Brahman

śrī brahmasūtrāṇi

(Brahma Sutras in English (IAST))

Also known as sri brahmasutrani atha prathamo dhyayah om

The Brahma Sūtras of Bādarāyaṇa are the foundational text of Vedānta and one of its three prasthānas, alongside the Upaniṣads and the Bhagavad Gītā. In 555 aphorisms across four chapters they systematise the teaching of the Upaniṣads, opening with athāto brahma-jijñāsā — "now, therefore, the enquiry into Brahman" — and establishing Brahman as that from which the origin, sustenance and dissolution of this universe proceed. Each sūtra is composed with extreme brevity, a thread meant to be unfolded by commentary; the great ācāryas founded their schools on their readings of this text.

Reading depth
Lyrics
#of 555

Table of Contents

Deliberation on Brahman

śrī brahmasūtrāṇi|| || atha prathamo'dhyāyaḥ|| oṃ athāto brahmajijñāsā oṃ || 1.1.1||

Origin etc., of the Universe

oṃ janmādyasya yataḥ oṃ || 1.1.2||

Scripture as Source of Knowledge of Brahman

oṃ śāstrayonitvāt oṃ || 1.1.3||

Upanishads Reveal Brahman

oṃ tattusamanvayāt oṃ || 1.1.4||

The first Cause Possessed of Consciousness

oṃ īkṣaternāśabdam oṃ || 1.1.5||
oṃ gauṇaścennātmaśabdāt oṃ || 1.1.6||
oṃ tanniṣṭhasya mokṣopadeśāt oṃ || 1.1.7||
oṃ heyatvāvacanācca oṃ || 1.1.8||
oṃ svāpyayāt oṃ || 1.1.9||
oṃ gatisāmānyāt oṃ || 1.1.10||
oṃ śrutatvācca oṃ || 1.1.11||

The Blissful One

oṃ ānandamayo'bhyāsāt oṃ || 1.1.12||
oṃ vikāraśabdānneticenna prācuryāt oṃ || 1.1.13||
oṃ taddhetuvyapadeśācca oṃ || 1.1.14||
oṃ māntravarṇikameva ca gīyate oṃ || 1.1.15||
oṃ netaro'nupapatteḥ oṃ || 1.1.16||
oṃ bhedavyapadeśācca oṃ || 1.1.17||
oṃ kāmācca nānumānāpekṣā oṃ || 1.1.18||
oṃ asminnasya ca tadyogaṃ śāsti oṃ || 1.1.19||

The Being Inside

oṃ antastaddharmopadeśāt oṃ || 1.1.20||
oṃ bhedavyapadeśāccānyaḥ oṃ || 1.1.21||

Space

oṃ ākāśastalliṅgāt oṃ || 1.1.22||

Prana

oṃ ata eva prāṇaḥ oṃ || 1.1.23||

Light

oṃ jyotiścaraṇābhidhānāt oṃ || 1.1.24||
oṃ chando'bhidhānānneticenna tathāceto'rpaṇanigadāttathā hi darśanam oṃ || 1.1.25||
oṃ bhūtādipādavyapadeśopapatteścaivam oṃ || 1.1.26||
oṃ upadeśabhedānneti cennobhayasminnapyavirodhāt oṃ || 1.1.27||

Pratardana

oṃ prāṇastathānugamāt oṃ || 1.1.28||
oṃ navakturātmopadeśāditi cedadhyātmasaṃbandhabhūmā hyasmin oṃ || 1.1.29||
oṃ śāstradṛṣṭyā tūpadeśo vāmadevavat oṃ || 1.1.30||
oṃ jīvamukhyaprāṇaliṅgānneti cennopāsatraividyādāśritatvādiha tadyogāt oṃ || 1.1.31|| prathamādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ samāptaḥ

The Entity Known Everywhere

oṃ sarvatra prasiddhopadeśāt oṃ || 1.2.1||
oṃ vivakṣitaguṇopapatteśca oṃ || 1.2.2||
oṃ anupapattestu na śārīraḥ oṃ || 1.2.3||
oṃ karmakartṛvyapadeśācca oṃ || 1.2.4||
oṃ śabdaviśeṣāt oṃ || 1.2.5||
oṃ smṛteśca oṃ || 1.2.6||
oṃ arbhakaukastvāt tadvyapadeśācca neti cenna nicāyyatvādevaṃ vyomavacca oṃ || 1.2.7||
oṃ saṃbhogaprāptiriti cenna vaiśeṣyāt oṃ || 1.2.8||

The Eater

oṃ attā carācaragrahaṇāt oṃ || 1.2.9||
oṃ prakaraṇācca oṃ || 1.2.10||

The Two in the Cavity of the Heart

oṃ guhāṃ praviṣṭāvātmānau hi taddarśanāt oṃ || 1.2.11||
oṃ viśeṣaṇācca oṃ || 1.2.12||

The Person in the Eye

oṃ antara upapatteḥ oṃ || 1.2.13||
oṃ sthānādivyapadeśācca oṃ || 1.2.14||
oṃ sukhaviśiṣṭābhidhānādeva ca oṃ || 1.2.15||
oṃ śrutopaniṣatkagatyabhidhānācca oṃ || 1.2.16||
oṃ anavasthiterasaṃbhavācca netaraḥ oṃ || 1.2.17||

The Internal Ruler

oṃ antaryāmyadhidaivādiṣu taddharmavyapadeśāt oṃ || 1.2.18||
oṃ na ca smārtaṃ ataddharmābhipālāt oṃ || 1.2.19||
oṃ śarīraścobhaye'pi hi bhedenainamadhīyate oṃ || 1.2.20||

The One That is Unseen etc.

oṃ adṛśyatvādiguṇako dharmokteḥ oṃ || 1.2.21||
oṃ viśeṣaṇabhedavyapadeśābhyāṃ netarau oṃ || 1.2.22||
oṃ rūpopanyāsācca oṃ || 1.2.23||

Vaisvanara

oṃ vaiśvānaraḥ sādhāraṇaśabdaviśeṣāt oṃ || 1.2.24||
oṃ smaryamāṇamanumānaṃ syāditi oṃ || 1.2.25||
oṃ śabdādibhyo'ntaḥ pratiṣṭhānānneti cenna tathā dṛṣṭyupadeśādasaṃbhavātpuruṣavidhmapi cainamadhīyate oṃ || 1.2.26||
oṃ ata eva na devatā bhūtaṃ ca oṃ || 1.2.27||
oṃ sākṣādapyavirodhaṃ jaiminiḥ oṃ || 1.2.28||
oṃ abhivyakterityāśmarathyaḥ oṃ || 1.2.29||
oṃ anusmṛterbādariḥ oṃ || 1.2.30||
oṃ sampatteriti jaiminiḥ tathā hi darśayati oṃ || 1.2.31||
oṃ āmananti cainamasmin oṃ || 1.2.32|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu prathamādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

The Abode of Heaven, Earth, etc.

oṃ dyubhvādyāyatanaṃ svaśabdāt oṃ || 1.3.1||
oṃ muktopasṛpyavyapadeśāt oṃ || 1.3.2||
oṃ nānumānamatacchabdāt oṃ || 1.3.3||
oṃ prāṇabhṛcca oṃ || 1.3.4||
oṃ bhedavyapadeśāt oṃ || 1.3.5||
oṃ prakaraṇāt oṃ || 1.3.6||
oṃ sthityadanābhyāṃ ca oṃ || 1.3.7||

