সমাস পহিলা : আত্মানাত্মৱিৱেক ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দুসৰা : সাৰাসাৰনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস তিসৰা : উভাৰণীনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস চৌথা : প্ৰলযনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পাংচৱা : কহাণীনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সহাৱা : লঘুবোধ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সাতৱা : প্ৰত্যয ৱিৱৰণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস আঠৱা : কৰ্তা নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস নৱৱা : আত্মাৱিৱৰণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দহাৱা : শিকৱণনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পহিলা : আত্মানাত্মৱিৱেক ॥ শ্ৰীৰাম ॥
আত্মানাত্মৱিৱেক কৰাৱা । কৰূন বৰা ৱিৱৰাৱা ।
ৱৱৰোন সদৃঢ ধৰাৱা । জীৱামধেং ॥ ১ ॥
ৱৱৰোন সদৃঢ ধৰাৱা । জীৱামধেং ॥ ১ ॥
আত্মা কোণ অনাত্মা কোণ । ত্যাচেং কৰাৱেং ৱিৱৰণ ।
তেংচি আতাং নিৰূপণ । সাৱধ ঐকা ॥ ২ ॥
তেংচি আতাং নিৰূপণ । সাৱধ ঐকা ॥ ২ ॥
চ্যাৰি খাণী চ্যাৰি ৱাণী । চৌৰ্যাসি লক্ষ জীৱপ্ৰাণী ।
সংখ্যা বোলিলী পুৰাণীং । ৱৰ্ততী আতাং ॥ ৩ ॥
সংখ্যা বোলিলী পুৰাণীং । ৱৰ্ততী আতাং ॥ ৩ ॥
নানা প্ৰকাৰীচীং শৰীৰেং । সৃষ্টীংত দিসতী অপাৰেং ।
তযামধেং নিৰ্ধাৰেং । আত্মা কৱণু ॥ ৪ ॥
তযামধেং নিৰ্ধাৰেং । আত্মা কৱণু ॥ ৪ ॥
দৃষ্টীমধেং পাহাতো । শ্ৰৱণামধ্যেং ঐকতো ।
ৰসনেমধ্যেং স্ৱাদ ঘেতো । প্ৰত্যক্ষ আতাং ॥৫ ॥
ৰসনেমধ্যেং স্ৱাদ ঘেতো । প্ৰত্যক্ষ আতাং ॥৫ ॥
ঘ্ৰাণামধেং ৱাস ঘেতো । সৰ্ৱাংগী তো স্পৰ্শতো ।
ৱাচেমধেং বোলৱিতো । জাণোনি শব্দ ॥ ৬॥
ৱাচেমধেং বোলৱিতো । জাণোনি শব্দ ॥ ৬॥
সাৱধান আণি চংচল় । চহুংকডে চল়ৱল় ।
যেকলাচি চালৱী সকল় । ইংদ্ৰিযেংদ্ৱাৰা ॥ ৭ ॥
যেকলাচি চালৱী সকল় । ইংদ্ৰিযেংদ্ৱাৰা ॥ ৭ ॥
পাযে চালৱী হাত হালৱী । ভৃকুটী পালৱী ডোল়া ঘালৱী ।
সংকেতখুণা বোলৱী । তোচি আত্মা ॥ ৮ ॥
সংকেতখুণা বোলৱী । তোচি আত্মা ॥ ৮ ॥
ধিটাঈ লাজৱী খাজৱী । খোংকৱী ৱোকৱী থুংকৱী ।
অন্ন জেঊন উদক সেৱী । তোচি আত্মা ॥ ৯ ॥
অন্ন জেঊন উদক সেৱী । তোচি আত্মা ॥ ৯ ॥
মল়মূত্ৰত্যাগ কৰী । শৰীৰমাত্ৰ সাৱৰী ।
প্ৰৱৃত্তি নিৱৃত্তি ৱিৱৰী । তোচি আত্মা ॥ ১০ ॥
প্ৰৱৃত্তি নিৱৃত্তি ৱিৱৰী । তোচি আত্মা ॥ ১০ ॥
ঐকে দেখে হুংগে চাখে । নানা প্ৰকাৰেং ৱোল়খে ।
সংতোষ পাৱে আণী ধাকে । তোচি আত্মা ॥ ১১ ॥
সংতোষ পাৱে আণী ধাকে । তোচি আত্মা ॥ ১১ ॥
আনংদ ৱিনোদ উদেগ চিংতা । কাযা ছ্যাযা মাযা মমতা ।
জীৱিত্ৱেং পাৱে নানা ৱেথা । তোচি আত্মা ॥ ১২ ॥
জীৱিত্ৱেং পাৱে নানা ৱেথা । তোচি আত্মা ॥ ১২ ॥
পদাৰ্থাচী আস্থা ধৰী । জনীং ৱাঈট বৰেং কৰী ।
আপল্যাং ৰাখে পৰাৱ্যাং মাৰী । তোচি আত্মা ॥ ১৩ ॥
আপল্যাং ৰাখে পৰাৱ্যাং মাৰী । তোচি আত্মা ॥ ১৩ ॥
যুধ্যে হোতাং দোহীকডে । নানা শৰীৰীং ৱাৱডে ।
পৰস্পৰেং পাডী পডে । তোচি আত্মা ॥ ১৪ ॥
পৰস্পৰেং পাডী পডে । তোচি আত্মা ॥ ১৪ ॥
তো যেতো জাতো দেহীং ৱৰ্ততো । হাসতো ৰডতো প্ৰস্তাৱতো ।
সমৰ্থ কৰংটা হোতো । ৱ্যাপাসাৰিখা ॥ ১৫ ॥
সমৰ্থ কৰংটা হোতো । ৱ্যাপাসাৰিখা ॥ ১৫ ॥
হোতো লংডী হোতো বল়কট । হোতো ৱিদ্যাৱংত হোতো ধট ।
ন্যাযেৱংত হোতো উত্ধট । তোচি আত্মা ॥ ১৬ ॥
ন্যাযেৱংত হোতো উত্ধট । তোচি আত্মা ॥ ১৬ ॥
ধীৰ উদাৰ আণি কৃপেণ । ৱেডা আণি ৱিচক্ষণ ।
উছক আণি সহিষ্ণ । তোচি আত্মা ॥ ১৭ ॥
উছক আণি সহিষ্ণ । তোচি আত্মা ॥ ১৭ ॥
ৱিদ্যা কুৱিদ্যা দোহিকডে । আনংদৰূপ ৱাৱডে ।
জেথেং তেথেং সৰ্ৱাংকডে । তোচি আত্মা ॥ ১৮ ॥
জেথেং তেথেং সৰ্ৱাংকডে । তোচি আত্মা ॥ ১৮ ॥
নিজে উঠে বৈসে চালে । ধাৱে ধাৱডী ডোলে তোলে ।
সোইৰে ধাযেৰে কেলে । তোচি আত্মা ॥ ১৯ ॥
সোইৰে ধাযেৰে কেলে । তোচি আত্মা ॥ ১৯ ॥
পোথী ৱাচী অৰ্থ সাংগে । তাল় ধৰী গাঊং লাগে ।
ৱাদ ৱেৱাদ ৱাউগে । তোচি আত্মা ॥ ২০ ॥
ৱাদ ৱেৱাদ ৱাউগে । তোচি আত্মা ॥ ২০ ॥
আত্মা নস্তাং দেহাংতৰীং । মগ তেং প্ৰেত সচৰাচৰীং ।
দেহসংগেং আত্মা কৰীং । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ২১ ॥
দেহসংগেং আত্মা কৰীং । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ২১ ॥
যেকেংৱিণ যেক কাযে । কামা নযে ৱাযাং জাযে ।
ম্হণোনি হা উপাযে । দেহযোগেং ॥ ২২ ॥
ম্হণোনি হা উপাযে । দেহযোগেং ॥ ২২ ॥
দেহ অনিত্য আত্মা নিত্য । হাচি ৱিৱেক নিত্যানিত্য ।
অৱঘেং সূক্ষ্মাচেং কৃত্য । জাণতী জ্ঞানী ॥ ২৩ ॥
অৱঘেং সূক্ষ্মাচেং কৃত্য । জাণতী জ্ঞানী ॥ ২৩ ॥
পিংডী দেহধৰ্তা জীৱ । ব্ৰহ্মাংডীং দেহধৰ্তা শিৱ ।
ঈশ্ৱৰতনুচতুষ্টযে সৰ্ৱ । ঈশ্ৱৰ ধৰ্তা ॥ ২৪ ॥
ঈশ্ৱৰতনুচতুষ্টযে সৰ্ৱ । ঈশ্ৱৰ ধৰ্তা ॥ ২৪ ॥
ত্ৰিগুণাপৰ্তা জো ঈশ্ৱৰ । অৰ্ধনাৰীনটেশ্ৱৰ ।
সকল় সৃষ্টীচা ৱিস্তাৰ । তেথূন জালা ॥ ২৫ ॥
সকল় সৃষ্টীচা ৱিস্তাৰ । তেথূন জালা ॥ ২৫ ॥
বৰৱেং ৱিচাৰূন পাহীং । স্ত্ৰী পুৰুষ তেথেং নাহীং ।
চংচল়ৰূপ যেতেং কাংহীং । প্ৰত্যযাসী ॥ ২৬ ॥
চংচল়ৰূপ যেতেং কাংহীং । প্ৰত্যযাসী ॥ ২৬ ॥
মুল়ীংহূন সেংৱটৱৰী । ব্ৰহ্মাদি পিপ্লীকা দেহধাৰী ।
নিত্যানিত্য ৱিৱেক চতুৰীং । জাণিজে ঐসা ॥ ২৭ ॥
নিত্যানিত্য ৱিৱেক চতুৰীং । জাণিজে ঐসা ॥ ২৭ ॥
জড তিতুকেং অনিত্য । আণি সূক্ষ্ম তিতুকেং নিত্য ।
যাহিমধ্যেং নিত্যানিত্য । পুঢেং নিৰোপিলেং ॥ ২৮ ॥
যাহিমধ্যেং নিত্যানিত্য । পুঢেং নিৰোপিলেং ॥ ২৮ ॥
স্থূল় সূক্ষ্ম ৱোলাংডিলেং । কাৰণ মাহাকাৰাণ সাংডিলেং ।
ৱিৰাট হিৰণ্যগৰ্ভ খংডিলেং । ৱিৱেকানেং ॥ ২৯ ॥
ৱিৰাট হিৰণ্যগৰ্ভ খংডিলেং । ৱিৱেকানেং ॥ ২৯ ॥
অৱ্যাকৃত মূল়প্ৰকৃতী। তেথেং জাঊন বৈসলী ৱৃত্তী ।
তেং ৱৃত্তি ৱ্হাৱযা নিৱৃত্তি । নিৰূপণ ঐকা ॥ ৩০ ॥
তেং ৱৃত্তি ৱ্হাৱযা নিৱৃত্তি । নিৰূপণ ঐকা ॥ ৩০ ॥
আত্মানাত্মাৱিৱেক বোলিলা । চংচল়াত্মা প্ৰত্যযা আলা ।
পুঢিলে সমাসীং নিৰোপিলা । সাৰাসাৰ ৱিচাৰ ॥ ৩১ ॥
পুঢিলে সমাসীং নিৰোপিলা । সাৰাসাৰ ৱিচাৰ ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মানাত্মাৱিৱেকনাম সমাস পহিলা ॥
সমাস দুসৰা : সাৰাসাৰনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥ ঐকা সাৰাসাৰ ৱিচাৰ । উভাৰলেং জগডংবৰ ।
ত্যাংত কোণ সাৰ কোণ অসাৰ । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱা ॥ ১ ॥
ত্যাংত কোণ সাৰ কোণ অসাৰ । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱা ॥ ১ ॥
দিসেল তেং নাসেল । আণি যেঈল তেং জাঈল ।
জেং অসতচি অসেল । তেংচি সাৰ ॥ ২ ॥
জেং অসতচি অসেল । তেংচি সাৰ ॥ ২ ॥
