ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ
ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ମୂଢମତେ ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସନ୍ନିହିତେ କାଲେ
ନହି ନହି ରକ୍ଷତି ଡୁକୃଙ୍କରଣେ ॥ 1 ॥
ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ମୂଢମତେ ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସନ୍ନିହିତେ କାଲେ
ନହି ନହି ରକ୍ଷତି ଡୁକୃଙ୍କରଣେ ॥ 1 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda (bhaja:worship | govindaṃ:Govinda, the Lord)
- ମୂଢମତେ (mūḍhamate)O foolish-minded one (mūḍha:foolish | mate:O mind/intellect)
- ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସନ୍ନିହିତେ କାଲେ (samprāpte sannihite kāle)when the time has arrived and drawn near (samprāpte:arrived | sannihite:drawn near, imminent | kāle:the time of death)
- ନହି ନହି ରକ୍ଷତି (nahi nahi rakṣati)it surely does not protect (nahi nahi:surely not, by no means | rakṣati:protects)
- ଡୁକୃଞ୍କରଣେ (ḍukṛñkaraṇe)the rules of grammar, the memorizing of grammatical formulas (ḍukṛñ:the grammatical root-marker for 'to do' | karaṇe:the doing/reciting)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ମୂଢ ଜହୀହି ଧନାଗମତୃଷ୍ଣାଂ
କୁରୁ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ମନସି ଵିତୃଷ୍ଣାମ୍ ।
ଯଲ୍ଲଭସେ ନିଜକର୍ମୋପାତ୍ତଂ
ଵିତ୍ତଂ ତେନ ଵିନୋଦଯ ଚିତ୍ତମ୍ ॥ 2 ॥
ମୂଢ ଜହୀହି ଧନାଗମତୃଷ୍ଣାଂ
କୁରୁ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ମନସି ଵିତୃଷ୍ଣାମ୍ ।
ଯଲ୍ଲଭସେ ନିଜକର୍ମୋପାତ୍ତଂ
ଵିତ୍ତଂ ତେନ ଵିନୋଦଯ ଚିତ୍ତମ୍ ॥ 2 ॥
- ମୂଢ (mūḍha)O deluded one
- ଜହୀହି (jahīhi)abandon
- ଧନାଗମତୃଷ୍ଣାମ୍ (dhanāgamatṛṣṇām)the thirst for the acquisition of wealth (dhana:wealth | āgama:acquisition | tṛṣṇām:thirst, craving)
- କୁରୁ (kuru)cultivate, make
- ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିମ୍ (sadbuddhim)right understanding (sat:good, true | buddhim:intellect)
- ମନସି (manasi)in the mind
- ଵିତୃଷ୍ଣାମ୍ (vitṛṣṇām)free from craving (vi:without | tṛṣṇām:craving)
- ଯଲ୍ଲଭସେ (yallabhase)whatever you obtain (yat:whatever | labhase:you obtain)
- ନିଜ କର୍ମୋପାତ୍ତମ୍ (nija karmopāttam)acquired through your own actions (nija:one's own | karma:action | upāttam:obtained)
- ଵିତ୍ତମ୍ (vittam)wealth
- ତେନ (tena)with that
- ଵିନୋଦଯ (vinodaya)gladden, delight
- ଚିତ୍ତମ୍ (cittam)the heart, mind
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ନାରୀସ୍ତନଭର-ନାଭୀଦେଶଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମା ଗା ମୋହାଵେଶମ୍ ।
ଏତନ୍ମାଂସଵସାଦିଵିକାରଂ
ମନସି ଵିଚିନ୍ତଯ ଵାରଂ ଵାରମ୍ ॥ 3 ॥
ନାରୀସ୍ତନଭର-ନାଭୀଦେଶଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମା ଗା ମୋହାଵେଶମ୍ ।
ଏତନ୍ମାଂସଵସାଦିଵିକାରଂ
ମନସି ଵିଚିନ୍ତଯ ଵାରଂ ଵାରମ୍ ॥ 3 ॥
- ନାରୀ-ସ୍ତନଭର-ନାଭୀଦେଶମ୍ (nārī-stanabhara-nābhīdeśam)a woman's heavy breasts and navel region (nārī:woman | stana-bhara:weight of the breasts | nābhī-deśam:region of the navel)
- ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା (dṛṣṭvā)having seen
- ମା ଗା ମୋହାଵେଶମ୍ (mā gā mohāveśam)do not fall into infatuation (mā gā:do not go/fall into | moha-āveśam:the grip of delusion)
- ଏତନ୍ମାଂସ-ଵସାଦି-ଵିକାରମ୍ (etat-māṃsa-vasādi-vikāram)this is a modification of flesh, fat and the like (etat:this | māṃsa:flesh | vasā-ādi:fat and so on | vikāram:transformation/modification)
- ମନସି (manasi)in the mind
- ଵିଚିନ୍ତଯ (vicintaya)reflect, ponder
- ଵାରଂ ଵାରମ୍ (vāraṃ vāram)again and again
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ନଲିନୀଦଲ-ଗତଜଲମତିତରଲଂ
ତଦ୍ଵଜ୍ଜୀଵିତମତିଶଯ-ଚପଲମ୍ ।
ଵିଦ୍ଧି ଵ୍ଯାଧ୍ଯଭିମାନଗ୍ରସ୍ତଂ
ଲୋକଂ ଶୋକହତଂ ଚ ସମସ୍ତମ୍ ॥ 4 ॥
ନଲିନୀଦଲ-ଗତଜଲମତିତରଲଂ
ତଦ୍ଵଜ୍ଜୀଵିତମତିଶଯ-ଚପଲମ୍ ।
ଵିଦ୍ଧି ଵ୍ଯାଧ୍ଯଭିମାନଗ୍ରସ୍ତଂ
ଲୋକଂ ଶୋକହତଂ ଚ ସମସ୍ତମ୍ ॥ 4 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ନଲିନୀଦଲଗତଜଲମ୍ (nalinīdalagatajalam)water resting on a lotus petal
- ଅତିତରଲମ୍ (atitaralam)exceedingly unsteady
- ତଦ୍ଵତ୍ (tadvat)even so
- ଜୀଵିତମ୍ (jīvitam)life
- ଅତିଶଯଚପଲମ୍ (atiśayacapalam)supremely fickle
- ଵିଦ୍ଧି (viddhi)know
- ଵ୍ଯାଧ୍ଯଭିମାନଗ୍ରସ୍ତମ୍ (vyādhyabhimānagrastam)seized by disease and pride
- ଲୋକମ୍ (lokam)the world
- ଶୋକହତମ୍ (śokahatam)struck by grief
- ସମସ୍ତମ୍ (samastam)entire
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଯାଵଦ୍ଵିତ୍ତୋପାର୍ଜନସକ୍ତଃ
ତାଵନ୍ନିଜପରିଵାରୋ ରକ୍ତଃ ।
ପଶ୍ଚାଜ୍ଜୀଵତି ଜର୍ଜରଦେହେ
ଵାର୍ତାଂ କୋଽପି ନ ପୃଚ୍ଛତି ଗେହେ ॥ 5 ॥
ଯାଵଦ୍ଵିତ୍ତୋପାର୍ଜନସକ୍ତଃ
ତାଵନ୍ନିଜପରିଵାରୋ ରକ୍ତଃ ।
ପଶ୍ଚାଜ୍ଜୀଵତି ଜର୍ଜରଦେହେ
ଵାର୍ତାଂ କୋଽପି ନ ପୃଚ୍ଛତି ଗେହେ ॥ 5 ॥
- ଯାଵତ୍ (yāvat)as long as
