samāsa pahilā : ātmānātmaviveka || śrīrāma ||
samāsa dusarā : sārāsāranirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa tisarā : ubhāraṇīnirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa cauthā : pralayanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : kahāṇīnirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : laghubodha || śrīrāma ||
samāsa sātavā : pratyaya vivaraṇa || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : kartā nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa navavā : ātmāvivaraṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : śikavaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : ātmānātmaviveka || śrīrāma ||
ātmānātmaviveka karāvā | karūna barā vivarāvā |
vavarona sadṛḍha dharāvā | jīvāmadheṃ || 1 ||
vavarona sadṛḍha dharāvā | jīvāmadheṃ || 1 ||
ātmā koṇa anātmā koṇa | tyāceṃ karāveṃ vivaraṇa |
teṃci ātāṃ nirūpaṇa | sāvadha aikā || 2 ||
teṃci ātāṃ nirūpaṇa | sāvadha aikā || 2 ||
cyāri khāṇī cyāri vāṇī | cauryāsi lakṣa jīvaprāṇī |
saṃkhyā bolilī purāṇīṃ | vartatī ātāṃ || 3 ||
saṃkhyā bolilī purāṇīṃ | vartatī ātāṃ || 3 ||
nānā prakārīcīṃ śarīreṃ | sṛṣṭīṃta disatī apāreṃ |
tayāmadheṃ nirdhāreṃ | ātmā kavaṇu || 4 ||
tayāmadheṃ nirdhāreṃ | ātmā kavaṇu || 4 ||
dṛṣṭīmadheṃ pāhāto | śravaṇāmadhyeṃ aikato |
rasanemadhyeṃ svāda gheto | pratyakṣa ātāṃ ||5 ||
rasanemadhyeṃ svāda gheto | pratyakṣa ātāṃ ||5 ||
ghrāṇāmadheṃ vāsa gheto | sarvāṃgī to sparśato |
vācemadheṃ bolavito | jāṇoni śabda || 6||
vācemadheṃ bolavito | jāṇoni śabda || 6||
sāvadhāna āṇi caṃcal̤a | cahuṃkaḍe cal̤aval̤a |
yekalāci cālavī sakal̤a | iṃdriyeṃdvārā || 7 ||
yekalāci cālavī sakal̤a | iṃdriyeṃdvārā || 7 ||
pāye cālavī hāta hālavī | bhṛkuṭī pālavī ḍol̤ā ghālavī |
saṃketakhuṇā bolavī | toci ātmā || 8 ||
saṃketakhuṇā bolavī | toci ātmā || 8 ||
dhiṭāī lājavī khājavī | khoṃkavī vokavī thuṃkavī |
anna jeūna udaka sevī | toci ātmā || 9 ||
anna jeūna udaka sevī | toci ātmā || 9 ||
mal̤amūtratyāga karī | śarīramātra sāvarī |
pravṛtti nivṛtti vivarī | toci ātmā || 10 ||
pravṛtti nivṛtti vivarī | toci ātmā || 10 ||
aike dekhe huṃge cākhe | nānā prakāreṃ vol̤akhe |
saṃtoṣa pāve āṇī dhāke | toci ātmā || 11 ||
saṃtoṣa pāve āṇī dhāke | toci ātmā || 11 ||
ānaṃda vinoda udega ciṃtā | kāyā chyāyā māyā mamatā |
jīvitveṃ pāve nānā vethā | toci ātmā || 12 ||
jīvitveṃ pāve nānā vethā | toci ātmā || 12 ||
padārthācī āsthā dharī | janīṃ vāīṭa bareṃ karī |
āpalyāṃ rākhe parāvyāṃ mārī | toci ātmā || 13 ||
āpalyāṃ rākhe parāvyāṃ mārī | toci ātmā || 13 ||
yudhye hotāṃ dohīkaḍe | nānā śarīrīṃ vāvaḍe |
paraspareṃ pāḍī paḍe | toci ātmā || 14 ||
paraspareṃ pāḍī paḍe | toci ātmā || 14 ||
to yeto jāto dehīṃ vartato | hāsato raḍato prastāvato |
samartha karaṃṭā hoto | vyāpāsārikhā || 15 ||
samartha karaṃṭā hoto | vyāpāsārikhā || 15 ||
hoto laṃḍī hoto bal̤akaṭa | hoto vidyāvaṃta hoto dhaṭa |
nyāyevaṃta hoto utdhaṭa | toci ātmā || 16 ||
nyāyevaṃta hoto utdhaṭa | toci ātmā || 16 ||
dhīra udāra āṇi kṛpeṇa | veḍā āṇi vicakṣaṇa |
uchaka āṇi sahiṣṇa | toci ātmā || 17 ||
uchaka āṇi sahiṣṇa | toci ātmā || 17 ||
vidyā kuvidyā dohikaḍe | ānaṃdarūpa vāvaḍe |
jetheṃ tetheṃ sarvāṃkaḍe | toci ātmā || 18 ||
jetheṃ tetheṃ sarvāṃkaḍe | toci ātmā || 18 ||
nije uṭhe baise cāle | dhāve dhāvaḍī ḍole tole |
soire dhāyere kele | toci ātmā || 19 ||
soire dhāyere kele | toci ātmā || 19 ||
pothī vācī artha sāṃge | tāl̤a dharī gāūṃ lāge |
vāda vevāda vāuge | toci ātmā || 20 ||
vāda vevāda vāuge | toci ātmā || 20 ||
ātmā nastāṃ dehāṃtarīṃ | maga teṃ preta sacarācarīṃ |
dehasaṃgeṃ ātmā karīṃ | sarva kāṃhīṃ || 21 ||
dehasaṃgeṃ ātmā karīṃ | sarva kāṃhīṃ || 21 ||
yekeṃviṇa yeka kāye | kāmā naye vāyāṃ jāye |
mhaṇoni hā upāye | dehayogeṃ || 22 ||
mhaṇoni hā upāye | dehayogeṃ || 22 ||
deha anitya ātmā nitya | hāci viveka nityānitya |
avagheṃ sūkṣmāceṃ kṛtya | jāṇatī jñānī || 23 ||
avagheṃ sūkṣmāceṃ kṛtya | jāṇatī jñānī || 23 ||
piṃḍī dehadhartā jīva | brahmāṃḍīṃ dehadhartā śiva |
īśvaratanucatuṣṭaye sarva | īśvara dhartā || 24 ||
īśvaratanucatuṣṭaye sarva | īśvara dhartā || 24 ||
triguṇāpartā jo īśvara | ardhanārīnaṭeśvara |
sakal̤a sṛṣṭīcā vistāra | tethūna jālā || 25 ||
sakal̤a sṛṣṭīcā vistāra | tethūna jālā || 25 ||
baraveṃ vicārūna pāhīṃ | strī puruṣa tetheṃ nāhīṃ |
caṃcal̤arūpa yeteṃ kāṃhīṃ | pratyayāsī || 26 ||
caṃcal̤arūpa yeteṃ kāṃhīṃ | pratyayāsī || 26 ||
mul̤īṃhūna seṃvaṭavarī | brahmādi piplīkā dehadhārī |
nityānitya viveka caturīṃ | jāṇije aisā || 27 ||
nityānitya viveka caturīṃ | jāṇije aisā || 27 ||
jaḍa titukeṃ anitya | āṇi sūkṣma titukeṃ nitya |
yāhimadhyeṃ nityānitya | puḍheṃ niropileṃ || 28 ||
yāhimadhyeṃ nityānitya | puḍheṃ niropileṃ || 28 ||
sthūl̤a sūkṣma volāṃḍileṃ | kāraṇa māhākārāṇa sāṃḍileṃ |
virāṭa hiraṇyagarbha khaṃḍileṃ | vivekāneṃ || 29 ||
virāṭa hiraṇyagarbha khaṃḍileṃ | vivekāneṃ || 29 ||
avyākṛta mūl̤aprakṛtī| tetheṃ jāūna baisalī vṛttī |
teṃ vṛtti vhāvayā nivṛtti | nirūpaṇa aikā || 30 ||
teṃ vṛtti vhāvayā nivṛtti | nirūpaṇa aikā || 30 ||
ātmānātmāviveka bolilā | caṃcal̤ātmā pratyayā ālā |
puḍhile samāsīṃ niropilā | sārāsāra vicāra || 31 ||
puḍhile samāsīṃ niropilā | sārāsāra vicāra || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ātmānātmāvivekanāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : sārāsāranirūpaṇa || śrīrāma ||
śrīrāmasamartha || aikā sārāsāra vicāra | ubhāraleṃ jagaḍaṃbara |
tyāṃta koṇa sāra koṇa asāra | vivekeṃ vol̤akhāvā || 1 ||
tyāṃta koṇa sāra koṇa asāra | vivekeṃ vol̤akhāvā || 1 ||
disela teṃ nāsela | āṇi yeīla teṃ jāīla |
jeṃ asataci asela | teṃci sāra || 2 ||
jeṃ asataci asela | teṃci sāra || 2 ||
māgāṃ ātmānātmāviveka bolilā | anātmā vol̤akhona sāṃḍilā |
ātmā jāṇatāṃ lāgalā | mul̤īṃcā mūl̤ataṃtu || 3 ||
ātmā jāṇatāṃ lāgalā | mul̤īṃcā mūl̤ataṃtu || 3 ||
mul̤īṃ je rāhilī vṛtti | jālī pāhile nivṛtti |