মাগাং আত্মানাত্মাৱিৱেক বোলিলা । অনাত্মা ৱোল়খোন সাংডিলা ।
আত্মা জাণতাং লাগলা । মুল়ীংচা মূল়তংতু ॥ ৩ ॥
আত্মা জাণতাং লাগলা । মুল়ীংচা মূল়তংতু ॥ ৩ ॥
মুল়ীং জে ৰাহিলী ৱৃত্তি । জালী পাহিলে নিৱৃত্তি ।
সাৰাসাৰ ৱিচাৰ শ্ৰোতীং । বৰা পাহাৱা ॥ ৪ ॥
সাৰাসাৰ ৱিচাৰ শ্ৰোতীং । বৰা পাহাৱা ॥ ৪ ॥
নিত্যানিত্য ৱিৱেক কেলা । আত্মা নিত্যসা নিৱডিলা ।
নিৱৃতীৰূপেং হেত উৰলা । নিৰাকাৰীং ॥৫ ॥
নিৱৃতীৰূপেং হেত উৰলা । নিৰাকাৰীং ॥৫ ॥
হেত ম্হণিজে তো চংচল় । নিৰ্গুণ ম্হণিজে নিশ্চল় ।
সাৰাসাৰৱিচাৰেং চংচল় । হোঊন জাতেং ॥ ৬॥
সাৰাসাৰৱিচাৰেং চংচল় । হোঊন জাতেং ॥ ৬॥
চল়ে ম্হণোনি তেং চংচল় । ন চল়ে ম্হণোনি নিশ্চল় ।
নিশ্চল়ীং উডে চংচল় । নিশ্চযেসীং ॥ ৭ ॥
নিশ্চল়ীং উডে চংচল় । নিশ্চযেসীং ॥ ৭ ॥
জ্ঞান আণি উপাসনা । দোনী যেকচি পাহানা ।
উপাসনেকৰিতাং জনা । জগোদ্ধাৰ ॥ ৮ ॥
উপাসনেকৰিতাং জনা । জগোদ্ধাৰ ॥ ৮ ॥
দ্ৰষ্টা সাক্ষী জাণতা । জ্ঞানধন চৈতন্যসত্তা ।
জ্ঞান দেৱচি তত্ৱতা । বৰেং পাহা ॥ ৯ ॥
জ্ঞান দেৱচি তত্ৱতা । বৰেং পাহা ॥ ৯ ॥
ত্যা জ্ঞানাচেং ৱিজ্ঞান হোতেং । শোধূন পাহা বহুত মতেং ।
চংচল় অৱঘেং নাসতেং । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ১০ ॥
চংচল় অৱঘেং নাসতেং । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ১০ ॥
নাসিৱংত নাসেল কিং নাসেনা । ঐসা অনুমানচি আহে মনা ।
তৰী তো পুৰুষ সহসা জ্ঞানা । অধিকাৰ নৱ্হে ॥ ১১ ॥
তৰী তো পুৰুষ সহসা জ্ঞানা । অধিকাৰ নৱ্হে ॥ ১১ ॥
নিত্য নিশ্চযে কেলা । সংদেহ উৰতচি গেলা ।
তৰী তো জাণাৱা ৱাহাৱলা । মাহা মৃগজল়ীং ॥ ১২ ॥
তৰী তো জাণাৱা ৱাহাৱলা । মাহা মৃগজল়ীং ॥ ১২ ॥
ক্ষযেচি নাহীং জো অক্ষঈ । ৱ্যাপকপণেং সৰ্ৱাং ঠাঈং ।
তেথে হেত সংদেহ নাহীং । নিৰ্ৱিকাৰীং ॥ ১৩ ॥
তেথে হেত সংদেহ নাহীং । নিৰ্ৱিকাৰীং ॥ ১৩ ॥
জেং উদংড ঘনদাট । আদ্য মধ্য সেৱট ।
অচল় অঢল় অতুট । জৈসেং তৈসেং ॥ ১৪ ॥
অচল় অঢল় অতুট । জৈসেং তৈসেং ॥ ১৪ ॥
পাহাতাং জৈসেং গগন । গগনাহূন তেং সঘন ।
জনচি নাহীং নিৰংজন । সদোদিত ॥ ১৫ ॥
জনচি নাহীং নিৰংজন । সদোদিত ॥ ১৫ ॥
চৰ্মচক্ষু জ্ঞানচক্ষু । হা তোং অৱঘাচ পূৰ্ৱপক্ষু ।
নিৰ্গুণ ঠাঈংচা অলক্ষু । লক্ষৱেনা ॥ ১৬ ॥
নিৰ্গুণ ঠাঈংচা অলক্ষু । লক্ষৱেনা ॥ ১৬ ॥
সংগত্যাগেংৱিণ কাংহীং । পৰব্ৰহ্ম হোণাৰ নাহীং ।
সংগত্যাগ কৰূন পাহীং । মৌন্যগৰ্ভা ॥ ১৭ ॥
সংগত্যাগ কৰূন পাহীং । মৌন্যগৰ্ভা ॥ ১৭ ॥
নিৰ্শতাং অৱঘেংচি নিৰ্শলেং । চংচল় তিতুকেং নিঘোন গেলেং।
নিশ্চল় পৰব্ৰহ্ম উৰলেং । তেংচি সাৰ ॥ ১৮ ॥
নিশ্চল় পৰব্ৰহ্ম উৰলেং । তেংচি সাৰ ॥ ১৮ ॥
আঠৱা দেহ মূল় মাযা । নিৰ্শোন গেল্যা অষ্টকাযা ।
সাধু সাংগতী উপাযা । কৃপাল়ুপণেং ॥ ১৯ ॥
সাধু সাংগতী উপাযা । কৃপাল়ুপণেং ॥ ১৯ ॥
সোহং হংসা তত্ৱমসী । তেং ব্ৰহ্ম তূং আহেসী ।
ৱিচাৰ পাহাতাং স্থিতি ঐসী । সহজচি হোতে ॥ ২০ ॥
ৱিচাৰ পাহাতাং স্থিতি ঐসী । সহজচি হোতে ॥ ২০ ॥
সাধক অসোন ব্ৰহ্ম উৰলেং। তেথেং ৱৃত্তিসুন্য জালেং।
সাৰাসাৰ ৱিচাৰিলেং । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ২১ ॥
সাৰাসাৰ ৱিচাৰিলেং । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ২১ ॥
তেং তাপেনা না নিৱেনা । উজল়েনা না কাল়ৱংডেনা ।
ডহুল়েনা না নিৱল়েনা । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥২২ ॥
ডহুল়েনা না নিৱল়েনা । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥২২ ॥
দিসেনা না ভাসেনা । উপজেনা না নাসেনা ।
তেং যেনা না জাঈনা । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৩ ॥
তেং যেনা না জাঈনা । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৩ ॥
তেং ভিজেনা না ৱাল়েনা । তেং ৱিঝেনা না জল়েনা।
জযাস কোণীচ নেঈনা । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥২৪ ॥
জযাস কোণীচ নেঈনা । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥২৪ ॥
জেং সন্মুখচি চহুংকডে । জেথেং দৃশ্য ভাস উডে ।
ধন্য সাধু তো পৱাডে । নিৰ্ৱিকাৰীং ॥ ২৫ ॥
ধন্য সাধু তো পৱাডে । নিৰ্ৱিকাৰীং ॥ ২৫ ॥
নিৰ্ৱিকল্পীং কল্পনাতীত । তোচি ৱোল়খাৱা সংত ।
যেৰ অৱঘেচি অসংত । ভ্ৰমৰূপ ॥ ২৬ ॥
যেৰ অৱঘেচি অসংত । ভ্ৰমৰূপ ॥ ২৬ ॥
খোটেং সাংডূন খৰেং ঘ্যাৱেং । তৰীচ পৰীক্ষৱংত ম্হণাৱেং
অসাৰ সাংডূন সাৰ ঘ্যাৱেং । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৭ ॥
অসাৰ সাংডূন সাৰ ঘ্যাৱেং । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৭ ॥
জাণতাং জাণতাং জাণীৱ জাতে । আপলী ৱৃত্তি তদ্ৰূপ হোতে ।
আত্মনিৱেদন ভক্তি তে । ঐসী আহে॥ ২৮ ॥
আত্মনিৱেদন ভক্তি তে । ঐসী আহে॥ ২৮ ॥
ৱাচ্যাংশেং ভক্তি মুক্তি বোলাৱী । লক্ষ্যাংশেং তদ্ৰূপতা ৱিৱৰাৱী ।
ৱিৱৰতাং হেতু নুৰাৱী । তে তদ্ৰূপতা ॥ ২৯ ॥
ৱিৱৰতাং হেতু নুৰাৱী । তে তদ্ৰূপতা ॥ ২৯ ॥
সদ্ৰূপ চিদ্ৰূপ আণি তদ্ৰূপ । সস্ৱৰূপ ম্হণিজে আপলেং ৰূপ ।
আপলেং ৰূপ ম্হণিজে অৰূপ । তত্ৱনিৰ্শনাউপৰী ॥ ৩০ ॥
আপলেং ৰূপ ম্হণিজে অৰূপ । তত্ৱনিৰ্শনাউপৰী ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সাৰাসাৰনিৰূপণনাম সমাস দুসৰা ॥
সমাস তিসৰা : উভাৰণীনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥ ব্ৰহ্ম ঘন আণি পোকল় । আকাশাহূন ৱিশাল় ।
নিৰ্মল় আণি নিশ্চল় । নিৰ্ৱিকাৰী ॥ ১ ॥
নিৰ্মল় আণি নিশ্চল় । নিৰ্ৱিকাৰী ॥ ১ ॥
ঐসেংচি অসতাং কিত্যেক কাল় । তেথেং আৰংভলা ভূগোল় ।
তযা ভূগোল়াংচে মূল় । সাৱধ ঐকা ॥ ২ ॥
তযা ভূগোল়াংচে মূল় । সাৱধ ঐকা ॥ ২ ॥
পৰব্ৰহ্ম অসতাং নিশ্চল় । তেথেং সংকল্প উঠিলা চংচল় ।
তযাস বোলিজে কেৱল় । আদিনাৰাযেণ ॥ ৩ ॥
তযাস বোলিজে কেৱল় । আদিনাৰাযেণ ॥ ৩ ॥
মূল়মাযা জগদেশ্ৱৰ । ত্যাসীচ ম্হণিজে শড্গুণৈশ্ৱৰ ।
অষ্টধা প্ৰকৃতীচা ৱিচাৰ । তেথেং পাহা ॥ ৪ ॥
অষ্টধা প্ৰকৃতীচা ৱিচাৰ । তেথেং পাহা ॥ ৪ ॥
ঐলিকডে গুণক্ষোভিণী । তেথেং জন্ম ঘেতলা ত্ৰিগুণীং ।
মূল় ৱোংকাৰাচী মাংডণী । তেথূন জাণাৱী ॥ ৫ ॥
মূল় ৱোংকাৰাচী মাংডণী । তেথূন জাণাৱী ॥ ৫ ॥
অকৰ উকাৰ মকাৰ । তিনী মিল়োন ৱোংকাৰ ।
পুঢেং পংচভূতাংচা ৱিস্তাৰ । ৱিস্তাৰলা ॥ ৬ ॥
পুঢেং পংচভূতাংচা ৱিস্তাৰ । ৱিস্তাৰলা ॥ ৬ ॥
আকাশ ম্হণিজেতেং অংতৰাত্ম্যাসী । তযাপাসূন জন্ম ৱাযোসী ।
ৱাযোপাসূন তেজাসী । জন্ম জালা ॥ ৭ ॥
ৱাযোপাসূন তেজাসী । জন্ম জালা ॥ ৭ ॥
ৱাযোচা কাতৰা ঘসৱটে । তেণেং উষ্ণেং ৱন্হি পেটে ।
সূৰ্যবিংব তেং প্ৰগটে । তযে ঠাঈং ॥ ৮ ॥
সূৰ্যবিংব তেং প্ৰগটে । তযে ঠাঈং ॥ ৮ ॥
ৱাৰা ৱাজতো সীতল় । তেথেং নিৰ্মাণ জালেং জল় ।