- ଵିତ୍ତ-ଉପାର୍ଜନ-ସକ୍ତଃ (vitta-upārjana-saktaḥ)capable of earning wealth (vitta:wealth | upārjana:earning | saktaḥ:able, engaged)
- ତାଵତ୍ (tāvat)so long
- ନିଜ-ପରିଵାରଃ (nija-parivāraḥ)one's own family (nija:one's own | parivāraḥ:family)
- ରକ୍ତଃ (raktaḥ)attached, devoted
- ପଶ୍ଚାତ୍ (paścāt)afterward
- ଜୀଵତି (jīvati)lives on
- ଜର୍ଜର-ଦେହେ (jarjara-dehe)in the frail, decrepit body (jarjara:worn out, decrepit | dehe:in the body)
- ଵାର୍ତାମ୍ (vārtām)news, tidings of welfare
- କଃ ଅପି ନ (ko'pi na)no one (kaḥ:who | api:even | na:not)
- ପୃଚ୍ଛତି (pṛcchati)asks
- ଗେହେ (gehe)in the house
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଯାଵତ୍ପଵନୋ ନିଵସତି ଦେହେ
ତାଵତ୍ପୃଚ୍ଛତି କୁଶଲଂ ଗେହେ ।
ଗତଵତି ଵାଯୌ ଦେହାପାଯେ
ଭାର୍ଯା ବିଭ୍ଯତି ତସ୍ମିନ୍କାଯେ ॥ 6 ॥
ଯାଵତ୍ପଵନୋ ନିଵସତି ଦେହେ
ତାଵତ୍ପୃଚ୍ଛତି କୁଶଲଂ ଗେହେ ।
ଗତଵତି ଵାଯୌ ଦେହାପାଯେ
ଭାର୍ଯା ବିଭ୍ଯତି ତସ୍ମିନ୍କାଯେ ॥ 6 ॥
- ଯାଵତ୍ (yāvat)as long as
- ପଵନଃ (pavanaḥ)the breath, vital air
- ନିଵସତି ଦେହେ (nivasati dehe)dwells in the body (nivasati:dwells | dehe:in the body)
- ତାଵତ୍ (tāvat)so long
- ପୃଚ୍ଛତି କୁଶଲମ୍ (pṛcchati kuśalam)inquire after welfare (pṛcchati:asks | kuśalam:well-being)
- ଗେହେ (gehe)in the household
- ଗତଵତି ଵାଯୌ (gatavati vāyau)when the breath has departed (gatavati:having gone | vāyau:the vital air)
- ଦେହାପାଯେ (dehāpāye)at the destruction of the body (deha:body | apāye:departure, perishing)
- ଭାର୍ଯା ବିଭ୍ଯତି (bhāryā bibhyati)the wife shrinks in fear (bhāryā:wife | bibhyati:fears)
- ତସ୍ମିନ୍ କାଯେ (tasmin kāye)from that body/corpse (tasmin:that | kāye:body)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ବାଲସ୍ତାଵତ୍କ୍ରୀଡାସକ୍ତଃ
ତରୁଣସ୍ତାଵତ୍ତରୁଣୀସକ୍ତଃ ।
ଵୃଦ୍ଧସ୍ତାଵଚ୍ଚିନ୍ତାସକ୍ତଃ
ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି କୋଽପି ନ ସକ୍ତଃ ॥ 7 ॥
ବାଲସ୍ତାଵତ୍କ୍ରୀଡାସକ୍ତଃ
ତରୁଣସ୍ତାଵତ୍ତରୁଣୀସକ୍ତଃ ।
ଵୃଦ୍ଧସ୍ତାଵଚ୍ଚିନ୍ତାସକ୍ତଃ
ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି କୋଽପି ନ ସକ୍ତଃ ॥ 7 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ବାଲଃ (bālaḥ)the boy
- ତାଵତ୍ (tāvat)so long, meanwhile
- କ୍ରୀଡାସକ୍ତଃ (krīḍāsaktaḥ)attached to play
- ତରୁଣଃ (taruṇaḥ)the young man
- ତରୁଣୀସକ୍ତଃ (taruṇīsaktaḥ)attached to a young woman
- ଵୃଦ୍ଧଃ (vṛddhaḥ)the old man
- ଚିନ୍ତାସକ୍ତଃ (cintāsaktaḥ)attached to anxiety
- ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି (parame brahmaṇi)in the supreme Brahman
- କଃ ଅପି ନ ସକ୍ତଃ (kaḥ api na saktaḥ)no one is attached
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
କା ତେ କାନ୍ତା କସ୍ତେ ପୁତ୍ରଃ
ସଂସାରୋଽଯମତୀଵ ଵିଚିତ୍ରଃ ।
କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କଃ କୁତ ଆଯାତଃ
ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯ ତଦିହ ଭ୍ରାତଃ ॥ 8 ॥
କା ତେ କାନ୍ତା କସ୍ତେ ପୁତ୍ରଃ
ସଂସାରୋଽଯମତୀଵ ଵିଚିତ୍ରଃ ।
କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କଃ କୁତ ଆଯାତଃ
ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯ ତଦିହ ଭ୍ରାତଃ ॥ 8 ॥
- କା ତେ କାନ୍ତା (kā te kāntā)who is your wife (kā:who | te:your | kāntā:wife)
- କଃ ତେ ପୁତ୍ରଃ (kaste putraḥ)who is your son (kaḥ:who | te:your | putraḥ:son)
- ସଂସାରଃ ଅଯମ୍ (saṃsāro'yam)this worldly existence (saṃsāraḥ:cycle of existence | ayam:this)
- ଅତୀଵ ଵିଚିତ୍ରଃ (atīva vicitraḥ)exceedingly strange (atīva:exceedingly | vicitraḥ:wondrous, strange)
- କସ୍ଯ ତ୍ଵମ୍ (kasya tvaṃ)whose are you (kasya:whose | tvam:you)
- ଵା କୁତଃ ଆଯାତଃ (vā kuta āyātaḥ)or from where have you come (vā:or | kutaḥ:from where | āyātaḥ:come)
- ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯ (tattvaṃ cintaya)reflect upon the truth (tattvam:the truth, essence | cintaya:reflect, contemplate)
- ତତ୍ ଇହ ଭ୍ରାତଃ (tadiha bhrātaḥ)that, here, O brother (tat:that | iha:here | bhrātaḥ:O brother)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ସତ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵଂ
ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିର୍ମୋହତ୍ଵମ୍ ।
ନିର୍ମୋହତ୍ଵେ ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵଂ
ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵେ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିଃ ॥ 9 ॥
ସତ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵଂ
ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିର୍ମୋହତ୍ଵମ୍ ।
ନିର୍ମୋହତ୍ଵେ ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵଂ
ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵେ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିଃ ॥ 9 ॥
