bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ
govindaṃ bhaja mūḍhamate |
samprāpte sannihite kāle
nahi nahi rakṣati ḍukṛṅkaraṇe || 1 ||
govindaṃ bhaja mūḍhamate |
samprāpte sannihite kāle
nahi nahi rakṣati ḍukṛṅkaraṇe || 1 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda (bhaja:worship | govindaṃ:Govinda, the Lord)
- mūḍhamateO foolish-minded one (mūḍha:foolish | mate:O mind/intellect)
- samprāpte sannihite kālewhen the time has arrived and drawn near (samprāpte:arrived | sannihite:drawn near, imminent | kāle:the time of death)
- nahi nahi rakṣatiit surely does not protect (nahi nahi:surely not, by no means | rakṣati:protects)
- ḍukṛñkaraṇethe rules of grammar, the memorizing of grammatical formulas (ḍukṛñ:the grammatical root-marker for 'to do' | karaṇe:the doing/reciting)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
mūḍha jahīhi dhanāgamatṛṣṇāṃ
kuru sadbuddhiṃ manasi vitṛṣṇām |
yallabhase nijakarmopāttaṃ
vittaṃ tena vinodaya cittam || 2 ||
mūḍha jahīhi dhanāgamatṛṣṇāṃ
kuru sadbuddhiṃ manasi vitṛṣṇām |
yallabhase nijakarmopāttaṃ
vittaṃ tena vinodaya cittam || 2 ||
- mūḍhaO deluded one
- jahīhiabandon
- dhanāgamatṛṣṇāmthe thirst for the acquisition of wealth (dhana:wealth | āgama:acquisition | tṛṣṇām:thirst, craving)
- kurucultivate, make
- sadbuddhimright understanding (sat:good, true | buddhim:intellect)
- manasiin the mind
- vitṛṣṇāmfree from craving (vi:without | tṛṣṇām:craving)
- yallabhasewhatever you obtain (yat:whatever | labhase:you obtain)
- nija karmopāttamacquired through your own actions (nija:one's own | karma:action | upāttam:obtained)
- vittamwealth
- tenawith that
- vinodayagladden, delight
- cittamthe heart, mind
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
nārīstanabhara-nābhīdeśaṃ
dṛṣṭvā mā gā mohāveśam |
etanmāṃsavasādivikāraṃ
manasi vicintaya vāraṃ vāram || 3 ||
nārīstanabhara-nābhīdeśaṃ
dṛṣṭvā mā gā mohāveśam |
etanmāṃsavasādivikāraṃ
manasi vicintaya vāraṃ vāram || 3 ||
- nārī-stanabhara-nārī-stanabhara-nābhīdeśama woman's heavy breasts and navel region (nārī:woman | stana-bhara:weight of the breasts | nābhī-deśam:region of the navel)
- dṛṣṭvāhaving seen
- mā gā mohāveśamdo not fall into infatuation (mā gā:do not go/fall into | moha-āveśam:the grip of delusion)
- etanmāṃsa-vasādi-etat-māṃsa-vasādi-vikāramthis is a modification of flesh, fat and the like (etat:this | māṃsa:flesh | vasā-ādi:fat and so on | vikāram:transformation/modification)
- manasiin the mind
- vicintayareflect, ponder
- vāraṃ vāramagain and again
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
nalinīdala-gatajalamatitaralaṃ
tadvajjīvitamatiśaya-capalam |
viddhi vyādhyabhimānagrastaṃ
lokaṃ śokahataṃ ca samastam || 4 ||
nalinīdala-gatajalamatitaralaṃ
tadvajjīvitamatiśaya-capalam |
viddhi vyādhyabhimānagrastaṃ
lokaṃ śokahataṃ ca samastam || 4 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- nalinīdalagatajalamwater resting on a lotus petal
- atitaralamexceedingly unsteady
- tadvateven so
- jīvitamlife
- atiśayacapalamsupremely fickle
- viddhiknow
- vyādhyabhimānagrastamseized by disease and pride
- lokamthe world
- śokahatamstruck by grief
- samastamentire
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
yāvadvittopārjanasaktaḥ
tāvannijaparivāro raktaḥ |
