামং প্রত্যাহারং
নিত্যানিত্য বিবেকবিচারম্ ।
জাপ্যসমেতসমাধিবিধানং
কুর্ববধানং মহদবধানম্ ॥ 31 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- প্রাণাযামম্ (prāṇāyāmam)restraint of breath
- প্রত্যাহারম্ (pratyāhāram)withdrawal of the senses
- নিত্যানিত্যবিবেকবিচারম্ (nityānityavivekavicāram)inquiry discerning eternal from transient
- জাপ্যসমেতসমাধিবিধানম্ (jāpyasametasamādhividhānam)the practice of absorption together with recitation
- কুরু (kuru)do
- অবধানম্ (avadhānam)with attention
- মহত্ অবধানম্ (mahat avadhānam)with great attention
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
গুরুচরণাম্বুজ-নির্ভরভক্তঃ
সংসারাদচিরাদ্ভব মুক্তঃ ।
সেন্দ্রিযমানস-নিযমাদেবং
দ্রক্ষ্যসি নিজহৃদযস্থং দেবম্ ॥ 32 ॥
গুরুচরণাম্বুজ-নির্ভরভক্তঃ
সংসারাদচিরাদ্ভব মুক্তঃ ।
সেন্দ্রিযমানস-নিযমাদেবং
দ্রক্ষ্যসি নিজহৃদযস্থং দেবম্ ॥ 32 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- গুরুচরণাম্বুজনির্ভরভক্তঃ (gurucaraṇāmbujanirbharabhaktaḥ)wholly devoted to the lotus feet of the teacher
- সংসারাত্ (saṃsārāt)from worldly becoming
- অচিরাত্ (acirāt)before long
- ভব মুক্তঃ (bhava muktaḥ)be freed
- সেন্দ্রিযমানসনিযমাত্ (sendriyamānasaniyamāt)by restraint of senses and mind
- দ্রক্ষ্যসি (drakṣyasi)you will see
- নিজহৃদযস্থম্ দেবম্ (nijahṛdayastham devam)the God seated in your own heart
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
মূঢঃ কশ্চন বৈযাকরণো
ডুঃকৃঙ্করণাধ্যযনধুরীণঃ ।
শ্রীমচ্ছঙ্কর-ভগবচ্ছিষ্যৈঃ
বোধিত আসীচ্ছোধিত-করণঃ ॥ 33 ॥
মূঢঃ কশ্চন বৈযাকরণো
ডুঃকৃঙ্করণাধ্যযনধুরীণঃ ।
শ্রীমচ্ছঙ্কর-ভগবচ্ছিষ্যৈঃ
বোধিত আসীচ্ছোধিত-করণঃ ॥ 33 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- মূঢঃ (mūḍhaḥ)foolish
- কশ্চন (kaścana)a certain
- বৈযাকরণঃ (vaiyākaraṇaḥ)grammarian
- ডুকৃঞ্করণাধ্যযনধুরীণঃ (ḍukṛñkaraṇādhyayanadhurīṇaḥ)foremost in the study of the root-rule ḍukṛñ-karaṇe
- শ্রীমচ্ছঙ্করভগবচ্ছিষ্যৈঃ (śrīmacchaṅkarabhagavacchiṣyaiḥ)by the disciples of the blessed lord Śaṅkara
- বোধিতঃ (bodhitaḥ)awakened
- আসীত্ (āsīt)was
- শোধিতকরণঃ (śodhitakaraṇaḥ)whose faculties were purified
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং
গোবিন্দং ভজ মূঢমতে ।
নামস্মরণাদন্যমুপাযং
নহি পশ্যামো ভবতরণে ॥ 34 ॥
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং
গোবিন্দং ভজ মূঢমতে ।
নামস্মরণাদন্যমুপাযং
নহি পশ্যামো ভবতরণে ॥ 34 ॥
- ভজ গোবিন্দং (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- নামস্মরণাত্ (nāmasmaraṇāt)than the remembrance of the Name
- অন্যম্ উপাযম্ (anyam upāyam)another means
- ন হি পশ্যামঃ (na hi paśyāmaḥ)we do not see
- ভবতরণে (bhavataraṇe)in crossing over becoming
ভজ গোবিন্দং ভজ গোবিন্দং ...
- ভজ (bhaja)worship
- গোবিন্দম্ (govindam)Govinda, the finder of cows and of the earth (the refrain continues मूढमते, “O foolish mind”, which this block abbreviates)