- ସତ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ (satsaṅgatve)in the company of the good (sat:the good/truth | saṅgatve:in association)
- ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵମ୍ (nissaṅgatvam)non-attachment (nis:free from | saṅgatvam:attachment)
- ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ (nissaṅgatve)in non-attachment
- ନିର୍ମୋହତ୍ଵମ୍ (nirmohatvam)freedom from delusion (nir:free from | mohatvam:delusion)
- ନିର୍ମୋହତ୍ଵେ (nirmohatve)in freedom from delusion
- ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵମ୍ (niścalatattvam)the unwavering Reality (niścala:unmoving/steady | tattvam:essential Reality)
- ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵେ (niścalatattve)in the unwavering Reality
- ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିଃ (jīvanmuktiḥ)liberation while living (jīvan:while alive | muktiḥ:liberation)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଵଯସି ଗତେ କଃ କାମଵିକାରଃ
ଶୁଷ୍କେ ନୀରେ କଃ କାସାରଃ ।
କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ କଃ ପରିଵାରଃ
ଜ୍ଞାତେ ତତ୍ତ୍ଵେ କଃ ସଂସାରଃ ॥ 10 ॥
ଵଯସି ଗତେ କଃ କାମଵିକାରଃ
ଶୁଷ୍କେ ନୀରେ କଃ କାସାରଃ ।
କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ କଃ ପରିଵାରଃ
ଜ୍ଞାତେ ତତ୍ତ୍ଵେ କଃ ସଂସାରଃ ॥ 10 ॥
- ଵଯସି ଗତେ (vayasi gate)when youth/age has passed (vayasi:in age/youth | gate:gone)
- କଃ କାମଵିକାରଃ (kaḥ kāmavikāraḥ)what use is the excitement of desire (kaḥ:what/where | kāma:desire | vikāraḥ:agitation/passion)
- ଶୁଷ୍କେ ନୀରେ (śuṣke nīre)when the water is dried up (śuṣke:dried | nīre:water)
- କଃ କାସାରଃ (kaḥ kāsāraḥ)where is the lake
- କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ (kṣīṇe vitte)when wealth is diminished (kṣīṇe:diminished | vitte:wealth)
- କଃ ପରିଵାରଃ (kaḥ parivāraḥ)where is the retinue/family
- ଜ୍ଞାତେ ତତ୍ତ୍ଵେ (jñāte tattve)when the Truth is known (jñāte:known | tattve:the essential reality)
- କଃ ସଂସାରଃ (kaḥ saṃsāraḥ)where is worldly existence
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ମା କୁରୁ ଧନ-ଜନ-ଯୌଵନ-ଗର୍ଵଂ
ହରତି ନିମେଷାତ୍କାଲଃ ସର୍ଵମ୍ ।
ମାଯାମଯମିଦମଖିଲଂ ହିତ୍ଵା
ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଶ ଵିଦିତ୍ଵା ॥ 11 ॥
ମା କୁରୁ ଧନ-ଜନ-ଯୌଵନ-ଗର୍ଵଂ
ହରତି ନିମେଷାତ୍କାଲଃ ସର୍ଵମ୍ ।
ମାଯାମଯମିଦମଖିଲଂ ହିତ୍ଵା
ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଶ ଵିଦିତ୍ଵା ॥ 11 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ମା କୁରୁ (mā kuru)do not make
- ଧନଜନଯୌଵନଗର୍ଵମ୍ (dhanajanayauvanagarvam)pride in wealth, kin and youth
- ହରତି (harati)carries off
- ନିମେଷାତ୍ (nimeṣāt)in a blink
- କାଲଃ (kālaḥ)Time
- ସର୍ଵମ୍ (sarvam)everything
- ମାଯାମଯମ୍ (māyāmayam)made of illusion
- ଇଦମ୍ ଅଖିଲମ୍ (idam akhilam)all this
- ହିତ୍ଵା (hitvā)having abandoned
- ବ୍ରହ୍ମପଦମ୍ (brahmapadam)the state of Brahman
- ପ୍ରଵିଶ (praviśa)enter
- ଵିଦିତ୍ଵା (viditvā)having known
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଦିନଯାମିନ୍ଯୌ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ
ଶିଶିରଵସନ୍ତୌ ପୁନରାଯାତଃ ।
କାଲଃ କ୍ରୀଡତି ଗଚ୍ଛତ୍ଯାଯୁଃ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାଵାଯୁଃ ॥ 12 ॥
ଦିନଯାମିନ୍ଯୌ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ
ଶିଶିରଵସନ୍ତୌ ପୁନରାଯାତଃ ।
କାଲଃ କ୍ରୀଡତି ଗଚ୍ଛତ୍ଯାଯୁଃ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାଵାଯୁଃ ॥ 12 ॥
- ଦିନ-ଯାମିନ୍ଯୌ (dina-yāminyau)day and night (dina:day | yāminyau:the two nights)
- ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ (sāyaṃ prātaḥ)evening and morning (sāyam:evening | prātaḥ:morning)
- ଶିଶିର-ଵସନ୍ତୌ (śiśira-vasantau)winter and spring (śiśira:winter | vasantau:spring)
- ପୁନଃ ଆଯାତଃ (punaḥ āyātaḥ)come again (punaḥ:again | āyātaḥ:they come)
- କାଲଃ କ୍ରୀଡତି (kālaḥ krīḍati)time plays on (kālaḥ:time | krīḍati:plays)
- ଗଚ୍ଛତି ଆଯୁଃ (gacchati āyuḥ)life goes away (gacchati:goes | āyuḥ:lifespan)
- ତଦପି (tadapi)yet even so (tat:that | api:even)
- ନ ମୁଞ୍ଚତି (na muñcati)does not release (na:not | muñcati:releases)
- ଆଶା-ଵାଯୁଃ (āśā-vāyuḥ)the wind of desire (āśā:desire, hope | vāyuḥ:wind, gust)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
କା ତେ କାନ୍ତା ଧନଗତଚିନ୍ତା
ଵାତୁଲ କିଂ ତଵ ନାସ୍ତି ନିଯନ୍ତା ।
ତ୍ରିଜଗତି ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗତିରେକା
ଭଵତି ଭଵାର୍ଣଵତରଣେ ନୌକା ॥ 13 ॥
କା ତେ କାନ୍ତା ଧନଗତଚିନ୍ତା
ଵାତୁଲ କିଂ ତଵ ନାସ୍ତି ନିଯନ୍ତା ।
ତ୍ରିଜଗତି ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗତିରେକା
ଭଵତି ଭଵାର୍ଣଵତରଣେ ନୌକା ॥ 13 ॥
- କା ତେ କାନ୍ତା (kā te kāntā)who is your wife (kā:who | te:your | kāntā:wife)
- ଧନ ଗତ ଚିନ୍ତା (dhana gata cintā)anxiety over wealth (dhana:wealth | gata:concerning | cintā:worry)
- ଵାତୁଲ (vātula)O deluded/mad one
- କିଂ ତଵ ନାସ୍ତି ନିଯନ୍ତା (kiṃ tava nāsti niyantā)is there not a ruler for you (kiṃ:whether | tava:for you | nāsti:is not | niyantā:controller, ruler)
- ତ୍ରିଜଗତି (trijagati)in the three worlds (tri:three | jagati:worlds)
- ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତିଃ ଏକା (sajjana saṅgatiḥ ekā)the company of the good alone (sajjana:good people | saṅgatiḥ:company | ekā:alone)
- ଭଵତି (bhavati)becomes
- ଭଵାର୍ଣଵ ତରଣେ ନୌକା (bhavārṇava taraṇe naukā)the boat for crossing the ocean of existence (bhava:worldly existence | arṇava:ocean | taraṇe:in crossing | naukā:boat)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଦ୍ଵାଦଶ-ମଞ୍ଜରିକାଭିରଶେଷଃ
କଥିତୋ ଵୈଯାକରଣସ୍ଯୈଷଃ ।
ଉପଦେଶୋଽଭୂଦ୍ଵିଦ୍ଯା-ନିପୁଣୈଃ
ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କର-ଭଗଵଚ୍ଛରଣୈଃ ॥ 14 ॥
ଦ୍ଵାଦଶ-ମଞ୍ଜରିକାଭିରଶେଷଃ
କଥିତୋ ଵୈଯାକରଣସ୍ଯୈଷଃ ।
ଉପଦେଶୋଽଭୂଦ୍ଵିଦ୍ଯା-ନିପୁଣୈଃ
ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କର-ଭଗଵଚ୍ଛରଣୈଃ ॥ 14 ॥
- ଦ୍ଵାଦଶ-ମଞ୍ଜରିକାଭିଃ (dvādaśa-mañjarikābhiḥ)with twelve flower-clusters of verse (dvādaśa:twelve | mañjarikābhiḥ:with little blossoms/verse-bunches)
- ଅଶେଷଃ (aśeṣaḥ)complete, without remainder
- କଥିତଃ (kathitaḥ)has been told
- ଵୈଯାକରଣସ୍ଯ (vaiyākaraṇasya)for the grammarian
- ଏଷଃ (eṣaḥ)this
- ଉପଦେଶଃ (upadeśaḥ)instruction, teaching
- ଅଭୂତ୍ (abhūt)was, came to be
- ଵିଦ୍ଯା-ନିପୁଣୈଃ (vidyā-nipuṇaiḥ)by one skilled in knowledge (vidyā:knowledge | nipuṇaiḥ:by the adept)
- ଶ୍ରୀମତ୍-ଶଙ୍କର-ଭଗଵତ୍-ଶରଣୈଃ (śrīmat-śaṅkara-bhagavat-śaraṇaiḥ)by the venerable Śaṅkara Bhagavatpāda, the refuge (śrīmat:venerable/glorious | śaṅkara:Śaṅkara | bhagavat:the divine lord | śaraṇaiḥ:by the refuge-giver)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଜଟିଲୋ ମୁଣ୍ଡୀ ଲୁଞ୍ଛିତକେଶଃ
କାଷାଯାମ୍ବର-ବହୁକୃତଵେଷଃ ।
ପଶ୍ଯନ୍ନପି ଚ ନ ପଶ୍ଯତି ମୂଢଃ
ଉଦରନିମିତ୍ତଂ ବହୁକୃତଵେଷଃ ॥ 15 ॥
ଜଟିଲୋ ମୁଣ୍ଡୀ ଲୁଞ୍ଛିତକେଶଃ
କାଷାଯାମ୍ବର-ବହୁକୃତଵେଷଃ ।
ପଶ୍ଯନ୍ନପି ଚ ନ ପଶ୍ଯତି ମୂଢଃ
ଉଦରନିମିତ୍ତଂ ବହୁକୃତଵେଷଃ ॥ 15 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ଜଟିଲଃ (jaṭilaḥ)wearing matted hair
- ମୁଣ୍ଡୀ (muṇḍī)shaven-headed
- ଲୁଞ୍ଛିତକେଶଃ (luñchitakeśaḥ)with hair plucked out
- କାଷାଯାମ୍ବରବହୁକୃତଵେଷଃ (kāṣāyāmbarabahukṛtaveṣaḥ)making many guises with ochre cloth
- ପଶ୍ଯନ୍ ଅପି (paśyan api)though seeing
- ନ ପଶ୍ଯତି (na paśyati)does not see
- ମୂଢଃ (mūḍhaḥ)the fool
- ଉଦରନିମିତ୍ତମ୍ (udaranimittam)for the sake of the belly
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଅଙ୍ଗଂ ଗଲିତଂ ପଲିତଂ ମୁଣ୍ଡଂ
ଦଶନଵିହୀନଂ ଜାତଂ ତୁଣ୍ଡମ୍ ।
ଵୃଦ୍ଧୋ ଯାତି ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଣ୍ଡଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପିଣ୍ଡମ୍ ॥ 16 ॥
ଅଙ୍ଗଂ ଗଲିତଂ ପଲିତଂ ମୁଣ୍ଡଂ
ଦଶନଵିହୀନଂ ଜାତଂ ତୁଣ୍ଡମ୍ ।
ଵୃଦ୍ଧୋ ଯାତି ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଣ୍ଡଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପିଣ୍ଡମ୍ ॥ 16 ॥
- ଅଙ୍ଗଂ ଗଲିତଂ (aṅgaṃ galitaṃ)the body has decayed/grown feeble (aṅgam:body | galitam:worn away)
- ପଲିତଂ ମୁଣ୍ଡଂ (palitaṃ muṇḍaṃ)the head has turned gray (palitam:gray-haired | muṇḍam:head)
- ଦଶନ ଵିହୀନଂ ଜାତଂ ତୁଣ୍ଡମ୍ (daśana vihīnaṃ jātaṃ tuṇḍam)the mouth has become devoid of teeth (daśana:teeth | vihīnam:bereft of | jātam:has become | tuṇḍam:mouth)
- ଵୃଦ୍ଧୋ ଯାତି (vṛddho yāti)the old man walks/goes about (vṛddhaḥ:old man | yāti:goes)
- ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଣ୍ଡଂ (gṛhītvā daṇḍaṃ)having grasped a staff (gṛhītvā:having taken | daṇḍam:staff)
- ତଦପି (tadapi)even then (tat:that | api:even)
- ନ ମୁଞ୍ଚତି (na muñcati)does not release (na:not | muñcati:lets go)
- ଆଶା ପିଣ୍ଡମ୍ (āśā piṇḍam)the lump/mass of desire (āśā:hope/desire | piṇḍam:lump)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଅଗ୍ରେ ଵହ୍ନିଃ ପୃଷ୍ଠେ ଭାନୁଃ
ରାତ୍ରୌ ଚୁବୁକ-ସମର୍ପିତ-ଜାନୁଃ ।
କରତଲ-ଭିକ୍ଷସ୍ତରୁତଲଵାସଃ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପାଶଃ ॥ 17 ॥
ଅଗ୍ରେ ଵହ୍ନିଃ ପୃଷ୍ଠେ ଭାନୁଃ
ରାତ୍ରୌ ଚୁବୁକ-ସମର୍ପିତ-ଜାନୁଃ ।
କରତଲ-ଭିକ୍ଷସ୍ତରୁତଲଵାସଃ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପାଶଃ ॥ 17 ॥
- ଅଗ୍ରେ ଵହ୍ନିଃ (agre vahniḥ)fire in front (agre:in front | vahniḥ:fire)