Bhuman (Infinite, Plenitude)

oṃ bhūmā samprasādādadhyupadeśāt oṃ || 1.3.8||
oṃ dharmopapatteśca oṃ || 1.3.9||

Immutable

oṃ akṣaramambarāntadhṛteḥ oṃ || 1.3.10||
oṃ sā ca praśāsanāt oṃ || 1.3.11||
oṃ anyabhāvavyāvṛtteśca oṃ || 1.3.12||

The Object of Seeing

oṃ īkṣatikarmavyapadeśāt saḥ oṃ || 1.3.13||

Dahara (The Small Space)

oṃ dahara uttarebhyaḥ oṃ || 1.3.14||
oṃ gatiśabdābhyāṃ tathā hi dṛṣṭaṃ liṅgaṃ ca oṃ || 1.3.15||
oṃ dhṛteśca mahimno'syāsminnupalabdheḥ oṃ || 1.3.16||
oṃ prasiddheśca oṃ || 1.3.17||
oṃ itaraparāmarśāt sa iti cennāsambhavāt oṃ || 1.3.18||
oṃ uttarāccedāvirbhūtasvarūpastu oṃ || 1.3.19||
oṃ anyārthaśca parāmarśaḥ oṃ || 1.3.20||
oṃ alpaśruteriti cettaduktam oṃ || 1.3.21||

Acting in Accordance

oṃ anukṛtestasya ca oṃ || 1.3.22||
oṃ api smaryate oṃ || 1.3.23||

The Measured One

oṃ śabdādeva pramitaḥ oṃ || 1.3.24||
oṃ hṛdyapekṣayā tu manuṣyādhikāratvāt oṃ || 1.3.25||

The Devas also are entitled to the study of Vedas.

oṃ taduparyapi bādarāyaṇaḥ saṃbhavāt oṃ || 1.3.26||
oṃ virodhaḥ karmaṇīti cedanekapratipatterdarśanāt oṃ || 1.3.27||
oṃ śabda iticennātaḥ prabhavātpratyakṣānumānābhyām oṃ || 1.3.28||
oṃ ata eva ca nityatvam oṃ || 1.3.29||
oṃ samānanāmarūpatvāccāvṛttāvapyavirodho darśanātsmṛteśca oṃ || 1.3.30||
oṃ madhvādiṣvasaṃbhavādanadhikāraṃ jaiminiḥ oṃ || 1.3.31||
oṃ jyotiṣi bhāvācca oṃ || 1.3.32||
oṃ bhāvaṃ tu bādarāyaṇo'sti hi oṃ || 1.3.33||

Topic 9: The right of the Sudras to the study of Vedas discussed

oṃ śugasya tadanādaraśravaṇāttadādravaṇātsūcyate hi oṃ || 1.3.34||
oṃ kṣatriyatvāgateścottaratra caitrarathena liṅgāt oṃ || 1.3.35||
oṃ saṃskāraparāmarśāttadabhāvābhilāpācca oṃ || 1.3.36||
oṃ tadabhāvanirdhāraṇe ca pravṛtteḥ oṃ || 1.3.37||
oṃ śravaṇādhyayanārthapratiṣedhāt smṛteśca oṃ || 1.3.38||

Topic 10: The Prana in which everything trembles is Brahman

oṃ kampanāt oṃ || 1.3.39||

Topic 11: The light is Brahman

oṃ jyotirdarśanāt oṃ || 1.3.40||

Topic 12: The Akasa is Brahman

oṃ ākāśo'rthāntaratvādivyapadeśāt oṃ || 1.3.41||

Topic 13: The Self consisting of knowledge is Brahman

oṃ suṣuptyutkrāntyorbhedena oṃ || 1.3.42||
oṃ patyādiśabdebhyaḥ oṃ || 1.3.43|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu prathamādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

The Inferred Entity

oṃ ānumānikamapyekeṣāmiti cenna śarīrarūpakavinyastagṛhīterdarśayati ca oṃ || 1.4.1||
oṃ sūkṣmaṃ tu tadarhatvāt oṃ || 1.4.2||
oṃ tadadhīnatvādarthavat oṃ || 1.4.3||
oṃ jñeyatvāvacanācca oṃ || 1.4.4||
oṃ vadatīti cenna prājño hi oṃ || 1.4.5||
oṃ trayāṇāmeva caivamupanyāsaḥ praśnaśca oṃ || 1|4|6||
oṃ mahadvacca oṃ || 1|4|7||

The Bowl

oṃ camasavadaviśeṣāt oṃ || 1|4|8||
oṃ jyotirupakramāttu tathā hyadhīyata eke oṃ || 1|4|9||
oṃ kalpanopadeśācca madhvādivadavirodhaḥ oṃ || 1|4|10||

Statement of Number

oṃ na saṅkhyopasaṅgrahādapi nānābhāvādatirekācca oṃ || 1|4|11||
oṃ prāṇādayo vākyaśeṣāt oṃ || 1|4|12||
oṃ jyotiṣaikeṣāmasatyanne oṃ || 1|4|13||

Causality

oṃ kāraṇatvena cākāśādiṣu yathāvyapadiṣṭokteḥ oṃ || 1|4|14||
oṃ samākarṣāt oṃ || 1|4|15||

Balaki

oṃ jagadvācitvāt oṃ || 1|4|16||
oṃ jīvamukhyaprāṇaliṅgāditi cet tadvyākhyātam oṃ || 1|4|17||
oṃ anyārthaṃ tu jaiminiḥ praśnavyākhyānābhyāmapi caivameke oṃ || 1|4|18||

Correlation of Passages

oṃ vākyānvayāt oṃ || 1|4|19||
oṃ pratijñāsiddherliṅgamāśmarathyaḥ oṃ || 1|4|20||
oṃ utkramiṣyata evaṃ bhāvādityauḍulomiḥ oṃ || 1|4|21||
oṃ avasthiteriti kāśakṛtsnaḥ oṃ || 1|4|22||

Brahman as Material Cause

oṃ prakṛtiśca pratijñādṛṣṭāntānuparodhāt oṃ || 1|4|23||
oṃ abhidhyopadeśācca oṃ || 1|4|24||
oṃ sākṣāccobhayāmnānāt oṃ || 1|4|25||
oṃ ātmakṛteḥ pariṇāmāt oṃ || 1|4|26||
oṃ yoniśca hi gīyate oṃ || 1|4|27||

Explanation of Everything

oṃ etena sarvevyākhyātāvyākhyātāḥ oṃ || 1|4|28|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu prathamādhyāyasya caturthaḥ pādaḥ samāptaḥ || iti prathamo'dhyāyaḥ||

Conflict with Smriti

|| atha dvitīyo'dhyāyaḥ|| oṃ smṛtyanavakāśadoṣaprasaṅga iti cennānyasmṛtyanavakāśadoṣaprasaṅgāt oṃ || 2.1.1||
oṃ itareṣāṃ cānupalabdheḥ oṃ || 2.1.2||