তেং জল় আল়োন ভূগোল় । নিৰ্মাণ জালা ॥ ৯ ॥
তেং জল় আল়োন ভূগোল় । নিৰ্মাণ জালা ॥ ৯ ॥
ত্যাঅ ভূগোল়াচে পোটীং । অনংত বীজাংচিযা কোটী ।
পৃথ্ৱী পাণ্যা হোতা ভেটী । অংকুৰ নিঘতী ॥ ১০ ॥
পৃথ্ৱী পাণ্যা হোতা ভেটী । অংকুৰ নিঘতী ॥ ১০ ॥
পৃথ্ৱী ৱল্লী নানা ৰংগ । পত্ৰেং পুষ্পাংচে তৰংগ ।
নানা স্ৱাদ তে মগ । ফল়েং জালী ॥ ১১॥
নানা স্ৱাদ তে মগ । ফল়েং জালী ॥ ১১॥
পত্ৰেং পুষ্পেং ফল়েং মুল়েং । নানা ৱৰ্ণ নানা ৰসাল়েং।
নানা ধান্যেং অন্নেং কেৱল়েং । তেথূন জালীং ॥ ১২ ॥
নানা ধান্যেং অন্নেং কেৱল়েং । তেথূন জালীং ॥ ১২ ॥
অন্নাপাসূন জালেং ৰেত । ৰেতাপাসূন প্ৰাণী নিপজত ।
ঐসী হে ৰোকডী প্ৰচিত । উত্পত্তীচী ॥ ১৩ ॥
ঐসী হে ৰোকডী প্ৰচিত । উত্পত্তীচী ॥ ১৩ ॥
অংডজ জাৰজ শ্ৱেতজ উদ্ৱীজ । পৃথ্ৱী পাণী সকল়াংচে বীজ ।
ঐসেং হেং নৱল চোজ । সৃষ্টিৰচনেচেং ॥ ১৪ ॥
ঐসেং হেং নৱল চোজ । সৃষ্টিৰচনেচেং ॥ ১৪ ॥
চ্যাৰি খাণী চ্যাৰি ৱাণী । চৌৰ্যাসি লক্ষ জীৱযোনী ।
নিৰ্মাণ ঝালে লোক তিনী । পিংডব্ৰহ্মাংড ॥ ১৫ ॥
নিৰ্মাণ ঝালে লোক তিনী । পিংডব্ৰহ্মাংড ॥ ১৫ ॥
মুল়ীং অষ্টধা প্ৰকৃতী । অৱঘে পাণ্যাপাসূন জন্মতী ।
পাণী নস্তাং মৰতী । সকল় প্ৰাণী ॥ ১৬ ॥
পাণী নস্তাং মৰতী । সকল় প্ৰাণী ॥ ১৬ ॥
নৱ্হে অনুমানাচেং বোলণেং । যাচা বৰা প্ৰত্যযেং ঘেণেং ।
ৱেদশাস্ত্ৰেং পুৰাণেং । প্ৰত্যযেং ঘ্যাৱীং ॥ ১৭ ॥
ৱেদশাস্ত্ৰেং পুৰাণেং । প্ৰত্যযেং ঘ্যাৱীং ॥ ১৭ ॥
জেং আপল্যা প্ৰত্যযা যেনা । তেং অনুমানিক ঘ্যাৱেনা ।
প্ৰত্যযাৱিণ সকল় জনা । ৱেৱসাযে নাহীং ॥ ১৮ ॥
প্ৰত্যযাৱিণ সকল় জনা । ৱেৱসাযে নাহীং ॥ ১৮ ॥
ৱেৱসাযে প্ৰৱৃত্তী নিৱৃত্তী । দোহিংকডে পাহিজে প্ৰচিতী ।
প্ৰচিতীৱিণ অনুমানেং অসতী। তে ৱিৱেকহীন ॥ ১৯ ॥
প্ৰচিতীৱিণ অনুমানেং অসতী। তে ৱিৱেকহীন ॥ ১৯ ॥
ঐসা সৃষ্টিৰচনেচা ৱিচাৰ । সংকল়িত বোলিলা প্ৰকাৰ ।
আতাং ৱিস্তাৰাচা সংহাৰ । তোহি ঐকা ॥ ২০ ॥
আতাং ৱিস্তাৰাচা সংহাৰ । তোহি ঐকা ॥ ২০ ॥
মুল়াপাসূন সেৱটৱৰী । অৱঘা আত্মাৰামচি কৰী ।
কৰী আণি ৱিৱৰী । যেথাযোগ্য ॥ ২১ ॥
কৰী আণি ৱিৱৰী । যেথাযোগ্য ॥ ২১ ॥
পুঢেংসংৱ্হাৰ নিৰোপিলা । শ্ৰোতীং পাহিজে ঐকিলা ।
ইতুক্যাউপৰী জালা । সমাস পূৰ্ণ ॥ ২২ ॥
ইতুক্যাউপৰী জালা । সমাস পূৰ্ণ ॥ ২২ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে উভাৰণিনিৰূপণনাম সমাস তিসৰা ॥
সমাস চৌথা : প্ৰলযনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥ পৃথ্ৱীস হোঈল অংত । ভূতাংস মাংডেল কল্পাংত ।
ঐসা সমাচাৰ সাধ্যংত । শাস্ত্ৰীং নিৰোপিলা ॥ ১ ॥
ঐসা সমাচাৰ সাধ্যংত । শাস্ত্ৰীং নিৰোপিলা ॥ ১ ॥
শত ৱৰুষেং অনাৱৃষ্টি । তেণেং জল়েল হে সৃষ্টি ।
পৰ্ৱত মাতী ঐসী পৃষ্ঠী । ভূমীচী তৰকে ॥ ২ ॥
পৰ্ৱত মাতী ঐসী পৃষ্ঠী । ভূমীচী তৰকে ॥ ২ ॥
বাৰা কল়ীং সূৰ্যমংডল়া । কিৰ্ণাপাসূন নিঘতী জ্ৱাল়া ।
শত ৱৰুষেং ভূগোল়া । দহন হোযে ॥ ৩ ॥
শত ৱৰুষেং ভূগোল়া । দহন হোযে ॥ ৩ ॥
সিংধুৰৱৰ্ণ ৱসুংধৰা । জ্ৱাল়া লাগতী ফণিৱৰা ।
তো আহাল়োন সৰাৰাং । ৱিষ ৱমী ॥ ৪ ॥
তো আহাল়োন সৰাৰাং । ৱিষ ৱমী ॥ ৪ ॥
ত্যা ৱিষাচ্যা জ্ৱাল়া নিঘতী । তেণেং পাতাল়েং জল়তী ।
মাহাপাৱকেং ভস্ম হোতী। পাতাল় লোক ॥ ৫ ॥
মাহাপাৱকেং ভস্ম হোতী। পাতাল় লোক ॥ ৫ ॥
তেথেং মাহাভূতেং খৱল়তী । প্ৰল়যেৱাত সুটতী ।
প্ৰল়যেপাৱক ৱাঢতী। চহূংকডে ॥ ৬ ॥
প্ৰল়যেপাৱক ৱাঢতী। চহূংকডে ॥ ৬ ॥
তেথেং অক্ৰা ৰুদ্ৰ খৱল়লে । বাৰা সূৰ্য কডকডিলে ।
পাৱকমাত্ৰ যেকৱটলে । প্ৰল়যেকাল়ীং ॥ ৭ ॥
পাৱকমাত্ৰ যেকৱটলে । প্ৰল়যেকাল়ীং ॥ ৭ ॥
ৱাযো ৱিজাংচে তডাখে । তেণেং পৃথ্ৱী অৱঘী তৰখে ।
কঠিণত্ৱ অৱঘেংচি ফাংকে । চহুংকডে ॥ ৮ ॥
কঠিণত্ৱ অৱঘেংচি ফাংকে । চহুংকডে ॥ ৮ ॥
তেথেং মেৰূচী কোণ গণনা । কোণ সাংভাল়িল কোণা ।
চংদ্ৰ সূৰ্য তাৰাংগণা । মূস জালী ॥ ৯ ॥
চংদ্ৰ সূৰ্য তাৰাংগণা । মূস জালী ॥ ৯ ॥
পৃথ্ৱীনেং ৱিৰী সাংডিলী । অৱঘী ধগধগাযেমান জালী ।
ব্ৰহ্মাংডভটী জল়োন গেলী । যেকসৰাং ॥ ১০ ॥
ব্ৰহ্মাংডভটী জল়োন গেলী । যেকসৰাং ॥ ১০ ॥
জল়োনি ৱিৰী সাংডিলী । ৱিশেষ মাহাৱৃষ্টী জালী ॥
তেণেং পৃথ্ৱী ৱিৰালী। জল়ামধেং ॥
১১ ॥ ভাজলা চুনা জল়ীং ৱিৰে । তৈসা পৃথ্ৱীস ধীৰ ন ধৰে ।
ৱিৰী সাংডুনিযা ত্ৱৰেং । জল়ীং মিল়ালী ॥ ১২ ॥
ৱিৰী সাংডুনিযা ত্ৱৰেং । জল়ীং মিল়ালী ॥ ১২ ॥
শেষ কূৰ্ম ৱাৰ়্হাৱ গেলা । পৃথ্ৱীচা আধাৰ তুটলা ।
সত্ৱ সাংডূন জল়ালা । মিল়োন গেলী ॥ ১৩ ॥
সত্ৱ সাংডূন জল়ালা । মিল়োন গেলী ॥ ১৩ ॥
তেথেং প্ৰল়যেমেঘ উচললে । কঠিণ ঘোষেং গৰ্জিনলে ।
অখংড ৱিজা কডকডিলে । ধ্ৱনি ঘোষ ॥১৪ ॥
অখংড ৱিজা কডকডিলে । ধ্ৱনি ঘোষ ॥১৪ ॥
পৰ্ৱতপ্ৰাযে পডতী গাৰা । পৰ্ৱত উডতী ঐসা ৱাৰা ।
নিবিড তযা অংধকাৰা। উপমাচি নাহীং ॥ ১৫ ॥
নিবিড তযা অংধকাৰা। উপমাচি নাহীং ॥ ১৫ ॥
সিংধু নদ্যা একৱটল্যা । নেণো নভীংহূন ৰিচৱল্যা ।
সংধিচ নাহীং ধাৰা মিল়াল্যা । অখংড পাণী ॥ ১৬ ॥
সংধিচ নাহীং ধাৰা মিল়াল্যা । অখংড পাণী ॥ ১৬ ॥
তেথেং মছ মূৰ্ম সৰ্প পডতী । পৰ্ৱতাসাৰিখে দিসতী ।
গৰ্জনা হোতাং মিসল়তী । জল়াংত জল়েং ॥ ১৭ ॥
গৰ্জনা হোতাং মিসল়তী । জল়াংত জল়েং ॥ ১৭ ॥
সপ্ত সিংধু আৱৰ্ণীং গেলে । আৱৰ্ণৱেডে মোকল়ে জালে ।
জল়ৰূপ জালিযাং খৱল়লে । প্ৰল়যেপাৱক ॥ ১৮ ॥
জল়ৰূপ জালিযাং খৱল়লে । প্ৰল়যেপাৱক ॥ ১৮ ॥
ব্ৰহ্মাংডাঐসা তপ্ত লোহো । শোষী জল়াচা সমূহো ।
তৈসে জল়াস জালেং পাহো । অপূৰ্ৱ মোঠেং॥ ১৯ ॥
তৈসে জল়াস জালেং পাহো । অপূৰ্ৱ মোঠেং॥ ১৯ ॥
তেণেং আটোন গেলেং পাণী । অসংভাৱ্য মাজলা ৱন্হী ।
তযা ৱন্হীস কেলী ঝডপণী । প্ৰল়যৱাতেং ॥ ২০ ॥
তযা ৱন্হীস কেলী ঝডপণী । প্ৰল়যৱাতেং ॥ ২০ ॥
দীপাস পালৱ ঘাতলা । তৈসা প্ৰল়যেপাৱক ৱিঝালা ।
পুঢেং ৱাযো প্ৰবল়লা । অসংভাৱ্য ॥ ২১ ॥
পুঢেং ৱাযো প্ৰবল়লা । অসংভাৱ্য ॥ ২১ ॥
উদংড পোকল়ী থোডা ৱাৰা । তেণেং ৱিতল়োন গেলা সাৰা ।
পংচভূতাংচা পসাৰা । আটোপলা ॥ ২২ ॥
পংচভূতাংচা পসাৰা । আটোপলা ॥ ২২ ॥
মহদ্ভূত মূল়মাযা। ৱিস্মৰণেং ৱিতুল়ে কাযা ।
পদাৰ্থমাত্ৰ ৰাহাৱযা । ঠাৱ নাহীং॥ ২৩ ॥
পদাৰ্থমাত্ৰ ৰাহাৱযা । ঠাৱ নাহীং॥ ২৩ ॥
দৃশ্য হলকালোল়েং নেলেং । জড চংচল় ৱিতুল়লেং ।
যাউপৰী শাশ্ৱত উৰলেং । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৪ ॥
যাউপৰী শাশ্ৱত উৰলেং । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৪ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে প্ৰল়যেনাম সমাস চৌথা ॥
সমাস পাংচৱা : কহাণীনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥ কোণী যেক দোঘে জণ । পৃথ্ৱী ফিৰতী উদাসীন ।