- ପୃଷ୍ଠେ ଭାନୁଃ (pṛṣṭhe bhānuḥ)the sun at the back (pṛṣṭhe:behind, at the back | bhānuḥ:the sun)
- ରାତ୍ରୌ (rātrau)at night
- ଚୁବୁକ-ସମର୍ପିତ-ଜାନୁଃ (cubuka-samarpita-jānuḥ)with knees drawn up to the chin (cubuka:chin | samarpita:offered, placed against | jānuḥ:knees)
- କରତଲ-ଭିକ୍ଷଃ (karatala-bhikṣaḥ)alms received in the palm of the hand (karatala:palm of the hand | bhikṣaḥ:begged food, alms)
- ତରୁତଲ-ଵାସଃ (tarutala-vāsaḥ)dwelling at the foot of a tree (taru:tree | tala:base, foot | vāsaḥ:dwelling)
- ତଦପି (tadapi)even then, in spite of that (tat:that | api:even)
- ନ ମୁଞ୍ଚତି (na muñcati)does not release (na:not | muñcati:releases)
- ଆଶା-ପାଶଃ (āśā-pāśaḥ)the noose of desire (āśā:desire, hope | pāśaḥ:noose, bond)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
କୁରୁତେ ଗଙ୍ଗାସାଗରଗମନଂ
ଵ୍ରତ-ପରିପାଲନମଥଵା ଦାନମ୍ ।
ଜ୍ଞାନଵିହୀନଃ ସର୍ଵମତେନ
ଭଜତି ନ ମୁକ୍ତିଂ ଜନ୍ମଶତେନ ॥ 18 ॥
କୁରୁତେ ଗଙ୍ଗାସାଗରଗମନଂ
ଵ୍ରତ-ପରିପାଲନମଥଵା ଦାନମ୍ ।
ଜ୍ଞାନଵିହୀନଃ ସର୍ଵମତେନ
ଭଜତି ନ ମୁକ୍ତିଂ ଜନ୍ମଶତେନ ॥ 18 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- କୁରୁତେ (kurute)performs
- ଗଙ୍ଗାସାଗରଗମନମ୍ (gaṅgāsāgaragamanam)the journey to the confluence of Gaṅgā and the sea
- ଵ୍ରତପରିପାଲନମ୍ (vrataparipālanam)the keeping of vows
- ଅଥଵା (athavā)or else
- ଦାନମ୍ (dānam)charity
- ଜ୍ଞାନଵିହୀନଃ (jñānavihīnaḥ)devoid of knowledge
- ସର୍ଵମତେନ (sarvamatena)by the reckoning of every school
- ଭଜତି ନ ମୁକ୍ତିମ୍ (bhajati na muktim)does not attain liberation
- ଜନ୍ମଶତେନ (janmaśatena)in a hundred births
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ସୁରମନ୍ଦିର-ତରୁ-ମୂଲ-ନିଵାସଃ
ଶଯ୍ଯା ଭୂତଲମଜିନଂ ଵାସଃ ।
ସର୍ଵ-ପରିଗ୍ରହ-ଭୋଗତ୍ଯାଗଃ
କସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ କରୋତି ଵିରାଗଃ ॥ 19 ॥
ସୁରମନ୍ଦିର-ତରୁ-ମୂଲ-ନିଵାସଃ
ଶଯ୍ଯା ଭୂତଲମଜିନଂ ଵାସଃ ।
ସର୍ଵ-ପରିଗ୍ରହ-ଭୋଗତ୍ଯାଗଃ
କସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ କରୋତି ଵିରାଗଃ ॥ 19 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ସୁରମନ୍ଦିରତରୁମୂଲନିଵାସଃ (suramandirataramūlanivāsaḥ)dwelling at a tree-root by a temple
- ଶଯ୍ଯା ଭୂତଲମ୍ (śayyā bhūtalam)the ground for a bed
- ଅଜିନମ୍ ଵାସଃ (ajinam vāsaḥ)a hide for clothing
- ସର୍ଵପରିଗ୍ରହଭୋଗତ୍ଯାଗଃ (sarvaparigrahabhogatyāgaḥ)renunciation of all possession and enjoyment
- କସ୍ଯ (kasya)whose
- ସୁଖମ୍ (sukham)happiness
- ନ କରୋତି (na karoti)does it not make
- ଵିରାଗଃ (virāgaḥ)dispassion
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଯୋଗରତୋ ଵା ଭୋଗରତୋ ଵା
ସଙ୍ଗରତୋ ଵା ସଙ୍ଗଵିହୀନଃ ।
ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣି ରମତେ ଚିତ୍ତଂ
ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତ୍ଯେଵ ॥ 20 ॥
ଯୋଗରତୋ ଵା ଭୋଗରତୋ ଵା
ସଙ୍ଗରତୋ ଵା ସଙ୍ଗଵିହୀନଃ ।
ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣି ରମତେ ଚିତ୍ତଂ
ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତ୍ଯେଵ ॥ 20 ॥
- ଯୋଗରତଃ (yogarataḥ)devoted to yoga (yoga:yoga | rataḥ:devoted)
- ଵା (vā)or
- ଭୋଗରତଃ (bhogarataḥ)devoted to enjoyment (bhoga:enjoyment | rataḥ:devoted)
- ଵା (vā)or
- ସଙ୍ଗରତଃ (saṅgarataḥ)delighting in company/attachment (saṅga:company | rataḥ:delighting)
- ଵା (vā)or
- ସଙ୍ଗଵିହୀନଃ (saṅgavihīnaḥ)free of attachment (saṅga:attachment | vihīnaḥ:devoid of)
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ବ୍ରହ୍ମଣି (brahmaṇi)in Brahman
- ରମତେ ଚିତ୍ତମ୍ (ramate cittam)the mind delights (ramate:delights | cittam:the mind)
- ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତି ଏଵ (nandati nandati nandati eva)he rejoices, rejoices, truly rejoices indeed (nandati:he rejoices | eva:indeed)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଭଗଵଦ୍ଗୀତା କିଞ୍ଚିଦଧୀତା
ଗଙ୍ଗାଜଲ-ଲଵକଣିକା ପୀତା ।
ସକୃଦପି ଯେନ ମୁରାରିସମର୍ଚା
କ୍ରିଯତେ ତସ୍ଯ ଯମେନ ନ ଚର୍ଚା ॥ 21 ॥
ଭଗଵଦ୍ଗୀତା କିଞ୍ଚିଦଧୀତା
ଗଙ୍ଗାଜଲ-ଲଵକଣିକା ପୀତା ।
ସକୃଦପି ଯେନ ମୁରାରିସମର୍ଚା
କ୍ରିଯତେ ତସ୍ଯ ଯମେନ ନ ଚର୍ଚା ॥ 21 ॥
- ଭଗଵଦ୍ଗୀତା (bhagavadgītā)the Bhagavad Gita (bhagavat:the Lord | gītā:song)
- କିଞ୍ଚିତ୍ ଅଧୀତା (kiñcid adhītā)studied even a little (kiñcit:a little | adhītā:has been studied)
- ଗଙ୍ଗା-ଜଲଲଵ-କଣିକା (gaṅgā-jalalava-kaṇikā)a droplet of the Ganga's water (gaṅgā:Ganga | jala-lava:a bit of water | kaṇikā:a tiny drop)
- ପୀତା (pītā)has been drunk
- ସକୃତ୍ ଅପି (sakṛd api)even once (sakṛt:once | api:even)
- ଯେନ (yena)by whom
- ମୁରାରୀ ସମର୍ଚା (murārī samarcā)Murari has been worshipped (murārī:slayer of Mura, Vishnu | samarcā:well worshipped)
- କ୍ରିଯତେ (kriyate)is done
- ତସ୍ଯ (tasya)with him