sārāsāra vicāra śrotīṃ | barā pāhāvā || 4 ||
sārāsāra vicāra śrotīṃ | barā pāhāvā || 4 ||
nityānitya viveka kelā | ātmā nityasā nivaḍilā |
nivṛtīrūpeṃ heta uralā | nirākārīṃ ||5 ||
nivṛtīrūpeṃ heta uralā | nirākārīṃ ||5 ||
heta mhaṇije to caṃcal̤a | nirguṇa mhaṇije niścal̤a |
sārāsāravicāreṃ caṃcal̤a | hoūna jāteṃ || 6||
sārāsāravicāreṃ caṃcal̤a | hoūna jāteṃ || 6||
cal̤e mhaṇoni teṃ caṃcal̤a | na cal̤e mhaṇoni niścal̤a |
niścal̤īṃ uḍe caṃcal̤a | niścayesīṃ || 7 ||
niścal̤īṃ uḍe caṃcal̤a | niścayesīṃ || 7 ||
jñāna āṇi upāsanā | donī yekaci pāhānā |
upāsanekaritāṃ janā | jagoddhāra || 8 ||
upāsanekaritāṃ janā | jagoddhāra || 8 ||
draṣṭā sākṣī jāṇatā | jñānadhana caitanyasattā |
jñāna devaci tatvatā | bareṃ pāhā || 9 ||
jñāna devaci tatvatā | bareṃ pāhā || 9 ||
tyā jñānāceṃ vijñāna hoteṃ | śodhūna pāhā bahuta mateṃ |
caṃcal̤a avagheṃ nāsateṃ | yeṇeṃ prakāreṃ || 10 ||
caṃcal̤a avagheṃ nāsateṃ | yeṇeṃ prakāreṃ || 10 ||
nāsivaṃta nāsela kiṃ nāsenā | aisā anumānaci āhe manā |
tarī to puruṣa sahasā jñānā | adhikāra navhe || 11 ||
tarī to puruṣa sahasā jñānā | adhikāra navhe || 11 ||
nitya niścaye kelā | saṃdeha urataci gelā |
tarī to jāṇāvā vāhāvalā | māhā mṛgajal̤īṃ || 12 ||
tarī to jāṇāvā vāhāvalā | māhā mṛgajal̤īṃ || 12 ||
kṣayeci nāhīṃ jo akṣaī | vyāpakapaṇeṃ sarvāṃ ṭhāīṃ |
tethe heta saṃdeha nāhīṃ | nirvikārīṃ || 13 ||
tethe heta saṃdeha nāhīṃ | nirvikārīṃ || 13 ||
jeṃ udaṃḍa ghanadāṭa | ādya madhya sevaṭa |
acal̤a aḍhal̤a atuṭa | jaiseṃ taiseṃ || 14 ||
acal̤a aḍhal̤a atuṭa | jaiseṃ taiseṃ || 14 ||
pāhātāṃ jaiseṃ gagana | gaganāhūna teṃ saghana |
janaci nāhīṃ niraṃjana | sadodita || 15 ||
janaci nāhīṃ niraṃjana | sadodita || 15 ||
carmacakṣu jñānacakṣu | hā toṃ avaghāca pūrvapakṣu |
nirguṇa ṭhāīṃcā alakṣu | lakṣavenā || 16 ||
nirguṇa ṭhāīṃcā alakṣu | lakṣavenā || 16 ||
saṃgatyāgeṃviṇa kāṃhīṃ | parabrahma hoṇāra nāhīṃ |
saṃgatyāga karūna pāhīṃ | maunyagarbhā || 17 ||
saṃgatyāga karūna pāhīṃ | maunyagarbhā || 17 ||
nirśatāṃ avagheṃci nirśaleṃ | caṃcal̤a titukeṃ nighona geleṃ|
niścal̤a parabrahma uraleṃ | teṃci sāra || 18 ||
niścal̤a parabrahma uraleṃ | teṃci sāra || 18 ||
āṭhavā deha mūl̤a māyā | nirśona gelyā aṣṭakāyā |
sādhu sāṃgatī upāyā | kṛpāl̤upaṇeṃ || 19 ||
sādhu sāṃgatī upāyā | kṛpāl̤upaṇeṃ || 19 ||
sohaṃ haṃsā tatvamasī | teṃ brahma tūṃ āhesī |
vicāra pāhātāṃ sthiti aisī | sahajaci hote || 20 ||
vicāra pāhātāṃ sthiti aisī | sahajaci hote || 20 ||
sādhaka asona brahma uraleṃ| tetheṃ vṛttisunya jāleṃ|
sārāsāra vicārileṃ | yeṇeṃ prakāreṃ || 21 ||
sārāsāra vicārileṃ | yeṇeṃ prakāreṃ || 21 ||
teṃ tāpenā nā nivenā | ujal̤enā nā kāl̤avaṃḍenā |
ḍahul̤enā nā nival̤enā | parabrahma teṃ ||22 ||
ḍahul̤enā nā nival̤enā | parabrahma teṃ ||22 ||
disenā nā bhāsenā | upajenā nā nāsenā |
teṃ yenā nā jāīnā | parabrahma teṃ || 23 ||
teṃ yenā nā jāīnā | parabrahma teṃ || 23 ||
teṃ bhijenā nā vāl̤enā | teṃ vijhenā nā jal̤enā|
jayāsa koṇīca neīnā | parabrahma teṃ ||24 ||
jayāsa koṇīca neīnā | parabrahma teṃ ||24 ||
jeṃ sanmukhaci cahuṃkaḍe | jetheṃ dṛśya bhāsa uḍe |
dhanya sādhu to pavāḍe | nirvikārīṃ || 25 ||
dhanya sādhu to pavāḍe | nirvikārīṃ || 25 ||
nirvikalpīṃ kalpanātīta | toci vol̤akhāvā saṃta |
yera avagheci asaṃta | bhramarūpa || 26 ||
yera avagheci asaṃta | bhramarūpa || 26 ||
khoṭeṃ sāṃḍūna khareṃ ghyāveṃ | tarīca parīkṣavaṃta mhaṇāveṃ
asāra sāṃḍūna sāra ghyāveṃ | parabrahma teṃ || 27 ||
asāra sāṃḍūna sāra ghyāveṃ | parabrahma teṃ || 27 ||
jāṇatāṃ jāṇatāṃ jāṇīva jāte | āpalī vṛtti tadrūpa hote |
ātmanivedana bhakti te | aisī āhe|| 28 ||
ātmanivedana bhakti te | aisī āhe|| 28 ||
vācyāṃśeṃ bhakti mukti bolāvī | lakṣyāṃśeṃ tadrūpatā vivarāvī |
vivaratāṃ hetu nurāvī | te tadrūpatā || 29 ||
vivaratāṃ hetu nurāvī | te tadrūpatā || 29 ||
sadrūpa cidrūpa āṇi tadrūpa | sasvarūpa mhaṇije āpaleṃ rūpa |
āpaleṃ rūpa mhaṇije arūpa | tatvanirśanāuparī || 30 ||
āpaleṃ rūpa mhaṇije arūpa | tatvanirśanāuparī || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sārāsāranirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : ubhāraṇīnirūpaṇa || śrīrāma ||
śrīrāmasamartha || brahma ghana āṇi pokal̤a | ākāśāhūna viśāl̤a |
nirmal̤a āṇi niścal̤a | nirvikārī || 1 ||
nirmal̤a āṇi niścal̤a | nirvikārī || 1 ||
aiseṃci asatāṃ kityeka kāl̤a | tetheṃ āraṃbhalā bhūgol̤a |
tayā bhūgol̤āṃce mūl̤a | sāvadha aikā || 2 ||
tayā bhūgol̤āṃce mūl̤a | sāvadha aikā || 2 ||
parabrahma asatāṃ niścal̤a | tetheṃ saṃkalpa uṭhilā caṃcal̤a |
tayāsa bolije keval̤a | ādinārāyeṇa || 3 ||
tayāsa bolije keval̤a | ādinārāyeṇa || 3 ||
mūl̤amāyā jagadeśvara | tyāsīca mhaṇije śaḍguṇaiśvara |
aṣṭadhā prakṛtīcā vicāra | tetheṃ pāhā || 4 ||
aṣṭadhā prakṛtīcā vicāra | tetheṃ pāhā || 4 ||
ailikaḍe guṇakṣobhiṇī | tetheṃ janma ghetalā triguṇīṃ |
mūl̤a voṃkārācī māṃḍaṇī | tethūna jāṇāvī || 5 ||
mūl̤a voṃkārācī māṃḍaṇī | tethūna jāṇāvī || 5 ||
akara ukāra makāra | tinī mil̤ona voṃkāra |
puḍheṃ paṃcabhūtāṃcā vistāra | vistāralā || 6 ||
puḍheṃ paṃcabhūtāṃcā vistāra | vistāralā || 6 ||
ākāśa mhaṇijeteṃ aṃtarātmyāsī | tayāpāsūna janma vāyosī |
vāyopāsūna tejāsī | janma jālā || 7 ||
vāyopāsūna tejāsī | janma jālā || 7 ||
vāyocā kātarā ghasavaṭe | teṇeṃ uṣṇeṃ vanhi peṭe |
sūryabiṃba teṃ pragaṭe | taye ṭhāīṃ || 8 ||
sūryabiṃba teṃ pragaṭe | taye ṭhāīṃ || 8 ||
vārā vājato sītal̤a | tetheṃ nirmāṇa jāleṃ jal̤a |
teṃ jal̤a āl̤ona bhūgol̤a | nirmāṇa jālā || 9 ||
teṃ jal̤a āl̤ona bhūgol̤a | nirmāṇa jālā || 9 ||
tyāa bhūgol̤āce poṭīṃ | anaṃta bījāṃciyā koṭī |
pṛthvī pāṇyā hotā bheṭī | aṃkura nighatī || 10 ||
pṛthvī pāṇyā hotā bheṭī | aṃkura nighatī || 10 ||
pṛthvī vallī nānā raṃga | patreṃ puṣpāṃce taraṃga |
nānā svāda te maga | phal̤eṃ jālī || 11||
nānā svāda te maga | phal̤eṃ jālī || 11||
patreṃ puṣpeṃ phal̤eṃ mul̤eṃ | nānā varṇa nānā rasāl̤eṃ|
nānā dhānyeṃ anneṃ keval̤eṃ | tethūna jālīṃ || 12 ||
nānā dhānyeṃ anneṃ keval̤eṃ | tethūna jālīṃ || 12 ||