Refutation of Yoga

oṃ etena yogaḥ pratyuktaḥ oṃ || 2.1.3||

Difference in Nature

oṃ na vilakṣaṇatvādasya tathātvaṃ ca śabdāt oṃ || 2.1.4||
oṃ abhimānivyapadeśastu viśeṣānugatibhyām oṃ || 2|1|5||
oṃ dṛśyate tu oṃ || 2|1|6||
oṃ asaditi cenna pratiṣedhamātratvāt oṃ || 2|1|7||
oṃ apītau tadvatprasaṅgādasamañjasam oṃ || 2|1|8||
oṃ na tu dṛṣṭāntabhāvāt oṃ || 2|1|9||
oṃ svapakṣadoṣācca oṃ || 2|1|10||
oṃ tarkāpratiṣṭhānādapi anyathānumeyamiti cedevamapyanirmokṣaprasaṅgaḥ oṃ || 2|1|11||

Non-acceptance by the Wise

oṃ etena śiṣṭāparigrahā'pi vyākhyātāḥ oṃ || 2|1|12||

Brahman Becoming an Experiencer

oṃ bhoktrāpatteravibhāgaścetsyāllokavat oṃ || 2|1|13||

Origin

oṃ tadananyatvamārambhaṇaśabdādibhyaḥ oṃ || 2|1|14||
oṃ bhāve copalabdheḥ oṃ || 2|1|15||
oṃ sattvāccāvarasya oṃ || 2|1|16||
oṃ asadvyapadeśānneti cenna dharmāntareṇa vākyaśeṣāt oṃ || 2|1|17||
oṃ yukteḥ śabdāntarācca oṃ || 2|1|18||
oṃ paṭavacca oṃ || 2|1|19||
oṃ yathā prāṇādiḥ oṃ || 2|1|20||

Non-performance of Good

oṃ itaravyapadeśāddhitākaraṇādidoṣaprasaktiḥ oṃ || 2|1|21||
oṃ adhikaṃ tu bhedanirdeśāt oṃ || 2|1|22||
oṃ aśmādivacca tadanupapattiḥ oṃ || 2|1|23||

Creation without Materials

oṃ upasaṃhāradarśanānneti cenna kṣīravaddhi oṃ || 2|1|24||
oṃ devādivadapi loke oṃ || 2|1|25||

Wholesale Transformation

oṃ kṛtsnaprasaktirniravayavatvaśabdakopo vā oṃ || 2|1|26||
oṃ śrutestu śabdamūlatvāt oṃ || 2|1|27||
oṃ ātmani caivaṃ vicitrāśca hi oṃ || 2|1|28||
oṃ svapakṣadoṣācca oṃ || 2|1|29||

Possession of All Powers

oṃ sarvopetā ca taddarśanāt oṃ || 2|1|30||
oṃ vikaraṇatvānneticettaduktam oṃ || 2|1|31||

Need of Motive

oṃ na prayojanattvāt oṃ || 2|1|32||
oṃ lokavattu līlākaivalyam oṃ || 2|1|33||

Partiality and Cruelty

oṃ vaiṣyamyanairghṛṇye na sāpekṣatvāttathā hi darśayati oṃ || 2|1|34||
oṃ karmāvibhāgāditi cennānāditvāt oṃ || 2|1|35||
oṃ upapadyate cāpyupalabhyate ca oṃ || 2|1|36||

Propriety of All the Characteristics

oṃ sarvadharmopapatteśca oṃ || 2|1|37|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu dvitīyādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ samāptaḥ

Samkhya View Refuted (Impossibility of Design)

oṃ racanānupapatteśca nānumānam oṃ || 2.2.1||
oṃ pravṛtteśca oṃ || 2.2.2||
oṃ payo'mbuvaccettatrāpi oṃ || 2.2.3||
oṃ vyatirekānavasthiteścānapekṣatvāt oṃ || 2.2.4||
oṃ anyatrābhāvācca na tṛṇādivat oṃ || 2.2.5||
oṃ abhyupagame'pyarthābhāvāt oṃ || 2.2.6||
oṃ puruṣāśmavaditicettathāpi oṃ || 2.2.7||
oṃ aṅgitvānupapatteḥ oṃ || 2.2.8||
oṃ anyathānumitau ca jñaśaktiviyogāt oṃ || 2.2.9||
oṃ vipratiṣedhāccāsamañjasam oṃ || 2.2.10||

Vaisesika Objection Refuted

oṃ mahaddīrghavaddhā hrasvaparimaṇḍalābhyām oṃ || 2.2.11||

Atoms Not the Cause of Universe

oṃ ubhayathāpi na karmātastadabhāvaḥ oṃ || 2.2.12||
oṃ samavāyābhyupagamācca sāmyādanavasthiteḥ oṃ || 2.2.13||
oṃ nityameva ca bhāvāt oṃ || 2.2.14||
oṃ rūpādimattvācca viparyayo darśanāt oṃ || 2.2.15||
oṃ ubhayathā ca doṣāt oṃ || 2.2.16||
oṃ aparigrahāccātyantamanapekṣā oṃ || 2.2.17||

Refutation of Buddhist Realists

oṃ samudāyobhayahetuke'pi tadaprāptiḥ oṃ || 2.2.18||
oṃ itaretarapratyayatvāditi cennautpattimātranimittatvāt oṃ || 2.2.19||
oṃ uttarotpāde ca pūrvanirodhāt oṃ || 2.2.20||
oṃ asati pratijñoparodho yaugapadyamanyathā oṃ || 2.2.21||
oṃ pratisaṅkhyāpratisaṅkhyānirodhāprāptiḥ avicchedāt oṃ || 2.2.22||
oṃ ubhayathā ca doṣāt oṃ || 2.2.23||
oṃ ākāśe cāviśeṣāt oṃ || 2.2.24||
oṃ anusmṛteśca oṃ || 2.2.25||
oṃ nāsato'dṛṣṭatvāt oṃ || 2.2.26||
oṃ udāsīnānāmapi caivaṃ siddhiḥ oṃ || 2.2.27||

Buddhist Idealism Refuted

oṃ nābhāva upalabdheḥ oṃ || 2.2.28||
oṃ vaidharmyācca na svapnādivat oṃ || 2.2.29||
oṃ na bhāvo'nupalabdheḥ oṃ || 2.2.30||
oṃ kṣaṇikatvācca oṃ || 2.2.31||
oṃ sarvathānupapatteśca oṃ || 2.2.32||

Jaina View Refuted

oṃ naikasminnasambhavāt oṃ || 2.2.33||
oṃ evaṃ cātmākārtsnyam oṃ || 2.2.34||
oṃ na ca paryāyādapyavirodhaḥ vikārādibhyaḥ oṃ || 2.2.35||
oṃ antyāvasthiteścobhayanityatvādaviśeṣat oṃ || 2.2.36||

God Is Not a Mere Superintendent

oṃ patyurasāmañjasyāt oṃ || 2.2.37||
oṃ saṃbandhānupapatteśca oṃ || 2.2.38||
oṃ adhiṣṭhānānupapatteśca oṃ || 2.2.39||
oṃ karaṇavaccenna bhogādibhyaḥ oṃ || 2.2.40||
oṃ antavattvamasarvajñatā vā oṃ || 2.2.41||

