സമാസ പഹിലാ : ആത്മാനാത്മവിവേക ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദുസരാ : സാരാസാരനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ തിസരാ : ഉഭാരണീനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ചൌഥാ : പ്രലയനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പാംചവാ : കഹാണീനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സഹാവാ : ലഘുബോധ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സാതവാ : പ്രത്യയ വിവരണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ആഠവാ : കര്താ നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ നവവാ : ആത്മാവിവരണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദഹാവാ : ശികവണനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പഹിലാ : ആത്മാനാത്മവിവേക ॥ ശ്രീരാമ ॥
ആത്മാനാത്മവിവേക കരാവാ । കരൂന ബരാ വിവരാവാ ।
വവരോന സദൃഢ ധരാവാ । ജീവാമധേം ॥ ൧ ॥
വവരോന സദൃഢ ധരാവാ । ജീവാമധേം ॥ ൧ ॥
ആത്മാ കോണ അനാത്മാ കോണ । ത്യാചേം കരാവേം വിവരണ ।
തേംചി ആതാം നിരൂപണ । സാവധ ഐകാ ॥ ൨ ॥
തേംചി ആതാം നിരൂപണ । സാവധ ഐകാ ॥ ൨ ॥
ച്യാരി ഖാണീ ച്യാരി വാണീ । ചൌര്യാസി ലക്ഷ ജീവപ്രാണീ ।
സംഖ്യാ ബോലിലീ പുരാണീം । വര്തതീ ആതാം ॥ ൩ ॥
സംഖ്യാ ബോലിലീ പുരാണീം । വര്തതീ ആതാം ॥ ൩ ॥
നാനാ പ്രകാരീചീം ശരീരേം । സൃഷ്ടീംത ദിസതീ അപാരേം ।
തയാമധേം നിര്ധാരേം । ആത്മാ കവണു ॥ ൪ ॥
തയാമധേം നിര്ധാരേം । ആത്മാ കവണു ॥ ൪ ॥
ദൃഷ്ടീമധേം പാഹാതോ । ശ്രവണാമധ്യേം ഐകതോ ।
രസനേമധ്യേം സ്വാദ ഘേതോ । പ്രത്യക്ഷ ആതാം ॥൫ ॥
രസനേമധ്യേം സ്വാദ ഘേതോ । പ്രത്യക്ഷ ആതാം ॥൫ ॥
ഘ്രാണാമധേം വാസ ഘേതോ । സര്വാംഗീ തോ സ്പര്ശതോ ।
വാചേമധേം ബോലവിതോ । ജാണോനി ശബ്ദ ॥ ൬॥
വാചേമധേം ബോലവിതോ । ജാണോനി ശബ്ദ ॥ ൬॥
സാവധാന ആണി ചംചള । ചഹുംകഡേ ചളവള ।
യേകലാചി ചാലവീ സകള । ഇംദ്രിയേംദ്വാരാ ॥ ൭ ॥
യേകലാചി ചാലവീ സകള । ഇംദ്രിയേംദ്വാരാ ॥ ൭ ॥
പായേ ചാലവീ ഹാത ഹാലവീ । ഭൃകുടീ പാലവീ ഡോളാ ഘാലവീ ।
സംകേതഖുണാ ബോലവീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൮ ॥
സംകേതഖുണാ ബോലവീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൮ ॥
ധിടാഈ ലാജവീ ഖാജവീ । ഖോംകവീ വോകവീ ഥുംകവീ ।
അന്ന ജേഊന ഉദക സേവീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൯ ॥
അന്ന ജേഊന ഉദക സേവീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൯ ॥
മളമൂത്രത്യാഗ കരീ । ശരീരമാത്ര സാവരീ ।
പ്രവൃത്തി നിവൃത്തി വിവരീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൦ ॥
പ്രവൃത്തി നിവൃത്തി വിവരീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൦ ॥
ഐകേ ദേഖേ ഹുംഗേ ചാഖേ । നാനാ പ്രകാരേം വോളഖേ ।
സംതോഷ പാവേ ആണീ ധാകേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൧ ॥
സംതോഷ പാവേ ആണീ ധാകേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൧ ॥
ആനംദ വിനോദ ഉദേഗ ചിംതാ । കായാ ഛ്യായാ മായാ മമതാ ।
ജീവിത്വേം പാവേ നാനാ വേഥാ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൨ ॥
ജീവിത്വേം പാവേ നാനാ വേഥാ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൨ ॥
പദാര്ഥാചീ ആസ്ഥാ ധരീ । ജനീം വാഈട ബരേം കരീ ।
ആപല്യാം രാഖേ പരാവ്യാം മാരീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൩ ॥
ആപല്യാം രാഖേ പരാവ്യാം മാരീ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൩ ॥
യുധ്യേ ഹോതാം ദോഹീകഡേ । നാനാ ശരീരീം വാവഡേ ।
പരസ്പരേം പാഡീ പഡേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൪ ॥
പരസ്പരേം പാഡീ പഡേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൪ ॥
തോ യേതോ ജാതോ ദേഹീം വര്തതോ । ഹാസതോ രഡതോ പ്രസ്താവതോ ।
സമര്ഥ കരംടാ ഹോതോ । വ്യാപാസാരിഖാ ॥ ൧൫ ॥
സമര്ഥ കരംടാ ഹോതോ । വ്യാപാസാരിഖാ ॥ ൧൫ ॥
ഹോതോ ലംഡീ ഹോതോ ബളകട । ഹോതോ വിദ്യാവംത ഹോതോ ധട ।
ന്യായേവംത ഹോതോ ഉത്ധട । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൬ ॥
ന്യായേവംത ഹോതോ ഉത്ധട । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൬ ॥
ധീര ഉദാര ആണി കൃപേണ । വേഡാ ആണി വിചക്ഷണ ।
ഉഛക ആണി സഹിഷ്ണ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൭ ॥
ഉഛക ആണി സഹിഷ്ണ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൭ ॥
വിദ്യാ കുവിദ്യാ ദോഹികഡേ । ആനംദരൂപ വാവഡേ ।
ജേഥേം തേഥേം സര്വാംകഡേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൮ ॥
ജേഥേം തേഥേം സര്വാംകഡേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൮ ॥
നിജേ ഉഠേ ബൈസേ ചാലേ । ധാവേ ധാവഡീ ഡോലേ തോലേ ।
സോഇരേ ധായേരേ കേലേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൯ ॥