কাল়ক্ৰমণেং লাগূন । কথা আৰংভিলী ॥ ১ ॥
কাল়ক্ৰমণেং লাগূন । কথা আৰংভিলী ॥ ১ ॥
শ্ৰোতা পুসে ৱক্তযাসী । কাহাণী সাংগা জী বৰৱীসী ।
ৱক্তা ম্হণে শ্ৰোতযাসী । সাৱধ ঐকেং ॥ ২ ॥
ৱক্তা ম্হণে শ্ৰোতযাসী । সাৱধ ঐকেং ॥ ২ ॥
যেকেং স্ত্ৰীপুৰুষেং হোতীং । উভযেতাংমধেং বহু প্ৰীতি ।
যেকৰূপেংচি ৱৰ্ততী । ভিন্ন নাহীং ॥ ৩ ॥
যেকৰূপেংচি ৱৰ্ততী । ভিন্ন নাহীং ॥ ৩ ॥
ঐসা কাংহীং যেক কাল় লোটলা । তযাংস যেক পুত্ৰ জালা ।
কাৰ্যকৰ্তা আণি ভলা । সৰ্ৱৱিষীং ॥ ৪ ॥
কাৰ্যকৰ্তা আণি ভলা । সৰ্ৱৱিষীং ॥ ৪ ॥
পুঢেং ত্যাসহি জালা কুমৰ । তো পিত্যাহূন আতুৰ ।
কাংহীং তদৰ্ধ চতুৰ । ৱ্যাপকপণেং ॥ ৫ ॥
কাংহীং তদৰ্ধ চতুৰ । ৱ্যাপকপণেং ॥ ৫ ॥
তেণেং ৱ্যাপ উদংড কেলা । বহুত কন্যাপুত্ৰ ৱ্যালা ।
উদংড লোক সংচিলা । নানা প্ৰকাৰেং ॥ ৬ ॥
উদংড লোক সংচিলা । নানা প্ৰকাৰেং ॥ ৬ ॥
ত্যাচা পুত্ৰ জেষ্ঠ । তো অজ্ঞান আণি ৰাগিট ।
অথৱা চুকতা নীট । সংৱ্হাৰ কৰী ॥ ৭ ॥
অথৱা চুকতা নীট । সংৱ্হাৰ কৰী ॥ ৭ ॥
পিতা উগাচ বৈসলা । লেকেং বহুত ৱ্যাপ কেলা ।
সৰ্ৱজ্ঞ জাণতা ভলা । জেষ্ঠ পুত্ৰ ॥ ৮ ॥
সৰ্ৱজ্ঞ জাণতা ভলা । জেষ্ঠ পুত্ৰ ॥ ৮ ॥
নাতু ত্যাচেং অৰ্ধ জাণেং । পণতু তো কাংহীংচ নেণে ।
চুকতাং সংৱ্হাৰণেং । মাহা ক্ৰোধী ॥ ৯ ॥
চুকতাং সংৱ্হাৰণেং । মাহা ক্ৰোধী ॥ ৯ ॥
লেক সকল়াংচে পাল়ণ কৰী । নাতু মেল়ৱী ৱৰিচাৱৰী ।
পণতু চুকল্যাং সংৱ্হাৰ কৰী । অকস্মাত ॥ ১০ ॥
পণতু চুকল্যাং সংৱ্হাৰ কৰী । অকস্মাত ॥ ১০ ॥
নেমস্তপণেং ৱংশ ৱাঢলা । ৱিস্তাৰ উদংডচি জালা ।
ঐসা বহুত কাল় গেলা । আনংদৰূপ ॥ ১১ ॥
ঐসা বহুত কাল় গেলা । আনংদৰূপ ॥ ১১ ॥
ৱিস্তাৰ ৱাঢলা গণৱেনা । ৱডিলাংস কোণীচ মানিনা ।
পৰস্পৰেং কিংত মনা । বহুত পডিলা ॥ ১২ ॥
পৰস্পৰেং কিংত মনা । বহুত পডিলা ॥ ১২ ॥
উদংড ঘৰকষ়ো লাগলা । তেণেং কিত্যেক সংৱ্হাৰ জালা ।
ৱিপট পডিলেং থোৰ থোৰাংলা । বেবংদ জালেং ॥ ১৩ ॥
ৱিপট পডিলেং থোৰ থোৰাংলা । বেবংদ জালেং ॥ ১৩ ॥
নেণপণেং ভৰী ভৰলে । মগ তে অৱঘেচ সংৱ্হাৰলে ।
জৈসে যাদৱ নিমালে । উন্মত্তপণেং ॥ ১৪ ॥
জৈসে যাদৱ নিমালে । উন্মত্তপণেং ॥ ১৪ ॥
বাপ লেক নাতু পণতু । সকল়াংচা জালা নিপাতু ।
কন্যা পুত্ৰ হেতু মাতু । অণুমাত্ৰ নাহীং ॥ ১৫ ॥
কন্যা পুত্ৰ হেতু মাতু । অণুমাত্ৰ নাহীং ॥ ১৫ ॥
ঐসী কাহাণী জো ৱিৱৰলা । তো জন্মাপাসূন সুটলা ।
শ্ৰোতা ৱক্তা ধন্য জালা । প্ৰচিতীনেং ॥ ১৬ ॥
শ্ৰোতা ৱক্তা ধন্য জালা । প্ৰচিতীনেং ॥ ১৬ ॥
ঐসী কাহাণী অপূৰ্ৱ জে তে । উদংড ৱেল় হোত জাতে ।
ইতকেং বোলোন গোসাৱী তে । নিৱাংত জালে ॥ ১৭ ॥
ইতকেং বোলোন গোসাৱী তে । নিৱাংত জালে ॥ ১৭ ॥
আমচী কাহাণী সৰো । তুমচে অংতৰীং ভৰো ।
ঐসেং বোলণেং ৱিৱৰো । কোণীতৰী ॥ ১৮ ॥
ঐসেং বোলণেং ৱিৱৰো । কোণীতৰী ॥ ১৮ ॥
চুকত ৱাংকত আঠৱলেং । এতুকেং সংকল়িত বোলিলেং ।
ন্যূনপূৰ্ণ ক্ষ্মা কেলেং । পাহিজে শ্ৰোতীং ॥ ১৯ ॥
ন্যূনপূৰ্ণ ক্ষ্মা কেলেং । পাহিজে শ্ৰোতীং ॥ ১৯ ॥
ঐসী কাহাণী নিৰংতৰ । ৱিৱেকেং ঐকতী জে নৰ ।
দাস ম্হণে জগ্গোধাৰ । তেচি আৰিতী ॥ ২০ ॥
দাস ম্হণে জগ্গোধাৰ । তেচি আৰিতী ॥ ২০ ॥
ত্যা জগোদ্ধাৰাচেং লক্ষণ । কেলে পাহিজে ৱিৱৰণ ।
সাৰ নিৱডাৱেং নিৰূপণ । যাস বোলিজে ॥ ২১ ॥
সাৰ নিৱডাৱেং নিৰূপণ । যাস বোলিজে ॥ ২১ ॥
নিৰূপণীং প্ৰত্যযেং ৱিৱৰাৱেং । নানা তত্ৱকোডেং উকলাৱেং ।
সমজতাং সমজতাং ৱ্হাৱেং । নিঃসংদেহ ॥ ২২ ॥
সমজতাং সমজতাং ৱ্হাৱেং । নিঃসংদেহ ॥ ২২ ॥
ৱিৱৰোন পাহাতাং অষ্ট দেহ । পুঢেং সহজচি নিঃসংদেহ ।
অখংড নিৰূপণেং ৰাহে । সমাধান ॥ ২৩ ॥
অখংড নিৰূপণেং ৰাহে । সমাধান ॥ ২৩ ॥
তত্ৱাংচা গল্বলা জেথেং । নিৱাংত কৈচেং অসেল তেথেং ।
যাকাৰণেং গুল্লিপৰতেং । কোণীযেকেং অসাৱেং ॥ ২৪ ॥
যাকাৰণেং গুল্লিপৰতেং । কোণীযেকেং অসাৱেং ॥ ২৪ ॥
ঐসা সূক্ষ্ম সংৱাদ । কেলাচি কৰাৱা ৱিশদ ।
পুঢিলে সমাসীং লঘুবোধ । সাৱধ ঐকা ॥ ২৫ ॥
পুঢিলে সমাসীং লঘুবোধ । সাৱধ ঐকা ॥ ২৫ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে কহাণীনিৰূপণনাম সমাস পাংচৱা ॥
সমাস সহাৱা : লঘুবোধ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰাম ॥ জেং বোলিজেতী পংচতত্ৱেং । ত্যাংচী অভ্যাসাযা নাৱেং ।
তদুপৰী স্ৱানুভৱেং । ৰূপীং জাণাৱীং ॥ ১ ॥
তদুপৰী স্ৱানুভৱেং । ৰূপীং জাণাৱীং ॥ ১ ॥
যামধেং শাশ্ৱত কোণ । আণী অশাশ্ৱত কোণ ।
ঐসেং কৰাৱেং ৱিৱৰণ । প্ৰত্যযাচেং ॥ ২ ॥
ঐসেং কৰাৱেং ৱিৱৰণ । প্ৰত্যযাচেং ॥ ২ ॥
পংচভূতাংচা ৱিচাৰ । নাংৱৰূপ সাৰাসাৰ ।
তোচি বোলিলা নিৰ্ধাৰ । সাৱধ অঈকা ॥ ৩ ॥
তোচি বোলিলা নিৰ্ধাৰ । সাৱধ অঈকা ॥ ৩ ॥
পৃথ্ৱী আপ তেজ ৱাযো আকাশ । নাৱেং বোলিলীং সাৱকাস ।
আতাং ৰূপাচা ৱিশ্ৱাস । শ্ৰৱণেং ধৰাৱা ॥ ৪ ॥
আতাং ৰূপাচা ৱিশ্ৱাস । শ্ৰৱণেং ধৰাৱা ॥ ৪ ॥
পৃথ্ৱী ম্হণিজে তে ধৰণী । আপ ম্হণিজে তেং পাণী ।
তেজ ম্হণিজে অগ্নি তৰণী । সতেজাদিক ॥ ৫ ॥
তেজ ম্হণিজে অগ্নি তৰণী । সতেজাদিক ॥ ৫ ॥
ৱাযো ম্হণিজে তো ৱাৰা । আকাশ ম্হণিজে পৈস সাৰা ।
আতাং শাশ্ৱত তেং ৱিচাৰা । আপলে মনীং॥ ৬ ॥
আতাং শাশ্ৱত তেং ৱিচাৰা । আপলে মনীং॥ ৬ ॥
যেক শীত চাংচপাৱেং। ম্হণিজে ৱৰ্ম পডে ঠাৱেং ।
তৈসেং থোড্যা অনুভৱেং । বহুত জাণাৱে ॥ ৭ ॥
তৈসেং থোড্যা অনুভৱেং । বহুত জাণাৱে ॥ ৭ ॥
পৃথ্ৱী ৰচতেং আণি খচতেং । হেং তোং প্ৰত্যযাস যেতেং ।
নানা ৰচনা হোত জাতে । সৃষ্টিমধেং ॥ ৮ ॥
নানা ৰচনা হোত জাতে । সৃষ্টিমধেং ॥ ৮ ॥
ম্হণৌন ৰচতেং তেং খচতেং । আপ তেং হি আটোন জাতে ।
তেজ হি প্ৰগটোন ৱিঝতেং । ৱাৰেং হি ৰাহে ॥৯ ॥
তেজ হি প্ৰগটোন ৱিঝতেং । ৱাৰেং হি ৰাহে ॥৯ ॥
অৱকাশ নামমাত্ৰ আহে । তেং হি ৱিচাৰিতা ন ৰাহে ।
এৱং পংচভূতিক ৰাহে । হেং তোং ঘডেনা ॥ ১০ ॥
এৱং পংচভূতিক ৰাহে । হেং তোং ঘডেনা ॥ ১০ ॥
ঐসা পাংচা ভূতাংচা হা ৱিস্তাৰ । নাসিৱংত হা নিৰ্ধাৰ ।
শাশ্ৱত আত্মা নিৰাকাৰ । সত্য জাণাৱা ॥ ১১ ॥
শাশ্ৱত আত্মা নিৰাকাৰ । সত্য জাণাৱা ॥ ১১ ॥
তো আত্মা কোণাস কল়েনা । জ্ঞানেংৱিণ আকল়েনা ।
ম্হণোনিযাং সংতজনা । ৱিচাৰাৱেং ॥ ১২ ॥
ম্হণোনিযাং সংতজনা । ৱিচাৰাৱেং ॥ ১২ ॥
ৱিচাৰিতাং সজ্জনাংসী । তে ম্হণতী কীং অৱিনাসী ।
জন্ম মৃত্যু আত্মযাসী । বোলোংচ নযে ॥ ১৩ ॥
জন্ম মৃত্যু আত্মযাসী । বোলোংচ নযে ॥ ১৩ ॥
নিৰাকাৰীং ভাসে আকৰ । আণী আকাৰীং ভাসে নিৰাকাৰ ।
নিৰাকাৰ আণী আকাৰ । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱা ॥ ১৪ ॥
নিৰাকাৰ আণী আকাৰ । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱা ॥ ১৪ ॥
নিৰাকাৰ জাণাৱা নিত্য । আকাৰ জাণাৱা অনিত্য ।
যাস বোলিজে নিত্যানিত্য । ৱিচাৰণা ॥ ১৫ ॥
যাস বোলিজে নিত্যানিত্য । ৱিচাৰণা ॥ ১৫ ॥
সাৰীং ভাসে অসাৰ । আণি অসাৰীং ভাসে সাৰ ।