paścājjīvati jarjaradehe
vārtāṃ ko'pi na pṛcchati gehe || 5 ||
yāvadvittopārjanasaktaḥ
tāvannijaparivāro raktaḥ |
paścājjīvati jarjaradehe
vārtāṃ ko'pi na pṛcchati gehe || 5 ||
- yāvatas long as
- vitta-upārjana-vitta-upārjana-saktaḥcapable of earning wealth (vitta:wealth | upārjana:earning | saktaḥ:able, engaged)
- tāvatso long
- nija-nija-parivāraḥone's own family (nija:one's own | parivāraḥ:family)
- raktaḥattached, devoted
- paścātafterward
- jīvatilives on
- jarjara-jarjara-dehein the frail, decrepit body (jarjara:worn out, decrepit | dehe:in the body)
- vārtāmnews, tidings of welfare
- ko'pi nano one (kaḥ:who | api:even | na:not)
- pṛcchatiasks
- gehein the house
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
yāvatpavano nivasati dehe
tāvatpṛcchati kuśalaṃ gehe |
gatavati vāyau dehāpāye
bhāryā bibhyati tasminkāye || 6 ||
yāvatpavano nivasati dehe
tāvatpṛcchati kuśalaṃ gehe |
gatavati vāyau dehāpāye
bhāryā bibhyati tasminkāye || 6 ||
- yāvatas long as
- pavanaḥthe breath, vital air
- nivasati dehedwells in the body (nivasati:dwells | dehe:in the body)
- tāvatso long
- pṛcchati kuśalaminquire after welfare (pṛcchati:asks | kuśalam:well-being)
- gehein the household
- gatavati vāyauwhen the breath has departed (gatavati:having gone | vāyau:the vital air)
- dehāpāyeat the destruction of the body (deha:body | apāye:departure, perishing)
- bhāryā bibhyatithe wife shrinks in fear (bhāryā:wife | bibhyati:fears)
- tasmin kāyefrom that body/corpse (tasmin:that | kāye:body)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
bālastāvatkrīḍāsaktaḥ
taruṇastāvattaruṇīsaktaḥ |
vṛddhastāvaccintāsaktaḥ
parame brahmaṇi ko'pi na saktaḥ || 7 ||
bālastāvatkrīḍāsaktaḥ
taruṇastāvattaruṇīsaktaḥ |
vṛddhastāvaccintāsaktaḥ
parame brahmaṇi ko'pi na saktaḥ || 7 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- bālaḥthe boy
- tāvatso long, meanwhile
- krīḍāsaktaḥattached to play
- taruṇaḥthe young man
- taruṇīsaktaḥattached to a young woman
- vṛddhaḥthe old man
- cintāsaktaḥattached to anxiety
- parame brahmaṇiin the supreme Brahman
- kaḥ api na saktaḥno one is attached
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
kā te kāntā kaste putraḥ
saṃsāro'yamatīva vicitraḥ |
kasya tvaṃ kaḥ kuta āyātaḥ
tattvaṃ cintaya tadiha bhrātaḥ || 8 ||
kā te kāntā kaste putraḥ
saṃsāro'yamatīva vicitraḥ |
kasya tvaṃ kaḥ kuta āyātaḥ
tattvaṃ cintaya tadiha bhrātaḥ || 8 ||
- kā te kāntāwho is your wife (kā:who | te:your | kāntā:wife)
- kaste putraḥwho is your son (kaḥ:who | te:your | putraḥ:son)
- saṃsāro'yamthis worldly existence (saṃsāraḥ:cycle of existence | ayam:this)
- atīva vicitraḥexceedingly strange (atīva:exceedingly | vicitraḥ:wondrous, strange)
- kasya tvaṃwhose are you (kasya:whose | tvam:you)
- vā kuta āyātaḥor from where have you come (vā:or | kutaḥ:from where | āyātaḥ:come)
- tattvaṃ cintayareflect upon the truth (tattvam:the truth, essence | cintaya:reflect, contemplate)
- tadiha bhrātaḥthat, here, O brother (tat:that | iha:here | bhrātaḥ:O brother)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
satsaṅgatve nissaṅgatvaṃ
nissaṅgatve nirmohatvam |
nirmohatve niścalatattvaṃ
niścalatattve jīvanmuktiḥ || 9 ||
satsaṅgatve nissaṅgatvaṃ
nissaṅgatve nirmohatvam |
nirmohatve niścalatattvaṃ
niścalatattve jīvanmuktiḥ || 9 ||