annāpāsūna jāleṃ reta | retāpāsūna prāṇī nipajata |
aisī he rokaḍī pracita | utpattīcī || 13 ||
aisī he rokaḍī pracita | utpattīcī || 13 ||
aṃḍaja jāraja śvetaja udvīja | pṛthvī pāṇī sakal̤āṃce bīja |
aiseṃ heṃ navala coja | sṛṣṭiracaneceṃ || 14 ||
aiseṃ heṃ navala coja | sṛṣṭiracaneceṃ || 14 ||
cyāri khāṇī cyāri vāṇī | cauryāsi lakṣa jīvayonī |
nirmāṇa jhāle loka tinī | piṃḍabrahmāṃḍa || 15 ||
nirmāṇa jhāle loka tinī | piṃḍabrahmāṃḍa || 15 ||
mul̤īṃ aṣṭadhā prakṛtī | avaghe pāṇyāpāsūna janmatī |
pāṇī nastāṃ maratī | sakal̤a prāṇī || 16 ||
pāṇī nastāṃ maratī | sakal̤a prāṇī || 16 ||
navhe anumānāceṃ bolaṇeṃ | yācā barā pratyayeṃ gheṇeṃ |
vedaśāstreṃ purāṇeṃ | pratyayeṃ ghyāvīṃ || 17 ||
vedaśāstreṃ purāṇeṃ | pratyayeṃ ghyāvīṃ || 17 ||
jeṃ āpalyā pratyayā yenā | teṃ anumānika ghyāvenā |
pratyayāviṇa sakal̤a janā | vevasāye nāhīṃ || 18 ||
pratyayāviṇa sakal̤a janā | vevasāye nāhīṃ || 18 ||
vevasāye pravṛttī nivṛttī | dohiṃkaḍe pāhije pracitī |
pracitīviṇa anumāneṃ asatī| te vivekahīna || 19 ||
pracitīviṇa anumāneṃ asatī| te vivekahīna || 19 ||
aisā sṛṣṭiracanecā vicāra | saṃkal̤ita bolilā prakāra |
ātāṃ vistārācā saṃhāra | tohi aikā || 20 ||
ātāṃ vistārācā saṃhāra | tohi aikā || 20 ||
mul̤āpāsūna sevaṭavarī | avaghā ātmārāmaci karī |
karī āṇi vivarī | yethāyogya || 21 ||
karī āṇi vivarī | yethāyogya || 21 ||
puḍheṃsaṃvhāra niropilā | śrotīṃ pāhije aikilā |
itukyāuparī jālā | samāsa pūrṇa || 22 ||
itukyāuparī jālā | samāsa pūrṇa || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ubhāraṇinirūpaṇanāma samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : pralayanirūpaṇa || śrīrāma ||
śrīrāmasamartha || pṛthvīsa hoīla aṃta | bhūtāṃsa māṃḍela kalpāṃta |
aisā samācāra sādhyaṃta | śāstrīṃ niropilā || 1 ||
aisā samācāra sādhyaṃta | śāstrīṃ niropilā || 1 ||
śata varuṣeṃ anāvṛṣṭi | teṇeṃ jal̤ela he sṛṣṭi |
parvata mātī aisī pṛṣṭhī | bhūmīcī tarake || 2 ||
parvata mātī aisī pṛṣṭhī | bhūmīcī tarake || 2 ||
bārā kal̤īṃ sūryamaṃḍal̤ā | kirṇāpāsūna nighatī jvāl̤ā |
śata varuṣeṃ bhūgol̤ā | dahana hoye || 3 ||
śata varuṣeṃ bhūgol̤ā | dahana hoye || 3 ||
siṃdhuravarṇa vasuṃdharā | jvāl̤ā lāgatī phaṇivarā |
to āhāl̤ona sarārāṃ | viṣa vamī || 4 ||
to āhāl̤ona sarārāṃ | viṣa vamī || 4 ||
tyā viṣācyā jvāl̤ā nighatī | teṇeṃ pātāl̤eṃ jal̤atī |
māhāpāvakeṃ bhasma hotī| pātāl̤a loka || 5 ||
māhāpāvakeṃ bhasma hotī| pātāl̤a loka || 5 ||
tetheṃ māhābhūteṃ khaval̤atī | pral̤ayevāta suṭatī |
pral̤ayepāvaka vāḍhatī| cahūṃkaḍe || 6 ||
pral̤ayepāvaka vāḍhatī| cahūṃkaḍe || 6 ||
tetheṃ akrā rudra khaval̤ale | bārā sūrya kaḍakaḍile |
pāvakamātra yekavaṭale | pral̤ayekāl̤īṃ || 7 ||
pāvakamātra yekavaṭale | pral̤ayekāl̤īṃ || 7 ||
vāyo vijāṃce taḍākhe | teṇeṃ pṛthvī avaghī tarakhe |
kaṭhiṇatva avagheṃci phāṃke | cahuṃkaḍe || 8 ||
kaṭhiṇatva avagheṃci phāṃke | cahuṃkaḍe || 8 ||
tetheṃ merūcī koṇa gaṇanā | koṇa sāṃbhāl̤ila koṇā |
caṃdra sūrya tārāṃgaṇā | mūsa jālī || 9 ||
caṃdra sūrya tārāṃgaṇā | mūsa jālī || 9 ||
pṛthvīneṃ virī sāṃḍilī | avaghī dhagadhagāyemāna jālī |
brahmāṃḍabhaṭī jal̤ona gelī | yekasarāṃ || 10 ||
brahmāṃḍabhaṭī jal̤ona gelī | yekasarāṃ || 10 ||
jal̤oni virī sāṃḍilī | viśeṣa māhāvṛṣṭī jālī ||
teṇeṃ pṛthvī virālī| jal̤āmadheṃ ||
11 || bhājalā cunā jal̤īṃ vire | taisā pṛthvīsa dhīra na dhare |
virī sāṃḍuniyā tvareṃ | jal̤īṃ mil̤ālī || 12 ||
virī sāṃḍuniyā tvareṃ | jal̤īṃ mil̤ālī || 12 ||
śeṣa kūrma vāṟhāva gelā | pṛthvīcā ādhāra tuṭalā |
satva sāṃḍūna jal̤ālā | mil̤ona gelī || 13 ||
satva sāṃḍūna jal̤ālā | mil̤ona gelī || 13 ||
tetheṃ pral̤ayemegha ucalale | kaṭhiṇa ghoṣeṃ garjinale |
akhaṃḍa vijā kaḍakaḍile | dhvani ghoṣa ||14 ||
akhaṃḍa vijā kaḍakaḍile | dhvani ghoṣa ||14 ||
parvataprāye paḍatī gārā | parvata uḍatī aisā vārā |
nibiḍa tayā aṃdhakārā| upamāci nāhīṃ || 15 ||
nibiḍa tayā aṃdhakārā| upamāci nāhīṃ || 15 ||
siṃdhu nadyā ekavaṭalyā | neṇo nabhīṃhūna ricavalyā |
saṃdhica nāhīṃ dhārā mil̤ālyā | akhaṃḍa pāṇī || 16 ||
saṃdhica nāhīṃ dhārā mil̤ālyā | akhaṃḍa pāṇī || 16 ||
tetheṃ macha mūrma sarpa paḍatī | parvatāsārikhe disatī |
garjanā hotāṃ misal̤atī | jal̤āṃta jal̤eṃ || 17 ||
garjanā hotāṃ misal̤atī | jal̤āṃta jal̤eṃ || 17 ||
sapta siṃdhu āvarṇīṃ gele | āvarṇaveḍe mokal̤e jāle |
jal̤arūpa jāliyāṃ khaval̤ale | pral̤ayepāvaka || 18 ||
jal̤arūpa jāliyāṃ khaval̤ale | pral̤ayepāvaka || 18 ||
brahmāṃḍāaisā tapta loho | śoṣī jal̤ācā samūho |
taise jal̤āsa jāleṃ pāho | apūrva moṭheṃ|| 19 ||
taise jal̤āsa jāleṃ pāho | apūrva moṭheṃ|| 19 ||
teṇeṃ āṭona geleṃ pāṇī | asaṃbhāvya mājalā vanhī |
tayā vanhīsa kelī jhaḍapaṇī | pral̤ayavāteṃ || 20 ||
tayā vanhīsa kelī jhaḍapaṇī | pral̤ayavāteṃ || 20 ||
dīpāsa pālava ghātalā | taisā pral̤ayepāvaka vijhālā |
puḍheṃ vāyo prabal̤alā | asaṃbhāvya || 21 ||
puḍheṃ vāyo prabal̤alā | asaṃbhāvya || 21 ||
udaṃḍa pokal̤ī thoḍā vārā | teṇeṃ vital̤ona gelā sārā |
paṃcabhūtāṃcā pasārā | āṭopalā || 22 ||
paṃcabhūtāṃcā pasārā | āṭopalā || 22 ||
mahadbhūta mūl̤amāyā| vismaraṇeṃ vitul̤e kāyā |
padārthamātra rāhāvayā | ṭhāva nāhīṃ|| 23 ||
padārthamātra rāhāvayā | ṭhāva nāhīṃ|| 23 ||
dṛśya halakālol̤eṃ neleṃ | jaḍa caṃcal̤a vitul̤aleṃ |
yāuparī śāśvata uraleṃ | parabrahma teṃ || 24 ||
yāuparī śāśvata uraleṃ | parabrahma teṃ || 24 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde pral̤ayenāma samāsa cauthā ||
samāsa pāṃcavā : kahāṇīnirūpaṇa || śrīrāma ||
śrīrāmasamartha || koṇī yeka doghe jaṇa | pṛthvī phiratī udāsīna |
kāl̤akramaṇeṃ lāgūna | kathā āraṃbhilī || 1 ||
kāl̤akramaṇeṃ lāgūna | kathā āraṃbhilī || 1 ||
śrotā puse vaktayāsī | kāhāṇī sāṃgā jī baravīsī |
vaktā mhaṇe śrotayāsī | sāvadha aikeṃ || 2 ||
vaktā mhaṇe śrotayāsī | sāvadha aikeṃ || 2 ||
yekeṃ strīpuruṣeṃ hotīṃ | ubhayetāṃmadheṃ bahu prīti |
yekarūpeṃci vartatī | bhinna nāhīṃ || 3 ||
yekarūpeṃci vartatī | bhinna nāhīṃ || 3 ||
aisā kāṃhīṃ yeka kāl̤a loṭalā | tayāṃsa yeka putra jālā |