Bhagavata View Refuted

oṃ utpattyasambhavāt oṃ || 2.2.42||
oṃ na ca kartuḥ karaṇam oṃ || 2.2.43||
oṃ vijñānādibhāve vā tadapratiṣedhaḥ oṃ || 2.2.44||
oṃ vipratiṣedhācca oṃ || 2.2.45|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu dvitīyādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

Origin of Space

oṃ na viyadaśruteḥ oṃ || 2.3.1||
oṃ asti tu oṃ || 2.3.2||
oṃ gauṇyasambhavāt oṃ || 2.3.3||
oṃ śabdācca oṃ || 2.3.4||
oṃ syāccaikasya brahmaśabdavat oṃ || 2.3.5||
oṃ pratijñāhāniravyatirekācchabdebhyaḥ oṃ || 2.3.6||
oṃ yāvadvikāraṃ tu vibhāgo lokavat oṃ || 2.3.7||

Origin of Air

oṃ etena mātariśvā vyākhyātaḥ oṃ || 2.3.8||

Origin of Brahman Denied

oṃ asambhavastu sato'nupapatteḥ oṃ || 2.3.9||

Origin of Fire

oṃ tejo'tastathā hyāha oṃ || 2.3.10||

Origin of Water

oṃ āpaḥ oṃ || 2.3.11||

Origin of Earth

oṃ pṛthivyadhikārarūpaśabdāntarādibhyaḥ oṃ || 2.3.12||

Creation from God's Deliberation

oṃ tadabhidhyānādeva tu talliṅgāt saḥ oṃ || 2.3.13||

Reverse Order of Dissolution

oṃ viparyayeṇa tu kramo'ta upapadyate ca oṃ || 2.3.14||

The Origin of Mind and Intellect

oṃ antarā vijñānamanasī krameṇa talliṅgāditi cennāviśeṣāt oṃ || 2.3.15||

Birth and Death

oṃ carācaravyapāśrayastu syāt tadvyapadeśo bhāktaḥ tadbhāvabhāvitvāt oṃ || 2.3.16||

Origin of the Soul

oṃ nātmā aśruternityatvācca tābhyaḥ oṃ || 2.3.17||

Eternally Conscious Soul

oṃ jño'ta eva oṃ || 2.3.18||

Soul's Dimensions

oṃ yukteśca oṃ || 2.3.19||
oṃ utkrāntigatyāgatīnām oṃ || 2.3.20||
oṃ svātmanā cottarayoḥ oṃ || 2.3.21||
oṃ nāṇuratat śruteriti cenna itarādhikārāt oṃ || 2.3.22||
oṃ svaśabdonmānābhyāṃ ca oṃ || 2.3.23||
oṃ avirodhaścandanavat oṃ || 2.3.24||
oṃ avasthitivaiśeṣyāditi cennābhyupagamāddhṛddhi hi oṃ || 2.3.25||
oṃ guṇādvā''lokavat oṃ || 2.3.26||
oṃ vyatireko gandhavat tathā ca darśayati oṃ || 2.3.27||
oṃ pṛthagupadeśāt oṃ || 2.3.28||
oṃ tadguṇasāratvāttu tadvyapadeśaḥ prājñavat oṃ || 2.3.29||
oṃ yāvadātmabhāvitvācca na doṣastaddarśanāt oṃ || 2.3.30||
oṃ puṃstvādivattvasya sato'bhivyaktiyogāt oṃ || 2.3.31||
oṃ nityopalabdhyanupalabdhiprasaṅgo'nyataraniyamo vā'nyathā oṃ || 2.3.32||

Soul as Agent

oṃ kartā śāstrārthavattvāt oṃ || 2.3.33||
oṃ vihāropadeśāt oṃ || 2.3.34||
oṃ upādānāt oṃ || 2.3.35||
oṃ vyapadeśācca kriyāyāṃ na cennirdeśaviparyayaḥ oṃ || 2.3.36||
oṃ upalabdhivadaniyamaḥ oṃ || 2.3.37||
oṃ śaktiviparyayāt oṃ || 2.3.38||
oṃ samādhyabhāvācha oṃ || 2.3.39||

The Soul under Two Conditions

oṃ yathā ca takṣobhayathā oṃ || 2.3.40||

Soul's Agentship Derived from God

oṃ parāttu tacchruteḥ oṃ || 2.3.41||
oṃ kṛtaprayatnopekṣastu vihitapratiṣiddhāvaiyarthyādibhyaḥ oṃ || 2.3.42||

Relation of Soul and God

oṃ aṃśo nānāvyapadeśādanyathā cāpi dāśakitavāditvamadhīyata eke oṃ || 2.3.43||
oṃ mantravarṇāt oṃ || 2.3.44||
oṃ api smaryate oṃ || 2.3.45||
oṃ prakāśādivannaivaṃ paraḥ oṃ || 2.3.46||
oṃ smaranti ca oṃ || 2.3.47||
oṃ anujñāparihārau dehasambandhājjyotirādivat oṃ || 2.3.48||
oṃ asantateścāvyatikaraḥ oṃ || 2.3.49||
oṃ ābhāsa eva ca oṃ || 2.3.50||
oṃ adṛṣṭāniyamāt oṃ || 2.3.51||
oṃ abhisandhyādiṣvapi caivam oṃ || 2.3.52||
oṃ pradeśāditi cennāntarbhāvāt oṃ || 2.3.53|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu dvitīyādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

Origin of the pranas

oṃ tathā prāṇāḥ oṃ || 2.4.1||
oṃ gauṇyasambhavāt oṃ || 2.4.2||
oṃ tatprākśruteśca oṃ || 2|4|3||
oṃ tatpūrvakatvādvācaḥ oṃ || 2|4|4||

Number of Pranas

oṃ sapta gaterviśeṣitatvācca oṃ || 2|4|5||
oṃ hastādayastu sthite'to naivam oṃ || 2|4|6||

Atomic Pranas

oṃ aṇavaśca oṃ || 2|4|7||

Chief Prana: Its Creation

oṃ śreṣṭhaśca oṃ || 2|4|8||

Nature of Prana

oṃ na vāyukriye pṛthagupadeśāt oṃ || 2|4|9||
oṃ cakṣurādivattu tatsahaśiṣṭyādibhyaḥ oṃ || 2|4|10||
oṃ akaraṇatvācca na doṣastathā hi darśayati oṃ || 2|4|11||
oṃ pañcavṛttirmanovadvyapadiśyate oṃ || 2|4|12||

Prana Is Atomic

oṃ aṇuśca oṃ || 2|4|13||

Presiding Deities

oṃ jyotirādyadhiṣṭhānaṃ tu tadāmananāt oṃ || 2|4|14||
oṃ prāṇavatā śabdāt oṃ || 2|4|15||
oṃ tasya ca nitayatvāt oṃ || 2|4|16||

Prana and Pranas

oṃ ta indriyāṇi tadvyapadeśādanyatra śreṣṭhāt oṃ || 2|4|17||
oṃ bhedaśruteḥ oṃ || 2|4|18||
oṃ vailakṣaṇyācca oṃ || 2|4|19||