- ଯମେନ ନ ଚର୍ଚା (yamena na carcā)Yama holds no argument (yamena:by Yama, lord of death | na:not | carcā:discussion, dispute)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ପୁନରପି ଜନନଂ ପୁନରପି ମରଣଂ
ପୁନରପି ଜନନୀଜଠରେ ଶଯନମ୍ ।
ଇହ ସଂସାରେ ବହୁଦୁସ୍ତାରେ
କୃପଯାଽପାରେ ପାହି ମୁରାରେ ॥ 22 ॥
ପୁନରପି ଜନନଂ ପୁନରପି ମରଣଂ
ପୁନରପି ଜନନୀଜଠରେ ଶଯନମ୍ ।
ଇହ ସଂସାରେ ବହୁଦୁସ୍ତାରେ
କୃପଯାଽପାରେ ପାହି ମୁରାରେ ॥ 22 ॥
- ପୁନରପି ଜନନମ୍ (punarapi jananam)birth again (punar-api:again | jananam:birth)
- ପୁନରପି ମରଣମ୍ (punarapi maraṇam)death again (punar-api:again | maraṇam:death)
- ପୁନରପି ଜନନୀ-ଜଠରେ ଶଯନମ୍ (punarapi jananī-jaṭhare śayanam)again lying in a mother's womb (punar-api:again | jananī:mother | jaṭhare:in the womb | śayanam:lying, resting)
- ଇହ ସଂସାରେ (iha saṃsāre)in this cycle of worldly existence (iha:here | saṃsāre:in the world of transmigration)
- ବହୁ ଦୁସ୍ତାରେ (bahu dustāre)very hard to cross over (bahu:very | dustāre:difficult to traverse)
- କୃପଯା ଅପାରେ (kṛpayā apāre)with boundless compassion (kṛpayā:by compassion | apāre:boundless)
- ପାହି ମୁରାରେ (pāhi murāre)protect me, O Murāri (pāhi:protect | murāre:O slayer of Mura, Krishna)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ରଥ୍ଯାଚର୍ପଟ-ଵିରଚିତ-କନ୍ଥଃ
ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯ-ଵିଵର୍ଜିତ-ପନ୍ଥଃ ।
ଯୋଗୀ ଯୋଗନିଯୋଜିତ-ଚିତ୍ତଃ
ରମତେ ବାଲୋନ୍ମତ୍ତଵଦେଵ ॥ 23 ॥
ରଥ୍ଯାଚର୍ପଟ-ଵିରଚିତ-କନ୍ଥଃ
ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯ-ଵିଵର୍ଜିତ-ପନ୍ଥଃ ।
ଯୋଗୀ ଯୋଗନିଯୋଜିତ-ଚିତ୍ତଃ
ରମତେ ବାଲୋନ୍ମତ୍ତଵଦେଵ ॥ 23 ॥
- ରଥ୍ଯା-ଚର୍ପଟ-ଵିରଚିତ-କନ୍ଥଃ (rathyā-carpaṭa-viracita-kanthaḥ)wearing a patched cloak stitched from rags gathered in the streets (rathyā:street | carpaṭa:rags/tatters | viracita:fashioned | kanthaḥ:patched garment)
- ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯ-ଵିଵର୍ଜିତ-ପନ୍ଥଃ (puṇyāpuṇya-vivarjita-panthaḥ)following a path free from merit and demerit (puṇya:merit | apuṇya:demerit | vivarjita:free from | panthaḥ:path)
- ଯୋଗୀ (yogī)the yogi
- ଯୋଗ-ନିଯୋଜିତ-ଚିତ୍ତଃ (yoga-niyojita-cittaḥ)with mind fixed in yoga (yoga:union | niyojita:engaged/fixed | cittaḥ:mind)
- ରମତେ (ramate)delights, rejoices
- ବାଲ-ଉନ୍ମତ୍ତଵତ୍ ଏଵ (bāla-unmattavat eva)just like a child or a madman (bāla:child | unmattavat:like one intoxicated/mad | eva:indeed)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
କସ୍ତ୍ଵଂ କୋଽହଂ କୁତ ଆଯାତଃ
କା ମେ ଜନନୀ କୋ ମେ ତାତଃ ।
ଇତି ପରିଭାଵଯ ସର୍ଵମସାରଂ
ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନଵିଚାରମ୍ ॥ 24 ॥
କସ୍ତ୍ଵଂ କୋଽହଂ କୁତ ଆଯାତଃ
କା ମେ ଜନନୀ କୋ ମେ ତାତଃ ।
ଇତି ପରିଭାଵଯ ସର୍ଵମସାରଂ
ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନଵିଚାରମ୍ ॥ 24 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- କଃ ତ୍ଵମ୍ (kaḥ tvam)who are you
- କଃ ଅହମ୍ (kaḥ aham)who am I
- କୁତଃ ଆଯାତଃ (kutaḥ āyātaḥ)whence come
- କା ମେ ଜନନୀ (kā me jananī)who is my mother
- କଃ ମେ ତାତଃ (kaḥ me tātaḥ)who my father
- ଇତି ପରିଭାଵଯ (iti paribhāvaya)reflect thus
- ସର୍ଵମ୍ ଅସାରମ୍ (sarvam asāram)all is without essence
- ଵିଶ୍ଵମ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା (viśvam tyaktvā)abandoning the world
- ସ୍ଵପ୍ନଵିଚାରମ୍ (svapnavicāram)as the consideration of a dream
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ତ୍ଵଯି ମଯି ଚାନ୍ଯତ୍ରୈକୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ
ଵ୍ଯର୍ଥଂ କୁପ୍ଯସି ମଯ୍ଯସହିଷ୍ଣୁଃ ।
ଭଵ ସମଚିତ୍ତଃ ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ଵଂ
ଵାଞ୍ଛସ୍ଯଚିରାଦ୍ଯଦି ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵମ୍ ॥ 25 ॥
ତ୍ଵଯି ମଯି ଚାନ୍ଯତ୍ରୈକୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ
ଵ୍ଯର୍ଥଂ କୁପ୍ଯସି ମଯ୍ଯସହିଷ୍ଣୁଃ ।
ଭଵ ସମଚିତ୍ତଃ ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ଵଂ
ଵାଞ୍ଛସ୍ଯଚିରାଦ୍ଯଦି ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵମ୍ ॥ 25 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ତ୍ଵଯି ମଯି (tvayi mayi)in you and in me
- ଅନ୍ଯତ୍ର (anyatra)elsewhere
- ଏକଃ ଵିଷ୍ଣୁଃ (ekaḥ viṣṇuḥ)one Viṣṇu
- ଵ୍ଯର୍ଥମ୍ (vyartham)to no purpose
- କୁପ୍ଯସି (kupyasi)you are angry
- ଅସହିଷ୍ଣୁଃ (asahiṣṇuḥ)impatient
- ଭଵ ସମଚିତ୍ତଃ (bhava samacittaḥ)be even-minded
- ସର୍ଵତ୍ର (sarvatra)everywhere
- ଵାଞ୍ଛସି (vāñchasi)you wish
- ଅଚିରାତ୍ (acirāt)before long
- ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵମ୍ (viṣṇutvam)the state of Viṣṇu
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଶତ୍ରୌ ମିତ୍ରେ ପୁତ୍ରେ ବନ୍ଧୌ
ମା କୁରୁ ଯତ୍ନଂ ଵିଗ୍ରହସନ୍ଧୌ ।
ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନପି ପଶ୍ଯାତ୍ମାନଂ
ସର୍ଵତ୍ରୋତ୍ସୃଜ ଭେଦାଜ୍ଞାନମ୍ ॥ 26 ॥
ଶତ୍ରୌ ମିତ୍ରେ ପୁତ୍ରେ ବନ୍ଧୌ
ମା କୁରୁ ଯତ୍ନଂ ଵିଗ୍ରହସନ୍ଧୌ ।
ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନପି ପଶ୍ଯାତ୍ମାନଂ
ସର୍ଵତ୍ରୋତ୍ସୃଜ ଭେଦାଜ୍ଞାନମ୍ ॥ 26 ॥
- ଶତ୍ରୌ (śatrau)toward an enemy
- ମିତ୍ରେ (mitre)toward a friend
- ପୁତ୍ରେ (putre)toward a son
- ବନ୍ଧୌ (bandhau)toward a kinsman
- ମା କୁରୁ ଯତ୍ନମ୍ (mā kuru yatnaṃ)make no effort (mā:do not | kuru:make | yatnaṃ:effort)
- ଵିଗ୍ରହ-ସନ୍ଧୌ (vigraha-sandhau)in strife or alliance (vigraha:conflict | sandhau:peace/alliance)
- ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ ଅପି (sarvasmin api)in all beings too (sarvasmin:in all | api:even)
- ପଶ୍ଯ ଆତ୍ମାନମ୍ (paśya ātmānaṃ)see the Self (paśya:see | ātmānaṃ:the Self)
- ସର୍ଵତ୍ର (sarvatra)everywhere
- ଉତ୍ସୃଜ (utsṛja)cast off
- ଭେଦ-ଅଜ୍ଞାନମ୍ (bheda-ajñānam)the ignorance of separateness (bheda:difference | ajñānam:ignorance)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଲୋଭଂ ମୋହଂ
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯତି ସୋଽହମ୍ ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଵିହୀନା ମୂଢାଃ
ତେ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରକନିଗୂଢାଃ ॥ 27 ॥
କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଲୋଭଂ ମୋହଂ
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯତି ସୋଽହମ୍ ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଵିହୀନା ମୂଢାଃ
ତେ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରକନିଗୂଢାଃ ॥ 27 ॥
- କାମମ୍ (kāmam)desire
- କ୍ରୋଧମ୍ (krodham)anger
- ଲୋଭମ୍ (lobham)greed
- ମୋହମ୍ (moham)delusion
- ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା (tyaktvā)having abandoned
- ଆତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯତି (ātmānaṃ paśyati)one beholds the Self (ātmānaṃ:the Self | paśyati:sees)
- ସୋଽହମ୍ (so'ham)'I am That' (saḥ:that | aham:I am)
- ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ-ଵିହୀନାଃ (ātmajñāna-vihīnāḥ)devoid of Self-knowledge (ātma:Self | jñāna:knowledge | vihīnāḥ:bereft of)
- ମୂଢାଃ (mūḍhāḥ)the fools
- ତେ ପଚ୍ଯନ୍ତେ (te pacyante)they are cooked/tormented (te:they | pacyante:are cooked)
- ନରକ-ନିଗୂଢାଃ (naraka-nigūḍhāḥ)hidden away in hell (naraka:hell | nigūḍhāḥ:concealed, buried)
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଗେଯଂ ଗୀତା-ନାମସହସ୍ରଂ
ଧ୍ଯେଯଂ ଶ୍ରୀପତି-ରୂପମଜସ୍ରମ୍ ।
ନେଯଂ ସଜ୍ଜନ-ସଙ୍ଗେ ଚିତ୍ତଂ
ଦେଯଂ ଦୀନଜନାଯ ଚ ଵିତ୍ତମ୍ ॥ 28 ॥
ଗେଯଂ ଗୀତା-ନାମସହସ୍ରଂ
ଧ୍ଯେଯଂ ଶ୍ରୀପତି-ରୂପମଜସ୍ରମ୍ ।
ନେଯଂ ସଜ୍ଜନ-ସଙ୍ଗେ ଚିତ୍ତଂ
ଦେଯଂ ଦୀନଜନାଯ ଚ ଵିତ୍ତମ୍ ॥ 28 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ଗେଯମ୍ (geyam)to be sung
- ଗୀତା (gītā)the Bhagavad-gītā
- ନାମସହସ୍ରମ୍ (nāmasahasram)the thousand names
- ଧ୍ଯେଯମ୍ (dhyeyam)to be meditated upon
- ଶ୍ରୀପତିରୂପମ୍ (śrīpatirūpam)the form of Śrī’s lord
- ଅଜସ୍ରମ୍ (ajasram)unceasingly
- ନେଯମ୍ (neyam)to be led
- ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗେ (sajjanasaṅge)into the company of the good
- ଚିତ୍ତମ୍ (cittam)the mind
- ଦେଯମ୍ (deyam)to be given
- ଦୀନଜନାଯ (dīnajanāya)to the poor
- ଵିତ୍ତମ୍ (vittam)wealth
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ସୁଖତଃ କ୍ରିଯତେ କାମାଭୋଗଃ
ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନ୍ତ ଶରୀରେ ରୋଗଃ ।
ଯଦ୍ଯପି ଲୋକେ ମରଣଂ ଶରଣଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତି ପାପାଚରଣମ୍ ॥ 29 ॥
ସୁଖତଃ କ୍ରିଯତେ କାମାଭୋଗଃ
ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନ୍ତ ଶରୀରେ ରୋଗଃ ।
ଯଦ୍ଯପି ଲୋକେ ମରଣଂ ଶରଣଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତି ପାପାଚରଣମ୍ ॥ 29 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ସୁଖତଃ (sukhataḥ)with pleasure
- କ୍ରିଯତେ (kriyate)is done
- କାମାଭୋଗଃ (kāmābhogaḥ)the enjoyment of desire
- ପଶ୍ଚାତ୍ (paścāt)afterwards
- ହନ୍ତ (hanta)alas
- ଶରୀରେ ରୋଗଃ (śarīre rogaḥ)disease in the body
- ଯଦ୍ଯପି (yadyapi)although
- ଲୋକେ (loke)in the world
- ମରଣମ୍ ଶରଣମ୍ (maraṇam śaraṇam)death is the refuge
- ତଦପି (tadapi)even then
- ନ ମୁଞ୍ଚତି (na muñcati)he does not release
- ପାପାଚରଣମ୍ (pāpācaraṇam)sinful conduct
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଅର୍ଥମନର୍ଥଂ ଭାଵଯ ନିତ୍ଯଂ
ନାସ୍ତିତତଃ ସୁଖଲେଶଃ ସତ୍ଯମ୍ ।
ପୁତ୍ରାଦପି ଧନଭାଜାଂ ଭୀତିଃ
ସର୍ଵତ୍ରୈଷା ଵିହିତା ରୀତିଃ ॥ 30 ॥
ଅର୍ଥମନର୍ଥଂ ଭାଵଯ ନିତ୍ଯଂ
ନାସ୍ତିତତଃ ସୁଖଲେଶଃ ସତ୍ଯମ୍ ।
ପୁତ୍ରାଦପି ଧନଭାଜାଂ ଭୀତିଃ
ସର୍ଵତ୍ରୈଷା ଵିହିତା ରୀତିଃ ॥ 30 ॥
- ଅର୍ଥମ୍ ଅନର୍ଥମ୍ (artham anartham)wealth as worthless / calamitous (artham:wealth | anartham:worthless, harmful)