kāryakartā āṇi bhalā | sarvaviṣīṃ || 4 ||
kāryakartā āṇi bhalā | sarvaviṣīṃ || 4 ||
puḍheṃ tyāsahi jālā kumara | to pityāhūna ātura |
kāṃhīṃ tadardha catura | vyāpakapaṇeṃ || 5 ||
kāṃhīṃ tadardha catura | vyāpakapaṇeṃ || 5 ||
teṇeṃ vyāpa udaṃḍa kelā | bahuta kanyāputra vyālā |
udaṃḍa loka saṃcilā | nānā prakāreṃ || 6 ||
udaṃḍa loka saṃcilā | nānā prakāreṃ || 6 ||
tyācā putra jeṣṭha | to ajñāna āṇi rāgiṭa |
athavā cukatā nīṭa | saṃvhāra karī || 7 ||
athavā cukatā nīṭa | saṃvhāra karī || 7 ||
pitā ugāca baisalā | lekeṃ bahuta vyāpa kelā |
sarvajña jāṇatā bhalā | jeṣṭha putra || 8 ||
sarvajña jāṇatā bhalā | jeṣṭha putra || 8 ||
nātu tyāceṃ ardha jāṇeṃ | paṇatu to kāṃhīṃca neṇe |
cukatāṃ saṃvhāraṇeṃ | māhā krodhī || 9 ||
cukatāṃ saṃvhāraṇeṃ | māhā krodhī || 9 ||
leka sakal̤āṃce pāl̤aṇa karī | nātu mel̤avī varicāvarī |
paṇatu cukalyāṃ saṃvhāra karī | akasmāta || 10 ||
paṇatu cukalyāṃ saṃvhāra karī | akasmāta || 10 ||
nemastapaṇeṃ vaṃśa vāḍhalā | vistāra udaṃḍaci jālā |
aisā bahuta kāl̤a gelā | ānaṃdarūpa || 11 ||
aisā bahuta kāl̤a gelā | ānaṃdarūpa || 11 ||
vistāra vāḍhalā gaṇavenā | vaḍilāṃsa koṇīca māninā |
paraspareṃ kiṃta manā | bahuta paḍilā || 12 ||
paraspareṃ kiṃta manā | bahuta paḍilā || 12 ||
udaṃḍa gharakaḻo lāgalā | teṇeṃ kityeka saṃvhāra jālā |
vipaṭa paḍileṃ thora thorāṃlā | bebaṃda jāleṃ || 13 ||
vipaṭa paḍileṃ thora thorāṃlā | bebaṃda jāleṃ || 13 ||
neṇapaṇeṃ bharī bharale | maga te avagheca saṃvhārale |
jaise yādava nimāle | unmattapaṇeṃ || 14 ||
jaise yādava nimāle | unmattapaṇeṃ || 14 ||
bāpa leka nātu paṇatu | sakal̤āṃcā jālā nipātu |
kanyā putra hetu mātu | aṇumātra nāhīṃ || 15 ||
kanyā putra hetu mātu | aṇumātra nāhīṃ || 15 ||
aisī kāhāṇī jo vivaralā | to janmāpāsūna suṭalā |
śrotā vaktā dhanya jālā | pracitīneṃ || 16 ||
śrotā vaktā dhanya jālā | pracitīneṃ || 16 ||
aisī kāhāṇī apūrva je te | udaṃḍa vel̤a hota jāte |
itakeṃ bolona gosāvī te | nivāṃta jāle || 17 ||
itakeṃ bolona gosāvī te | nivāṃta jāle || 17 ||
āmacī kāhāṇī saro | tumace aṃtarīṃ bharo |
aiseṃ bolaṇeṃ vivaro | koṇītarī || 18 ||
aiseṃ bolaṇeṃ vivaro | koṇītarī || 18 ||
cukata vāṃkata āṭhavaleṃ | etukeṃ saṃkal̤ita bolileṃ |
nyūnapūrṇa kṣmā keleṃ | pāhije śrotīṃ || 19 ||
nyūnapūrṇa kṣmā keleṃ | pāhije śrotīṃ || 19 ||
aisī kāhāṇī niraṃtara | vivekeṃ aikatī je nara |
dāsa mhaṇe jaggodhāra | teci āritī || 20 ||
dāsa mhaṇe jaggodhāra | teci āritī || 20 ||
tyā jagoddhārāceṃ lakṣaṇa | kele pāhije vivaraṇa |
sāra nivaḍāveṃ nirūpaṇa | yāsa bolije || 21 ||
sāra nivaḍāveṃ nirūpaṇa | yāsa bolije || 21 ||
nirūpaṇīṃ pratyayeṃ vivarāveṃ | nānā tatvakoḍeṃ ukalāveṃ |
samajatāṃ samajatāṃ vhāveṃ | niḥsaṃdeha || 22 ||
samajatāṃ samajatāṃ vhāveṃ | niḥsaṃdeha || 22 ||
vivarona pāhātāṃ aṣṭa deha | puḍheṃ sahajaci niḥsaṃdeha |
akhaṃḍa nirūpaṇeṃ rāhe | samādhāna || 23 ||
akhaṃḍa nirūpaṇeṃ rāhe | samādhāna || 23 ||
tatvāṃcā galbalā jetheṃ | nivāṃta kaiceṃ asela tetheṃ |
yākāraṇeṃ gulliparateṃ | koṇīyekeṃ asāveṃ || 24 ||
yākāraṇeṃ gulliparateṃ | koṇīyekeṃ asāveṃ || 24 ||
aisā sūkṣma saṃvāda | kelāci karāvā viśada |
puḍhile samāsīṃ laghubodha | sāvadha aikā || 25 ||
puḍhile samāsīṃ laghubodha | sāvadha aikā || 25 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kahāṇīnirūpaṇanāma samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : laghubodha || śrīrāma ||
śrīrāma || jeṃ bolijetī paṃcatatveṃ | tyāṃcī abhyāsāyā nāveṃ |
taduparī svānubhaveṃ | rūpīṃ jāṇāvīṃ || 1 ||
taduparī svānubhaveṃ | rūpīṃ jāṇāvīṃ || 1 ||
yāmadheṃ śāśvata koṇa | āṇī aśāśvata koṇa |
aiseṃ karāveṃ vivaraṇa | pratyayāceṃ || 2 ||
aiseṃ karāveṃ vivaraṇa | pratyayāceṃ || 2 ||
paṃcabhūtāṃcā vicāra | nāṃvarūpa sārāsāra |
toci bolilā nirdhāra | sāvadha aīkā || 3 ||
toci bolilā nirdhāra | sāvadha aīkā || 3 ||
pṛthvī āpa teja vāyo ākāśa | nāveṃ bolilīṃ sāvakāsa |
ātāṃ rūpācā viśvāsa | śravaṇeṃ dharāvā || 4 ||
ātāṃ rūpācā viśvāsa | śravaṇeṃ dharāvā || 4 ||
pṛthvī mhaṇije te dharaṇī | āpa mhaṇije teṃ pāṇī |
teja mhaṇije agni taraṇī | satejādika || 5 ||
teja mhaṇije agni taraṇī | satejādika || 5 ||
vāyo mhaṇije to vārā | ākāśa mhaṇije paisa sārā |
ātāṃ śāśvata teṃ vicārā | āpale manīṃ|| 6 ||
ātāṃ śāśvata teṃ vicārā | āpale manīṃ|| 6 ||
yeka śīta cāṃcapāveṃ| mhaṇije varma paḍe ṭhāveṃ |
taiseṃ thoḍyā anubhaveṃ | bahuta jāṇāve || 7 ||
taiseṃ thoḍyā anubhaveṃ | bahuta jāṇāve || 7 ||
pṛthvī racateṃ āṇi khacateṃ | heṃ toṃ pratyayāsa yeteṃ |
nānā racanā hota jāte | sṛṣṭimadheṃ || 8 ||
nānā racanā hota jāte | sṛṣṭimadheṃ || 8 ||
mhaṇauna racateṃ teṃ khacateṃ | āpa teṃ hi āṭona jāte |
teja hi pragaṭona vijhateṃ | vāreṃ hi rāhe ||9 ||
teja hi pragaṭona vijhateṃ | vāreṃ hi rāhe ||9 ||
avakāśa nāmamātra āhe | teṃ hi vicāritā na rāhe |
evaṃ paṃcabhūtika rāhe | heṃ toṃ ghaḍenā || 10 ||
evaṃ paṃcabhūtika rāhe | heṃ toṃ ghaḍenā || 10 ||
aisā pāṃcā bhūtāṃcā hā vistāra | nāsivaṃta hā nirdhāra |
śāśvata ātmā nirākāra | satya jāṇāvā || 11 ||
śāśvata ātmā nirākāra | satya jāṇāvā || 11 ||
to ātmā koṇāsa kal̤enā | jñāneṃviṇa ākal̤enā |
mhaṇoniyāṃ saṃtajanā | vicārāveṃ || 12 ||
mhaṇoniyāṃ saṃtajanā | vicārāveṃ || 12 ||
vicāritāṃ sajjanāṃsī | te mhaṇatī kīṃ avināsī |
janma mṛtyu ātmayāsī | boloṃca naye || 13 ||
janma mṛtyu ātmayāsī | boloṃca naye || 13 ||
nirākārīṃ bhāse ākara | āṇī ākārīṃ bhāse nirākāra |
nirākāra āṇī ākāra | vivekeṃ vol̤akhāvā || 14 ||
nirākāra āṇī ākāra | vivekeṃ vol̤akhāvā || 14 ||
nirākāra jāṇāvā nitya | ākāra jāṇāvā anitya |
yāsa bolije nityānitya | vicāraṇā || 15 ||
yāsa bolije nityānitya | vicāraṇā || 15 ||
sārīṃ bhāse asāra | āṇi asārīṃ bhāse sāra |
sārāsāra vicāra | śodhūna pāhāvā || 16 ||
sārāsāra vicāra | śodhūna pāhāvā || 16 ||
paṃcabhūtika teṃ māika | paraṃtu bhāse aneka |
āṇi ātmā yeka | vyāpūna ase || 17 ||
āṇi ātmā yeka | vyāpūna ase || 17 ||
cahuṃ bhūtāṃmadheṃ gagana | taiseṃ gaganīṃ ase saghana |