সাৰাসাৰ ৱিচাৰ । শোধূন পাহাৱা ॥ ১৬ ॥
সাৰাসাৰ ৱিচাৰ । শোধূন পাহাৱা ॥ ১৬ ॥
পংচভূতিক তেং মাইক । পৰংতু ভাসে অনেক ।
আণি আত্মা যেক । ৱ্যাপূন অসে ॥ ১৭ ॥
আণি আত্মা যেক । ৱ্যাপূন অসে ॥ ১৭ ॥
চহুং ভূতাংমধেং গগন । তৈসেং গগনীং অসে সঘন ।
নেহটূন পাহতাং অভিন্ন । গগন আণি ৱস্তু ॥ ১৮ ॥
নেহটূন পাহতাং অভিন্ন । গগন আণি ৱস্তু ॥ ১৮ ॥
উপাধীযোগেংচি আকাশ । উপাধী নস্তাং নিৰাভাস ।
নিৰাভাস তেং অৱিনাশ । তৈসেং গগন ॥ ১৯ ॥
নিৰাভাস তেং অৱিনাশ । তৈসেং গগন ॥ ১৯ ॥
আতাং অসো হে ৱিৱংচনা । পৰংতু জেং পাহাতাং নাসেনা ।
তেং গে তেংচি অনুমানা । ৱিৱেকেং আণাৱেং ॥ ২০ ॥
তেং গে তেংচি অনুমানা । ৱিৱেকেং আণাৱেং ॥ ২০ ॥
পৰমাত্মা তো নিৰাকাৰ । জাণিজে হা ৱিচাৰ সাৰ ।
আণী আপণ কোণ হা ৱিচাৰ । পাহিলা পাহিজে ॥ ২১ ॥
আণী আপণ কোণ হা ৱিচাৰ । পাহিলা পাহিজে ॥ ২১ ॥
দেহাস অংত যেতাং । ৱাযো জাতো তত্ৱতা ।
হেং লটিকেং ম্হণাল তৰী আতাং । স্ৱাসোস্ৱাস ধাৰাৱা ॥ ২২ ॥
হেং লটিকেং ম্হণাল তৰী আতাং । স্ৱাসোস্ৱাস ধাৰাৱা ॥ ২২ ॥
স্ৱাস কোংডতাং দেহ পডে । দেহ পডতাং ম্হণতী মডেং ।
মড্যাস কৰ্তুত্ৱ ন ঘডে । কদাকাল়ীং ॥ ২৩ ॥
মড্যাস কৰ্তুত্ৱ ন ঘডে । কদাকাল়ীং ॥ ২৩ ॥
দেহাৱেগল়া ৱাযো ন কৰী । ৱাযোৱেগল়া দেহ ন কৰী ।
ৱিচাৰ পাহাতাং কাংহীংচ ন কৰী । যেকাৱেগল়েং যেক ॥ ২৪ ॥
ৱিচাৰ পাহাতাং কাংহীংচ ন কৰী । যেকাৱেগল়েং যেক ॥ ২৪ ॥
উগেংচ পাহাতং মনুষ্য দিসে । ৱিচাৰ ঘেতাং কাংহীং নসে ।
অভেদভক্তীচেং লক্ষণ ঐসেং । ৱোল়খাৱেং ॥ ২৫ ॥
অভেদভক্তীচেং লক্ষণ ঐসেং । ৱোল়খাৱেং ॥ ২৫ ॥
কৰ্তা আপণ ঐসে ম্হণাৱেং । তৰী আপলেং ইছেসাৰিখেং ৱ্হাৱেং ।
ইছেসাৰিখেং ন হোতাং মানাৱেং । অৱঘেংচ ৱাৱ ॥ ২৬ ॥
ইছেসাৰিখেং ন হোতাং মানাৱেং । অৱঘেংচ ৱাৱ ॥ ২৬ ॥
ম্হণোন কৰ্তা নৱ্হে কিং আপণ । তেথেং ভোক্তা কৈংচা কোণ ।
হেং ৱিচাৰাচেং লক্ষণ । অৱিচাৰেং ন ঘডে ॥ ২৭ ॥
হেং ৱিচাৰাচেং লক্ষণ । অৱিচাৰেং ন ঘডে ॥ ২৭ ॥
অৱিচাৰ আণি ৱিচাৰ । জৈসা প্ৰকাশ অংধকাৰ ।
ৱিকাৰ আণি নিৰ্ৱিকাৰ । যেক নৱ্হে কীং ॥ ২৮ ॥
ৱিকাৰ আণি নিৰ্ৱিকাৰ । যেক নৱ্হে কীং ॥ ২৮ ॥
জেথেং নাহীং ৱিৱংচনা । তেথেং কাংহীংচ চালেনা ।
খৰেং তেংচি অনুমানা । কদা ন যে ॥ ২৯ ॥
খৰেং তেংচি অনুমানা । কদা ন যে ॥ ২৯ ॥
প্ৰত্যযাস বোলিজে ন্যাযে । অপ্ৰত্যযে তো অন্যাযে ।
জাত্যাংধাস পৰীক্ষা কাযে । নানা ৰত্নাচী ॥ ৩০ ॥
জাত্যাংধাস পৰীক্ষা কাযে । নানা ৰত্নাচী ॥ ৩০ ॥
ম্হণোন জ্ঞাতা ধন্য ধন্য । জো নিৰ্গুণেংসী অনন্য ।
আত্মনিৱেদনেং মান্য । পৰম পুৰুষ ॥ ৩১ ॥
আত্মনিৱেদনেং মান্য । পৰম পুৰুষ ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে লঘুবোধনাম সমাস সহাৱা ॥
সমাস সাতৱা : প্ৰত্যয ৱিৱৰণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰাম ॥ নিৰ্মল় আভাস নিৰাভাস । তযাস দৃষ্টাংত আকাশ ।
আকাশ ম্হণিজে অৱকাশ । পসৰলা পৈস ॥ ১ ॥
আকাশ ম্হণিজে অৱকাশ । পসৰলা পৈস ॥ ১ ॥
আধীং পৈস মগ পদাৰ্থ । প্ৰত্যযে পাহাতাং যথাৰ্থ ।
প্ৰত্যযেংৱিণ পাহাতাং ৱেৰ্থ । সকল় কাংহীং ॥ ২ ॥
প্ৰত্যযেংৱিণ পাহাতাং ৱেৰ্থ । সকল় কাংহীং ॥ ২ ॥
ব্ৰহ্ম ম্হণিজে তেং নিশ্চল় । আত্মা ম্হণিজে তো চংচল় ।
তযাস দৃষ্টাংত কেৱল় । ৱাযো জাণাৱা ॥ ৩ ॥
তযাস দৃষ্টাংত কেৱল় । ৱাযো জাণাৱা ॥ ৩ ॥
ঘটাকাশ দৃষ্টাংত ব্ৰহ্মাচা । ঘটবিংব দৃষ্টাংত আত্ম্যাচা ।
ৱিৱৰতাং অৰ্থ দোহীংচা । ভিন্ন আহে ॥ ৪ ॥
ৱিৱৰতাং অৰ্থ দোহীংচা । ভিন্ন আহে ॥ ৪ ॥
ভূত ম্হণিজে জিতুকেং জালেং । জালেং তিতুকে নিমালেং ।
চংচল় আলেং আণী গেলেং । ঐসেং জাণাৱেং ॥ ৫ ॥
চংচল় আলেং আণী গেলেং । ঐসেং জাণাৱেং ॥ ৫ ॥
অৱিদ্যা জড আত্মা চংচল় । জড কৰ্পূৰ আত্মা অনল় ।
দোনী জল়োন তত্কাল় । ৱিঝোন জাতী ॥ ৬ ॥
দোনী জল়োন তত্কাল় । ৱিঝোন জাতী ॥ ৬ ॥
ব্ৰহ্ম আকাশ নিশ্চল় জাতী । আত্মা ৱাযো চংচল় জাতী ।
পৰীক্ষৱংত পৰীক্ষিতী । খৰেং কিং খোটেং ॥ ৭ ॥
পৰীক্ষৱংত পৰীক্ষিতী । খৰেং কিং খোটেং ॥ ৭ ॥
জড অনেক আত্মা যেক । ঐসা আতানাত্মাৱিৱেক ।
জগা ৱৰ্তৱিতা জগন্নাযেক । তযাস ম্হণাৱেং ॥ ৮ ॥
জগা ৱৰ্তৱিতা জগন্নাযেক । তযাস ম্হণাৱেং ॥ ৮ ॥
জড অনাত্মা চেতৱী আত্মা । সৰ্ৱীং ৱৰ্তে সৰ্ৱাত্মা ।
অৱঘা মিল়োন চংচল়াত্মা । নিশ্চল় নৱ্হে ॥ ৯ ॥
অৱঘা মিল়োন চংচল়াত্মা । নিশ্চল় নৱ্হে ॥ ৯ ॥
নিশ্চল় তেং পৰব্ৰহ্ম । জেথেং নাহীং দৃশ্যভ্ৰম ।
ৱিমল় ব্ৰহ্ম তেং নিভ্ৰম । জৈসেং তৈসেং ॥ ১০ ॥
ৱিমল় ব্ৰহ্ম তেং নিভ্ৰম । জৈসেং তৈসেং ॥ ১০ ॥
আধী আত্মানাত্মাৱিৱেক থোৰ । মগ সাৰাসাৰৱিচাৰ ।
সাৰাসাৰৱিচাৰেং সংৱ্হাৰ । প্ৰকৃতীচা ॥ ১১ ॥
সাৰাসাৰৱিচাৰেং সংৱ্হাৰ । প্ৰকৃতীচা ॥ ১১ ॥
ৱিচাৰেং প্ৰকৃতী সংৱ্হাৰে । দৃশ্য অস্তাংচ ৱোসৰে ।
অংতৰাত্মা নিৰ্গুণীং সংচৰে । অধ্যাত্মশ্ৰৱণেং ॥ ১২ ॥
অংতৰাত্মা নিৰ্গুণীং সংচৰে । অধ্যাত্মশ্ৰৱণেং ॥ ১২ ॥
চঢতা অৰ্থ লাগলা । তৰী অংতৰাত্মা চঢতচি গেলা ।
উতৰল্যা অৰ্থেং উতৰলা । ভূমংডল়ীং ॥ ১৩ ॥
উতৰল্যা অৰ্থেং উতৰলা । ভূমংডল়ীং ॥ ১৩ ॥
অৰ্থাসাৰিখা আত্মা হোতো । জিকডে নেলা তিকডে জাতো ।
অনুমানেং সংদেহীং পডতো । কাংহীংযেক ॥ ১৪ ॥
অনুমানেং সংদেহীং পডতো । কাংহীংযেক ॥ ১৪ ॥
নিসংদেহ অৰ্থ চালিলা। তৰী আত্মা নিসংদেহচি জালা ।
অনুমান-অৰ্থেং জালা । অনুমানৰূপী ॥ ১৫ ॥
অনুমান-অৰ্থেং জালা । অনুমানৰূপী ॥ ১৫ ॥
নৱৰসিক অৰ্থ চালে । শ্ৰোতে তদ্ৰূপচি জালে ।
চাটপণেং হোঊন গেলে । চাটচি অৱঘে ॥ ১৬ ॥
চাটপণেং হোঊন গেলে । চাটচি অৱঘে ॥ ১৬ ॥
জৈসা জৈসা ঘডে সংগ । তৈসে গুহ্যৰাচে ৰংগ ।
যাকাৰণেং উত্তম মাৰ্গ । পাহোন ধৰাৱা ॥ ১৭ ॥
যাকাৰণেং উত্তম মাৰ্গ । পাহোন ধৰাৱা ॥ ১৭ ॥
উত্তম অন্নেং বোলত গেলে । তৰী মন অন্নাকাৰচি জালেং ।
লাৱণ্য ৱনিতেচেং ৱৰ্ণিলেং । তৰী মন তেথেংচি বৈসে ॥ ১৮ ॥
লাৱণ্য ৱনিতেচেং ৱৰ্ণিলেং । তৰী মন তেথেংচি বৈসে ॥ ১৮ ॥
পদাৰ্থৱৰ্ণন অৱঘেং । কিতী ম্হণোন সাংগাৱেং ।
পৰংতু অংতৰীং সমজাৱেং । হোযে কিং নৱ্হে ॥ ১৯ ॥
পৰংতু অংতৰীং সমজাৱেং । হোযে কিং নৱ্হে ॥ ১৯ ॥
জেং জেং দেখিলেং আণী ঐকিলেং । তেং অংতৰীং দৃঢ বৈসলেং ।
হিত অন্হিত পৰীক্ষিলেং । পৰীক্ষৱংতীং ॥ ২০ ॥
হিত অন্হিত পৰীক্ষিলেং । পৰীক্ষৱংতীং ॥ ২০ ॥
যাকাৰণেং সৰ্ৱ সাংডাৱেং । যেক দেৱাস ধুংডাৱেং ।
তৰীচৱৰ্ম পডে ঠাৱেং । কাংহীংযেক ॥ ২১ ॥
তৰীচৱৰ্ম পডে ঠাৱেং । কাংহীংযেক ॥ ২১ ॥
নানা সুখেং দেৱেং কেলীং । লোকেং তযাস চুকলীং ।
ঐসীং চুকতাং চ গেলীং । জন্মৱৰী ॥ ২২ ॥
ঐসীং চুকতাং চ গেলীং । জন্মৱৰী ॥ ২২ ॥
সৰ্ৱ সাংডূন শোধা মজলা । ঐসেং দেৱচি বোলিলা ।
লোকীং শব্দ অমান্য কেলা । ভগৱংতাচা ॥ ২৩ ॥