സോഇരേ ധായേരേ കേലേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൧൯ ॥
പോഥീ വാചീ അര്ഥ സാംഗേ । താള ധരീ ഗാഊം ലാഗേ ।
വാദ വേവാദ വാഉഗേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൨൦ ॥
വാദ വേവാദ വാഉഗേ । തോചി ആത്മാ ॥ ൨൦ ॥
ആത്മാ നസ്താം ദേഹാംതരീം । മഗ തേം പ്രേത സചരാചരീം ।
ദേഹസംഗേം ആത്മാ കരീം । സര്വ കാംഹീം ॥ ൨൧ ॥
ദേഹസംഗേം ആത്മാ കരീം । സര്വ കാംഹീം ॥ ൨൧ ॥
യേകേംവിണ യേക കായേ । കാമാ നയേ വായാം ജായേ ।
മ്ഹണോനി ഹാ ഉപായേ । ദേഹയോഗേം ॥ ൨൨ ॥
മ്ഹണോനി ഹാ ഉപായേ । ദേഹയോഗേം ॥ ൨൨ ॥
ദേഹ അനിത്യ ആത്മാ നിത്യ । ഹാചി വിവേക നിത്യാനിത്യ ।
അവഘേം സൂക്ഷ്മാചേം കൃത്യ । ജാണതീ ജ്ഞാനീ ॥ ൨൩ ॥
അവഘേം സൂക്ഷ്മാചേം കൃത്യ । ജാണതീ ജ്ഞാനീ ॥ ൨൩ ॥
പിംഡീ ദേഹധര്താ ജീവ । ബ്രഹ്മാംഡീം ദേഹധര്താ ശിവ ।
ഈശ്വരതനുചതുഷ്ടയേ സര്വ । ഈശ്വര ധര്താ ॥ ൨൪ ॥
ഈശ്വരതനുചതുഷ്ടയേ സര്വ । ഈശ്വര ധര്താ ॥ ൨൪ ॥
ത്രിഗുണാപര്താ ജോ ഈശ്വര । അര്ധനാരീനടേശ്വര ।
സകള സൃഷ്ടീചാ വിസ്താര । തേഥൂന ജാലാ ॥ ൨൫ ॥
സകള സൃഷ്ടീചാ വിസ്താര । തേഥൂന ജാലാ ॥ ൨൫ ॥
ബരവേം വിചാരൂന പാഹീം । സ്ത്രീ പുരുഷ തേഥേം നാഹീം ।
ചംചളരൂപ യേതേം കാംഹീം । പ്രത്യയാസീ ॥ ൨൬ ॥
ചംചളരൂപ യേതേം കാംഹീം । പ്രത്യയാസീ ॥ ൨൬ ॥
മുളീംഹൂന സേംവടവരീ । ബ്രഹ്മാദി പിപ്ലീകാ ദേഹധാരീ ।
നിത്യാനിത്യ വിവേക ചതുരീം । ജാണിജേ ഐസാ ॥ ൨൭ ॥
നിത്യാനിത്യ വിവേക ചതുരീം । ജാണിജേ ഐസാ ॥ ൨൭ ॥
ജഡ തിതുകേം അനിത്യ । ആണി സൂക്ഷ്മ തിതുകേം നിത്യ ।
യാഹിമധ്യേം നിത്യാനിത്യ । പുഢേം നിരോപിലേം ॥ ൨൮ ॥
യാഹിമധ്യേം നിത്യാനിത്യ । പുഢേം നിരോപിലേം ॥ ൨൮ ॥
സ്ഥൂള സൂക്ഷ്മ വോലാംഡിലേം । കാരണ മാഹാകാരാണ സാംഡിലേം ।
വിരാട ഹിരണ്യഗര്ഭ ഖംഡിലേം । വിവേകാനേം ॥ ൨൯ ॥
വിരാട ഹിരണ്യഗര്ഭ ഖംഡിലേം । വിവേകാനേം ॥ ൨൯ ॥
അവ്യാകൃത മൂളപ്രകൃതീ। തേഥേം ജാഊന ബൈസലീ വൃത്തീ ।
തേം വൃത്തി വ്ഹാവയാ നിവൃത്തി । നിരൂപണ ഐകാ ॥ ൩൦ ॥
തേം വൃത്തി വ്ഹാവയാ നിവൃത്തി । നിരൂപണ ഐകാ ॥ ൩൦ ॥
ആത്മാനാത്മാവിവേക ബോലിലാ । ചംചളാത്മാ പ്രത്യയാ ആലാ ।
പുഢിലേ സമാസീം നിരോപിലാ । സാരാസാര വിചാര ॥ ൩൧ ॥
പുഢിലേ സമാസീം നിരോപിലാ । സാരാസാര വിചാര ॥ ൩൧ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ആത്മാനാത്മാവിവേകനാമ സമാസ പഹിലാ ॥
സമാസ ദുസരാ : സാരാസാരനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമസമര്ഥ ॥ ഐകാ സാരാസാര വിചാര । ഉഭാരലേം ജഗഡംബര ।
ത്യാംത കോണ സാര കോണ അസാര । വിവേകേം വോളഖാവാ ॥ ൧ ॥
ത്യാംത കോണ സാര കോണ അസാര । വിവേകേം വോളഖാവാ ॥ ൧ ॥
ദിസേല തേം നാസേല । ആണി യേഈല തേം ജാഈല ।
ജേം അസതചി അസേല । തേംചി സാര ॥ ൨ ॥
ജേം അസതചി അസേല । തേംചി സാര ॥ ൨ ॥
മാഗാം ആത്മാനാത്മാവിവേക ബോലിലാ । അനാത്മാ വോളഖോന സാംഡിലാ ।
ആത്മാ ജാണതാം ലാഗലാ । മുളീംചാ മൂളതംതു ॥ ൩ ॥
ആത്മാ ജാണതാം ലാഗലാ । മുളീംചാ മൂളതംതു ॥ ൩ ॥
മുളീം ജേ രാഹിലീ വൃത്തി । ജാലീ പാഹിലേ നിവൃത്തി ।
സാരാസാര വിചാര ശ്രോതീം । ബരാ പാഹാവാ ॥ ൪ ॥
സാരാസാര വിചാര ശ്രോതീം । ബരാ പാഹാവാ ॥ ൪ ॥
നിത്യാനിത്യ വിവേക കേലാ । ആത്മാ നിത്യസാ നിവഡിലാ ।
നിവൃതീരൂപേം ഹേത ഉരലാ । നിരാകാരീം ॥൫ ॥
നിവൃതീരൂപേം ഹേത ഉരലാ । നിരാകാരീം ॥൫ ॥
ഹേത മ്ഹണിജേ തോ ചംചള । നിര്ഗുണ മ്ഹണിജേ നിശ്ചള ।
സാരാസാരവിചാരേം ചംചള । ഹോഊന ജാതേം ॥ ൬॥
സാരാസാരവിചാരേം ചംചള । ഹോഊന ജാതേം ॥ ൬॥
ചളേ മ്ഹണോനി തേം ചംചള । ന ചളേ മ്ഹണോനി നിശ്ചള ।
നിശ്ചളീം ഉഡേ ചംചള । നിശ്ചയേസീം ॥ ൭ ॥
നിശ്ചളീം ഉഡേ ചംചള । നിശ്ചയേസീം ॥ ൭ ॥
ജ്ഞാന ആണി ഉപാസനാ । ദോനീ യേകചി പാഹാനാ ।
ഉപാസനേകരിതാം ജനാ । ജഗോദ്ധാര ॥ ൮ ॥
ഉപാസനേകരിതാം ജനാ । ജഗോദ്ധാര ॥ ൮ ॥
ദ്രഷ്ടാ സാക്ഷീ ജാണതാ । ജ്ഞാനധന ചൈതന്യസത്താ ।
ജ്ഞാന ദേവചി തത്വതാ । ബരേം പാഹാ ॥ ൯ ॥
ജ്ഞാന ദേവചി തത്വതാ । ബരേം പാഹാ ॥ ൯ ॥
ത്യാ ജ്ഞാനാചേം വിജ്ഞാന ഹോതേം । ശോധൂന പാഹാ ബഹുത മതേം ।
ചംചള അവഘേം നാസതേം । യേണേം പ്രകാരേം ॥ ൧൦ ॥
ചംചള അവഘേം നാസതേം । യേണേം പ്രകാരേം ॥ ൧൦ ॥
നാസിവംത നാസേല കിം നാസേനാ । ഐസാ അനുമാനചി ആഹേ മനാ ।
തരീ തോ പുരുഷ സഹസാ ജ്ഞാനാ । അധികാര നവ്ഹേ ॥ ൧൧ ॥
തരീ തോ പുരുഷ സഹസാ ജ്ഞാനാ । അധികാര നവ്ഹേ ॥ ൧൧ ॥
നിത്യ നിശ്ചയേ കേലാ । സംദേഹ ഉരതചി ഗേലാ ।
തരീ തോ ജാണാവാ വാഹാവലാ । മാഹാ മൃഗജളീം ॥ ൧൨ ॥
തരീ തോ ജാണാവാ വാഹാവലാ । മാഹാ മൃഗജളീം ॥ ൧൨ ॥
ക്ഷയേചി നാഹീം ജോ അക്ഷഈ । വ്യാപകപണേം സര്വാം ഠാഈം ।
തേഥേ ഹേത സംദേഹ നാഹീം । നിര്വികാരീം ॥ ൧൩ ॥
തേഥേ ഹേത സംദേഹ നാഹീം । നിര്വികാരീം ॥ ൧൩ ॥
ജേം ഉദംഡ ഘനദാട । ആദ്യ മധ്യ സേവട ।
അചള അഢള അതുട । ജൈസേം തൈസേം ॥ ൧൪ ॥
അചള അഢള അതുട । ജൈസേം തൈസേം ॥ ൧൪ ॥
പാഹാതാം ജൈസേം ഗഗന । ഗഗനാഹൂന തേം സഘന ।
ജനചി നാഹീം നിരംജന । സദോദിത ॥ ൧൫ ॥
ജനചി നാഹീം നിരംജന । സദോദിത ॥ ൧൫ ॥
ചര്മചക്ഷു ജ്ഞാനചക്ഷു । ഹാ തോം അവഘാച പൂര്വപക്ഷു ।