nehaṭūna pāhatāṃ abhinna | gagana āṇi vastu || 18 ||
nehaṭūna pāhatāṃ abhinna | gagana āṇi vastu || 18 ||
upādhīyogeṃci ākāśa | upādhī nastāṃ nirābhāsa |
nirābhāsa teṃ avināśa | taiseṃ gagana || 19 ||
nirābhāsa teṃ avināśa | taiseṃ gagana || 19 ||
ātāṃ aso he vivaṃcanā | paraṃtu jeṃ pāhātāṃ nāsenā |
teṃ ge teṃci anumānā | vivekeṃ āṇāveṃ || 20 ||
teṃ ge teṃci anumānā | vivekeṃ āṇāveṃ || 20 ||
paramātmā to nirākāra | jāṇije hā vicāra sāra |
āṇī āpaṇa koṇa hā vicāra | pāhilā pāhije || 21 ||
āṇī āpaṇa koṇa hā vicāra | pāhilā pāhije || 21 ||
dehāsa aṃta yetāṃ | vāyo jāto tatvatā |
heṃ laṭikeṃ mhaṇāla tarī ātāṃ | svāsosvāsa dhārāvā || 22 ||
heṃ laṭikeṃ mhaṇāla tarī ātāṃ | svāsosvāsa dhārāvā || 22 ||
svāsa koṃḍatāṃ deha paḍe | deha paḍatāṃ mhaṇatī maḍeṃ |
maḍyāsa kartutva na ghaḍe | kadākāl̤īṃ || 23 ||
maḍyāsa kartutva na ghaḍe | kadākāl̤īṃ || 23 ||
dehāvegal̤ā vāyo na karī | vāyovegal̤ā deha na karī |
vicāra pāhātāṃ kāṃhīṃca na karī | yekāvegal̤eṃ yeka || 24 ||
vicāra pāhātāṃ kāṃhīṃca na karī | yekāvegal̤eṃ yeka || 24 ||
ugeṃca pāhātaṃ manuṣya dise | vicāra ghetāṃ kāṃhīṃ nase |
abhedabhaktīceṃ lakṣaṇa aiseṃ | vol̤akhāveṃ || 25 ||
abhedabhaktīceṃ lakṣaṇa aiseṃ | vol̤akhāveṃ || 25 ||
kartā āpaṇa aise mhaṇāveṃ | tarī āpaleṃ ichesārikheṃ vhāveṃ |
ichesārikheṃ na hotāṃ mānāveṃ | avagheṃca vāva || 26 ||
ichesārikheṃ na hotāṃ mānāveṃ | avagheṃca vāva || 26 ||
mhaṇona kartā navhe kiṃ āpaṇa | tetheṃ bhoktā kaiṃcā koṇa |
heṃ vicārāceṃ lakṣaṇa | avicāreṃ na ghaḍe || 27 ||
heṃ vicārāceṃ lakṣaṇa | avicāreṃ na ghaḍe || 27 ||
avicāra āṇi vicāra | jaisā prakāśa aṃdhakāra |
vikāra āṇi nirvikāra | yeka navhe kīṃ || 28 ||
vikāra āṇi nirvikāra | yeka navhe kīṃ || 28 ||
jetheṃ nāhīṃ vivaṃcanā | tetheṃ kāṃhīṃca cālenā |
khareṃ teṃci anumānā | kadā na ye || 29 ||
khareṃ teṃci anumānā | kadā na ye || 29 ||
pratyayāsa bolije nyāye | apratyaye to anyāye |
jātyāṃdhāsa parīkṣā kāye | nānā ratnācī || 30 ||
jātyāṃdhāsa parīkṣā kāye | nānā ratnācī || 30 ||
mhaṇona jñātā dhanya dhanya | jo nirguṇeṃsī ananya |
ātmanivedaneṃ mānya | parama puruṣa || 31 ||
ātmanivedaneṃ mānya | parama puruṣa || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde laghubodhanāma samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : pratyaya vivaraṇa || śrīrāma ||
śrīrāma || nirmal̤a ābhāsa nirābhāsa | tayāsa dṛṣṭāṃta ākāśa |
ākāśa mhaṇije avakāśa | pasaralā paisa || 1 ||
ākāśa mhaṇije avakāśa | pasaralā paisa || 1 ||
ādhīṃ paisa maga padārtha | pratyaye pāhātāṃ yathārtha |
pratyayeṃviṇa pāhātāṃ vertha | sakal̤a kāṃhīṃ || 2 ||
pratyayeṃviṇa pāhātāṃ vertha | sakal̤a kāṃhīṃ || 2 ||
brahma mhaṇije teṃ niścal̤a | ātmā mhaṇije to caṃcal̤a |
tayāsa dṛṣṭāṃta keval̤a | vāyo jāṇāvā || 3 ||
tayāsa dṛṣṭāṃta keval̤a | vāyo jāṇāvā || 3 ||
ghaṭākāśa dṛṣṭāṃta brahmācā | ghaṭabiṃba dṛṣṭāṃta ātmyācā |
vivaratāṃ artha dohīṃcā | bhinna āhe || 4 ||
vivaratāṃ artha dohīṃcā | bhinna āhe || 4 ||
bhūta mhaṇije jitukeṃ jāleṃ | jāleṃ tituke nimāleṃ |
caṃcal̤a āleṃ āṇī geleṃ | aiseṃ jāṇāveṃ || 5 ||
caṃcal̤a āleṃ āṇī geleṃ | aiseṃ jāṇāveṃ || 5 ||
avidyā jaḍa ātmā caṃcal̤a | jaḍa karpūra ātmā anal̤a |
donī jal̤ona tatkāl̤a | vijhona jātī || 6 ||
donī jal̤ona tatkāl̤a | vijhona jātī || 6 ||
brahma ākāśa niścal̤a jātī | ātmā vāyo caṃcal̤a jātī |
parīkṣavaṃta parīkṣitī | khareṃ kiṃ khoṭeṃ || 7 ||
parīkṣavaṃta parīkṣitī | khareṃ kiṃ khoṭeṃ || 7 ||
jaḍa aneka ātmā yeka | aisā ātānātmāviveka |
jagā vartavitā jagannāyeka | tayāsa mhaṇāveṃ || 8 ||
jagā vartavitā jagannāyeka | tayāsa mhaṇāveṃ || 8 ||
jaḍa anātmā cetavī ātmā | sarvīṃ varte sarvātmā |
avaghā mil̤ona caṃcal̤ātmā | niścal̤a navhe || 9 ||
avaghā mil̤ona caṃcal̤ātmā | niścal̤a navhe || 9 ||
niścal̤a teṃ parabrahma | jetheṃ nāhīṃ dṛśyabhrama |
vimal̤a brahma teṃ nibhrama | jaiseṃ taiseṃ || 10 ||
vimal̤a brahma teṃ nibhrama | jaiseṃ taiseṃ || 10 ||
ādhī ātmānātmāviveka thora | maga sārāsāravicāra |
sārāsāravicāreṃ saṃvhāra | prakṛtīcā || 11 ||
sārāsāravicāreṃ saṃvhāra | prakṛtīcā || 11 ||
vicāreṃ prakṛtī saṃvhāre | dṛśya astāṃca vosare |
aṃtarātmā nirguṇīṃ saṃcare | adhyātmaśravaṇeṃ || 12 ||
aṃtarātmā nirguṇīṃ saṃcare | adhyātmaśravaṇeṃ || 12 ||
caḍhatā artha lāgalā | tarī aṃtarātmā caḍhataci gelā |
utaralyā artheṃ utaralā | bhūmaṃḍal̤īṃ || 13 ||
utaralyā artheṃ utaralā | bhūmaṃḍal̤īṃ || 13 ||
arthāsārikhā ātmā hoto | jikaḍe nelā tikaḍe jāto |
anumāneṃ saṃdehīṃ paḍato | kāṃhīṃyeka || 14 ||
anumāneṃ saṃdehīṃ paḍato | kāṃhīṃyeka || 14 ||
nisaṃdeha artha cālilā| tarī ātmā nisaṃdehaci jālā |
anumāna-artheṃ jālā | anumānarūpī || 15 ||
anumāna-artheṃ jālā | anumānarūpī || 15 ||
navarasika artha cāle | śrote tadrūpaci jāle |
cāṭapaṇeṃ hoūna gele | cāṭaci avaghe || 16 ||
cāṭapaṇeṃ hoūna gele | cāṭaci avaghe || 16 ||
jaisā jaisā ghaḍe saṃga | taise guhyarāce raṃga |
yākāraṇeṃ uttama mārga | pāhona dharāvā || 17 ||
yākāraṇeṃ uttama mārga | pāhona dharāvā || 17 ||
uttama anneṃ bolata gele | tarī mana annākāraci jāleṃ |
lāvaṇya vaniteceṃ varṇileṃ | tarī mana tetheṃci baise || 18 ||
lāvaṇya vaniteceṃ varṇileṃ | tarī mana tetheṃci baise || 18 ||
padārthavarṇana avagheṃ | kitī mhaṇona sāṃgāveṃ |
paraṃtu aṃtarīṃ samajāveṃ | hoye kiṃ navhe || 19 ||
paraṃtu aṃtarīṃ samajāveṃ | hoye kiṃ navhe || 19 ||
jeṃ jeṃ dekhileṃ āṇī aikileṃ | teṃ aṃtarīṃ dṛḍha baisaleṃ |
hita anhita parīkṣileṃ | parīkṣavaṃtīṃ || 20 ||
hita anhita parīkṣileṃ | parīkṣavaṃtīṃ || 20 ||
yākāraṇeṃ sarva sāṃḍāveṃ | yeka devāsa dhuṃḍāveṃ |
tarīcavarma paḍe ṭhāveṃ | kāṃhīṃyeka || 21 ||
tarīcavarma paḍe ṭhāveṃ | kāṃhīṃyeka || 21 ||
nānā sukheṃ deveṃ kelīṃ | lokeṃ tayāsa cukalīṃ |
aisīṃ cukatāṃ ca gelīṃ | janmavarī || 22 ||
aisīṃ cukatāṃ ca gelīṃ | janmavarī || 22 ||
sarva sāṃḍūna śodhā majalā | aiseṃ devaci bolilā |
lokīṃ śabda amānya kelā | bhagavaṃtācā || 23 ||
lokīṃ śabda amānya kelā | bhagavaṃtācā || 23 ||