লোকীং শব্দ অমান্য কেলা । ভগৱংতাচা ॥ ২৩ ॥
ম্হণোন নানা দুঃখেং ভোগিতী । সৰ্ৱকাল় কষ্টী হোতী ।
মনীং সুখচি ইছিতী । পৰী তেং কৈংচেং ॥ ২৪ ॥
মনীং সুখচি ইছিতী । পৰী তেং কৈংচেং ॥ ২৪ ॥
উদংড সুখ জযা লাগলেং । ৱেডেং তযাস চুকলেং ।
সুখ সুখ ম্হণতাচ মেলেং । দুঃখ ভোগিতাং ॥ ২৫ ॥
সুখ সুখ ম্হণতাচ মেলেং । দুঃখ ভোগিতাং ॥ ২৫ ॥
শাহাণ্যানেং ঐসেং ন কৰাৱেং । সুখ হোযে তেংচি কৰাৱেং ।
দেৱাসী ধুংডিত জাৱেং । ব্ৰহ্মাংডাপৰতেং ॥ ২৬ ॥
দেৱাসী ধুংডিত জাৱেং । ব্ৰহ্মাংডাপৰতেং ॥ ২৬ ॥
মুখ্য দেৱচি ঠাঈং পডিলা । মগ কাযে উণেং তযালা ।
লোক ৱেডে ৱিৱেকালা । সাংডূন জাতী ॥ ২৭ ॥
লোক ৱেডে ৱিৱেকালা । সাংডূন জাতী ॥ ২৭ ॥
ৱিৱেকাচেং ফল় তেং সুখ । অৱিৱেকাচেং ফল় তেং দুঃখ ।
যাংত মানেল তেং অৱশ্যক । কেলেং পাহিজে ॥ ২৮ ॥
যাংত মানেল তেং অৱশ্যক । কেলেং পাহিজে ॥ ২৮ ॥
কৰ্তযাসী ৱোল়খাৱেং । যাস ৱিৱেক ম্হণাৱেং
ৱিৱেক সাংডিতাং ৱ্হাৱেং । পৰম দুঃখী ॥ ২৯ ॥
ৱিৱেক সাংডিতাং ৱ্হাৱেং । পৰম দুঃখী ॥ ২৯ ॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । কৰ্ত্যাস ৱোল়খণেং ।
আপলেং হিত ৱিচক্ষণেং । চুকোং নযে ॥ ৩০ ॥
আপলেং হিত ৱিচক্ষণেং । চুকোং নযে ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে প্ৰত্যয ৱিৱৰণনাম সমাস সাতৱা ॥
সমাস আঠৱা : কৰ্তা নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰাম ॥ শ্ৰোতা ম্হণে ৱক্তযাসী । কোণ কৰ্তা নিশ্চযেংসীং ।
সলল় সৃষ্টি ব্ৰহ্মাংডাসী । কোণেং কেলেং ॥ ১ ॥
সলল় সৃষ্টি ব্ৰহ্মাংডাসী । কোণেং কেলেং ॥ ১ ॥
তৱ বোলিলা সভানাযেক । জে বোলিকে যেকাহূন যেক ।
যা বোলণ্যাচে কৌতুক । শ্ৰোতীং সাদৰ ঐকাৱেং ॥ ২ ॥
যা বোলণ্যাচে কৌতুক । শ্ৰোতীং সাদৰ ঐকাৱেং ॥ ২ ॥
যেক ম্হণতী কৰ্তা দেৱ । যেক ম্হণতী কোণ দেৱ ।
আপুলালা অভিপ্ৰাৱ । বোলতে জালে ॥ ৩ ॥
আপুলালা অভিপ্ৰাৱ । বোলতে জালে ॥ ৩ ॥
উত্তম মধ্যম কনিষ্ঠ । ভাৱৰ্থেং বোলতী পষ্ট ।
আপুলালী উপাসনা শ্ৰেষ্ঠ । মানিতী জনীং ॥ ৪ ॥
আপুলালী উপাসনা শ্ৰেষ্ঠ । মানিতী জনীং ॥ ৪ ॥
কোণীযেক ঐসেং ম্হণতী । কৰ্তা দেৱ মংগল়মূৰ্তী ।
যেক ম্হণতী সৰস্ৱতী । সৰ্ৱ কৰী ॥ ৫ ॥
যেক ম্হণতী সৰস্ৱতী । সৰ্ৱ কৰী ॥ ৫ ॥
যেক ম্হণতী কৰ্তা ভৈৰৱ । যেক ম্হণতী খংডেৰাৱ ।
যেক ম্হণতী বীৰেদেৱ । যেক ম্হণতী ভগৱতী ॥ ৬ ॥
যেক ম্হণতী বীৰেদেৱ । যেক ম্হণতী ভগৱতী ॥ ৬ ॥
যেক ম্হণতী নৰহৰী । যেক ম্হণতী বনশংকৰী ।
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ কৰী । নাৰাযেণু ॥ ৭ ॥
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ কৰী । নাৰাযেণু ॥ ৭ ॥
যেক ম্হণতী শ্ৰীৰাম কৰ্তা । যেক ম্হণতী শ্ৰীকৃষ্ণ কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী ভগৱংত কৰ্তা । কেশৱৰাজ ॥ ৮ ॥
যেক ম্হণতী ভগৱংত কৰ্তা । কেশৱৰাজ ॥ ৮ ॥
যেক ম্হণতী পাংডুৰংগ । যেক ম্হণতী শ্ৰীৰংগ ।
যেক ম্হণতী ঝোটীংগ । সৰ্ৱ কৰী ॥ ৯ ॥
যেক ম্হণতী ঝোটীংগ । সৰ্ৱ কৰী ॥ ৯ ॥
যেক ম্হণতী মুংজ্যা কৰ্তা । যেক ম্হণতী সূৰ্য কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী অগ্ন কৰ্তা । সকল় কাংহীং ॥ ১০ ॥
যেক ম্হণতী অগ্ন কৰ্তা । সকল় কাংহীং ॥ ১০ ॥
যেক ম্হণতী লক্ষ্মী কৰী । যেক ম্হণতী মাৰুতী কৰী ।
যেক ম্হণতী ধৰত্ৰী কৰী । সৰ্ৱ কাংহী ॥ ১১ ॥
যেক ম্হণতী ধৰত্ৰী কৰী । সৰ্ৱ কাংহী ॥ ১১ ॥
যেক ম্হণতী তুকাঈ । যেক ম্হণতী যেমাঈ ।
যেক ম্হণতী সটৱাঈ । সৰ্ৱকৰী । ১২ ॥
যেক ম্হণতী সটৱাঈ । সৰ্ৱকৰী । ১২ ॥
যেক ম্হণতী ভাৰ্গৱ কৰ্তা । যেক ম্হণতী ৱামন কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী পৰমাত্মা কৰ্তা । যেকচি আহে ॥ ১৩ ॥
যেক ম্হণতী পৰমাত্মা কৰ্তা । যেকচি আহে ॥ ১৩ ॥
যেক ম্হণতী ৱিৰণা কৰ্তা । যেক ম্হণতী বস্ৱংণা কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী ৰেৱংণা কৰ্তা । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ১৪ ॥
যেক ম্হণতী ৰেৱংণা কৰ্তা । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ১৪ ॥
যেক ম্হণতী ৰৱল়যা কৰ্তা । যেক ম্হণতী স্ৱামী কাৰ্তিক কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী ৱেংকটেশ কৰ্তা । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ১৫ ॥
যেক ম্হণতী ৱেংকটেশ কৰ্তা । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ১৫ ॥
যেক ম্হণতী গুৰু কৰ্তা । যেক ম্হণতী দত্ত কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী মুখ্য কৰ্তা । ৱোঢ্যা জগন্নথ ॥ ১৬ ॥
যেক ম্হণতী মুখ্য কৰ্তা । ৱোঢ্যা জগন্নথ ॥ ১৬ ॥
যেক ম্হণতী ব্ৰহ্মা কৰ্তা । যেক ম্হণতী ৱিষ্ণু কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী মহেশ কৰ্তা । নিশ্চযেংসীং ॥ ১৭ ॥
যেক ম্হণতী মহেশ কৰ্তা । নিশ্চযেংসীং ॥ ১৭ ॥
যেক ম্হণতী প্ৰজন্য কৰ্তা । যেক ম্হণতী ৱাযো কৰ্তা ।
যেক ম্হণতী কৰূন অকৰ্তা । নিৰ্গুণ দেৱ ॥ ১৮ ॥
যেক ম্হণতী কৰূন অকৰ্তা । নিৰ্গুণ দেৱ ॥ ১৮ ॥
যেক ম্হণতী মাযা কৰী । যেক ম্হণতী জীৱ কৰী ।
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ কৰী । প্ৰাৰব্ধযোগ ॥ ১৯ ॥
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ কৰী । প্ৰাৰব্ধযোগ ॥ ১৯ ॥
যেক ম্হণতী প্ৰেত্ন কৰী । যেক ম্হণতী স্ৱভাৱ কৰী ।
যেক ম্হণতী কোণ কৰী । কোণ জাণে ॥ ২০ ॥
যেক ম্হণতী কোণ কৰী । কোণ জাণে ॥ ২০ ॥
ঐসা কৰ্ত্যাচা ৱিচাৰ । পুসতাং ভৰলা বজাৰ ।
আতাং কোণাচেং উত্তৰ । খৰেং মানাৱেং ॥ ২১ ॥
আতাং কোণাচেং উত্তৰ । খৰেং মানাৱেং ॥ ২১ ॥
জেহিং জো দেৱ মানিলা । কৰ্তা ম্হণতী তযালা ।
ঐসা লোকাংচা গল্বলা । ৱোসৰেনা ॥ ২২ ॥
ঐসা লোকাংচা গল্বলা । ৱোসৰেনা ॥ ২২ ॥
আপুলাল্যা সাভিমানেং নিশ্চযেচি কেলা মনেং ।
যাচা ৱিচাৰ পাহাণেং । ঘডেচিনা ॥ ২৩ ॥
যাচা ৱিচাৰ পাহাণেং । ঘডেচিনা ॥ ২৩ ॥
বহু লোকাংচা বহু ৱিচাৰ । অৱঘা ৰাহোং দ্যা বাজাৰ ।
পৰংতু যাচা ৱিচাৰ । ঐসা আহে ॥ ২৪ ॥
পৰংতু যাচা ৱিচাৰ । ঐসা আহে ॥ ২৪ ॥
শ্ৰোতীং ৱ্হাৱেং সাৱধান । নিশ্চযেং তোডাৱা অনুমান ।
প্ৰত্যযে মানাৱা প্ৰমাণ । জাণতে পুৰুষীং ॥ ২৫ ॥
প্ৰত্যযে মানাৱা প্ৰমাণ । জাণতে পুৰুষীং ॥ ২৫ ॥
জেং জেং কৰ্তযানেং কেলেং । তেং তেং ত্যাউপৰী জালেং ।
কৰ্ত্যাপূৰ্ৱীং আডল়লেং । ন পাহিজে কীং ॥ ২৬ ॥
কৰ্ত্যাপূৰ্ৱীং আডল়লেং । ন পাহিজে কীং ॥ ২৬ ॥
কেলেং তেং পংচভূতিক । আণি পংচভূতিক ব্ৰহ্মাদিক ।
তৰী ভূতাংশেং পংচভূতিক । কেলেং তেং ঘডেনা ॥ ২৭ ॥
তৰী ভূতাংশেং পংচভূতিক । কেলেং তেং ঘডেনা ॥ ২৭ ॥
পংচভূতাংস ৱেগল়েং কৰাৱেং । মগ কৰ্ত্যাস ৱোল়খাৱেং ।