നിര്ഗുണ ഠാഈംചാ അലക്ഷു । ലക്ഷവേനാ ॥ ൧൬ ॥
നിര്ഗുണ ഠാഈംചാ അലക്ഷു । ലക്ഷവേനാ ॥ ൧൬ ॥
സംഗത്യാഗേംവിണ കാംഹീം । പരബ്രഹ്മ ഹോണാര നാഹീം ।
സംഗത്യാഗ കരൂന പാഹീം । മൌന്യഗര്ഭാ ॥ ൧൭ ॥
സംഗത്യാഗ കരൂന പാഹീം । മൌന്യഗര്ഭാ ॥ ൧൭ ॥
നിര്ശതാം അവഘേംചി നിര്ശലേം । ചംചള തിതുകേം നിഘോന ഗേലേം।
നിശ്ചള പരബ്രഹ്മ ഉരലേം । തേംചി സാര ॥ ൧൮ ॥
നിശ്ചള പരബ്രഹ്മ ഉരലേം । തേംചി സാര ॥ ൧൮ ॥
ആഠവാ ദേഹ മൂള മായാ । നിര്ശോന ഗേല്യാ അഷ്ടകായാ ।
സാധു സാംഗതീ ഉപായാ । കൃപാളുപണേം ॥ ൧൯ ॥
സാധു സാംഗതീ ഉപായാ । കൃപാളുപണേം ॥ ൧൯ ॥
സോഹം ഹംസാ തത്വമസീ । തേം ബ്രഹ്മ തൂം ആഹേസീ ।
വിചാര പാഹാതാം സ്ഥിതി ഐസീ । സഹജചി ഹോതേ ॥ ൨൦ ॥
വിചാര പാഹാതാം സ്ഥിതി ഐസീ । സഹജചി ഹോതേ ॥ ൨൦ ॥
സാധക അസോന ബ്രഹ്മ ഉരലേം। തേഥേം വൃത്തിസുന്യ ജാലേം।
സാരാസാര വിചാരിലേം । യേണേം പ്രകാരേം ॥ ൨൧ ॥
സാരാസാര വിചാരിലേം । യേണേം പ്രകാരേം ॥ ൨൧ ॥
തേം താപേനാ നാ നിവേനാ । ഉജളേനാ നാ കാളവംഡേനാ ।
ഡഹുളേനാ നാ നിവളേനാ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥൨൨ ॥
ഡഹുളേനാ നാ നിവളേനാ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥൨൨ ॥
ദിസേനാ നാ ഭാസേനാ । ഉപജേനാ നാ നാസേനാ ।
തേം യേനാ നാ ജാഈനാ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൩ ॥
തേം യേനാ നാ ജാഈനാ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൩ ॥
തേം ഭിജേനാ നാ വാളേനാ । തേം വിഝേനാ നാ ജളേനാ।
ജയാസ കോണീച നേഈനാ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥൨൪ ॥
ജയാസ കോണീച നേഈനാ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥൨൪ ॥
ജേം സന്മുഖചി ചഹുംകഡേ । ജേഥേം ദൃശ്യ ഭാസ ഉഡേ ।
ധന്യ സാധു തോ പവാഡേ । നിര്വികാരീം ॥ ൨൫ ॥
ധന്യ സാധു തോ പവാഡേ । നിര്വികാരീം ॥ ൨൫ ॥
നിര്വികല്പീം കല്പനാതീത । തോചി വോളഖാവാ സംത ।
യേര അവഘേചി അസംത । ഭ്രമരൂപ ॥ ൨൬ ॥
യേര അവഘേചി അസംത । ഭ്രമരൂപ ॥ ൨൬ ॥
ഖോടേം സാംഡൂന ഖരേം ഘ്യാവേം । തരീച പരീക്ഷവംത മ്ഹണാവേം
അസാര സാംഡൂന സാര ഘ്യാവേം । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൭ ॥
അസാര സാംഡൂന സാര ഘ്യാവേം । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൭ ॥
ജാണതാം ജാണതാം ജാണീവ ജാതേ । ആപലീ വൃത്തി തദ്രൂപ ഹോതേ ।
ആത്മനിവേദന ഭക്തി തേ । ഐസീ ആഹേ॥ ൨൮ ॥
ആത്മനിവേദന ഭക്തി തേ । ഐസീ ആഹേ॥ ൨൮ ॥
വാച്യാംശേം ഭക്തി മുക്തി ബോലാവീ । ലക്ഷ്യാംശേം തദ്രൂപതാ വിവരാവീ ।
വിവരതാം ഹേതു നുരാവീ । തേ തദ്രൂപതാ ॥ ൨൯ ॥
വിവരതാം ഹേതു നുരാവീ । തേ തദ്രൂപതാ ॥ ൨൯ ॥
സദ്രൂപ ചിദ്രൂപ ആണി തദ്രൂപ । സസ്വരൂപ മ്ഹണിജേ ആപലേം രൂപ ।
ആപലേം രൂപ മ്ഹണിജേ അരൂപ । തത്വനിര്ശനാഉപരീ ॥ ൩൦ ॥
ആപലേം രൂപ മ്ഹണിജേ അരൂപ । തത്വനിര്ശനാഉപരീ ॥ ൩൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സാരാസാരനിരൂപണനാമ സമാസ ദുസരാ ॥
സമാസ തിസരാ : ഉഭാരണീനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമസമര്ഥ ॥ ബ്രഹ്മ ഘന ആണി പോകള । ആകാശാഹൂന വിശാള ।
നിര്മള ആണി നിശ്ചള । നിര്വികാരീ ॥ ൧ ॥
നിര്മള ആണി നിശ്ചള । നിര്വികാരീ ॥ ൧ ॥
ഐസേംചി അസതാം കിത്യേക കാള । തേഥേം ആരംഭലാ ഭൂഗോള ।
തയാ ഭൂഗോളാംചേ മൂള । സാവധ ഐകാ ॥ ൨ ॥
തയാ ഭൂഗോളാംചേ മൂള । സാവധ ഐകാ ॥ ൨ ॥
പരബ്രഹ്മ അസതാം നിശ്ചള । തേഥേം സംകല്പ ഉഠിലാ ചംചള ।
തയാസ ബോലിജേ കേവള । ആദിനാരായേണ ॥ ൩ ॥
തയാസ ബോലിജേ കേവള । ആദിനാരായേണ ॥ ൩ ॥
മൂളമായാ ജഗദേശ്വര । ത്യാസീച മ്ഹണിജേ ശഡ്ഗുണൈശ്വര ।
അഷ്ടധാ പ്രകൃതീചാ വിചാര । തേഥേം പാഹാ ॥ ൪ ॥
അഷ്ടധാ പ്രകൃതീചാ വിചാര । തേഥേം പാഹാ ॥ ൪ ॥
ഐലികഡേ ഗുണക്ഷോഭിണീ । തേഥേം ജന്മ ഘേതലാ ത്രിഗുണീം ।
മൂള വോംകാരാചീ മാംഡണീ । തേഥൂന ജാണാവീ ॥ ൫ ॥
മൂള വോംകാരാചീ മാംഡണീ । തേഥൂന ജാണാവീ ॥ ൫ ॥
അകര ഉകാര മകാര । തിനീ മിളോന വോംകാര ।
പുഢേം പംചഭൂതാംചാ വിസ്താര । വിസ്താരലാ ॥ ൬ ॥
പുഢേം പംചഭൂതാംചാ വിസ്താര । വിസ്താരലാ ॥ ൬ ॥
ആകാശ മ്ഹണിജേതേം അംതരാത്മ്യാസീ । തയാപാസൂന ജന്മ വായോസീ ।
വായോപാസൂന തേജാസീ । ജന്മ ജാലാ ॥ ൭ ॥
വായോപാസൂന തേജാസീ । ജന്മ ജാലാ ॥ ൭ ॥
വായോചാ കാതരാ ഘസവടേ । തേണേം ഉഷ്ണേം വന്ഹി പേടേ ।
സൂര്യബിംബ തേം പ്രഗടേ । തയേ ഠാഈം ॥ ൮ ॥
സൂര്യബിംബ തേം പ്രഗടേ । തയേ ഠാഈം ॥ ൮ ॥
വാരാ വാജതോ സീതള । തേഥേം നിര്മാണ ജാലേം ജള ।
തേം ജള ആളോന ഭൂഗോള । നിര്മാണ ജാലാ ॥ ൯ ॥
തേം ജള ആളോന ഭൂഗോള । നിര്മാണ ജാലാ ॥ ൯ ॥
ത്യാഅ ഭൂഗോളാചേ പോടീം । അനംത ബീജാംചിയാ കോടീ ।
പൃഥ്വീ പാണ്യാ ഹോതാ ഭേടീ । അംകുര നിഘതീ ॥ ൧൦ ॥
പൃഥ്വീ പാണ്യാ ഹോതാ ഭേടീ । അംകുര നിഘതീ ॥ ൧൦ ॥
പൃഥ്വീ വല്ലീ നാനാ രംഗ । പത്രേം പുഷ്പാംചേ തരംഗ ।
നാനാ സ്വാദ തേ മഗ । ഫളേം ജാലീ ॥ ൧൧॥
നാനാ സ്വാദ തേ മഗ । ഫളേം ജാലീ ॥ ൧൧॥
പത്രേം പുഷ്പേം ഫളേം മുളേം । നാനാ വര്ണ നാനാ രസാളേം।
നാനാ ധാന്യേം അന്നേം കേവളേം । തേഥൂന ജാലീം ॥ ൧൨ ॥