- satsaṅgatvein the company of the good (sat:the good/truth | saṅgatve:in association)
- nissaṅgatvamnon-attachment (nis:free from | saṅgatvam:attachment)
- nissaṅgatvein non-attachment
- nirmohatvamfreedom from delusion (nir:free from | mohatvam:delusion)
- nirmohatvein freedom from delusion
- niścalatattvamthe unwavering Reality (niścala:unmoving/steady | tattvam:essential Reality)
- niścalatattvein the unwavering Reality
- jīvanmuktiḥliberation while living (jīvan:while alive | muktiḥ:liberation)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
vayasi gate kaḥ kāmavikāraḥ
śuṣke nīre kaḥ kāsāraḥ |
kṣīṇe vitte kaḥ parivāraḥ
jñāte tattve kaḥ saṃsāraḥ || 10 ||
vayasi gate kaḥ kāmavikāraḥ
śuṣke nīre kaḥ kāsāraḥ |
kṣīṇe vitte kaḥ parivāraḥ
jñāte tattve kaḥ saṃsāraḥ || 10 ||
- vayasi gatewhen youth/age has passed (vayasi:in age/youth | gate:gone)
- kaḥ kāmavikāraḥwhat use is the excitement of desire (kaḥ:what/where | kāma:desire | vikāraḥ:agitation/passion)
- śuṣke nīrewhen the water is dried up (śuṣke:dried | nīre:water)
- kaḥ kāsāraḥwhere is the lake
- kṣīṇe vittewhen wealth is diminished (kṣīṇe:diminished | vitte:wealth)
- kaḥ parivāraḥwhere is the retinue/family
- jñāte tattvewhen the Truth is known (jñāte:known | tattve:the essential reality)
- kaḥ saṃsāraḥwhere is worldly existence
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
mā kuru dhana-jana-yauvana-garvaṃ
harati nimeṣātkālaḥ sarvam |
māyāmayamidamakhilaṃ hitvā
brahmapadaṃ tvaṃ praviśa viditvā || 11 ||
mā kuru dhana-jana-yauvana-garvaṃ
harati nimeṣātkālaḥ sarvam |
māyāmayamidamakhilaṃ hitvā
brahmapadaṃ tvaṃ praviśa viditvā || 11 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- mā kurudo not make
- dhanajanayauvanagarvampride in wealth, kin and youth
- haraticarries off
- nimeṣātin a blink
- kālaḥTime
- sarvameverything
- māyāmayammade of illusion
- idam akhilamall this
- hitvāhaving abandoned
- brahmapadamthe state of Brahman
- praviśaenter
- viditvāhaving known
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
dinayāminyau sāyaṃ prātaḥ
śiśiravasantau punarāyātaḥ |
kālaḥ krīḍati gacchatyāyuḥ
tadapi na muñcatyāśāvāyuḥ || 12 ||
dinayāminyau sāyaṃ prātaḥ
śiśiravasantau punarāyātaḥ |
kālaḥ krīḍati gacchatyāyuḥ
tadapi na muñcatyāśāvāyuḥ || 12 ||
- dina-dina-yāminyauday and night (dina:day | yāminyau:the two nights)
- sāyaṃ prātaḥevening and morning (sāyam:evening | prātaḥ:morning)
- śiśira-śiśira-vasantauwinter and spring (śiśira:winter | vasantau:spring)
- punaḥ āyātaḥcome again (punaḥ:again | āyātaḥ:they come)
- kālaḥ krīḍatitime plays on (kālaḥ:time | krīḍati:plays)
- gacchati āyuḥlife goes away (gacchati:goes | āyuḥ:lifespan)
- tadapiyet even so (tat:that | api:even)
- na muñcatidoes not release (na:not | muñcati:releases)
- āśā-āśā-vāyuḥthe wind of desire (āśā:desire, hope | vāyuḥ:wind, gust)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
kā te kāntā dhanagatacintā
vātula kiṃ tava nāsti niyantā |
trijagati sajjanasaṅgatirekā
bhavati bhavārṇavataraṇe naukā || 13 ||
kā te kāntā dhanagatacintā
vātula kiṃ tava nāsti niyantā |
trijagati sajjanasaṅgatirekā
bhavati bhavārṇavataraṇe naukā || 13 ||
- kā te kāntāwho is your wife (kā:who | te:your | kāntā:wife)
- dhana gata cintāanxiety over wealth (dhana:wealth | gata:concerning | cintā:worry)