mhaṇona nānā duḥkheṃ bhogitī | sarvakāl̤a kaṣṭī hotī |
manīṃ sukhaci ichitī | parī teṃ kaiṃceṃ || 24 ||
manīṃ sukhaci ichitī | parī teṃ kaiṃceṃ || 24 ||
udaṃḍa sukha jayā lāgaleṃ | veḍeṃ tayāsa cukaleṃ |
sukha sukha mhaṇatāca meleṃ | duḥkha bhogitāṃ || 25 ||
sukha sukha mhaṇatāca meleṃ | duḥkha bhogitāṃ || 25 ||
śāhāṇyāneṃ aiseṃ na karāveṃ | sukha hoye teṃci karāveṃ |
devāsī dhuṃḍita jāveṃ | brahmāṃḍāparateṃ || 26 ||
devāsī dhuṃḍita jāveṃ | brahmāṃḍāparateṃ || 26 ||
mukhya devaci ṭhāīṃ paḍilā | maga kāye uṇeṃ tayālā |
loka veḍe vivekālā | sāṃḍūna jātī || 27 ||
loka veḍe vivekālā | sāṃḍūna jātī || 27 ||
vivekāceṃ phal̤a teṃ sukha | avivekāceṃ phal̤a teṃ duḥkha |
yāṃta mānela teṃ avaśyaka | keleṃ pāhije || 28 ||
yāṃta mānela teṃ avaśyaka | keleṃ pāhije || 28 ||
kartayāsī vol̤akhāveṃ | yāsa viveka mhaṇāveṃ
viveka sāṃḍitāṃ vhāveṃ | parama duḥkhī || 29 ||
viveka sāṃḍitāṃ vhāveṃ | parama duḥkhī || 29 ||
ātāṃ aso heṃ bolaṇeṃ | kartyāsa vol̤akhaṇeṃ |
āpaleṃ hita vicakṣaṇeṃ | cukoṃ naye || 30 ||
āpaleṃ hita vicakṣaṇeṃ | cukoṃ naye || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde pratyaya vivaraṇanāma samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : kartā nirūpaṇa || śrīrāma ||
śrīrāma || śrotā mhaṇe vaktayāsī | koṇa kartā niścayeṃsīṃ |
salal̤a sṛṣṭi brahmāṃḍāsī | koṇeṃ keleṃ || 1 ||
salal̤a sṛṣṭi brahmāṃḍāsī | koṇeṃ keleṃ || 1 ||
tava bolilā sabhānāyeka | je bolike yekāhūna yeka |
yā bolaṇyāce kautuka | śrotīṃ sādara aikāveṃ || 2 ||
yā bolaṇyāce kautuka | śrotīṃ sādara aikāveṃ || 2 ||
yeka mhaṇatī kartā deva | yeka mhaṇatī koṇa deva |
āpulālā abhiprāva | bolate jāle || 3 ||
āpulālā abhiprāva | bolate jāle || 3 ||
uttama madhyama kaniṣṭha | bhāvartheṃ bolatī paṣṭa |
āpulālī upāsanā śreṣṭha | mānitī janīṃ || 4 ||
āpulālī upāsanā śreṣṭha | mānitī janīṃ || 4 ||
koṇīyeka aiseṃ mhaṇatī | kartā deva maṃgal̤amūrtī |
yeka mhaṇatī sarasvatī | sarva karī || 5 ||
yeka mhaṇatī sarasvatī | sarva karī || 5 ||
yeka mhaṇatī kartā bhairava | yeka mhaṇatī khaṃḍerāva |
yeka mhaṇatī bīredeva | yeka mhaṇatī bhagavatī || 6 ||
yeka mhaṇatī bīredeva | yeka mhaṇatī bhagavatī || 6 ||
yeka mhaṇatī naraharī | yeka mhaṇatī banaśaṃkarī |
yeka mhaṇatī sarva karī | nārāyeṇu || 7 ||
yeka mhaṇatī sarva karī | nārāyeṇu || 7 ||
yeka mhaṇatī śrīrāma kartā | yeka mhaṇatī śrīkṛṣṇa kartā |
yeka mhaṇatī bhagavaṃta kartā | keśavarāja || 8 ||
yeka mhaṇatī bhagavaṃta kartā | keśavarāja || 8 ||
yeka mhaṇatī pāṃḍuraṃga | yeka mhaṇatī śrīraṃga |
yeka mhaṇatī jhoṭīṃga | sarva karī || 9 ||
yeka mhaṇatī jhoṭīṃga | sarva karī || 9 ||
yeka mhaṇatī muṃjyā kartā | yeka mhaṇatī sūrya kartā |
yeka mhaṇatī agna kartā | sakal̤a kāṃhīṃ || 10 ||
yeka mhaṇatī agna kartā | sakal̤a kāṃhīṃ || 10 ||
yeka mhaṇatī lakṣmī karī | yeka mhaṇatī mārutī karī |
yeka mhaṇatī dharatrī karī | sarva kāṃhī || 11 ||
yeka mhaṇatī dharatrī karī | sarva kāṃhī || 11 ||
yeka mhaṇatī tukāī | yeka mhaṇatī yemāī |
yeka mhaṇatī saṭavāī | sarvakarī | 12 ||
yeka mhaṇatī saṭavāī | sarvakarī | 12 ||
yeka mhaṇatī bhārgava kartā | yeka mhaṇatī vāmana kartā |
yeka mhaṇatī paramātmā kartā | yekaci āhe || 13 ||
yeka mhaṇatī paramātmā kartā | yekaci āhe || 13 ||
yeka mhaṇatī viraṇā kartā | yeka mhaṇatī basvaṃṇā kartā |
yeka mhaṇatī revaṃṇā kartā | sarva kāṃhīṃ || 14 ||
yeka mhaṇatī revaṃṇā kartā | sarva kāṃhīṃ || 14 ||
yeka mhaṇatī raval̤ayā kartā | yeka mhaṇatī svāmī kārtika kartā |
yeka mhaṇatī veṃkaṭeśa kartā | sarva kāṃhīṃ || 15 ||
yeka mhaṇatī veṃkaṭeśa kartā | sarva kāṃhīṃ || 15 ||
yeka mhaṇatī guru kartā | yeka mhaṇatī datta kartā |
yeka mhaṇatī mukhya kartā | voḍhyā jagannatha || 16 ||
yeka mhaṇatī mukhya kartā | voḍhyā jagannatha || 16 ||
yeka mhaṇatī brahmā kartā | yeka mhaṇatī viṣṇu kartā |
yeka mhaṇatī maheśa kartā | niścayeṃsīṃ || 17 ||
yeka mhaṇatī maheśa kartā | niścayeṃsīṃ || 17 ||
yeka mhaṇatī prajanya kartā | yeka mhaṇatī vāyo kartā |
yeka mhaṇatī karūna akartā | nirguṇa deva || 18 ||
yeka mhaṇatī karūna akartā | nirguṇa deva || 18 ||
yeka mhaṇatī māyā karī | yeka mhaṇatī jīva karī |
yeka mhaṇatī sarva karī | prārabdhayoga || 19 ||
yeka mhaṇatī sarva karī | prārabdhayoga || 19 ||
yeka mhaṇatī pretna karī | yeka mhaṇatī svabhāva karī |
yeka mhaṇatī koṇa karī | koṇa jāṇe || 20 ||
yeka mhaṇatī koṇa karī | koṇa jāṇe || 20 ||
aisā kartyācā vicāra | pusatāṃ bharalā bajāra |
ātāṃ koṇāceṃ uttara | khareṃ mānāveṃ || 21 ||
ātāṃ koṇāceṃ uttara | khareṃ mānāveṃ || 21 ||
jehiṃ jo deva mānilā | kartā mhaṇatī tayālā |
aisā lokāṃcā galbalā | vosarenā || 22 ||
aisā lokāṃcā galbalā | vosarenā || 22 ||
āpulālyā sābhimāneṃ niścayeci kelā maneṃ |
yācā vicāra pāhāṇeṃ | ghaḍecinā || 23 ||
yācā vicāra pāhāṇeṃ | ghaḍecinā || 23 ||
bahu lokāṃcā bahu vicāra | avaghā rāhoṃ dyā bājāra |
paraṃtu yācā vicāra | aisā āhe || 24 ||
paraṃtu yācā vicāra | aisā āhe || 24 ||
śrotīṃ vhāveṃ sāvadhāna | niścayeṃ toḍāvā anumāna |
pratyaye mānāvā pramāṇa | jāṇate puruṣīṃ || 25 ||
pratyaye mānāvā pramāṇa | jāṇate puruṣīṃ || 25 ||
jeṃ jeṃ kartayāneṃ keleṃ | teṃ teṃ tyāuparī jāleṃ |
kartyāpūrvīṃ āḍal̤aleṃ | na pāhije kīṃ || 26 ||
kartyāpūrvīṃ āḍal̤aleṃ | na pāhije kīṃ || 26 ||
keleṃ teṃ paṃcabhūtika | āṇi paṃcabhūtika brahmādika |
tarī bhūtāṃśeṃ paṃcabhūtika | keleṃ teṃ ghaḍenā || 27 ||
tarī bhūtāṃśeṃ paṃcabhūtika | keleṃ teṃ ghaḍenā || 27 ||
paṃcabhūtāṃsa vegal̤eṃ karāveṃ | maga kartyāsa vol̤akhāveṃ |
paṃcabhūtika teṃ svabhāveṃ | kartyāṃsa āleṃ || 28 ||
paṃcabhūtika teṃ svabhāveṃ | kartyāṃsa āleṃ || 28 ||
paṃcabhūtāṃvegal̤eṃ nirguṇa | tetheṃ nāhīṃ kartepaṇa |
nirvikārāsa vikāra koṇa | lāūṃ śake || 29 ||
nirvikārāsa vikāra koṇa | lāūṃ śake || 29 ||
nirguṇāsa kartavya na ghaḍe | saguṇa jālyāṃta sāṃpaḍe |
ātāṃ kartavyatā koṇekaḍe | bareṃ pāhā || 30 ||
ātāṃ kartavyatā koṇekaḍe | bareṃ pāhā || 30 ||
laṭikyācā kartā koṇa | heṃ pusaṇeṃci apramāṇa |