നാനാ ധാന്യേം അന്നേം കേവളേം । തേഥൂന ജാലീം ॥ ൧൨ ॥
അന്നാപാസൂന ജാലേം രേത । രേതാപാസൂന പ്രാണീ നിപജത ।
ഐസീ ഹേ രോകഡീ പ്രചിത । ഉത്പത്തീചീ ॥ ൧൩ ॥
ഐസീ ഹേ രോകഡീ പ്രചിത । ഉത്പത്തീചീ ॥ ൧൩ ॥
അംഡജ ജാരജ ശ്വേതജ ഉദ്വീജ । പൃഥ്വീ പാണീ സകളാംചേ ബീജ ।
ഐസേം ഹേം നവല ചോജ । സൃഷ്ടിരചനേചേം ॥ ൧൪ ॥
ഐസേം ഹേം നവല ചോജ । സൃഷ്ടിരചനേചേം ॥ ൧൪ ॥
ച്യാരി ഖാണീ ച്യാരി വാണീ । ചൌര്യാസി ലക്ഷ ജീവയോനീ ।
നിര്മാണ ഝാലേ ലോക തിനീ । പിംഡബ്രഹ്മാംഡ ॥ ൧൫ ॥
നിര്മാണ ഝാലേ ലോക തിനീ । പിംഡബ്രഹ്മാംഡ ॥ ൧൫ ॥
മുളീം അഷ്ടധാ പ്രകൃതീ । അവഘേ പാണ്യാപാസൂന ജന്മതീ ।
പാണീ നസ്താം മരതീ । സകള പ്രാണീ ॥ ൧൬ ॥
പാണീ നസ്താം മരതീ । സകള പ്രാണീ ॥ ൧൬ ॥
നവ്ഹേ അനുമാനാചേം ബോലണേം । യാചാ ബരാ പ്രത്യയേം ഘേണേം ।
വേദശാസ്ത്രേം പുരാണേം । പ്രത്യയേം ഘ്യാവീം ॥ ൧൭ ॥
വേദശാസ്ത്രേം പുരാണേം । പ്രത്യയേം ഘ്യാവീം ॥ ൧൭ ॥
ജേം ആപല്യാ പ്രത്യയാ യേനാ । തേം അനുമാനിക ഘ്യാവേനാ ।
പ്രത്യയാവിണ സകള ജനാ । വേവസായേ നാഹീം ॥ ൧൮ ॥
പ്രത്യയാവിണ സകള ജനാ । വേവസായേ നാഹീം ॥ ൧൮ ॥
വേവസായേ പ്രവൃത്തീ നിവൃത്തീ । ദോഹിംകഡേ പാഹിജേ പ്രചിതീ ।
പ്രചിതീവിണ അനുമാനേം അസതീ। തേ വിവേകഹീന ॥ ൧൯ ॥
പ്രചിതീവിണ അനുമാനേം അസതീ। തേ വിവേകഹീന ॥ ൧൯ ॥
ഐസാ സൃഷ്ടിരചനേചാ വിചാര । സംകളിത ബോലിലാ പ്രകാര ।
ആതാം വിസ്താരാചാ സംഹാര । തോഹി ഐകാ ॥ ൨൦ ॥
ആതാം വിസ്താരാചാ സംഹാര । തോഹി ഐകാ ॥ ൨൦ ॥
മുളാപാസൂന സേവടവരീ । അവഘാ ആത്മാരാമചി കരീ ।
കരീ ആണി വിവരീ । യേഥായോഗ്യ ॥ ൨൧ ॥
കരീ ആണി വിവരീ । യേഥായോഗ്യ ॥ ൨൧ ॥
പുഢേംസംവ്ഹാര നിരോപിലാ । ശ്രോതീം പാഹിജേ ഐകിലാ ।
ഇതുക്യാഉപരീ ജാലാ । സമാസ പൂര്ണ ॥ ൨൨ ॥
ഇതുക്യാഉപരീ ജാലാ । സമാസ പൂര്ണ ॥ ൨൨ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ഉഭാരണിനിരൂപണനാമ സമാസ തിസരാ ॥
സമാസ ചൌഥാ : പ്രലയനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമസമര്ഥ ॥ പൃഥ്വീസ ഹോഈല അംത । ഭൂതാംസ മാംഡേല കല്പാംത ।
ഐസാ സമാചാര സാധ്യംത । ശാസ്ത്രീം നിരോപിലാ ॥ ൧ ॥
ഐസാ സമാചാര സാധ്യംത । ശാസ്ത്രീം നിരോപിലാ ॥ ൧ ॥
ശത വരുഷേം അനാവൃഷ്ടി । തേണേം ജളേല ഹേ സൃഷ്ടി ।
പര്വത മാതീ ഐസീ പൃഷ്ഠീ । ഭൂമീചീ തരകേ ॥ ൨ ॥
പര്വത മാതീ ഐസീ പൃഷ്ഠീ । ഭൂമീചീ തരകേ ॥ ൨ ॥
ബാരാ കളീം സൂര്യമംഡളാ । കിര്ണാപാസൂന നിഘതീ ജ്വാളാ ।
ശത വരുഷേം ഭൂഗോളാ । ദഹന ഹോയേ ॥ ൩ ॥
ശത വരുഷേം ഭൂഗോളാ । ദഹന ഹോയേ ॥ ൩ ॥
സിംധുരവര്ണ വസുംധരാ । ജ്വാളാ ലാഗതീ ഫണിവരാ ।
തോ ആഹാളോന സരാരാം । വിഷ വമീ ॥ ൪ ॥
തോ ആഹാളോന സരാരാം । വിഷ വമീ ॥ ൪ ॥
ത്യാ വിഷാച്യാ ജ്വാളാ നിഘതീ । തേണേം പാതാളേം ജളതീ ।
മാഹാപാവകേം ഭസ്മ ഹോതീ। പാതാള ലോക ॥ ൫ ॥
മാഹാപാവകേം ഭസ്മ ഹോതീ। പാതാള ലോക ॥ ൫ ॥
തേഥേം മാഹാഭൂതേം ഖവളതീ । പ്രളയേവാത സുടതീ ।
പ്രളയേപാവക വാഢതീ। ചഹൂംകഡേ ॥ ൬ ॥
പ്രളയേപാവക വാഢതീ। ചഹൂംകഡേ ॥ ൬ ॥
തേഥേം അക്രാ രുദ്ര ഖവളലേ । ബാരാ സൂര്യ കഡകഡിലേ ।
പാവകമാത്ര യേകവടലേ । പ്രളയേകാളീം ॥ ൭ ॥
പാവകമാത്ര യേകവടലേ । പ്രളയേകാളീം ॥ ൭ ॥
വായോ വിജാംചേ തഡാഖേ । തേണേം പൃഥ്വീ അവഘീ തരഖേ ।
കഠിണത്വ അവഘേംചി ഫാംകേ । ചഹുംകഡേ ॥ ൮ ॥
കഠിണത്വ അവഘേംചി ഫാംകേ । ചഹുംകഡേ ॥ ൮ ॥
തേഥേം മേരൂചീ കോണ ഗണനാ । കോണ സാംഭാളില കോണാ ।
ചംദ്ര സൂര്യ താരാംഗണാ । മൂസ ജാലീ ॥ ൯ ॥
ചംദ്ര സൂര്യ താരാംഗണാ । മൂസ ജാലീ ॥ ൯ ॥
പൃഥ്വീനേം വിരീ സാംഡിലീ । അവഘീ ധഗധഗായേമാന ജാലീ ।
ബ്രഹ്മാംഡഭടീ ജളോന ഗേലീ । യേകസരാം ॥ ൧൦ ॥
ബ്രഹ്മാംഡഭടീ ജളോന ഗേലീ । യേകസരാം ॥ ൧൦ ॥
ജളോനി വിരീ സാംഡിലീ । വിശേഷ മാഹാവൃഷ്ടീ ജാലീ ॥
തേണേം പൃഥ്വീ വിരാലീ। ജളാമധേം ॥
൧൧ ॥ ഭാജലാ ചുനാ ജളീം വിരേ । തൈസാ പൃഥ്വീസ ധീര ന ധരേ ।
വിരീ സാംഡുനിയാ ത്വരേം । ജളീം മിളാലീ ॥ ൧൨ ॥
വിരീ സാംഡുനിയാ ത്വരേം । ജളീം മിളാലീ ॥ ൧൨ ॥
ശേഷ കൂര്മ വാറ്ഹാവ ഗേലാ । പൃഥ്വീചാ ആധാര തുടലാ ।
സത്വ സാംഡൂന ജളാലാ । മിളോന ഗേലീ ॥ ൧൩ ॥
സത്വ സാംഡൂന ജളാലാ । മിളോന ഗേലീ ॥ ൧൩ ॥
തേഥേം പ്രളയേമേഘ ഉചലലേ । കഠിണ ഘോഷേം ഗര്ജിനലേ ।
അഖംഡ വിജാ കഡകഡിലേ । ധ്വനി ഘോഷ ॥൧൪ ॥
അഖംഡ വിജാ കഡകഡിലേ । ധ്വനി ഘോഷ ॥൧൪ ॥
പര്വതപ്രായേ പഡതീ ഗാരാ । പര്വത ഉഡതീ ഐസാ വാരാ ।
നിബിഡ തയാ അംധകാരാ। ഉപമാചി നാഹീം ॥ ൧൫ ॥
നിബിഡ തയാ അംധകാരാ। ഉപമാചി നാഹീം ॥ ൧൫ ॥
സിംധു നദ്യാ ഏകവടല്യാ । നേണോ നഭീംഹൂന രിചവല്യാ ।
സംധിച നാഹീം ധാരാ മിളാല്യാ । അഖംഡ പാണീ ॥ ൧൬ ॥
സംധിച നാഹീം ധാരാ മിളാല്യാ । അഖംഡ പാണീ ॥ ൧൬ ॥
തേഥേം മഛ മൂര്മ സര്പ പഡതീ । പര്വതാസാരിഖേ ദിസതീ ।
ഗര്ജനാ ഹോതാം മിസളതീ । ജളാംത ജളേം ॥ ൧൭ ॥
ഗര്ജനാ ഹോതാം മിസളതീ । ജളാംത ജളേം ॥ ൧൭ ॥
സപ്ത സിംധു ആവര്ണീം ഗേലേ । ആവര്ണവേഡേ മോകളേ ജാലേ ।
ജളരൂപ ജാലിയാം ഖവളലേ । പ്രളയേപാവക ॥ ൧൮ ॥
ജളരൂപ ജാലിയാം ഖവളലേ । പ്രളയേപാവക ॥ ൧൮ ॥
ബ്രഹ്മാംഡാഐസാ തപ്ത ലോഹോ । ശോഷീ ജളാചാ സമൂഹോ ।
തൈസേ ജളാസ ജാലേം പാഹോ । അപൂര്വ മോഠേം॥ ൧൯ ॥