Creation of Gross Objects

oṃ saṃjñāmūrtiklṛptistu trivṛtkurvata upadeśāt oṃ || 2|4|20||
oṃ māṃsādi bhaumaṃ yathāśabdamitarayośca oṃ || 2|4|21||
oṃ vaiśeṣyāttu tadvādastadvādaḥ oṃ || 2|4|22|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu dvitīyādhyāyasya caturthaḥ pādaḥ samāptaḥ || iti dvitīyo'dhyāyaḥ||

Departure from the Body

|| atha tṛtīyo'dhyāyaḥ|| oṃ tadantarapratipattau raṃhati sampariṣvaktaḥ praśnanirūpaṇābhyām oṃ || 3.1.1||
oṃ tryātmakatvāttu bhūyastvāt oṃ || 3.1.2||
oṃ prāṇagateśca oṃ || 3.1.3||
oṃ agnyādigatiśruteriti cenna bhāktatvāt oṃ || 3.1.4||
oṃ prathame'śravaṇāditi cenna tā eva hyupapatteḥ oṃ || 3.1.5||
oṃ aśrutatvāditi cenneṣṭādikāriṇāṃ pratīteḥ oṃ || 3.1.6||
oṃ bhāktaṃ vā'nātmavittvāt tathā hi darśayati oṃ || 3.1.7||

Return of the Souls

oṃ kṛtātyaye'nuśayavān dṛṣṭasmṛtibhyām oṃ || 3.1.8||
oṃ caraṇāditi cennopalakṣaṇārtheti kārṣṇājaniḥ oṃ || 3|1|9||
oṃ ānarthakyamiti cenna tadapekṣatvāt oṃ || 3|1|10||
oṃ sukṛtaduṣkṛte eveti tu bādariḥ oṃ || 3|1|11||

Fate of Evil-doers

oṃ aniṣṭādikāriṇāmapi ca śrutam oṃ || 3|1|12||
oṃ saṃyamane tvanubhūyetareṣāmārohāvarohau tadgatidarśanāt oṃ || 3|1|13||
oṃ smaranti ca oṃ || 3|1|14||
oṃ api sapta oṃ || 3|1|15||
oṃ tatrāpi ca tadvyāpārādavirodhaḥ oṃ || 3|1|16||
oṃ vidyākarmaṇoriti tu prakṛtatvāt oṃ || 3|1|17||
oṃ na tṛtīye tathopalabdheḥ oṃ || 3|1|18||
oṃ smaryate'pi ca loke oṃ || 3|1|19||
oṃ darśanācca oṃ || 3|1|20||
oṃ tṛtīye śabdāvarodhaḥ saṃśokajasya oṃ || 3|1|21||

Similarity with Space etc., during Descent

oṃ tatsvābhāvyāpattirupapatteḥ oṃ || 3|1|22||

Intervening Period of Descent

oṃ nāticireṇa viśeṣāt oṃ || 3|1|23||

The Souls in Plants and Thereafter

oṃ anyādhiṣṭhite pūrvavadabhilāpāt oṃ || 3|1|24||
oṃ aśuddhamiti cenna śabdāt oṃ || 3|1|25||
oṃ retaḥ sigyogo'tha oṃ || 3|1|26||
oṃ yoneḥ śarīram oṃ || 3|1|27|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu tṛtīyādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ samāptaḥ

Topic -1: The Soul in the dream state

oṃ sandhye sṛṣṭirāha hi oṃ || 3.2.1||
oṃ nirmātāraṃ caike putrādayaśca oṃ || 3.2.2||
oṃ māyāmātraṃ tu kārtsnyenānabhivyaktasvarūpatvāt oṃ || 3.2.3||
oṃ sūcakaśca hi śruteḥ ācakṣate ca tadvidaḥ oṃ || 3.2.4||
oṃ parābhidhyānāttu tirohitaṃ tato hyasya bandhaviparyayau oṃ || 3.2.5||
oṃ dehayogādvāso'pi oṃ || 3.2.6||

Topic -2: The Soul in dreamless sleep.

oṃ tadabhāvo nāḍīṣu tacchruteḥ ātmani ca oṃ || 3.2.7||
oṃ ataḥ prabodho'smāt oṃ || 3.2.8||

Topic -3: The same Soul returns from deep sleep

oṃ sa eva tu karmānusmṛtiśabdavidhibhyaḥ oṃ || 3.2.9||

Topic -4: The nature of swoon

oṃ mugdhe'rthasampattirpariśeṣāt oṃ || 3.2.10||

Topic -5: The nature of Brahman

oṃ na sthānato'pi parasyobhayaliṅgaṃ sarvatra hi oṃ || 3.2.11||
oṃ na bhedāditi cenna pratyekamatadvacanāt oṃ || 3.2.12||
oṃ api caivameke oṃ || 3.2.13||
oṃ arūpavadeva hi tatpradhānatvāt oṃ || 3.2.14||
oṃ prakāśavaccāvaiyarthyam oṃ || 3.2.15||
oṃ āha ca tanmātram oṃ || 3.2.16||
oṃ darśayati cātho'pi smaryate oṃ || 3.2.17||
oṃ ata eva copamā sūryakādivat oṃ || 3.2.18||
oṃ ambuvadagrahaṇāttu na tathātvam oṃ || 3.2.19||
oṃ vṛddhihrāsabhāktvamantarbhāvāt ubhayasāmañjasyādevam oṃ || 3.2.20||
oṃ darśanācca oṃ || 3.2.21||

Topic -6: The Neti-neti text explained

oṃ prakṛtaitāvattvaṃ hi pratiṣedhati tato bravīti ca bhūyaḥ oṃ || 3.2.22||
oṃ tadavyaktamāha hi oṃ || 3.2.23||
oṃ api saṃrādhane pratyakṣānumānābhyām oṃ || 3.2.24||
oṃ prakāśavaccāvaiśeṣyaṃ oṃ || 3.2.25||
oṃ ato'nantena tathā hi liṅgam oṃ || 3.2.27||
oṃ ubhayavyapadeśāttu ahikuṇḍalavat oṃ || 3.2.28||
oṃ prakāśāśrayavadvā tejastvāt oṃ || 3|2|28||
oṃ pūrvavadvā oṃ || 3|2|29||
oṃ pratiṣedhācca oṃ || 3|2|30||

Topic -7: Brahman is one without a second

oṃ paramatassetūn mānasaṃbandha bhedavyapadeśebhyaḥ oṃ || 3|2|31||
oṃ darśanāt oṃ || 3|2|32||
oṃ buddhyarthaḥ pādavat oṃ || 3|2|33||
oṃ sthānaviśeṣātprakāśādivat oṃ || 3|2|34||
oṃ upapatteśca oṃ || 3|2|35||
oṃ tathā'nyapratiṣedhāt oṃ || 3|2|36||
oṃ anena sarvagatatvamāyāmayaśabdādibhyaḥ oṃ || 3|2|37||

Topic -8: The Lord is the giver of the fruits of actions

oṃ phalamata upapatteḥ oṃ || 3|2|38||
oṃ śrutatvācca oṃ || 3|2|39||
oṃ dharmaṃ jaiminiḥ ata eva oṃ || 3|2|40||
oṃ pūrvaṃ tu bādarāyaṇo hetuvyapadeśāt oṃ || 3|2|41|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu tṛtīyādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