mhaṇoni heṃci pramāṇa | jeṃ svabhāveṃci jāleṃ || 31 ||
mhaṇoni heṃci pramāṇa | jeṃ svabhāveṃci jāleṃ || 31 ||
yeka saguṇa yeka nirguṇa | koṭheṃ lāūṃ kartepaṇa |
yā arthāceṃ vivaraṇa | bareṃ pāhā || 32 ||
yā arthāceṃ vivaraṇa | bareṃ pāhā || 32 ||
saguṇeṃ saguṇa keleṃ | tarī teṃ pūrvīṃca āhe jāleṃ |
nirguṇāsa kartavya lāvileṃ | navace kīṃ kadā || 33 ||
nirguṇāsa kartavya lāvileṃ | navace kīṃ kadā || 33 ||
yetheṃ kartāci disenā | pratyaye āṇāvā anumānā |
dṛśya satyatveṃ asenā | mhaṇoniyāṃ || 34 ||
dṛśya satyatveṃ asenā | mhaṇoniyāṃ || 34 ||
keleṃ teṃ avagheṃca laṭikeṃ | tarī kartā heṃ bolaṇeṃci phikeṃ |
vaktā mhaṇe re vivekeṃ | bareṃ pāhā || 35 ||
vaktā mhaṇe re vivekeṃ | bareṃ pāhā || 35 ||
bareṃ pāhātā pratyaye ālā | tarī kāṃ karāvā galbalā |
pracita āliyāṃ āpaṇālā | aṃtaryāmīṃ || 36 ||
pracita āliyāṃ āpaṇālā | aṃtaryāmīṃ || 36 ||
ātāṃ aso heṃ bolaṇeṃ | vivekī toci heṃ jāṇe |
pūrvapakṣa lāge uḍavaṇeṃ | yeravīṃ anurvāca || 37 ||
pūrvapakṣa lāge uḍavaṇeṃ | yeravīṃ anurvāca || 37 ||
taṃva śrotā karī prasna | dehīṃ sukhaduḥkhabhoktā koṇa |
puḍheṃ heṃci nirūpaṇa | bolileṃ ase ||38 ||
puḍheṃ heṃci nirūpaṇa | bolileṃ ase ||38 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kartānirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : ātmāvivaraṇa || śrīrāma ||
śrīrāma || ātmayāsa śerīrayogeṃ | udvega ciṃtā karaṇeṃ lāge |
śarīrayogeṃ ātmā jage | heṃ toṃ pagaṭaci āhe || 1 ||
śarīrayogeṃ ātmā jage | heṃ toṃ pagaṭaci āhe || 1 ||
deha annaci khāyenā | tarī ātmā kadāpi jagenā |
atmyāviṇa cetanā | dehāsa kaiṃcī || 2 ||
atmyāviṇa cetanā | dehāsa kaiṃcī || 2 ||
heṃ yekāvegal̤eṃ yeka | karūṃ jātāṃ nirārthaka |
ubhayeyogeṃ koṇīyeka | kārya cāle || 3 ||
ubhayeyogeṃ koṇīyeka | kārya cāle || 3 ||
dehālā nāhīṃ cetanā | atmyāsa padārtha ucalenā |
svapnabhojaneṃ bharenā | poṭa kāṃhīṃ || 4 ||
svapnabhojaneṃ bharenā | poṭa kāṃhīṃ || 4 ||
ātmā svapnāvastheṃta jāto | paraṃtu dehāmadhyeṃ hi asato |
nidasurepaṇeṃ khājavito | camatkāra pāhā|| 5 ||
nidasurepaṇeṃ khājavito | camatkāra pāhā|| 5 ||
annaraseṃ vāḍhe śarīra | śarīrapramāṇeṃ vicāra |
vṛddhapaṇīṃ tadanaṃtara | donī lāhānāl̤atī || 6 ||
vṛddhapaṇīṃ tadanaṃtara | donī lāhānāl̤atī || 6 ||
uttama dravya deha khāto | dehayogeṃ ātmā bhulato |
vismaraṇeṃ śuddhi sāṃḍito | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
vismaraṇeṃ śuddhi sāṃḍito | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
dehāneṃ ghetaleṃ vīṣa | ātmā jāye sāvakāsa |
vāḍhaṇeṃ moḍaṇeṃ ātmayāsa | nemasta āhe || 8 ||
vāḍhaṇeṃ moḍaṇeṃ ātmayāsa | nemasta āhe || 8 ||
vāḍhaṇeṃ moḍaṇeṃ jāṇeṃ yeṇeṃ | sukha duḥkha dehāceni guṇeṃ |
nāna prakāreṃ bhogaṇeṃ | ātmayāsa ghaḍe || 9 ||
nāna prakāreṃ bhogaṇeṃ | ātmayāsa ghaḍe || 9 ||
vārul̤a mhaṇije pokal̤a | muṃgyāṃce mārgaci sakal̤a |
taiseṃci heṃ keval̤a | śarīra jāṇāveṃ || 10 ||
taiseṃci heṃ keval̤a | śarīra jāṇāveṃ || 10 ||
śarīrīṃ nāḍīca kheṭā | nāḍīmadhyeṃ pokal̤a vāṭā |
lāhāna thora sagaṭā| dāṭalyā nāḍī ||11 ||
lāhāna thora sagaṭā| dāṭalyā nāḍī ||11 ||
prāṇī annodaka gheto | tyācā annarasa hoto |
tyāsa vāyo pravartato | svāsosvāseṃ || 12 ||
tyāsa vāyo pravartato | svāsosvāseṃ || 12 ||
nāḍīdvārāṃ dhāṃve jīvana | jīvanāmadheṃ khel̤e pavana |
tyā pavanāsarisā jāṇa | ātmāhi vivare || 13 ||
tyā pavanāsarisā jāṇa | ātmāhi vivare || 13 ||
tṛṣeneṃ śokaleṃ śarīra | ātmyāsa kal̤e hā vicāra |
maga uṭhavūna śarīra | cālavī udakākaḍe || 14 ||
maga uṭhavūna śarīra | cālavī udakākaḍe || 14 ||
udaka māge śabda bolavī | mārga pāhona śarīra cālavī |
śarīra avagheṃ ca hālavī | prasaṃgānusāra || 15 ||
śarīra avagheṃ ca hālavī | prasaṃgānusāra || 15 ||
kṣudhā lāgate aiseṃ jāṇato | maga dehālā uṭhavito |
ācyāvācyā bolavito | jyāsī tyāsī || 16 ||
ācyāvācyā bolavito | jyāsī tyāsī || 16 ||
bāyekāṃta mhaṇe jāleṃ jāleṃ | deha soval̤eṃ karūna āṇileṃ |
pāyāṃta bharūna cālavileṃ | tāṃtaḍīṃ tāṃtaḍīṃ || 17 ||
pāyāṃta bharūna cālavileṃ | tāṃtaḍīṃ tāṃtaḍīṃ || 17 ||
tyāsī pātrāvarī baisavileṃ | netrīṃ bharona pātra pāhileṃ|
hātākaravīṃ āraṃbhileṃ | āpośana || 18 ||
hātākaravīṃ āraṃbhileṃ | āpośana || 18 ||
hātākaravīṃ grāsa ucalavī | mukhī jāūna mukha pasaravī |
dātāṃkaravīṃ cāvavī | neṭeṃ neṭeṃ || 19 ||
dātāṃkaravīṃ cāvavī | neṭeṃ neṭeṃ || 19 ||
āpaṇa jivhemadheṃ khel̤e | pāhāto parimal̤asohal̤e |
keṃsa kāḍī khaḍā kal̤e | tatkāl̤a thuṃkī || 20 ||
keṃsa kāḍī khaḍā kal̤e | tatkāl̤a thuṃkī || 20 ||
āl̤aṇī kal̤atāṃ mīṭha māge | bāyalesi mhaṇe āge kāṃge |
ḍol̤e tāūna pāhoṃ lage | rāgeṃ rāgeṃ || 21 ||
ḍol̤e tāūna pāhoṃ lage | rāgeṃ rāgeṃ || 21 ||
nānā annaci goḍī | nānā raseṃ svāda nivaḍī |
tikhaṭa lāgatāṃ mastaka jhāḍī | āṇī khoṃkī || 23 ||
tikhaṭa lāgatāṃ mastaka jhāḍī | āṇī khoṃkī || 23 ||
mirapuḍī ghātalī phāra | kāyaseṃ kariteṃ khāpara |
jivhekaravīṃ kaṭhiṇottara | bolavī rāgeṃ || 24 ||
jivhekaravīṃ kaṭhiṇottara | bolavī rāgeṃ || 24 ||
ājya udaṃḍa jevilā | saveṃca tā|
mbyā ucalilā | ghal̤aghal̤āṃ gheūṃ lāgalā| sāvakāsa|| 25 ||
mbyā ucalilā | ghal̤aghal̤āṃ gheūṃ lāgalā| sāvakāsa|| 25 ||
dehīṃ sukhaduḥkhabhoktā | to yeka ātmāci pāhātāṃ |
ātmyāviṇa deha vṛthā | maḍeṃ hoye || 26 ||
ātmyāviṇa deha vṛthā | maḍeṃ hoye || 26 ||
manācyā anaṃta vṛtti | jāṇaṇeṃ teci ātmasthiti |
trailokīṃ jitukyā vektī | tadāṃtarīṃ ātmā || 27 ||
trailokīṃ jitukyā vektī | tadāṃtarīṃ ātmā || 27 ||
jagāmadhyeṃ jagadātmā | viśvāmadheṃ viśvātmā |
sarva cālavī sarvātmā | nānā rūpeṃ || 28 ||
sarva cālavī sarvātmā | nānā rūpeṃ || 28 ||
huṃge cākhe aike dekheṃ | mṛda kaṭhiṇa vol̤akhe |
śīta uṣṇa ṭhāukeṃ | tatkāl̤a hoye || 29 ||
śīta uṣṇa ṭhāukeṃ | tatkāl̤a hoye || 29 ||
sāvadhapaṇeṃ lāghavī | bahuta karī uṭhāṭhevī |
yā dhūrtācyā ugavī | dhūrtaci karī || 30 ||
yā dhūrtācyā ugavī | dhūrtaci karī || 30 ||
vāyosarisā parimal̤a yeto | pari to parimal̤a vital̤ona jāto |
vāyo dhul̤ī gheunī yeto | parī te hi jāye || 31 ||
vāyo dhul̤ī gheunī yeto | parī te hi jāye || 31 ||