- vātulaO deluded/mad one
- kiṃ tava nāsti niyantāis there not a ruler for you (kiṃ:whether | tava:for you | nāsti:is not | niyantā:controller, ruler)
- trijagatiin the three worlds (tri:three | jagati:worlds)
- sajjana saṅgatiḥ ekāthe company of the good alone (sajjana:good people | saṅgatiḥ:company | ekā:alone)
- bhavatibecomes
- bhavārṇava taraṇe naukāthe boat for crossing the ocean of existence (bhava:worldly existence | arṇava:ocean | taraṇe:in crossing | naukā:boat)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
dvādaśa-mañjarikābhiraśeṣaḥ
kathito vaiyākaraṇasyaiṣaḥ |
upadeśo'bhūdvidyā-nipuṇaiḥ
śrīmacchaṅkara-bhagavaccharaṇaiḥ || 14 ||
dvādaśa-mañjarikābhiraśeṣaḥ
kathito vaiyākaraṇasyaiṣaḥ |
upadeśo'bhūdvidyā-nipuṇaiḥ
śrīmacchaṅkara-bhagavaccharaṇaiḥ || 14 ||
- dvādaśa-dvādaśa-mañjarikābhiḥwith twelve flower-clusters of verse (dvādaśa:twelve | mañjarikābhiḥ:with little blossoms/verse-bunches)
- aśeṣaḥcomplete, without remainder
- kathitaḥhas been told
- vaiyākaraṇasyafor the grammarian
- eṣaḥthis
- upadeśaḥinstruction, teaching
- abhūtwas, came to be
- vidyā-vidyā-nipuṇaiḥby one skilled in knowledge (vidyā:knowledge | nipuṇaiḥ:by the adept)
- śrīmat-śaṅkara-bhagavat-śrīmat-śaṅkara-bhagavat-śaraṇaiḥby the venerable Śaṅkara Bhagavatpāda, the refuge (śrīmat:venerable/glorious | śaṅkara:Śaṅkara | bhagavat:the divine lord | śaraṇaiḥ:by the refuge-giver)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
jaṭilo muṇḍī luñchitakeśaḥ
kāṣāyāmbara-bahukṛtaveṣaḥ |
paśyannapi ca na paśyati mūḍhaḥ
udaranimittaṃ bahukṛtaveṣaḥ || 15 ||
jaṭilo muṇḍī luñchitakeśaḥ
kāṣāyāmbara-bahukṛtaveṣaḥ |
paśyannapi ca na paśyati mūḍhaḥ
udaranimittaṃ bahukṛtaveṣaḥ || 15 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- jaṭilaḥwearing matted hair
- muṇḍīshaven-headed
- luñchitakeśaḥwith hair plucked out
- kāṣāyāmbarabahukṛtaveṣaḥmaking many guises with ochre cloth
- paśyan apithough seeing
- na paśyatidoes not see
- mūḍhaḥthe fool
- udaranimittamfor the sake of the belly
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
aṅgaṃ galitaṃ palitaṃ muṇḍaṃ
daśanavihīnaṃ jātaṃ tuṇḍam |
vṛddho yāti gṛhītvā daṇḍaṃ
tadapi na muñcatyāśāpiṇḍam || 16 ||
aṅgaṃ galitaṃ palitaṃ muṇḍaṃ
daśanavihīnaṃ jātaṃ tuṇḍam |
vṛddho yāti gṛhītvā daṇḍaṃ
tadapi na muñcatyāśāpiṇḍam || 16 ||
- aṅgaṃ galitaṃthe body has decayed/grown feeble (aṅgam:body | galitam:worn away)
- palitaṃ muṇḍaṃthe head has turned gray (palitam:gray-haired | muṇḍam:head)
- daśana vihīnaṃ jātaṃ tuṇḍamthe mouth has become devoid of teeth (daśana:teeth | vihīnam:bereft of | jātam:has become | tuṇḍam:mouth)
- vṛddho yātithe old man walks/goes about (vṛddhaḥ:old man | yāti:goes)
- gṛhītvā daṇḍaṃhaving grasped a staff (gṛhītvā:having taken | daṇḍam:staff)
- tadapieven then (tat:that | api:even)
- na muñcatidoes not release (na:not | muñcati:lets go)
- āśā piṇḍamthe lump/mass of desire (āśā:hope/desire | piṇḍam:lump)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
agre vahniḥ pṛṣṭhe bhānuḥ
rātrau cubuka-samarpita-jānuḥ |
karatala-bhikṣastarutalavāsaḥ
tadapi na muñcatyāśāpāśaḥ || 17 ||
agre vahniḥ pṛṣṭhe bhānuḥ
rātrau cubuka-samarpita-jānuḥ |
karatala-bhikṣastarutalavāsaḥ
tadapi na muñcatyāśāpāśaḥ || 17 ||
- agre vahniḥfire in front (agre:in front | vahniḥ:fire)