Sameness of Vidyas

oṃ sarvavedāntapratyayaṃ codanādyaviśeṣāt oṃ || 3.3.1||
oṃ bhedānneti cedekasyāmapi oṃ || 3.3.2||
oṃ svādhyāyasya tathātvena hi samācāre'dhikārācca oṃ || 3.3.3||
oṃ darśayati ca oṃ || 3|3|4||

Combination of Traits

oṃ upasaṃhāro'rthābhedādvidhiśeṣavatsamāne ca oṃ || 3|3|5||

Difference of Meditations

oṃ anyathātvaṃ ca śabdāditi cennāviśeṣāt oṃ || 3|3|6||
oṃ na vā prakaraṇabhedātparovarīyastvādivat oṃ || 3|3|7||
oṃ saṃjñātaścettaduktamasti tu tadapi oṃ || 3|3|8||

Specifications of Om

oṃ vyāpteśca samañjasam oṃ || 3|3|9||

Sameness of the Meditation on Prana

oṃ sarvābhedādanyatreme oṃ || 3|3|10||

Combination and Non-combination of Attributes of Brahman

oṃ ānandādayaḥ pradhānasya oṃ || 3|3|11||
oṃ priyaśirastvādyaprāptirupacayāpacayau hi bhede oṃ || 3|3|12||
oṃ itare tvarthasāmānyāt oṃ || 3|3|13||

Purusha as the Highest in Katha

oṃ ādhyānāya prayojanābhāvāt oṃ || 3|3|14||
oṃ ātmaśabdācca oṃ || 3|3|15||

The Supreme Self in Aitareya

oṃ ātmagṛhītiritaravaduttarāt oṃ || 3|3|16||
oṃ anvayāditi cetsyādavadhāraṇāt oṃ || 3|3|17||

Acamana and Meditation on Prana

oṃ kāryākhyānādapūrvam oṃ || 3|3|18||

Same Meditation in the Same Branch

oṃ samāna evañcābhedāt oṃ || 3|3|19||

No Combination in Meditation on Satya-Brahman

oṃ saṃbandhādevamanyatrāpi oṃ || 3|3|20||
oṃ na vā viśeṣāt oṃ || 3|3|21||
oṃ darśayati ca oṃ || 3|3|22||

Attributes of Brahman in Ranayaniya not to be combined elsewhere

oṃ sambhṛtidyuvyāptyapi cātaḥ oṃ || 3|3|23||

Purusha-Vidya in Chandogya and Taittiriya

oṃ puruṣavidyāyāmiva cetareṣāmanāmnānāt oṃ || 3|3|24||

Non-combination of Disparate Traits

oṃ vedhādyarthabhedāt oṃ || 3|3|25||

Rejection and Reception of Merit

oṃ hānau tūpāyanaśabdaśeṣāt kuśācchandasstutyupagānavat taduktam oṃ || 3|3|26||

Discarding Virtue and Vice at Death

oṃ sāmparāye tartavyābhāvāt tathā hyanye oṃ || 3|3|27||
oṃ chandata ubhayāvirodhāt oṃ || 3|3|28||

Paths of Those Who Know Or Do Not Know the

oṃ gaterarthavattvamubhayathā'nyathā hi virodhaḥ oṃ || 3|3|29||
oṃ upapannastallakṣaṇārthopalabdheḥ lokavat oṃ || 3|3|30||

The Path of Gods Is for All Worshippers of

oṃ aniyamaḥ sarveṣāmavirodhaśśabdānumānābhyām oṃ || 3|3|31||

People with a Mission

oṃ yāvadadhikāramavasthitirādhikārikāṇām oṃ || 3|3|32||

Conception of the Immutable

oṃ akṣaradhiyāṃ tvavirodhaḥ sāmānya tadbhāvā bhyāmaupasadavat taduktam oṃ || 3|3|33||

Same Conception in Mundaka and Katha

oṃ iyadāmananāt oṃ || 3|3|34||

The Inmost Self in Brihadaranyaka

oṃ antarā bhūtagrāmavaditi cet taduktam oṃ || 3|3|35||
oṃ anyathā bhedānupapattiriticennopadeśavat oṃ || 3|3|36||

Reciprocity of Conceptions

oṃ vyatihāro viśiṃṣanti hītaravrat oṃ || 3|3|37||

Satya-Brahman in Brihadaranyaka

oṃ saiva hi satyādayaḥ oṃ || 3|3|38||

Combination of Traits in Brihadaranyaka and Chandogya

oṃ kāmāditaratra tatra ca āyatanādibhyaḥ oṃ || 3|3|39||

Agnihotra to Prana

oṃ ādārādalopaḥ oṃ || 3|3|40||
oṃ upasthitestadvacanāt oṃ || 3|3|41||

Meditations Connected with Rites Are Not Obligatory

oṃ tannirdhāraṇārthaniyamastaddṛṣṭerpṛthagdhyapratibandhaḥ phalam oṃ || 3|3|42||

Meditations on Prana and Vayu

oṃ pradānavadeva hi taduktam oṃ || 3|3|43||

Fires in Agni-Rahasya Not Parts of Sacrifice

oṃ liṅgabhūyastvāttaddhi balīyastadapi oṃ || 3|3|44||
oṃ pūrvavikalpaḥ prakaraṇātsyātkriyāmānasavat oṃ || 3|3|45||
oṃ atideśācca oṃ || 3|3|46||
oṃ vidyaiva tu nirdhāraṇāt oṃ || 3|3|47||
oṃ darśanācca oṃ || 3|3|48||
oṃ śrutyādibalīyastvācca na bādhaḥ oṃ || 3|3|49||
oṃ anubandhadibhyah prajnantaraprithaktvavat drishtascha taduktam || 3|3|50||
oṃ na sāmānyādapy upalabdhermṛtyu vannahi lokāpattiḥ oṃ || 3|3|51||
oṃ pareṇa ca śabdasya tādvidhyaṃ bhūyas tvāttvanubandhaḥ oṃ || 3|3|52||

The Self Distinct from Body

oṃ eka ātmanaḥ śarīre bhāvāt oṃ || 3|3|53||
oṃ vyatirekastad bhāvabhāvitvānna tūpalabdhivat oṃ || 3|3|54||

Meditations Connected with Accessories of Rites

oṃ aṅgāvabaddhāstu na śākhāsu hi prativedam oṃ || 3|3|55||
oṃ mantrādivadvā'virodhaḥ oṃ || 3|3|56||

Meditation on Vaisvanara as a Whole

oṃ bhūmnaḥ kratuvajjyāyastvaṃ tathā ca darśayati oṃ || 3|3|57||

When Meditations Differ

oṃ nānāśabdādibhedāt oṃ || 3|3|58||

Alternative Meditations

oṃ vikalpo viśiṣṭaphalatvāt oṃ || 3|3|59||

Meditations Yielding Worldly Results

oṃ kāmyāstu yathākāmaṃ samuccīyeranna vā pūrvahetvabhāvāt oṃ || 3|3|60||

Meditations Based on Subsidiaries

oṃ aṅgeṣu yathāśrayabhāvaḥ oṃ || 3|3|61||
oṃ śiṣṭeśca oṃ || 3|3|62||
oṃ samāhārāt oṃ || 3|3|63||
oṃ guṇasādhāraṇyaśruteśca oṃ || 3|3|64||
oṃ na vā tatsahabhāvaśruteḥ oṃ || 3|3|65||
oṃ darśanācca oṃ || 3|3|66|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu tṛtīyādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