തൈസേ ജളാസ ജാലേം പാഹോ । അപൂര്വ മോഠേം॥ ൧൯ ॥
തേണേം ആടോന ഗേലേം പാണീ । അസംഭാവ്യ മാജലാ വന്ഹീ ।
തയാ വന്ഹീസ കേലീ ഝഡപണീ । പ്രളയവാതേം ॥ ൨൦ ॥
തയാ വന്ഹീസ കേലീ ഝഡപണീ । പ്രളയവാതേം ॥ ൨൦ ॥
ദീപാസ പാലവ ഘാതലാ । തൈസാ പ്രളയേപാവക വിഝാലാ ।
പുഢേം വായോ പ്രബളലാ । അസംഭാവ്യ ॥ ൨൧ ॥
പുഢേം വായോ പ്രബളലാ । അസംഭാവ്യ ॥ ൨൧ ॥
ഉദംഡ പോകളീ ഥോഡാ വാരാ । തേണേം വിതളോന ഗേലാ സാരാ ।
പംചഭൂതാംചാ പസാരാ । ആടോപലാ ॥ ൨൨ ॥
പംചഭൂതാംചാ പസാരാ । ആടോപലാ ॥ ൨൨ ॥
മഹദ്ഭൂത മൂളമായാ। വിസ്മരണേം വിതുളേ കായാ ।
പദാര്ഥമാത്ര രാഹാവയാ । ഠാവ നാഹീം॥ ൨൩ ॥
പദാര്ഥമാത്ര രാഹാവയാ । ഠാവ നാഹീം॥ ൨൩ ॥
ദൃശ്യ ഹലകാലോളേം നേലേം । ജഡ ചംചള വിതുളലേം ।
യാഉപരീ ശാശ്വത ഉരലേം । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൪ ॥
യാഉപരീ ശാശ്വത ഉരലേം । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൪ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ പ്രളയേനാമ സമാസ ചൌഥാ ॥
സമാസ പാംചവാ : കഹാണീനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമസമര്ഥ ॥ കോണീ യേക ദോഘേ ജണ । പൃഥ്വീ ഫിരതീ ഉദാസീന ।
കാളക്രമണേം ലാഗൂന । കഥാ ആരംഭിലീ ॥ ൧ ॥
കാളക്രമണേം ലാഗൂന । കഥാ ആരംഭിലീ ॥ ൧ ॥
ശ്രോതാ പുസേ വക്തയാസീ । കാഹാണീ സാംഗാ ജീ ബരവീസീ ।
വക്താ മ്ഹണേ ശ്രോതയാസീ । സാവധ ഐകേം ॥ ൨ ॥
വക്താ മ്ഹണേ ശ്രോതയാസീ । സാവധ ഐകേം ॥ ൨ ॥
യേകേം സ്ത്രീപുരുഷേം ഹോതീം । ഉഭയേതാംമധേം ബഹു പ്രീതി ।
യേകരൂപേംചി വര്തതീ । ഭിന്ന നാഹീം ॥ ൩ ॥
യേകരൂപേംചി വര്തതീ । ഭിന്ന നാഹീം ॥ ൩ ॥
ഐസാ കാംഹീം യേക കാള ലോടലാ । തയാംസ യേക പുത്ര ജാലാ ।
കാര്യകര്താ ആണി ഭലാ । സര്വവിഷീം ॥ ൪ ॥
കാര്യകര്താ ആണി ഭലാ । സര്വവിഷീം ॥ ൪ ॥
പുഢേം ത്യാസഹി ജാലാ കുമര । തോ പിത്യാഹൂന ആതുര ।
കാംഹീം തദര്ധ ചതുര । വ്യാപകപണേം ॥ ൫ ॥
കാംഹീം തദര്ധ ചതുര । വ്യാപകപണേം ॥ ൫ ॥
തേണേം വ്യാപ ഉദംഡ കേലാ । ബഹുത കന്യാപുത്ര വ്യാലാ ।
ഉദംഡ ലോക സംചിലാ । നാനാ പ്രകാരേം ॥ ൬ ॥
ഉദംഡ ലോക സംചിലാ । നാനാ പ്രകാരേം ॥ ൬ ॥
ത്യാചാ പുത്ര ജേഷ്ഠ । തോ അജ്ഞാന ആണി രാഗിട ।
അഥവാ ചുകതാ നീട । സംവ്ഹാര കരീ ॥ ൭ ॥
അഥവാ ചുകതാ നീട । സംവ്ഹാര കരീ ॥ ൭ ॥
പിതാ ഉഗാച ബൈസലാ । ലേകേം ബഹുത വ്യാപ കേലാ ।
സര്വജ്ഞ ജാണതാ ഭലാ । ജേഷ്ഠ പുത്ര ॥ ൮ ॥
സര്വജ്ഞ ജാണതാ ഭലാ । ജേഷ്ഠ പുത്ര ॥ ൮ ॥
നാതു ത്യാചേം അര്ധ ജാണേം । പണതു തോ കാംഹീംച നേണേ ।
ചുകതാം സംവ്ഹാരണേം । മാഹാ ക്രോധീ ॥ ൯ ॥
ചുകതാം സംവ്ഹാരണേം । മാഹാ ക്രോധീ ॥ ൯ ॥
ലേക സകളാംചേ പാളണ കരീ । നാതു മേളവീ വരിചാവരീ ।
പണതു ചുകല്യാം സംവ്ഹാര കരീ । അകസ്മാത ॥ ൧൦ ॥
പണതു ചുകല്യാം സംവ്ഹാര കരീ । അകസ്മാത ॥ ൧൦ ॥
നേമസ്തപണേം വംശ വാഢലാ । വിസ്താര ഉദംഡചി ജാലാ ।
ഐസാ ബഹുത കാള ഗേലാ । ആനംദരൂപ ॥ ൧൧ ॥
ഐസാ ബഹുത കാള ഗേലാ । ആനംദരൂപ ॥ ൧൧ ॥
വിസ്താര വാഢലാ ഗണവേനാ । വഡിലാംസ കോണീച മാനിനാ ।
പരസ്പരേം കിംത മനാ । ബഹുത പഡിലാ ॥ ൧൨ ॥
പരസ്പരേം കിംത മനാ । ബഹുത പഡിലാ ॥ ൧൨ ॥
ഉദംഡ ഘരകഴോ ലാഗലാ । തേണേം കിത്യേക സംവ്ഹാര ജാലാ ।
വിപട പഡിലേം ഥോര ഥോരാംലാ । ബേബംദ ജാലേം ॥ ൧൩ ॥
വിപട പഡിലേം ഥോര ഥോരാംലാ । ബേബംദ ജാലേം ॥ ൧൩ ॥
നേണപണേം ഭരീ ഭരലേ । മഗ തേ അവഘേച സംവ്ഹാരലേ ।
ജൈസേ യാദവ നിമാലേ । ഉന്മത്തപണേം ॥ ൧൪ ॥
ജൈസേ യാദവ നിമാലേ । ഉന്മത്തപണേം ॥ ൧൪ ॥
ബാപ ലേക നാതു പണതു । സകളാംചാ ജാലാ നിപാതു ।
കന്യാ പുത്ര ഹേതു മാതു । അണുമാത്ര നാഹീം ॥ ൧൫ ॥
കന്യാ പുത്ര ഹേതു മാതു । അണുമാത്ര നാഹീം ॥ ൧൫ ॥
ഐസീ കാഹാണീ ജോ വിവരലാ । തോ ജന്മാപാസൂന സുടലാ ।
ശ്രോതാ വക്താ ധന്യ ജാലാ । പ്രചിതീനേം ॥ ൧൬ ॥
ശ്രോതാ വക്താ ധന്യ ജാലാ । പ്രചിതീനേം ॥ ൧൬ ॥
ഐസീ കാഹാണീ അപൂര്വ ജേ തേ । ഉദംഡ വേള ഹോത ജാതേ ।
ഇതകേം ബോലോന ഗോസാവീ തേ । നിവാംത ജാലേ ॥ ൧൭ ॥
ഇതകേം ബോലോന ഗോസാവീ തേ । നിവാംത ജാലേ ॥ ൧൭ ॥
ആമചീ കാഹാണീ സരോ । തുമചേ അംതരീം ഭരോ ।
ഐസേം ബോലണേം വിവരോ । കോണീതരീ ॥ ൧൮ ॥
ഐസേം ബോലണേം വിവരോ । കോണീതരീ ॥ ൧൮ ॥
ചുകത വാംകത ആഠവലേം । ഏതുകേം സംകളിത ബോലിലേം ।
ന്യൂനപൂര്ണ ക്ഷ്മാ കേലേം । പാഹിജേ ശ്രോതീം ॥ ൧൯ ॥
ന്യൂനപൂര്ണ ക്ഷ്മാ കേലേം । പാഹിജേ ശ്രോതീം ॥ ൧൯ ॥
ഐസീ കാഹാണീ നിരംതര । വിവേകേം ഐകതീ ജേ നര ।
ദാസ മ്ഹണേ ജഗ്ഗോധാര । തേചി ആരിതീ ॥ ൨൦ ॥
ദാസ മ്ഹണേ ജഗ്ഗോധാര । തേചി ആരിതീ ॥ ൨൦ ॥
ത്യാ ജഗോദ്ധാരാചേം ലക്ഷണ । കേലേ പാഹിജേ വിവരണ ।
സാര നിവഡാവേം നിരൂപണ । യാസ ബോലിജേ ॥ ൨൧ ॥
സാര നിവഡാവേം നിരൂപണ । യാസ ബോലിജേ ॥ ൨൧ ॥
നിരൂപണീം പ്രത്യയേം വിവരാവേം । നാനാ തത്വകോഡേം ഉകലാവേം ।
സമജതാം സമജതാം വ്ഹാവേം । നിഃസംദേഹ ॥ ൨൨ ॥
സമജതാം സമജതാം വ്ഹാവേം । നിഃസംദേഹ ॥ ൨൨ ॥
വിവരോന പാഹാതാം അഷ്ട ദേഹ । പുഢേം സഹജചി നിഃസംദേഹ ।
അഖംഡ നിരൂപണേം രാഹേ । സമാധാന ॥ ൨൩ ॥
അഖംഡ നിരൂപണേം രാഹേ । സമാധാന ॥ ൨൩ ॥
തത്വാംചാ ഗല്ബലാ ജേഥേം । നിവാംത കൈചേം അസേല തേഥേം ।