- pṛṣṭhe bhānuḥthe sun at the back (pṛṣṭhe:behind, at the back | bhānuḥ:the sun)
- rātrauat night
- cubuka-samarpita-cubuka-samarpita-jānuḥwith knees drawn up to the chin (cubuka:chin | samarpita:offered, placed against | jānuḥ:knees)
- karatala-karatala-bhikṣaḥalms received in the palm of the hand (karatala:palm of the hand | bhikṣaḥ:begged food, alms)
- tarutala-tarutala-vāsaḥdwelling at the foot of a tree (taru:tree | tala:base, foot | vāsaḥ:dwelling)
- tadapieven then, in spite of that (tat:that | api:even)
- na muñcatidoes not release (na:not | muñcati:releases)
- āśā-āśā-pāśaḥthe noose of desire (āśā:desire, hope | pāśaḥ:noose, bond)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
kurute gaṅgāsāgaragamanaṃ
vrata-paripālanamathavā dānam |
jñānavihīnaḥ sarvamatena
bhajati na muktiṃ janmaśatena || 18 ||
kurute gaṅgāsāgaragamanaṃ
vrata-paripālanamathavā dānam |
jñānavihīnaḥ sarvamatena
bhajati na muktiṃ janmaśatena || 18 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- kuruteperforms
- gaṅgāsāgaragamanamthe journey to the confluence of Gaṅgā and the sea
- vrataparipālanamthe keeping of vows
- athavāor else
- dānamcharity
- jñānavihīnaḥdevoid of knowledge
- sarvamatenaby the reckoning of every school
- bhajati na muktimdoes not attain liberation
- janmaśatenain a hundred births
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
suramandira-taru-mūla-nivāsaḥ
śayyā bhūtalamajinaṃ vāsaḥ |
sarva-parigraha-bhogatyāgaḥ
kasya sukhaṃ na karoti virāgaḥ || 19 ||
suramandira-taru-mūla-nivāsaḥ
śayyā bhūtalamajinaṃ vāsaḥ |
sarva-parigraha-bhogatyāgaḥ
kasya sukhaṃ na karoti virāgaḥ || 19 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- suramandirataramūlanivāsaḥdwelling at a tree-root by a temple
- śayyā bhūtalamthe ground for a bed
- ajinam vāsaḥa hide for clothing
- sarvaparigrahabhogatyāgaḥrenunciation of all possession and enjoyment
- kasyawhose
- sukhamhappiness
- na karotidoes it not make
- virāgaḥdispassion
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
yogarato vā bhogarato vā
saṅgarato vā saṅgavihīnaḥ |
yasya brahmaṇi ramate cittaṃ
nandati nandati nandatyeva || 20 ||
yogarato vā bhogarato vā
saṅgarato vā saṅgavihīnaḥ |
yasya brahmaṇi ramate cittaṃ
nandati nandati nandatyeva || 20 ||
- yogarataḥdevoted to yoga (yoga:yoga | rataḥ:devoted)
- vāor
- bhogarataḥdevoted to enjoyment (bhoga:enjoyment | rataḥ:devoted)
- vāor
- saṅgarataḥdelighting in company/attachment (saṅga:company | rataḥ:delighting)
- vāor
- saṅgavihīnaḥfree of attachment (saṅga:attachment | vihīnaḥ:devoid of)
- yasyawhose
- brahmaṇiin Brahman
- ramate cittamthe mind delights (ramate:delights | cittam:the mind)
- nandati nandati nandati evahe rejoices, rejoices, truly rejoices indeed (nandati:he rejoices | eva:indeed)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
bhagavadgītā kiñcidadhītā
gaṅgājala-lavakaṇikā pītā |
sakṛdapi yena murārisamarcā
kriyate tasya yamena na carcā || 21 ||
bhagavadgītā kiñcidadhītā
gaṅgājala-lavakaṇikā pītā |
sakṛdapi yena murārisamarcā
kriyate tasya yamena na carcā || 21 ||
- bhagavadgītāthe Bhagavad Gita (bhagavat:the Lord | gītā:song)
- kiñcid adhītāstudied even a little (kiñcit:a little | adhītā:has been studied)
- gaṅgā-jalalava-gaṅgā-jalalava-kaṇikāa droplet of the Ganga's water (gaṅgā:Ganga | jala-lava:a bit of water | kaṇikā:a tiny drop)