Knowledge not a Subsidiary of Rites

oṃ puruṣārtho'taḥ śabdāditi bādarāyaṇaḥ oṃ || 3.4.1||
oṃ śeṣatvātpuruṣārthavādo yathā'nyeṣviti jaiminiḥ oṃ || 3.4.2||
oṃ ācāradarśanāt oṃ || 3.4.3||
oṃ tacchruteḥ oṃ || 3.4.4||
oṃ samanvārambhaṇāt oṃ || 3.4.5||
oṃ tadvato vidhānāt oṃ || 3.4.6||
oṃ niyamācca oṃ || 3.4.7||
oṃ adhikopadeśāttu bādarāyaṇasyaivaṃ taddarśanāt oṃ || 3.4.8||
oṃ tulyaṃ tu darśanam oṃ || 3.4.9||
oṃ asārvatrikī oṃ || 3.4.10||
oṃ vibhāgaḥ śatavat oṃ || 3.4.11||
oṃ adhyayanamātravataḥ oṃ || 3.4.12||
oṃ nāviśeṣāt oṃ || 3.4.13||
oṃ stutaye'numatirvā oṃ || 3.4.14||
oṃ kāmakāreṇa caike oṃ || 3.4.15||
oṃ upamardaṃ ca oṃ || 3.4.16||
oṃ ūrdhvaretassu ca śabde hi oṃ || 3.4.17||

Sannyasa Prescribed by Scriptures

oṃ parāmarśaṃ jaiminiracodanā cāpavaditi hi oṃ || 3.4.18||
oṃ anuṣṭheyaṃ bādarāyaṇaḥ sāmyaśruteḥ oṃ || 3.4.19||
oṃ vidhirvā dhāraṇavat oṃ || 3.4.20||

Injunctions for Meditation Not Eulogistic

oṃ stutimātramupādānāditi cennāpūrvatvāt oṃ || 3.4.21||
oṃ bhāvaśabdācca oṃ || 3.4.22||

Upanishadic Stories

oṃ pāriplavārthā iti cenna viśeṣitatvāt oṃ || 3.4.23||
oṃ tathā caikavākyopabandhāt oṃ || 3.4.24||

Sannyasins Free from Rituals

oṃ ata eva cāgnīndhanādyanapekṣā oṃ || 3.4.25||

Rituals etc., Needed for Knowledge

oṃ sarvāpekṣā ca yajñādiśruteḥ aśvavat oṃ || 3.4.26||
oṃ śamadamādyupetaḥ syāttathā'pi tu tadvidhestadaṅgatayā teṣāmavaśyānuṣṭheyatvāt oṃ || 3.4.27||

Restrictions about Food

oṃ sarvānnānumatiśca prāṇātyaye taddarśanāt oṃ || 3.4.28||
oṃ abādhācca oṃ || 3.4.29||
oṃ api smaryate oṃ || 3.4.30||
oṃ śabdaścāto'kāmacāre oṃ || 3.4.31||

Duties of Orders of Life should be Fulfilled

oṃ vihitatvāccāśramakarmāpi oṃ || 3.4.32||
oṃ sahakāritvena ca oṃ || 3.4.33||
oṃ sarvathāpi tu ta evobhayaliṅgāt oṃ || 3.4.34||
oṃ anabhibhavaṃ ca darśayati oṃ || 3.4.35||

Knowledge for People outside Orders

oṃ antarā cāpi tu taddṛṣṭeḥ oṃ || 3.4.36||
oṃ api smaryate oṃ || 3.4.37||
oṃ viśeṣaṇānugrahaṃ ca oṃ || 3.4.38||
oṃ atastvitarajjyāyo liṅgācca oṃ || 3.4.39||

Defection from Monasticism

oṃ tadbhūtasya tu natadbhāvo jaiminerapi niyamātadrūpā'bhāvebhyaḥ oṃ || 3.4.40||

Expiation for Transgression of Celibacy

oṃ na cādhikārikamapi patanānumānāttadayogāt oṃ || 3.4.41||
oṃ upapūrvamapītyeke bhāvaśamanavattaduktam oṃ || 3.4.42||

They are to be Excommunicated

oṃ bahistūbhayathāpi smṛterācārācca oṃ || 3.4.43||

Meditations Connected with Rites

oṃ svāminaḥ śruterityātreyaḥ oṃ || 3.4.44||
oṃ ārtvijyamityauḍulomiḥ tasmai hi parikriyate oṃ || 3.4.45||
śruteśca || 3.4.46||

Injunction about Meditativeness

oṃ sahakāryantaravidhiḥ pakṣeṇa tṛtīyaṃ tadvato vidyādivat oṃ || 3.4.47||
oṃ kṛtsnabhāvāttu gṛhiṇopasaṃhāraḥ oṃ || 3.4.48||
oṃ maunavaditareṣāmapyupadeśāt oṃ || 3.4.49||

The Childlike State

oṃ anāviṣkurvannanvayāt oṃ || 3.4.50||

Time of Fruition of Knowledge

oṃ aihikamaprastutapratibandhe taddarśanāt oṃ || 3.4.51||

Liberation is Uniform Everywhere

oṃ evaṃ muktiphalāniya mastadavasthā vadhṛtestadavasthā vadhṛteḥ oṃ || 3|4|52|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu tṛtīyādhyāyasya caturthaḥ pādaḥ samāptaḥ || iti tṛtīyo'dhyāyaḥ||

Repetition of Meditations etc.

|| atha caturtho'dhyāyaḥ|| oṃ āvṛttiḥ asakṛdupadeśāt oṃ || 4.1.1||
oṃ liṅgācca oṃ || 4.1.2||

Identity of the Self with Brahman

oṃ ātmeti tūpagacchanti grāhayanti ca oṃ || 4.1.3||

No Self-identity with Symbols

oṃ na pratīke na hi saḥ oṃ || 4.1.4||

Superimposition of the Higher on the Lower

oṃ brahmadṛṣṭirutkarṣāt oṃ || 4.1.5||

Subordinate parts of Rites As the Sun etc.

oṃ ādityādimatayaścāṅga upapatteḥ oṃ || 4.1.6||

Meditation in a Sitting Posture

oṃ āsīnassambhavāt oṃ || 4.1.7||
oṃ dhyānācca oṃ || 4.1.8||
oṃ acalatvaṃ cāpekṣya oṃ || 4.1.9||
oṃ smaranti ca oṃ || 4.1.10||

No Restriction of Place

oṃ yatraikāgratā tatrāviśeṣāt oṃ || 4.1.11||

Meditation till Death

oṃ ā prāyaṇāttatrāpi hi dṛṣṭam oṃ || 4.1.12||

Knowledge Destroys all Results of Actions

oṃ tadadhigama uttarapūrvāghayoraśleṣavināśau tadvyapadeśāt oṃ || 4.1.13||

No Remnant of Virtue Even

oṃ itarasyāpyevamasaṃśleṣaḥ pāte tu oṃ || 4.1.14||

Past Accumulated Results are Destroyed

oṃ anārabdhakārye eva tu pūrve tadavadheḥ oṃ || 4.1.15||

Agnihotra etc.