യാകാരണേം ഗുല്ലിപരതേം । കോണീയേകേം അസാവേം ॥ ൨൪ ॥
യാകാരണേം ഗുല്ലിപരതേം । കോണീയേകേം അസാവേം ॥ ൨൪ ॥
ഐസാ സൂക്ഷ്മ സംവാദ । കേലാചി കരാവാ വിശദ ।
പുഢിലേ സമാസീം ലഘുബോധ । സാവധ ഐകാ ॥ ൨൫ ॥
പുഢിലേ സമാസീം ലഘുബോധ । സാവധ ഐകാ ॥ ൨൫ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ കഹാണീനിരൂപണനാമ സമാസ പാംചവാ ॥
സമാസ സഹാവാ : ലഘുബോധ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമ ॥ ജേം ബോലിജേതീ പംചതത്വേം । ത്യാംചീ അഭ്യാസായാ നാവേം ।
തദുപരീ സ്വാനുഭവേം । രൂപീം ജാണാവീം ॥ ൧ ॥
തദുപരീ സ്വാനുഭവേം । രൂപീം ജാണാവീം ॥ ൧ ॥
യാമധേം ശാശ്വത കോണ । ആണീ അശാശ്വത കോണ ।
ഐസേം കരാവേം വിവരണ । പ്രത്യയാചേം ॥ ൨ ॥
ഐസേം കരാവേം വിവരണ । പ്രത്യയാചേം ॥ ൨ ॥
പംചഭൂതാംചാ വിചാര । നാംവരൂപ സാരാസാര ।
തോചി ബോലിലാ നിര്ധാര । സാവധ അഈകാ ॥ ൩ ॥
തോചി ബോലിലാ നിര്ധാര । സാവധ അഈകാ ॥ ൩ ॥
പൃഥ്വീ ആപ തേജ വായോ ആകാശ । നാവേം ബോലിലീം സാവകാസ ।
ആതാം രൂപാചാ വിശ്വാസ । ശ്രവണേം ധരാവാ ॥ ൪ ॥
ആതാം രൂപാചാ വിശ്വാസ । ശ്രവണേം ധരാവാ ॥ ൪ ॥
പൃഥ്വീ മ്ഹണിജേ തേ ധരണീ । ആപ മ്ഹണിജേ തേം പാണീ ।
തേജ മ്ഹണിജേ അഗ്നി തരണീ । സതേജാദിക ॥ ൫ ॥
തേജ മ്ഹണിജേ അഗ്നി തരണീ । സതേജാദിക ॥ ൫ ॥
വായോ മ്ഹണിജേ തോ വാരാ । ആകാശ മ്ഹണിജേ പൈസ സാരാ ।
ആതാം ശാശ്വത തേം വിചാരാ । ആപലേ മനീം॥ ൬ ॥
ആതാം ശാശ്വത തേം വിചാരാ । ആപലേ മനീം॥ ൬ ॥
യേക ശീത ചാംചപാവേം। മ്ഹണിജേ വര്മ പഡേ ഠാവേം ।
തൈസേം ഥോഡ്യാ അനുഭവേം । ബഹുത ജാണാവേ ॥ ൭ ॥
തൈസേം ഥോഡ്യാ അനുഭവേം । ബഹുത ജാണാവേ ॥ ൭ ॥
പൃഥ്വീ രചതേം ആണി ഖചതേം । ഹേം തോം പ്രത്യയാസ യേതേം ।
നാനാ രചനാ ഹോത ജാതേ । സൃഷ്ടിമധേം ॥ ൮ ॥
നാനാ രചനാ ഹോത ജാതേ । സൃഷ്ടിമധേം ॥ ൮ ॥
മ്ഹണൌന രചതേം തേം ഖചതേം । ആപ തേം ഹി ആടോന ജാതേ ।
തേജ ഹി പ്രഗടോന വിഝതേം । വാരേം ഹി രാഹേ ॥൯ ॥
തേജ ഹി പ്രഗടോന വിഝതേം । വാരേം ഹി രാഹേ ॥൯ ॥
അവകാശ നാമമാത്ര ആഹേ । തേം ഹി വിചാരിതാ ന രാഹേ ।
ഏവം പംചഭൂതിക രാഹേ । ഹേം തോം ഘഡേനാ ॥ ൧൦ ॥
ഏവം പംചഭൂതിക രാഹേ । ഹേം തോം ഘഡേനാ ॥ ൧൦ ॥
ഐസാ പാംചാ ഭൂതാംചാ ഹാ വിസ്താര । നാസിവംത ഹാ നിര്ധാര ।
ശാശ്വത ആത്മാ നിരാകാര । സത്യ ജാണാവാ ॥ ൧൧ ॥
ശാശ്വത ആത്മാ നിരാകാര । സത്യ ജാണാവാ ॥ ൧൧ ॥
തോ ആത്മാ കോണാസ കളേനാ । ജ്ഞാനേംവിണ ആകളേനാ ।
മ്ഹണോനിയാം സംതജനാ । വിചാരാവേം ॥ ൧൨ ॥
മ്ഹണോനിയാം സംതജനാ । വിചാരാവേം ॥ ൧൨ ॥
വിചാരിതാം സജ്ജനാംസീ । തേ മ്ഹണതീ കീം അവിനാസീ ।
ജന്മ മൃത്യു ആത്മയാസീ । ബോലോംച നയേ ॥ ൧൩ ॥
ജന്മ മൃത്യു ആത്മയാസീ । ബോലോംച നയേ ॥ ൧൩ ॥
നിരാകാരീം ഭാസേ ആകര । ആണീ ആകാരീം ഭാസേ നിരാകാര ।
നിരാകാര ആണീ ആകാര । വിവേകേം വോളഖാവാ ॥ ൧൪ ॥
നിരാകാര ആണീ ആകാര । വിവേകേം വോളഖാവാ ॥ ൧൪ ॥
നിരാകാര ജാണാവാ നിത്യ । ആകാര ജാണാവാ അനിത്യ ।
യാസ ബോലിജേ നിത്യാനിത്യ । വിചാരണാ ॥ ൧൫ ॥
യാസ ബോലിജേ നിത്യാനിത്യ । വിചാരണാ ॥ ൧൫ ॥
സാരീം ഭാസേ അസാര । ആണി അസാരീം ഭാസേ സാര ।
സാരാസാര വിചാര । ശോധൂന പാഹാവാ ॥ ൧൬ ॥
സാരാസാര വിചാര । ശോധൂന പാഹാവാ ॥ ൧൬ ॥
പംചഭൂതിക തേം മാഇക । പരംതു ഭാസേ അനേക ।
ആണി ആത്മാ യേക । വ്യാപൂന അസേ ॥ ൧൭ ॥
ആണി ആത്മാ യേക । വ്യാപൂന അസേ ॥ ൧൭ ॥
ചഹും ഭൂതാംമധേം ഗഗന । തൈസേം ഗഗനീം അസേ സഘന ।
നേഹടൂന പാഹതാം അഭിന്ന । ഗഗന ആണി വസ്തു ॥ ൧൮ ॥
നേഹടൂന പാഹതാം അഭിന്ന । ഗഗന ആണി വസ്തു ॥ ൧൮ ॥
ഉപാധീയോഗേംചി ആകാശ । ഉപാധീ നസ്താം നിരാഭാസ ।
നിരാഭാസ തേം അവിനാശ । തൈസേം ഗഗന ॥ ൧൯ ॥
നിരാഭാസ തേം അവിനാശ । തൈസേം ഗഗന ॥ ൧൯ ॥
ആതാം അസോ ഹേ വിവംചനാ । പരംതു ജേം പാഹാതാം നാസേനാ ।
തേം ഗേ തേംചി അനുമാനാ । വിവേകേം ആണാവേം ॥ ൨൦ ॥
തേം ഗേ തേംചി അനുമാനാ । വിവേകേം ആണാവേം ॥ ൨൦ ॥
പരമാത്മാ തോ നിരാകാര । ജാണിജേ ഹാ വിചാര സാര ।
ആണീ ആപണ കോണ ഹാ വിചാര । പാഹിലാ പാഹിജേ ॥ ൨൧ ॥
ആണീ ആപണ കോണ ഹാ വിചാര । പാഹിലാ പാഹിജേ ॥ ൨൧ ॥
ദേഹാസ അംത യേതാം । വായോ ജാതോ തത്വതാ ।
ഹേം ലടികേം മ്ഹണാല തരീ ആതാം । സ്വാസോസ്വാസ ധാരാവാ ॥ ൨൨ ॥
ഹേം ലടികേം മ്ഹണാല തരീ ആതാം । സ്വാസോസ്വാസ ധാരാവാ ॥ ൨൨ ॥
സ്വാസ കോംഡതാം ദേഹ പഡേ । ദേഹ പഡതാം മ്ഹണതീ മഡേം ।
മഡ്യാസ കര്തുത്വ ന ഘഡേ । കദാകാളീം ॥ ൨൩ ॥
മഡ്യാസ കര്തുത്വ ന ഘഡേ । കദാകാളീം ॥ ൨൩ ॥
ദേഹാവേഗളാ വായോ ന കരീ । വായോവേഗളാ ദേഹ ന കരീ ।
വിചാര പാഹാതാം കാംഹീംച ന കരീ । യേകാവേഗളേം യേക ॥ ൨൪ ॥
വിചാര പാഹാതാം കാംഹീംച ന കരീ । യേകാവേഗളേം യേക ॥ ൨൪ ॥
ഉഗേംച പാഹാതം മനുഷ്യ ദിസേ । വിചാര ഘേതാം കാംഹീം നസേ ।
അഭേദഭക്തീചേം ലക്ഷണ ഐസേം । വോളഖാവേം ॥ ൨൫ ॥
അഭേദഭക്തീചേം ലക്ഷണ ഐസേം । വോളഖാവേം ॥ ൨൫ ॥
കര്താ ആപണ ഐസേ മ്ഹണാവേം । തരീ ആപലേം ഇഛേസാരിഖേം വ്ഹാവേം ।
ഇഛേസാരിഖേം ന ഹോതാം മാനാവേം । അവഘേംച വാവ ॥ ൨൬ ॥
ഇഛേസാരിഖേം ന ഹോതാം മാനാവേം । അവഘേംച വാവ ॥ ൨൬ ॥
മ്ഹണോന കര്താ നവ്ഹേ കിം ആപണ । തേഥേം ഭോക്താ കൈംചാ കോണ ।
ഹേം വിചാരാചേം ലക്ഷണ । അവിചാരേം ന ഘഡേ ॥ ൨൭ ॥