- pītāhas been drunk
- sakṛd apieven once (sakṛt:once | api:even)
- yenaby whom
- murārī samarcāMurari has been worshipped (murārī:slayer of Mura, Vishnu | samarcā:well worshipped)
- kriyateis done
- tasyawith him
- yamena na carcāYama holds no argument (yamena:by Yama, lord of death | na:not | carcā:discussion, dispute)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
punarapi jananaṃ punarapi maraṇaṃ
punarapi jananījaṭhare śayanam |
iha saṃsāre bahudustāre
kṛpayā'pāre pāhi murāre || 22 ||
punarapi jananaṃ punarapi maraṇaṃ
punarapi jananījaṭhare śayanam |
iha saṃsāre bahudustāre
kṛpayā'pāre pāhi murāre || 22 ||
- punarapi jananambirth again (punar-api:again | jananam:birth)
- punarapi maraṇamdeath again (punar-api:again | maraṇam:death)
- punarapi jananī-punarapi jananī-jaṭhare śayanamagain lying in a mother's womb (punar-api:again | jananī:mother | jaṭhare:in the womb | śayanam:lying, resting)
- iha saṃsārein this cycle of worldly existence (iha:here | saṃsāre:in the world of transmigration)
- bahu dustārevery hard to cross over (bahu:very | dustāre:difficult to traverse)
- kṛpayā apārewith boundless compassion (kṛpayā:by compassion | apāre:boundless)
- pāhi murāreprotect me, O Murāri (pāhi:protect | murāre:O slayer of Mura, Krishna)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
rathyācarpaṭa-viracita-kanthaḥ
puṇyāpuṇya-vivarjita-panthaḥ |
yogī yoganiyojita-cittaḥ
ramate bālonmattavadeva || 23 ||
rathyācarpaṭa-viracita-kanthaḥ
puṇyāpuṇya-vivarjita-panthaḥ |
yogī yoganiyojita-cittaḥ
ramate bālonmattavadeva || 23 ||
- rathyā-carpaṭa-viracita-rathyā-carpaṭa-viracita-kanthaḥwearing a patched cloak stitched from rags gathered in the streets (rathyā:street | carpaṭa:rags/tatters | viracita:fashioned | kanthaḥ:patched garment)
- puṇyāpuṇya-vivarjita-puṇyāpuṇya-vivarjita-panthaḥfollowing a path free from merit and demerit (puṇya:merit | apuṇya:demerit | vivarjita:free from | panthaḥ:path)
- yogīthe yogi
- yoga-niyojita-yoga-niyojita-cittaḥwith mind fixed in yoga (yoga:union | niyojita:engaged/fixed | cittaḥ:mind)
- ramatedelights, rejoices
- bāla-bāla-unmattavat evajust like a child or a madman (bāla:child | unmattavat:like one intoxicated/mad | eva:indeed)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
kastvaṃ ko'haṃ kuta āyātaḥ
kā me jananī ko me tātaḥ |
iti paribhāvaya sarvamasāraṃ
viśvaṃ tyaktvā svapnavicāram || 24 ||
kastvaṃ ko'haṃ kuta āyātaḥ
kā me jananī ko me tātaḥ |
iti paribhāvaya sarvamasāraṃ
viśvaṃ tyaktvā svapnavicāram || 24 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- kaḥ tvamwho are you
- kaḥ ahamwho am I
- kutaḥ āyātaḥwhence come
- kā me jananīwho is my mother
- kaḥ me tātaḥwho my father
- iti paribhāvayareflect thus
- sarvam asāramall is without essence
- viśvam tyaktvāabandoning the world
- svapnavicāramas the consideration of a dream
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
tvayi mayi cānyatraiko viṣṇuḥ
vyarthaṃ kupyasi mayyasahiṣṇuḥ |
bhava samacittaḥ sarvatra tvaṃ
vāñchasyacirādyadi viṣṇutvam || 25 ||
tvayi mayi cānyatraiko viṣṇuḥ
vyarthaṃ kupyasi mayyasahiṣṇuḥ |
bhava samacittaḥ sarvatra tvaṃ
vāñchasyacirādyadi viṣṇutvam || 25 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- tvayi mayiin you and in me