oṃ agnihotrādi tu tatkāryāyaiva taddarśanāt oṃ || 4.1.16||
oṃ ato'nyadapītyekeṣāmubhayoḥ oṃ || 4.1.17||

Rites Unaccompanied by Meditation

oṃ yadeva vidyayeti hi oṃ || 4.1.18||

Experience of the Active Merit and Demerit

oṃ bhāgena tvitare kṣapayitvā sampatsyate oṃ || 4.1.19|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu caturthādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ samāptaḥ

Mind Merges in Prana

oṃ vāṅgmanasi darśanācchabdācca oṃ || 4.2.1||
oṃ ata eva ca sarvāṇyanu oṃ || 4.2.2||

Prana Merges into the soul

oṃ tanmanaḥ prāṇa uttarāt oṃ || 4.2.3||
oṃ so'dhyakṣe tadupagamādibhyaḥ oṃ || 4.2.4||
oṃ bhūteṣu tacchruteḥ oṃ || 4.2.5||
oṃ naikasmin darśayato hi oṃ || 4.2.6||

Departure of the Enlightened and the Unenlightened

oṃ samānā cāsṛtyupakramādamṛtatvaṃ cānupoṣya oṃ || 4.2.7||

Relative Merger of Fire etc.

oṃ tadapīteḥ saṃsāravyapadeśāt oṃ || 4.2.8||
oṃ sūkṣmaṃ pramāṇataśca tathopalabdheḥ oṃ || 4.2.9||
oṃ nopamardenātaḥ oṃ || 4.2.10||
oṃ asyaiva copapatterūṣmā oṃ || 4.2.11||

No Departure for a Knower of Brahman

oṃ pratiṣedhāditi cenna śārīrāt oṃ || 4.2.12||
oṃ spaṣṭo hyekeṣām oṃ || 4.2.13||
oṃ smaryate ca oṃ || 4.2.14||

the Organs of the Knower Merge in Brahman

oṃ tāni pare tathā hyāha oṃ || 4.2.15||

Absolute Absorption of the Constituents

oṃ avibhāgo vacanāt oṃ || 4.2.16||

Departure of one who knows the Qualified Brahman

oṃ tadoko'grajvalanaṃ tatprakāśitadvāro vidyāsāmarthyāttaccheṣagatyanusmṛtiyogācca hārdānugṛhītāḥ śatādhikayā oṃ || 4.2.17||

The Soul follows the Rays of the Sun

oṃ raśmyanusārī oṃ || 4.2.18||
oṃ niśi na iti cet, na, sambandhasya yāvaddehabhāvitvād, darśayati ca oṃ || 4.2.19||

Soul's Journey during the Sun's Southern Course

oṃ ataścāyane'pi dakṣiṇe oṃ || 4|2|20||
oṃ yoginaḥ prati smaryate smārte caite oṃ || 4|2|21|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu caturthādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

Only One Path to the World of Brahman

oṃ arcirādinā tatprathiteḥ oṃ || 4.3.1||

The Departing Soul Reaches Air after Year

oṃ vāyuśabdādaviśeṣaviśeṣābhyām oṃ || 4.3.2||

The Soul proceeds from Lightning to Varuna

oṃ taṭito'dhi varuṇaḥ saṃbandhāt oṃ || 4.3.3||

Guiding Deities

oṃ ātivāhikastalliṅgāt oṃ || 4.3.4||
oṃ ubhayavyāmohāttatsiddheḥ oṃ || 4.3.5||
oṃ vaidyutenaiva tatastacchruteḥ oṃ || 4.3.6||

The Path Leads to the Conditioned Brahman

oṃ kāryaṃ bādarirasya gatyupapatteḥ oṃ || 4.3.7||
oṃ viśeṣitatvācca oṃ || 4.3.8||
oṃ sāmīpyāttu tadvyapadeśaḥ oṃ || 4.3.9||
oṃ kāryātyaye tadadhyakṣeṇa sahātaḥ paramabhidhānāt oṃ || 4.3.10||
oṃ smṛteśca oṃ || 4.3.11||
oṃ paraṃ jaiminirmukhyatvāt oṃ || 4.3.12||
oṃ darśanācca oṃ || 4.3.13||
oṃ na ca kārye pratipattyabhisandhiḥ oṃ || 4.3.14||

Worship with and without Symbols

oṃ apratīkālambanānnayatīti bādarāyaṇarubhayathā ca doṣāt tatkratuśca oṃ || 4.3.15||
oṃ viśeṣaṃ ca darśayati oṃ || 4.3.16|| iti śrīmatkṛṣṇadvaipāyanakṛta brahmasūtreṣu caturthādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

Nature of Freedom

oṃ sampadyāvihāya svenaśabdāt oṃ || 4.4.1||
oṃ muktaḥ pratijñānāt oṃ || 4.4.2||
oṃ ātmā prakaraṇāt oṃ || 4.4.3||

Liberated Soul Inseparable from Brahman

oṃ avibhāgena dṛṣṭatvāt oṃ || 4.4.4||

Characteristics of the Liberated Soul

oṃ brāhmeṇa jaiminirupanyāsādibhyaḥ oṃ || 4.4.5||
oṃ citimātreṇa tadātmakatvādityauḍulomiḥ oṃ || 4.4.6||
oṃ evamapyupanyāsātpūrvabhāvādavirodhaṃ bādarāyaṇaḥ oṃ || 4.4.7||

Fulfilment of Desire through Will

oṃ saṅkalpādeva ca tacchruteḥ oṃ || 4.4.8||
oṃ ata eva cānanyādhipatiḥ oṃ || 4.4.9||

Body after Reaching Brahma-loka

oṃ abhāvaṃ bādarirāha hyevam oṃ || 4.4.10||
oṃ bhāvaṃ jaiminirvikalpāmnānāt oṃ || 4.4.11||
oṃ dvādaśāhavadubhayavidhaṃ bādarāyaṇo'taḥ oṃ || 4.4.12||
oṃ tanvabhāve sandhyavadupapatteḥ oṃ || 4.4.13||
oṃ bhāve jāgradvat oṃ || 4.4.14||

Entry into many Bodies

oṃ pradīpavadāveśaḥ tathā hi darśayati oṃ || 4.4.15||
oṃ svāpyayasampattyoranyatarāpekṣamāviṣkṛtaṃ hi oṃ || 4.4.16||

Acquisition of Divine Powers

oṃ jagadvyāpāravarjam oṃ || 4.4.17||
oṃ pratyakṣopadeśāditi cennādhikārika maṇḍalasthokteḥ oṃ || 4|4|18||
oṃ vikārāvarti ca tathā hi darśayati oṃ || 4|4|19||
oṃ sthitimāha darśayataścaivaṃ pratyakṣānumāne oṃ || 4|4|20||
oṃ bhogamātrasāmyaliṅgācca oṃ || 4|4|21||
oṃ anāvṛttiḥ śabdādanāvṛttiḥ śabdāt oṃ || 4|4|22||

Explore More