ഹേം വിചാരാചേം ലക്ഷണ । അവിചാരേം ന ഘഡേ ॥ ൨൭ ॥
അവിചാര ആണി വിചാര । ജൈസാ പ്രകാശ അംധകാര ।
വികാര ആണി നിര്വികാര । യേക നവ്ഹേ കീം ॥ ൨൮ ॥
വികാര ആണി നിര്വികാര । യേക നവ്ഹേ കീം ॥ ൨൮ ॥
ജേഥേം നാഹീം വിവംചനാ । തേഥേം കാംഹീംച ചാലേനാ ।
ഖരേം തേംചി അനുമാനാ । കദാ ന യേ ॥ ൨൯ ॥
ഖരേം തേംചി അനുമാനാ । കദാ ന യേ ॥ ൨൯ ॥
പ്രത്യയാസ ബോലിജേ ന്യായേ । അപ്രത്യയേ തോ അന്യായേ ।
ജാത്യാംധാസ പരീക്ഷാ കായേ । നാനാ രത്നാചീ ॥ ൩൦ ॥
ജാത്യാംധാസ പരീക്ഷാ കായേ । നാനാ രത്നാചീ ॥ ൩൦ ॥
മ്ഹണോന ജ്ഞാതാ ധന്യ ധന്യ । ജോ നിര്ഗുണേംസീ അനന്യ ।
ആത്മനിവേദനേം മാന്യ । പരമ പുരുഷ ॥ ൩൧ ॥
ആത്മനിവേദനേം മാന്യ । പരമ പുരുഷ ॥ ൩൧ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ലഘുബോധനാമ സമാസ സഹാവാ ॥
സമാസ സാതവാ : പ്രത്യയ വിവരണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമ ॥ നിര്മള ആഭാസ നിരാഭാസ । തയാസ ദൃഷ്ടാംത ആകാശ ।
ആകാശ മ്ഹണിജേ അവകാശ । പസരലാ പൈസ ॥ ൧ ॥
ആകാശ മ്ഹണിജേ അവകാശ । പസരലാ പൈസ ॥ ൧ ॥
ആധീം പൈസ മഗ പദാര്ഥ । പ്രത്യയേ പാഹാതാം യഥാര്ഥ ।
പ്രത്യയേംവിണ പാഹാതാം വേര്ഥ । സകള കാംഹീം ॥ ൨ ॥
പ്രത്യയേംവിണ പാഹാതാം വേര്ഥ । സകള കാംഹീം ॥ ൨ ॥
ബ്രഹ്മ മ്ഹണിജേ തേം നിശ്ചള । ആത്മാ മ്ഹണിജേ തോ ചംചള ।
തയാസ ദൃഷ്ടാംത കേവള । വായോ ജാണാവാ ॥ ൩ ॥
തയാസ ദൃഷ്ടാംത കേവള । വായോ ജാണാവാ ॥ ൩ ॥
ഘടാകാശ ദൃഷ്ടാംത ബ്രഹ്മാചാ । ഘടബിംബ ദൃഷ്ടാംത ആത്മ്യാചാ ।
വിവരതാം അര്ഥ ദോഹീംചാ । ഭിന്ന ആഹേ ॥ ൪ ॥
വിവരതാം അര്ഥ ദോഹീംചാ । ഭിന്ന ആഹേ ॥ ൪ ॥
ഭൂത മ്ഹണിജേ ജിതുകേം ജാലേം । ജാലേം തിതുകേ നിമാലേം ।
ചംചള ആലേം ആണീ ഗേലേം । ഐസേം ജാണാവേം ॥ ൫ ॥
ചംചള ആലേം ആണീ ഗേലേം । ഐസേം ജാണാവേം ॥ ൫ ॥
അവിദ്യാ ജഡ ആത്മാ ചംചള । ജഡ കര്പൂര ആത്മാ അനള ।
ദോനീ ജളോന തത്കാള । വിഝോന ജാതീ ॥ ൬ ॥
ദോനീ ജളോന തത്കാള । വിഝോന ജാതീ ॥ ൬ ॥
ബ്രഹ്മ ആകാശ നിശ്ചള ജാതീ । ആത്മാ വായോ ചംചള ജാതീ ।
പരീക്ഷവംത പരീക്ഷിതീ । ഖരേം കിം ഖോടേം ॥ ൭ ॥
പരീക്ഷവംത പരീക്ഷിതീ । ഖരേം കിം ഖോടേം ॥ ൭ ॥
ജഡ അനേക ആത്മാ യേക । ഐസാ ആതാനാത്മാവിവേക ।
ജഗാ വര്തവിതാ ജഗന്നായേക । തയാസ മ്ഹണാവേം ॥ ൮ ॥
ജഗാ വര്തവിതാ ജഗന്നായേക । തയാസ മ്ഹണാവേം ॥ ൮ ॥
ജഡ അനാത്മാ ചേതവീ ആത്മാ । സര്വീം വര്തേ സര്വാത്മാ ।
അവഘാ മിളോന ചംചളാത്മാ । നിശ്ചള നവ്ഹേ ॥ ൯ ॥
അവഘാ മിളോന ചംചളാത്മാ । നിശ്ചള നവ്ഹേ ॥ ൯ ॥
നിശ്ചള തേം പരബ്രഹ്മ । ജേഥേം നാഹീം ദൃശ്യഭ്രമ ।
വിമള ബ്രഹ്മ തേം നിഭ്രമ । ജൈസേം തൈസേം ॥ ൧൦ ॥
വിമള ബ്രഹ്മ തേം നിഭ്രമ । ജൈസേം തൈസേം ॥ ൧൦ ॥
ആധീ ആത്മാനാത്മാവിവേക ഥോര । മഗ സാരാസാരവിചാര ।
സാരാസാരവിചാരേം സംവ്ഹാര । പ്രകൃതീചാ ॥ ൧൧ ॥
സാരാസാരവിചാരേം സംവ്ഹാര । പ്രകൃതീചാ ॥ ൧൧ ॥
വിചാരേം പ്രകൃതീ സംവ്ഹാരേ । ദൃശ്യ അസ്താംച വോസരേ ।
അംതരാത്മാ നിര്ഗുണീം സംചരേ । അധ്യാത്മശ്രവണേം ॥ ൧൨ ॥
അംതരാത്മാ നിര്ഗുണീം സംചരേ । അധ്യാത്മശ്രവണേം ॥ ൧൨ ॥
ചഢതാ അര്ഥ ലാഗലാ । തരീ അംതരാത്മാ ചഢതചി ഗേലാ ।
ഉതരല്യാ അര്ഥേം ഉതരലാ । ഭൂമംഡളീം ॥ ൧൩ ॥
ഉതരല്യാ അര്ഥേം ഉതരലാ । ഭൂമംഡളീം ॥ ൧൩ ॥
അര്ഥാസാരിഖാ ആത്മാ ഹോതോ । ജികഡേ നേലാ തികഡേ ജാതോ ।
അനുമാനേം സംദേഹീം പഡതോ । കാംഹീംയേക ॥ ൧൪ ॥
അനുമാനേം സംദേഹീം പഡതോ । കാംഹീംയേക ॥ ൧൪ ॥
നിസംദേഹ അര്ഥ ചാലിലാ। തരീ ആത്മാ നിസംദേഹചി ജാലാ ।
അനുമാന-അര്ഥേം ജാലാ । അനുമാനരൂപീ ॥ ൧൫ ॥
അനുമാന-അര്ഥേം ജാലാ । അനുമാനരൂപീ ॥ ൧൫ ॥
നവരസിക അര്ഥ ചാലേ । ശ്രോതേ തദ്രൂപചി ജാലേ ।
ചാടപണേം ഹോഊന ഗേലേ । ചാടചി അവഘേ ॥ ൧൬ ॥
ചാടപണേം ഹോഊന ഗേലേ । ചാടചി അവഘേ ॥ ൧൬ ॥
ജൈസാ ജൈസാ ഘഡേ സംഗ । തൈസേ ഗുഹ്യരാചേ രംഗ ।
യാകാരണേം ഉത്തമ മാര്ഗ । പാഹോന ധരാവാ ॥ ൧൭ ॥
യാകാരണേം ഉത്തമ മാര്ഗ । പാഹോന ധരാവാ ॥ ൧൭ ॥
ഉത്തമ അന്നേം ബോലത ഗേലേ । തരീ മന അന്നാകാരചി ജാലേം ।
ലാവണ്യ വനിതേചേം വര്ണിലേം । തരീ മന തേഥേംചി ബൈസേ ॥ ൧൮ ॥
ലാവണ്യ വനിതേചേം വര്ണിലേം । തരീ മന തേഥേംചി ബൈസേ ॥ ൧൮ ॥
പദാര്ഥവര്ണന അവഘേം । കിതീ മ്ഹണോന സാംഗാവേം ।
പരംതു അംതരീം സമജാവേം । ഹോയേ കിം നവ്ഹേ ॥ ൧൯ ॥
പരംതു അംതരീം സമജാവേം । ഹോയേ കിം നവ്ഹേ ॥ ൧൯ ॥
ജേം ജേം ദേഖിലേം ആണീ ഐകിലേം । തേം അംതരീം ദൃഢ ബൈസലേം ।
ഹിത അന്ഹിത പരീക്ഷിലേം । പരീക്ഷവംതീം ॥ ൨൦ ॥
ഹിത അന്ഹിത പരീക്ഷിലേം । പരീക്ഷവംതീം ॥ ൨൦ ॥
യാകാരണേം സര്വ സാംഡാവേം । യേക ദേവാസ ധുംഡാവേം ।
തരീചവര്മ പഡേ ഠാവേം । കാംഹീംയേക ॥ ൨൧ ॥
തരീചവര്മ പഡേ ഠാവേം । കാംഹീംയേക ॥ ൨൧ ॥
നാനാ സുഖേം ദേവേം കേലീം । ലോകേം തയാസ ചുകലീം ।
ഐസീം ചുകതാം ച ഗേലീം । ജന്മവരീ ॥ ൨൨ ॥
ഐസീം ചുകതാം ച ഗേലീം । ജന്മവരീ ॥ ൨൨ ॥
സര്വ സാംഡൂന ശോധാ മജലാ । ഐസേം ദേവചി ബോലിലാ ।
ലോകീം ശബ്ദ അമാന്യ കേലാ । ഭഗവംതാചാ ॥ ൨൩ ॥
ലോകീം ശബ്ദ അമാന്യ കേലാ । ഭഗവംതാചാ ॥ ൨൩ ॥
മ്ഹണോന നാനാ ദുഃഖേം ഭോഗിതീ । സര്വകാള കഷ്ടീ ഹോതീ ।