- anyatraelsewhere
- ekaḥ viṣṇuḥone Viṣṇu
- vyarthamto no purpose
- kupyasiyou are angry
- asahiṣṇuḥimpatient
- bhava samacittaḥbe even-minded
- sarvatraeverywhere
- vāñchasiyou wish
- acirātbefore long
- viṣṇutvamthe state of Viṣṇu
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
śatrau mitre putre bandhau
mā kuru yatnaṃ vigrahasandhau |
sarvasminnapi paśyātmānaṃ
sarvatrotsṛja bhedājñānam || 26 ||
śatrau mitre putre bandhau
mā kuru yatnaṃ vigrahasandhau |
sarvasminnapi paśyātmānaṃ
sarvatrotsṛja bhedājñānam || 26 ||
- śatrautoward an enemy
- mitretoward a friend
- putretoward a son
- bandhautoward a kinsman
- mā kuru yatnaṃmake no effort (mā:do not | kuru:make | yatnaṃ:effort)
- vigraha-vigraha-sandhauin strife or alliance (vigraha:conflict | sandhau:peace/alliance)
- sarvasmin apiin all beings too (sarvasmin:in all | api:even)
- paśya ātmānaṃsee the Self (paśya:see | ātmānaṃ:the Self)
- sarvatraeverywhere
- utsṛjacast off
- bheda-bheda-ajñānamthe ignorance of separateness (bheda:difference | ajñānam:ignorance)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
kāmaṃ krodhaṃ lobhaṃ mohaṃ
tyaktvā''tmānaṃ paśyati so'ham |
ātmajñānavihīnā mūḍhāḥ
te pacyante narakanigūḍhāḥ || 27 ||
kāmaṃ krodhaṃ lobhaṃ mohaṃ
tyaktvā''tmānaṃ paśyati so'ham |
ātmajñānavihīnā mūḍhāḥ
te pacyante narakanigūḍhāḥ || 27 ||
- kāmamdesire
- krodhamanger
- lobhamgreed
- mohamdelusion
- tyaktvāhaving abandoned
- ātmānaṃ paśyatione beholds the Self (ātmānaṃ:the Self | paśyati:sees)
- so'ham'I am That' (saḥ:that | aham:I am)
- ātmajñāna-ātmajñāna-vihīnāḥdevoid of Self-knowledge (ātma:Self | jñāna:knowledge | vihīnāḥ:bereft of)
- mūḍhāḥthe fools
- te pacyantethey are cooked/tormented (te:they | pacyante:are cooked)
- naraka-naraka-nigūḍhāḥhidden away in hell (naraka:hell | nigūḍhāḥ:concealed, buried)
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
geyaṃ gītā-nāmasahasraṃ
dhyeyaṃ śrīpati-rūpamajasram |
neyaṃ sajjana-saṅge cittaṃ
deyaṃ dīnajanāya ca vittam || 28 ||
geyaṃ gītā-nāmasahasraṃ
dhyeyaṃ śrīpati-rūpamajasram |
neyaṃ sajjana-saṅge cittaṃ
deyaṃ dīnajanāya ca vittam || 28 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- geyamto be sung
- gītāthe Bhagavad-gītā
- nāmasahasramthe thousand names
- dhyeyamto be meditated upon
- śrīpatirūpamthe form of Śrī’s lord
- ajasramunceasingly
- neyamto be led
- sajjanasaṅgeinto the company of the good
- cittamthe mind
- deyamto be given
- dīnajanāyato the poor
- vittamwealth
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
sukhataḥ kriyate kāmābhogaḥ
paścāddhanta śarīre rogaḥ |
yadyapi loke maraṇaṃ śaraṇaṃ
tadapi na muñcati pāpācaraṇam || 29 ||
sukhataḥ kriyate kāmābhogaḥ
paścāddhanta śarīre rogaḥ |
yadyapi loke maraṇaṃ śaraṇaṃ
tadapi na muñcati pāpācaraṇam || 29 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- sukhataḥwith pleasure
- kriyateis done
- kāmābhogaḥthe enjoyment of desire
- paścātafterwards
- hantaalas
- śarīre rogaḥdisease in the body
- yadyapialthough
- lokein the world
- maraṇam śaraṇamdeath is the refuge
- tadapieven then
- na muñcatihe does not release
- pāpācaraṇamsinful conduct
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
arthamanarthaṃ bhāvaya nityaṃ
nāstitataḥ sukhaleśaḥ satyam |
putrādapi dhanabhājāṃ bhītiḥ