- ଭାଵଯ ନିତ୍ଯମ୍ (bhāvaya nityam)reflect constantly (bhāvaya:contemplate | nityam:always)
- ନାସ୍ତି (nāsti)there is not
- ତତଃ (tataḥ)from it
- ସୁଖ-ଲେଶଃ (sukha-leśaḥ)the slightest happiness (sukha:happiness | leśaḥ:a trace, particle)
- ସତ୍ଯମ୍ (satyam)truly
- ପୁତ୍ରାତ୍ ଅପି (putrāt api)even from one's own son (putrāt:from the son | api:even)
- ଧନଭାଜାମ୍ (dhanabhājām)of those who possess wealth (dhana:wealth | bhājām:of the possessors)
- ଭୀତିଃ (bhītiḥ)fear
- ସର୍ଵତ୍ର (sarvatra)everywhere
- ଏଷା (eṣā)this
- ଵିହିତା (vihitā)ordained, established
- ରୀତିଃ (rītiḥ)the way, custom
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ପ୍ରତ୍ଯାହାରଂ
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକଵିଚାରମ୍ ।
ଜାପ୍ଯସମେତସମାଧିଵିଧାନଂ
କୁର୍ଵଵଧାନଂ ମହଦଵଧାନମ୍ ॥ 31 ॥
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ପ୍ରତ୍ଯାହାରଂ
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକଵିଚାରମ୍ ।
ଜାପ୍ଯସମେତସମାଧିଵିଧାନଂ
କୁର୍ଵଵଧାନଂ ମହଦଵଧାନମ୍ ॥ 31 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ପ୍ରାଣାଯାମମ୍ (prāṇāyāmam)restraint of breath
- ପ୍ରତ୍ଯାହାରମ୍ (pratyāhāram)withdrawal of the senses
- ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯଵିଵେକଵିଚାରମ୍ (nityānityavivekavicāram)inquiry discerning eternal from transient
- ଜାପ୍ଯସମେତସମାଧିଵିଧାନମ୍ (jāpyasametasamādhividhānam)the practice of absorption together with recitation
- କୁରୁ (kuru)do
- ଅଵଧାନମ୍ (avadhānam)with attention
- ମହତ୍ ଅଵଧାନମ୍ (mahat avadhānam)with great attention
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଗୁରୁଚରଣାମ୍ବୁଜ-ନିର୍ଭରଭକ୍ତଃ
ସଂସାରାଦଚିରାଦ୍ଭଵ ମୁକ୍ତଃ ।
ସେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସ-ନିଯମାଦେଵଂ
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଜହୃଦଯସ୍ଥଂ ଦେଵମ୍ ॥ 32 ॥
ଗୁରୁଚରଣାମ୍ବୁଜ-ନିର୍ଭରଭକ୍ତଃ
ସଂସାରାଦଚିରାଦ୍ଭଵ ମୁକ୍ତଃ ।
ସେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସ-ନିଯମାଦେଵଂ
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଜହୃଦଯସ୍ଥଂ ଦେଵମ୍ ॥ 32 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ଗୁରୁଚରଣାମ୍ବୁଜନିର୍ଭରଭକ୍ତଃ (gurucaraṇāmbujanirbharabhaktaḥ)wholly devoted to the lotus feet of the teacher
- ସଂସାରାତ୍ (saṃsārāt)from worldly becoming
- ଅଚିରାତ୍ (acirāt)before long
- ଭଵ ମୁକ୍ତଃ (bhava muktaḥ)be freed
- ସେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସନିଯମାତ୍ (sendriyamānasaniyamāt)by restraint of senses and mind
- ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି (drakṣyasi)you will see
- ନିଜହୃଦଯସ୍ଥମ୍ ଦେଵମ୍ (nijahṛdayastham devam)the God seated in your own heart
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ମୂଢଃ କଶ୍ଚନ ଵୈଯାକରଣୋ
ଡୁଃକୃଙ୍କରଣାଧ୍ଯଯନଧୁରୀଣଃ ।
ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କର-ଭଗଵଚ୍ଛିଷ୍ଯୈଃ
ବୋଧିତ ଆସୀଚ୍ଛୋଧିତ-କରଣଃ ॥ 33 ॥
ମୂଢଃ କଶ୍ଚନ ଵୈଯାକରଣୋ
ଡୁଃକୃଙ୍କରଣାଧ୍ଯଯନଧୁରୀଣଃ ।
ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କର-ଭଗଵଚ୍ଛିଷ୍ଯୈଃ
ବୋଧିତ ଆସୀଚ୍ଛୋଧିତ-କରଣଃ ॥ 33 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ମୂଢଃ (mūḍhaḥ)foolish
- କଶ୍ଚନ (kaścana)a certain
- ଵୈଯାକରଣଃ (vaiyākaraṇaḥ)grammarian
- ଡୁକୃଞ୍କରଣାଧ୍ଯଯନଧୁରୀଣଃ (ḍukṛñkaraṇādhyayanadhurīṇaḥ)foremost in the study of the root-rule ḍukṛñ-karaṇe
- ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କରଭଗଵଚ୍ଛିଷ୍ଯୈଃ (śrīmacchaṅkarabhagavacchiṣyaiḥ)by the disciples of the blessed lord Śaṅkara
- ବୋଧିତଃ (bodhitaḥ)awakened
- ଆସୀତ୍ (āsīt)was
- ଶୋଧିତକରଣଃ (śodhitakaraṇaḥ)whose faculties were purified
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ
ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ମୂଢମତେ ।
ନାମସ୍ମରଣାଦନ୍ଯମୁପାଯଂ
ନହି ପଶ୍ଯାମୋ ଭଵତରଣେ ॥ 34 ॥
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ
ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ମୂଢମତେ ।
ନାମସ୍ମରଣାଦନ୍ଯମୁପାଯଂ
ନହି ପଶ୍ଯାମୋ ଭଵତରଣେ ॥ 34 ॥
- ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ (bhaja govindaṃ)worship Govinda
- ନାମସ୍ମରଣାତ୍ (nāmasmaraṇāt)than the remembrance of the Name
- ଅନ୍ଯମ୍ ଉପାଯମ୍ (anyam upāyam)another means
- ନ ହି ପଶ୍ଯାମଃ (na hi paśyāmaḥ)we do not see
- ଭଵତରଣେ (bhavataraṇe)in crossing over becoming
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ...
- ଭଜ (bhaja)worship
- ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ (govindam)Govinda, the finder of cows and of the earth (the refrain continues मूढमते, “O foolish mind”, which this block abbreviates)