পংচভূতিক তেং স্ৱভাৱেং । কৰ্ত্যাংস আলেং ॥ ২৮ ॥
পংচভূতিক তেং স্ৱভাৱেং । কৰ্ত্যাংস আলেং ॥ ২৮ ॥
পংচভূতাংৱেগল়েং নিৰ্গুণ । তেথেং নাহীং কৰ্তেপণ ।
নিৰ্ৱিকাৰাস ৱিকাৰ কোণ । লাঊং শকে ॥ ২৯ ॥
নিৰ্ৱিকাৰাস ৱিকাৰ কোণ । লাঊং শকে ॥ ২৯ ॥
নিৰ্গুণাস কৰ্তৱ্য ন ঘডে । সগুণ জাল্যাংত সাংপডে ।
আতাং কৰ্তৱ্যতা কোণেকডে । বৰেং পাহা ॥ ৩০ ॥
আতাং কৰ্তৱ্যতা কোণেকডে । বৰেং পাহা ॥ ৩০ ॥
লটিক্যাচা কৰ্তা কোণ । হেং পুসণেংচি অপ্ৰমাণ ।
ম্হণোনি হেংচি প্ৰমাণ । জেং স্ৱভাৱেংচি জালেং ॥ ৩১ ॥
ম্হণোনি হেংচি প্ৰমাণ । জেং স্ৱভাৱেংচি জালেং ॥ ৩১ ॥
যেক সগুণ যেক নিৰ্গুণ । কোঠেং লাঊং কৰ্তেপণ ।
যা অৰ্থাচেং ৱিৱৰণ । বৰেং পাহা ॥ ৩২ ॥
যা অৰ্থাচেং ৱিৱৰণ । বৰেং পাহা ॥ ৩২ ॥
সগুণেং সগুণ কেলেং । তৰী তেং পূৰ্ৱীংচ আহে জালেং ।
নিৰ্গুণাস কৰ্তৱ্য লাৱিলেং । নৱচে কীং কদা ॥ ৩৩ ॥
নিৰ্গুণাস কৰ্তৱ্য লাৱিলেং । নৱচে কীং কদা ॥ ৩৩ ॥
যেথেং কৰ্তাচি দিসেনা । প্ৰত্যযে আণাৱা অনুমানা ।
দৃশ্য সত্যত্ৱেং অসেনা । ম্হণোনিযাং ॥ ৩৪ ॥
দৃশ্য সত্যত্ৱেং অসেনা । ম্হণোনিযাং ॥ ৩৪ ॥
কেলেং তেং অৱঘেংচ লটিকেং । তৰী কৰ্তা হেং বোলণেংচি ফিকেং ।
ৱক্তা ম্হণে ৰে ৱিৱেকেং । বৰেং পাহা ॥ ৩৫ ॥
ৱক্তা ম্হণে ৰে ৱিৱেকেং । বৰেং পাহা ॥ ৩৫ ॥
বৰেং পাহাতা প্ৰত্যযে আলা । তৰী কাং কৰাৱা গল্বলা ।
প্ৰচিত আলিযাং আপণালা । অংতৰ্যামীং ॥ ৩৬ ॥
প্ৰচিত আলিযাং আপণালা । অংতৰ্যামীং ॥ ৩৬ ॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । ৱিৱেকী তোচি হেং জাণে ।
পূৰ্ৱপক্ষ লাগে উডৱণেং । যেৰৱীং অনুৰ্ৱাচ ॥ ৩৭ ॥
পূৰ্ৱপক্ষ লাগে উডৱণেং । যেৰৱীং অনুৰ্ৱাচ ॥ ৩৭ ॥
তংৱ শ্ৰোতা কৰী প্ৰস্ন । দেহীং সুখদুঃখভোক্তা কোণ ।
পুঢেং হেংচি নিৰূপণ । বোলিলেং অসে ॥৩৮ ॥
পুঢেং হেংচি নিৰূপণ । বোলিলেং অসে ॥৩৮ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে কৰ্তানিৰূপণনাম সমাস আঠৱা ॥
সমাস নৱৱা : আত্মাৱিৱৰণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰাম ॥ আত্মযাস শেৰীৰযোগেং । উদ্ৱেগ চিংতা কৰণেং লাগে ।
শৰীৰযোগেং আত্মা জগে । হেং তোং পগটচি আহে ॥ ১ ॥
শৰীৰযোগেং আত্মা জগে । হেং তোং পগটচি আহে ॥ ১ ॥
দেহ অন্নচি খাযেনা । তৰী আত্মা কদাপি জগেনা ।
অত্ম্যাৱিণ চেতনা । দেহাস কৈংচী ॥ ২ ॥
অত্ম্যাৱিণ চেতনা । দেহাস কৈংচী ॥ ২ ॥
হেং যেকাৱেগল়েং যেক । কৰূং জাতাং নিৰাৰ্থক ।
উভযেযোগেং কোণীযেক । কাৰ্য চালে ॥ ৩ ॥
উভযেযোগেং কোণীযেক । কাৰ্য চালে ॥ ৩ ॥
দেহালা নাহীং চেতনা । অত্ম্যাস পদাৰ্থ উচলেনা ।
স্ৱপ্নভোজনেং ভৰেনা । পোট কাংহীং ॥ ৪ ॥
স্ৱপ্নভোজনেং ভৰেনা । পোট কাংহীং ॥ ৪ ॥
আত্মা স্ৱপ্নাৱস্থেংত জাতো । পৰংতু দেহামধ্যেং হি অসতো ।
নিদসুৰেপণেং খাজৱিতো । চমত্কাৰ পাহা॥ ৫ ॥
নিদসুৰেপণেং খাজৱিতো । চমত্কাৰ পাহা॥ ৫ ॥
অন্নৰসেং ৱাঢে শৰীৰ । শৰীৰপ্ৰমাণেং ৱিচাৰ ।
ৱৃদ্ধপণীং তদনংতৰ । দোনী লাহানাল়তী ॥ ৬ ॥
ৱৃদ্ধপণীং তদনংতৰ । দোনী লাহানাল়তী ॥ ৬ ॥
উত্তম দ্ৰৱ্য দেহ খাতো । দেহযোগেং আত্মা ভুলতো ।
ৱিস্মৰণেং শুদ্ধি সাংডিতো । সকল় কাংহীং ॥ ৭ ॥
ৱিস্মৰণেং শুদ্ধি সাংডিতো । সকল় কাংহীং ॥ ৭ ॥
দেহানেং ঘেতলেং ৱীষ । আত্মা জাযে সাৱকাস ।
ৱাঢণেং মোডণেং আত্মযাস । নেমস্ত আহে ॥ ৮ ॥
ৱাঢণেং মোডণেং আত্মযাস । নেমস্ত আহে ॥ ৮ ॥
ৱাঢণেং মোডণেং জাণেং যেণেং । সুখ দুঃখ দেহাচেনি গুণেং ।
নান প্ৰকাৰেং ভোগণেং । আত্মযাস ঘডে ॥ ৯ ॥
নান প্ৰকাৰেং ভোগণেং । আত্মযাস ঘডে ॥ ৯ ॥
ৱাৰুল় ম্হণিজে পোকল় । মুংগ্যাংচে মাৰ্গচি সকল় ।
তৈসেংচি হেং কেৱল় । শৰীৰ জাণাৱেং ॥ ১০ ॥
তৈসেংচি হেং কেৱল় । শৰীৰ জাণাৱেং ॥ ১০ ॥
শৰীৰীং নাডীচ খেটা । নাডীমধ্যেং পোকল় ৱাটা ।
লাহান থোৰ সগটা। দাটল্যা নাডী ॥১১ ॥
লাহান থোৰ সগটা। দাটল্যা নাডী ॥১১ ॥
প্ৰাণী অন্নোদক ঘেতো । ত্যাচা অন্নৰস হোতো ।
ত্যাস ৱাযো প্ৰৱৰ্ততো । স্ৱাসোস্ৱাসেং ॥ ১২ ॥
ত্যাস ৱাযো প্ৰৱৰ্ততো । স্ৱাসোস্ৱাসেং ॥ ১২ ॥
নাডীদ্ৱাৰাং ধাংৱে জীৱন । জীৱনামধেং খেল়ে পৱন ।
ত্যা পৱনাসৰিসা জাণ । আত্মাহি ৱিৱৰে ॥ ১৩ ॥
ত্যা পৱনাসৰিসা জাণ । আত্মাহি ৱিৱৰে ॥ ১৩ ॥
তৃষেনেং শোকলেং শৰীৰ । আত্ম্যাস কল়ে হা ৱিচাৰ ।
মগ উঠৱূন শৰীৰ । চালৱী উদকাকডে ॥ ১৪ ॥
মগ উঠৱূন শৰীৰ । চালৱী উদকাকডে ॥ ১৪ ॥
উদক মাগে শব্দ বোলৱী । মাৰ্গ পাহোন শৰীৰ চালৱী ।
শৰীৰ অৱঘেং চ হালৱী । প্ৰসংগানুসাৰ ॥ ১৫ ॥
শৰীৰ অৱঘেং চ হালৱী । প্ৰসংগানুসাৰ ॥ ১৫ ॥
ক্ষুধা লাগতে ঐসেং জাণতো । মগ দেহালা উঠৱিতো ।
আচ্যাৱাচ্যা বোলৱিতো । জ্যাসী ত্যাসী ॥ ১৬ ॥
আচ্যাৱাচ্যা বোলৱিতো । জ্যাসী ত্যাসী ॥ ১৬ ॥
বাযেকাংত ম্হণে জালেং জালেং । দেহ সোৱল়েং কৰূন আণিলেং ।
পাযাংত ভৰূন চালৱিলেং । তাংতডীং তাংতডীং ॥ ১৭ ॥
পাযাংত ভৰূন চালৱিলেং । তাংতডীং তাংতডীং ॥ ১৭ ॥
ত্যাসী পাত্ৰাৱৰী বৈসৱিলেং । নেত্ৰীং ভৰোন পাত্ৰ পাহিলেং।
হাতাকৰৱীং আৰংভিলেং । আপোশন ॥ ১৮ ॥
হাতাকৰৱীং আৰংভিলেং । আপোশন ॥ ১৮ ॥
হাতাকৰৱীং গ্ৰাস উচলৱী । মুখী জাঊন মুখ পসৰৱী ।
দাতাংকৰৱীং চাৱৱী । নেটেং নেটেং ॥ ১৯ ॥
দাতাংকৰৱীং চাৱৱী । নেটেং নেটেং ॥ ১৯ ॥
আপণ জিৱ্হেমধেং খেল়ে । পাহাতো পৰিমল়সোহল়ে ।
কেংস কাডী খডা কল়ে । তত্কাল় থুংকী ॥ ২০ ॥
কেংস কাডী খডা কল়ে । তত্কাল় থুংকী ॥ ২০ ॥
আল়ণী কল়তাং মীঠ মাগে । বাযলেসি ম্হণে আগে কাংগে ।
ডোল়ে তাঊন পাহোং লগে । ৰাগেং ৰাগেং ॥ ২১ ॥
ডোল়ে তাঊন পাহোং লগে । ৰাগেং ৰাগেং ॥ ২১ ॥
নানা অন্নচি গোডী । নানা ৰসেং স্ৱাদ নিৱডী ।
তিখট লাগতাং মস্তক ঝাডী । আণী খোংকী ॥ ২৩ ॥
তিখট লাগতাং মস্তক ঝাডী । আণী খোংকী ॥ ২৩ ॥
মিৰপুডী ঘাতলী ফাৰ । কাযসেং কৰিতেং খাপৰ ।
জিৱ্হেকৰৱীং কঠিণোত্তৰ । বোলৱী ৰাগেং ॥ ২৪ ॥
জিৱ্হেকৰৱীং কঠিণোত্তৰ । বোলৱী ৰাগেং ॥ ২৪ ॥
আজ্য উদংড জেৱিলা । সৱেংচ তা।
ম্ব্যা উচলিলা । ঘল়ঘল়াং ঘেঊং লাগলা। সাৱকাস॥ ২৫ ॥
ম্ব্যা উচলিলা । ঘল়ঘল়াং ঘেঊং লাগলা। সাৱকাস॥ ২৫ ॥
দেহীং সুখদুঃখভোক্তা । তো যেক আত্মাচি পাহাতাং ।
আত্ম্যাৱিণ দেহ ৱৃথা । মডেং হোযে ॥ ২৬ ॥
আত্ম্যাৱিণ দেহ ৱৃথা । মডেং হোযে ॥ ২৬ ॥
মনাচ্যা অনংত ৱৃত্তি । জাণণেং তেচি আত্মস্থিতি ।
ত্ৰৈলোকীং জিতুক্যা ৱেক্তী । তদাংতৰীং আত্মা ॥ ২৭ ॥
ত্ৰৈলোকীং জিতুক্যা ৱেক্তী । তদাংতৰীং আত্মা ॥ ২৭ ॥
জগামধ্যেং জগদাত্মা । ৱিশ্ৱামধেং ৱিশ্ৱাত্মা ।
সৰ্ৱ চালৱী সৰ্ৱাত্মা । নানা ৰূপেং ॥ ২৮ ॥
সৰ্ৱ চালৱী সৰ্ৱাত্মা । নানা ৰূপেং ॥ ২৮ ॥
হুংগে চাখে ঐকে দেখেং । মৃদ কঠিণ ৱোল়খে ।
শীত উষ্ণ ঠাউকেং । তত্কাল় হোযে ॥ ২৯ ॥
শীত উষ্ণ ঠাউকেং । তত্কাল় হোযে ॥ ২৯ ॥
সাৱধপণেং লাঘৱী । বহুত কৰী উঠাঠেৱী ।