śīta uṣṇa vāyosariseṃ | suvāseṃ athavā kuvāseṃ |
asije parī sāvakāseṃ | tagaṇeṃ na ghaḍe || 32 ||
asije parī sāvakāseṃ | tagaṇeṃ na ghaḍe || 32 ||
vāyosarise roga yetī | vāyosarisī bhūteṃ dhāṃvatī |
dhūra āṇī dhukaṭeṃ yetī | vāyosaveṃ || 33 ||
dhūra āṇī dhukaṭeṃ yetī | vāyosaveṃ || 33 ||
vāyosaveṃ kāṃhīṃca jagenā | ātmyāsaveṃ vāyo tagenā |
ātmyācī capal̤atā jāṇā | adhika āhe || 34 ||
ātmyācī capal̤atā jāṇā | adhika āhe || 34 ||
vāyo kaṭhiṇāsa āḍato | ātmā kaṭhiṇa bhedūna jāto |
kaṭhiṇa pāhoṃ tarī to | chedehinā || 35 ||
kaṭhiṇa pāhoṃ tarī to | chedehinā || 35 ||
vāyo jhaḍajhaḍāṃ vāje | ātmā kāṃhīṃca na vāje |
moneṃci aṃtarīṃ samaje | vivarona pāhātāṃ || 36 ||
moneṃci aṃtarīṃ samaje | vivarona pāhātāṃ || 36 ||
śarīrāsa bareṃ keleṃ | teṃ ātmayāsa pāvaleṃ |
śarīrayogeṃ jāleṃ | samādhāna || 37 ||
śarīrayogeṃ jāleṃ | samādhāna || 37 ||
dehāvegal̤e upāye nānā | karitāṃ ātmayāsa pāvenā |
samādhāna pāve vāsanā | dehāceni || 38 ||
samādhāna pāve vāsanā | dehāceni || 38 ||
dehaātmayāceṃ kautuka | pāhoṃ jātāṃ heṃ aneka |
dehāvegal̤ī āḍaṇuka | ātmayāsa hoye || 39 ||
dehāvegal̤ī āḍaṇuka | ātmayāsa hoye || 39 ||
yeka asatāṃ udaṃḍa ghaḍe | vegal̤eṃ pāhātāṃ kāṃhīṃca na ghaḍe |
vivekeṃ trilokīṃ pavāḍe | dehātmayogeṃ || 40 ||
vivekeṃ trilokīṃ pavāḍe | dehātmayogeṃ || 40 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ātmavivaraṇanāma samāsa navāvā ||
samāsa dahāvā : śikavaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
śrīrāma || pālemāl̤ā sumanamāl̤ā | phal̤amāl̤ā bījamāl̤ā |
pāṣāṇamāl̤ā kavaḍemāl̤ā | sutreṃ cālatī || 1 ||
pāṣāṇamāl̤ā kavaḍemāl̤ā | sutreṃ cālatī || 1 ||
sphaṭikamāl̤ā moharemāl̤ā | kāṣṭhamāl̤ā gaṃdhamāl̤ā |
dhātumāl̤ā ratnamāl̤ā | jāl̤yā voli cāṃdove || 2 ||
dhātumāl̤ā ratnamāl̤ā | jāl̤yā voli cāṃdove || 2 ||
parī heṃ taṃtūneṃ cālateṃ| taṃtū nastāṃ viṣkal̤īta hoteṃ|
taiseṃ mhaṇoṃ ātmayāteṃ| tarī sāhitya na paḍe || 3 ||
taiseṃ mhaṇoṃ ātmayāteṃ| tarī sāhitya na paḍe || 3 ||
taṃtūsa maṇī vovilā| taṃtūmadhyeṃci rāhilā |
ātmā sarvāṃgīṃ vyāpalā | pāhānā kāṃ|| 4 ||
ātmā sarvāṃgīṃ vyāpalā | pāhānā kāṃ|| 4 ||
ātmā capal̤a sahajaguṇeṃ | dorī kāye cal̤oṃ jāṇe |
mhaṇona dṛṣṭāṃta deṇeṃ | sāhitya na ghaḍe || 5 ||
mhaṇona dṛṣṭāṃta deṇeṃ | sāhitya na ghaḍe || 5 ||
nānā vallīṃta jal̤āṃśa | usāṃmadhyeṃ dāṭalā rasa |
parī to rasa āṇī bākasa | yeka navhe || 6 ||
parī to rasa āṇī bākasa | yeka navhe || 6 ||
dehī ātmā deha anātmā | tyāhūna para to paramātmā |
niraṃjanāsa upamā | asecinā || 7 ||
niraṃjanāsa upamā | asecinā || 7 ||
rāyāpāsūna raṃkavarī | avaghyā manuṣyāṃciyāṃ hārī |
sagaṭa samāna sarī | kaisī karāvī || 8 ||
sagaṭa samāna sarī | kaisī karāvī || 8 ||
deva dānava mānava | nīca yonī hīna jīva |
pāpī sukṛti abhiprāva | udaṃḍa āhe || 9 ||
pāpī sukṛti abhiprāva | udaṃḍa āhe || 9 ||
yekāṃśeṃ jaga cāle | parī sāmarthya vegal̤āleṃ |
yekāsaṃge mukta keleṃ | yekāsaṃgeṃ ravarava || 10 ||
yekāsaṃge mukta keleṃ | yekāsaṃgeṃ ravarava || 10 ||
sākara mātī pṛthvī hoye | parī te mātī khātāṃ na ye |
garal̤a āpa navhe kāye | parī teṃ khoṭeṃ || 11 ||
garal̤a āpa navhe kāye | parī teṃ khoṭeṃ || 11 ||
puṇyātmā āṇī pāpātmā | dohiṃkaḍe aṃtarātmā |
sādhu bhoṃdu sīmā | sāṃḍūṃca naye || 12 ||
sādhu bhoṃdu sīmā | sāṃḍūṃca naye || 12 ||
aṃtara yeka toṃ khareṃ | parī sāṃgāteṃ gheūṃ na yetī māhāre |
paṃḍita āṇi cāṭeṃ poreṃ | yeka kaisīṃ || 13 ||
paṃḍita āṇi cāṭeṃ poreṃ | yeka kaisīṃ || 13 ||
manuṣya āṇi gadhaḍe | rājahaṃsa āṇi koṃbaḍeṃ |
rāje āṇi mākaḍeṃ | eka kaisīṃ || 14 ||
rāje āṇi mākaḍeṃ | eka kaisīṃ || 14 ||
bhāgīrathīceṃ jal̤a āpa | morī saṃvadaṇī teṃhi āpa |
kuścil̤a udaka alpa | sevavenā || 15 ||
kuścil̤a udaka alpa | sevavenā || 15 ||
yākāraṇeṃ ācāraśuddha | tyāuparī vicāraśuddha |
vītarāgī āṇi subuddha | aisā pāhije || 16 ||
vītarāgī āṇi subuddha | aisā pāhije || 16 ||
śūrāṃhūna mānileṃ laṃḍī | tarī yuddhaprasaṃgīṃ narakāḍī |
śrīmaṃta sāṃḍūna barāḍī | sevitā kaiseṃ || 17 ||
śrīmaṃta sāṃḍūna barāḍī | sevitā kaiseṃ || 17 ||
yekā udakeṃ sakal̤a jāleṃ | parī pāhona pāhije sevileṃ |
sagaṭa avagheṃca ghetaleṃ | tarī teṃ mūrkhapaṇa || 18 ||
sagaṭa avagheṃca ghetaleṃ | tarī teṃ mūrkhapaṇa || 18 ||
jīvanāceṃca jāleṃ anna | annāceṃ jāleṃ vamana |
parī vamanāceṃ bhojana | karitāṃ na ye || 19 ||
parī vamanāceṃ bhojana | karitāṃ na ye || 19 ||
taiseṃ niṃdya soḍūnadyāveṃ | vaṃdya teṃ hṛdaīṃ dharāveṃ |
satkīrtīneṃ bharāveṃ| bhūmaṃḍal̤a || 20 ||
satkīrtīneṃ bharāveṃ| bhūmaṃḍal̤a || 20 ||
uttamāṃsi uttama māne| kaniṣṭhāṃsa teṃ na māne |
mhaṇauna karaṃṭe devāneṃ | karūna ṭhevale || 21 ||
mhaṇauna karaṃṭe devāneṃ | karūna ṭhevale || 21 ||
sāṃḍā avagheṃ karaṃṭapaṇa | dharāveṃ uttama lakṣaṇa |
harikathā purāṇa śravaṇa | nīti nyāye ||22 ||
harikathā purāṇa śravaṇa | nīti nyāye ||22 ||
vartayācāviveka | rājī rākhaṇeṃ sakal̤a loka |
hal̤uhal̤u puṇyaloka| karīta jāve|| 23 ||
hal̤uhal̤u puṇyaloka| karīta jāve|| 23 ||
mulāce cālīneṃ cālāveṃ | mulācyā manogateṃ bolāveṃ |
taiseṃ janāsa sikavāveṃ | hal̤uhal̤u || 24 ||
taiseṃ janāsa sikavāveṃ | hal̤uhal̤u || 24 ||
mukhya manogata rākhaṇeṃ | heṃci cāturyācīṃ lakṣaṇeṃ |
catura to caturāṃga jāṇeṃ | itara tīṃ veḍīṃ || 25 ||
catura to caturāṃga jāṇeṃ | itara tīṃ veḍīṃ || 25 ||
veḍyāsa veḍeṃ mhaṇoṃ naye | varma kadāpi boloṃ naye|
tarīca ghaḍe digvijaye | nispṛhāsī || 26||
tarīca ghaḍe digvijaye | nispṛhāsī || 26||
udaṃḍa sthal̤īṃ udaṃḍa prasaṃga | jāṇoni karaṇeṃ yethāsāṃga |
prāṇimātrācā aṃtaraṃga | hoūna jāveṃ || 27 ||
prāṇimātrācā aṃtaraṃga | hoūna jāveṃ || 27 ||
manogata rākhona jātāṃ | paraspareṃ hoye avastā |
manogata toḍitāṃ vevastāṃ | barī nāhīṃ || 28 ||
manogata toḍitāṃ vevastāṃ | barī nāhīṃ || 28 ||
yākāraṇeṃ manogata | rākhela to moṭhā mahaṃta |
manogata rākhatāṃ samasta | voḍhona yetī || 29 ||
manogata rākhatāṃ samasta | voḍhona yetī || 29 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śikavaṇanirūpaṇanāma samāsa dahāvā ||
daśaka terāvā samāpta ||