sarvatraiṣā vihitā rītiḥ || 30 ||
arthamanarthaṃ bhāvaya nityaṃ
nāstitataḥ sukhaleśaḥ satyam |
putrādapi dhanabhājāṃ bhītiḥ
sarvatraiṣā vihitā rītiḥ || 30 ||
- artham anarthamwealth as worthless / calamitous (artham:wealth | anartham:worthless, harmful)
- bhāvaya nityamreflect constantly (bhāvaya:contemplate | nityam:always)
- nāstithere is not
- tataḥfrom it
- sukha-sukha-leśaḥthe slightest happiness (sukha:happiness | leśaḥ:a trace, particle)
- satyamtruly
- putrāt apieven from one's own son (putrāt:from the son | api:even)
- dhanabhājāmof those who possess wealth (dhana:wealth | bhājām:of the possessors)
- bhītiḥfear
- sarvatraeverywhere
- eṣāthis
- vihitāordained, established
- rītiḥthe way, custom
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
prāṇāyāmaṃ pratyāhāraṃ
nityānitya vivekavicāram |
jāpyasametasamādhividhānaṃ
kurvavadhānaṃ mahadavadhānam || 31 ||
prāṇāyāmaṃ pratyāhāraṃ
nityānitya vivekavicāram |
jāpyasametasamādhividhānaṃ
kurvavadhānaṃ mahadavadhānam || 31 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- prāṇāyāmamrestraint of breath
- pratyāhāramwithdrawal of the senses
- nityānityavivekavicāraminquiry discerning eternal from transient
- jāpyasametasamādhividhānamthe practice of absorption together with recitation
- kurudo
- avadhānamwith attention
- mahat avadhānamwith great attention
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
gurucaraṇāmbuja-nirbharabhaktaḥ
saṃsārādacirādbhava muktaḥ |
sendriyamānasa-niyamādevaṃ
drakṣyasi nijahṛdayasthaṃ devam || 32 ||
gurucaraṇāmbuja-nirbharabhaktaḥ
saṃsārādacirādbhava muktaḥ |
sendriyamānasa-niyamādevaṃ
drakṣyasi nijahṛdayasthaṃ devam || 32 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- gurucaraṇāmbujanirbharabhaktaḥwholly devoted to the lotus feet of the teacher
- saṃsārātfrom worldly becoming
- acirātbefore long
- bhava muktaḥbe freed
- sendriyamānasaniyamātby restraint of senses and mind
- drakṣyasiyou will see
- nijahṛdayastham devamthe God seated in your own heart
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
mūḍhaḥ kaścana vaiyākaraṇo
ḍuḥkṛṅkaraṇādhyayanadhurīṇaḥ |
śrīmacchaṅkara-bhagavacchiṣyaiḥ
bodhita āsīcchodhita-karaṇaḥ || 33 ||
mūḍhaḥ kaścana vaiyākaraṇo
ḍuḥkṛṅkaraṇādhyayanadhurīṇaḥ |
śrīmacchaṅkara-bhagavacchiṣyaiḥ
bodhita āsīcchodhita-karaṇaḥ || 33 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- mūḍhaḥfoolish
- kaścanaa certain
- vaiyākaraṇaḥgrammarian
- ḍukṛñkaraṇādhyayanadhurīṇaḥforemost in the study of the root-rule ḍukṛñ-karaṇe
- śrīmacchaṅkarabhagavacchiṣyaiḥby the disciples of the blessed lord Śaṅkara
- bodhitaḥawakened
- āsītwas
- śodhitakaraṇaḥwhose faculties were purified
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ
govindaṃ bhaja mūḍhamate |
nāmasmaraṇādanyamupāyaṃ
nahi paśyāmo bhavataraṇe || 34 ||
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ
govindaṃ bhaja mūḍhamate |
nāmasmaraṇādanyamupāyaṃ
nahi paśyāmo bhavataraṇe || 34 ||
- bhaja govindaṃworship Govinda
- nāmasmaraṇātthan the remembrance of the Name
- anyam upāyamanother means
- na hi paśyāmaḥwe do not see
- bhavataraṇein crossing over becoming
bhaja govindaṃ bhaja govindaṃ ...
- bhajaworship
- govindamGovinda, the finder of cows and of the earth (the refrain continues मूढमते, “O foolish mind”, which this block abbreviates)