যা ধূৰ্তাচ্যা উগৱী । ধূৰ্তচি কৰী ॥ ৩০ ॥
যা ধূৰ্তাচ্যা উগৱী । ধূৰ্তচি কৰী ॥ ৩০ ॥
ৱাযোসৰিসা পৰিমল় যেতো । পৰি তো পৰিমল় ৱিতল়োন জাতো ।
ৱাযো ধুল়ী ঘেউনী যেতো । পৰী তে হি জাযে ॥ ৩১ ॥
ৱাযো ধুল়ী ঘেউনী যেতো । পৰী তে হি জাযে ॥ ৩১ ॥
শীত উষ্ণ ৱাযোসৰিসেং । সুৱাসেং অথৱা কুৱাসেং ।
অসিজে পৰী সাৱকাসেং । তগণেং ন ঘডে ॥ ৩২ ॥
অসিজে পৰী সাৱকাসেং । তগণেং ন ঘডে ॥ ৩২ ॥
ৱাযোসৰিসে ৰোগ যেতী । ৱাযোসৰিসী ভূতেং ধাংৱতী ।
ধূৰ আণী ধুকটেং যেতী । ৱাযোসৱেং ॥ ৩৩ ॥
ধূৰ আণী ধুকটেং যেতী । ৱাযোসৱেং ॥ ৩৩ ॥
ৱাযোসৱেং কাংহীংচ জগেনা । আত্ম্যাসৱেং ৱাযো তগেনা ।
আত্ম্যাচী চপল়তা জাণা । অধিক আহে ॥ ৩৪ ॥
আত্ম্যাচী চপল়তা জাণা । অধিক আহে ॥ ৩৪ ॥
ৱাযো কঠিণাস আডতো । আত্মা কঠিণ ভেদূন জাতো ।
কঠিণ পাহোং তৰী তো । ছেদেহিনা ॥ ৩৫ ॥
কঠিণ পাহোং তৰী তো । ছেদেহিনা ॥ ৩৫ ॥
ৱাযো ঝডঝডাং ৱাজে । আত্মা কাংহীংচ ন ৱাজে ।
মোনেংচি অংতৰীং সমজে । ৱিৱৰোন পাহাতাং ॥ ৩৬ ॥
মোনেংচি অংতৰীং সমজে । ৱিৱৰোন পাহাতাং ॥ ৩৬ ॥
শৰীৰাস বৰেং কেলেং । তেং আত্মযাস পাৱলেং ।
শৰীৰযোগেং জালেং । সমাধান ॥ ৩৭ ॥
শৰীৰযোগেং জালেং । সমাধান ॥ ৩৭ ॥
দেহাৱেগল়ে উপাযে নানা । কৰিতাং আত্মযাস পাৱেনা ।
সমাধান পাৱে ৱাসনা । দেহাচেনি ॥ ৩৮ ॥
সমাধান পাৱে ৱাসনা । দেহাচেনি ॥ ৩৮ ॥
দেহআত্মযাচেং কৌতুক । পাহোং জাতাং হেং অনেক ।
দেহাৱেগল়ী আডণুক । আত্মযাস হোযে ॥ ৩৯ ॥
দেহাৱেগল়ী আডণুক । আত্মযাস হোযে ॥ ৩৯ ॥
যেক অসতাং উদংড ঘডে । ৱেগল়েং পাহাতাং কাংহীংচ ন ঘডে ।
ৱিৱেকেং ত্ৰিলোকীং পৱাডে । দেহাত্মযোগেং ॥ ৪০ ॥
ৱিৱেকেং ত্ৰিলোকীং পৱাডে । দেহাত্মযোগেং ॥ ৪০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মৱিৱৰণনাম সমাস নৱাৱা ॥
সমাস দহাৱা : শিকৱণনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰীৰাম ॥ পালেমাল়া সুমনমাল়া । ফল়মাল়া বীজমাল়া ।
পাষাণমাল়া কৱডেমাল়া । সুত্ৰেং চালতী ॥ ১ ॥
পাষাণমাল়া কৱডেমাল়া । সুত্ৰেং চালতী ॥ ১ ॥
স্ফটিকমাল়া মোহৰেমাল়া । কাষ্ঠমাল়া গংধমাল়া ।
ধাতুমাল়া ৰত্নমাল়া । জাল়্যা ৱোলি চাংদোৱে ॥ ২ ॥
ধাতুমাল়া ৰত্নমাল়া । জাল়্যা ৱোলি চাংদোৱে ॥ ২ ॥
পৰী হেং তংতূনেং চালতেং। তংতূ নস্তাং ৱিষ্কল়ীত হোতেং।
তৈসেং ম্হণোং আত্মযাতেং। তৰী সাহিত্য ন পডে ॥ ৩ ॥
তৈসেং ম্হণোং আত্মযাতেং। তৰী সাহিত্য ন পডে ॥ ৩ ॥
তংতূস মণী ৱোৱিলা। তংতূমধ্যেংচি ৰাহিলা ।
আত্মা সৰ্ৱাংগীং ৱ্যাপলা । পাহানা কাং॥ ৪ ॥
আত্মা সৰ্ৱাংগীং ৱ্যাপলা । পাহানা কাং॥ ৪ ॥
আত্মা চপল় সহজগুণেং । দোৰী কাযে চল়োং জাণে ।
ম্হণোন দৃষ্টাংত দেণেং । সাহিত্য ন ঘডে ॥ ৫ ॥
ম্হণোন দৃষ্টাংত দেণেং । সাহিত্য ন ঘডে ॥ ৫ ॥
নানা ৱল্লীংত জল়াংশ । উসাংমধ্যেং দাটলা ৰস ।
পৰী তো ৰস আণী বাকস । যেক নৱ্হে ॥ ৬ ॥
পৰী তো ৰস আণী বাকস । যেক নৱ্হে ॥ ৬ ॥
দেহী আত্মা দেহ অনাত্মা । ত্যাহূন পৰ তো পৰমাত্মা ।
নিৰংজনাস উপমা । অসেচিনা ॥ ৭ ॥
নিৰংজনাস উপমা । অসেচিনা ॥ ৭ ॥
ৰাযাপাসূন ৰংকৱৰী । অৱঘ্যা মনুষ্যাংচিযাং হাৰী ।
সগট সমান সৰী । কৈসী কৰাৱী ॥ ৮ ॥
সগট সমান সৰী । কৈসী কৰাৱী ॥ ৮ ॥
দেৱ দানৱ মানৱ । নীচ যোনী হীন জীৱ ।
পাপী সুকৃতি অভিপ্ৰাৱ । উদংড আহে ॥ ৯ ॥
পাপী সুকৃতি অভিপ্ৰাৱ । উদংড আহে ॥ ৯ ॥
যেকাংশেং জগ চালে । পৰী সামৰ্থ্য ৱেগল়ালেং ।
যেকাসংগে মুক্ত কেলেং । যেকাসংগেং ৰৱৰৱ ॥ ১০ ॥
যেকাসংগে মুক্ত কেলেং । যেকাসংগেং ৰৱৰৱ ॥ ১০ ॥
সাকৰ মাতী পৃথ্ৱী হোযে । পৰী তে মাতী খাতাং ন যে ।
গৰল় আপ নৱ্হে কাযে । পৰী তেং খোটেং ॥ ১১ ॥
গৰল় আপ নৱ্হে কাযে । পৰী তেং খোটেং ॥ ১১ ॥
পুণ্যাত্মা আণী পাপাত্মা । দোহিংকডে অংতৰাত্মা ।
সাধু ভোংদু সীমা । সাংডূংচ নযে ॥ ১২ ॥
সাধু ভোংদু সীমা । সাংডূংচ নযে ॥ ১২ ॥
অংতৰ যেক তোং খৰেং । পৰী সাংগাতেং ঘেঊং ন যেতী মাহাৰে ।
পংডিত আণি চাটেং পোৰেং । যেক কৈসীং ॥ ১৩ ॥
পংডিত আণি চাটেং পোৰেং । যেক কৈসীং ॥ ১৩ ॥
মনুষ্য আণি গধডে । ৰাজহংস আণি কোংবডেং ।
ৰাজে আণি মাকডেং । এক কৈসীং ॥ ১৪ ॥
ৰাজে আণি মাকডেং । এক কৈসীং ॥ ১৪ ॥
ভাগীৰথীচেং জল় আপ । মোৰী সংৱদণী তেংহি আপ ।
কুশ্চিল় উদক অল্প । সেৱৱেনা ॥ ১৫ ॥
কুশ্চিল় উদক অল্প । সেৱৱেনা ॥ ১৫ ॥
যাকাৰণেং আচাৰশুদ্ধ । ত্যাউপৰী ৱিচাৰশুদ্ধ ।
ৱীতৰাগী আণি সুবুদ্ধ । ঐসা পাহিজে ॥ ১৬ ॥
ৱীতৰাগী আণি সুবুদ্ধ । ঐসা পাহিজে ॥ ১৬ ॥
শূৰাংহূন মানিলেং লংডী । তৰী যুদ্ধপ্ৰসংগীং নৰকাডী ।
শ্ৰীমংত সাংডূন বৰাডী । সেৱিতা কৈসেং ॥ ১৭ ॥
শ্ৰীমংত সাংডূন বৰাডী । সেৱিতা কৈসেং ॥ ১৭ ॥
যেকা উদকেং সকল় জালেং । পৰী পাহোন পাহিজে সেৱিলেং ।
সগট অৱঘেংচ ঘেতলেং । তৰী তেং মূৰ্খপণ ॥ ১৮ ॥
সগট অৱঘেংচ ঘেতলেং । তৰী তেং মূৰ্খপণ ॥ ১৮ ॥
জীৱনাচেংচ জালেং অন্ন । অন্নাচেং জালেং ৱমন ।
পৰী ৱমনাচেং ভোজন । কৰিতাং ন যে ॥ ১৯ ॥
পৰী ৱমনাচেং ভোজন । কৰিতাং ন যে ॥ ১৯ ॥
তৈসেং নিংদ্য সোডূনদ্যাৱেং । ৱংদ্য তেং হৃদঈং ধৰাৱেং ।
সত্কীৰ্তীনেং ভৰাৱেং। ভূমংডল় ॥ ২০ ॥
সত্কীৰ্তীনেং ভৰাৱেং। ভূমংডল় ॥ ২০ ॥
উত্তমাংসি উত্তম মানে। কনিষ্ঠাংস তেং ন মানে ।
ম্হণৌন কৰংটে দেৱানেং । কৰূন ঠেৱলে ॥ ২১ ॥
ম্হণৌন কৰংটে দেৱানেং । কৰূন ঠেৱলে ॥ ২১ ॥
সাংডা অৱঘেং কৰংটপণ । ধৰাৱেং উত্তম লক্ষণ ।
হৰিকথা পুৰাণ শ্ৰৱণ । নীতি ন্যাযে ॥২২ ॥
হৰিকথা পুৰাণ শ্ৰৱণ । নীতি ন্যাযে ॥২২ ॥
ৱৰ্তযাচাৱিৱেক । ৰাজী ৰাখণেং সকল় লোক ।
হল়ুহল়ু পুণ্যলোক। কৰীত জাৱে॥ ২৩ ॥
হল়ুহল়ু পুণ্যলোক। কৰীত জাৱে॥ ২৩ ॥
মুলাচে চালীনেং চালাৱেং । মুলাচ্যা মনোগতেং বোলাৱেং ।
তৈসেং জনাস সিকৱাৱেং । হল়ুহল়ু ॥ ২৪ ॥
তৈসেং জনাস সিকৱাৱেং । হল়ুহল়ু ॥ ২৪ ॥
মুখ্য মনোগত ৰাখণেং । হেংচি চাতুৰ্যাচীং লক্ষণেং ।
চতুৰ তো চতুৰাংগ জাণেং । ইতৰ তীং ৱেডীং ॥ ২৫ ॥
চতুৰ তো চতুৰাংগ জাণেং । ইতৰ তীং ৱেডীং ॥ ২৫ ॥
ৱেড্যাস ৱেডেং ম্হণোং নযে । ৱৰ্ম কদাপি বোলোং নযে।
তৰীচ ঘডে দিগ্ৱিজযে । নিস্পৃহাসী ॥ ২৬॥
তৰীচ ঘডে দিগ্ৱিজযে । নিস্পৃহাসী ॥ ২৬॥
উদংড স্থল়ীং উদংড প্ৰসংগ । জাণোনি কৰণেং যেথাসাংগ ।
প্ৰাণিমাত্ৰাচা অংতৰংগ । হোঊন জাৱেং ॥ ২৭ ॥
প্ৰাণিমাত্ৰাচা অংতৰংগ । হোঊন জাৱেং ॥ ২৭ ॥
মনোগত ৰাখোন জাতাং । পৰস্পৰেং হোযে অৱস্তা ।
মনোগত তোডিতাং ৱেৱস্তাং । বৰী নাহীং ॥ ২৮ ॥
মনোগত তোডিতাং ৱেৱস্তাং । বৰী নাহীং ॥ ২৮ ॥
যাকাৰণেং মনোগত । ৰাখেল তো মোঠা মহংত ।
মনোগত ৰাখতাং সমস্ত । ৱোঢোন যেতী ॥ ২৯ ॥
মনোগত ৰাখতাং সমস্ত । ৱোঢোন যেতী ॥ ২৯ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে শিকৱণনিৰূপণনাম সমাস দহাৱা ॥
দশক তেৰাৱা সমাপ্ত ॥