മനീം സുഖചി ഇഛിതീ । പരീ തേം കൈംചേം ॥ ൨൪ ॥
മനീം സുഖചി ഇഛിതീ । പരീ തേം കൈംചേം ॥ ൨൪ ॥
ഉദംഡ സുഖ ജയാ ലാഗലേം । വേഡേം തയാസ ചുകലേം ।
സുഖ സുഖ മ്ഹണതാച മേലേം । ദുഃഖ ഭോഗിതാം ॥ ൨൫ ॥
സുഖ സുഖ മ്ഹണതാച മേലേം । ദുഃഖ ഭോഗിതാം ॥ ൨൫ ॥
ശാഹാണ്യാനേം ഐസേം ന കരാവേം । സുഖ ഹോയേ തേംചി കരാവേം ।
ദേവാസീ ധുംഡിത ജാവേം । ബ്രഹ്മാംഡാപരതേം ॥ ൨൬ ॥
ദേവാസീ ധുംഡിത ജാവേം । ബ്രഹ്മാംഡാപരതേം ॥ ൨൬ ॥
മുഖ്യ ദേവചി ഠാഈം പഡിലാ । മഗ കായേ ഉണേം തയാലാ ।
ലോക വേഡേ വിവേകാലാ । സാംഡൂന ജാതീ ॥ ൨൭ ॥
ലോക വേഡേ വിവേകാലാ । സാംഡൂന ജാതീ ॥ ൨൭ ॥
വിവേകാചേം ഫള തേം സുഖ । അവിവേകാചേം ഫള തേം ദുഃഖ ।
യാംത മാനേല തേം അവശ്യക । കേലേം പാഹിജേ ॥ ൨൮ ॥
യാംത മാനേല തേം അവശ്യക । കേലേം പാഹിജേ ॥ ൨൮ ॥
കര്തയാസീ വോളഖാവേം । യാസ വിവേക മ്ഹണാവേം
വിവേക സാംഡിതാം വ്ഹാവേം । പരമ ദുഃഖീ ॥ ൨൯ ॥
വിവേക സാംഡിതാം വ്ഹാവേം । പരമ ദുഃഖീ ॥ ൨൯ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബോലണേം । കര്ത്യാസ വോളഖണേം ।
ആപലേം ഹിത വിചക്ഷണേം । ചുകോം നയേ ॥ ൩൦ ॥
ആപലേം ഹിത വിചക്ഷണേം । ചുകോം നയേ ॥ ൩൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ പ്രത്യയ വിവരണനാമ സമാസ സാതവാ ॥
സമാസ ആഠവാ : കര്താ നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമ ॥ ശ്രോതാ മ്ഹണേ വക്തയാസീ । കോണ കര്താ നിശ്ചയേംസീം ।
സലള സൃഷ്ടി ബ്രഹ്മാംഡാസീ । കോണേം കേലേം ॥ ൧ ॥
സലള സൃഷ്ടി ബ്രഹ്മാംഡാസീ । കോണേം കേലേം ॥ ൧ ॥
തവ ബോലിലാ സഭാനായേക । ജേ ബോലികേ യേകാഹൂന യേക ।
യാ ബോലണ്യാചേ കൌതുക । ശ്രോതീം സാദര ഐകാവേം ॥ ൨ ॥
യാ ബോലണ്യാചേ കൌതുക । ശ്രോതീം സാദര ഐകാവേം ॥ ൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ കര്താ ദേവ । യേക മ്ഹണതീ കോണ ദേവ ।
ആപുലാലാ അഭിപ്രാവ । ബോലതേ ജാലേ ॥ ൩ ॥
ആപുലാലാ അഭിപ്രാവ । ബോലതേ ജാലേ ॥ ൩ ॥
ഉത്തമ മധ്യമ കനിഷ്ഠ । ഭാവര്ഥേം ബോലതീ പഷ്ട ।
ആപുലാലീ ഉപാസനാ ശ്രേഷ്ഠ । മാനിതീ ജനീം ॥ ൪ ॥
ആപുലാലീ ഉപാസനാ ശ്രേഷ്ഠ । മാനിതീ ജനീം ॥ ൪ ॥
കോണീയേക ഐസേം മ്ഹണതീ । കര്താ ദേവ മംഗളമൂര്തീ ।
യേക മ്ഹണതീ സരസ്വതീ । സര്വ കരീ ॥ ൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ സരസ്വതീ । സര്വ കരീ ॥ ൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ കര്താ ഭൈരവ । യേക മ്ഹണതീ ഖംഡേരാവ ।
യേക മ്ഹണതീ ബീരേദേവ । യേക മ്ഹണതീ ഭഗവതീ ॥ ൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ ബീരേദേവ । യേക മ്ഹണതീ ഭഗവതീ ॥ ൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ നരഹരീ । യേക മ്ഹണതീ ബനശംകരീ ।
യേക മ്ഹണതീ സര്വ കരീ । നാരായേണു ॥ ൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ സര്വ കരീ । നാരായേണു ॥ ൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ ശ്രീരാമ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ ശ്രീകൃഷ്ണ കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ ഭഗവംത കര്താ । കേശവരാജ ॥ ൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഭഗവംത കര്താ । കേശവരാജ ॥ ൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ പാംഡുരംഗ । യേക മ്ഹണതീ ശ്രീരംഗ ।
യേക മ്ഹണതീ ഝോടീംഗ । സര്വ കരീ ॥ ൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഝോടീംഗ । സര്വ കരീ ॥ ൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ മുംജ്യാ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ സൂര്യ കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ അഗ്ന കര്താ । സകള കാംഹീം ॥ ൧൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ അഗ്ന കര്താ । സകള കാംഹീം ॥ ൧൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ ലക്ഷ്മീ കരീ । യേക മ്ഹണതീ മാരുതീ കരീ ।
യേക മ്ഹണതീ ധരത്രീ കരീ । സര്വ കാംഹീ ॥ ൧൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ ധരത്രീ കരീ । സര്വ കാംഹീ ॥ ൧൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ തുകാഈ । യേക മ്ഹണതീ യേമാഈ ।
യേക മ്ഹണതീ സടവാഈ । സര്വകരീ । ൧൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ സടവാഈ । സര്വകരീ । ൧൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഭാര്ഗവ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ വാമന കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ പരമാത്മാ കര്താ । യേകചി ആഹേ ॥ ൧൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ പരമാത്മാ കര്താ । യേകചി ആഹേ ॥ ൧൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ വിരണാ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ ബസ്വംണാ കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ രേവംണാ കര്താ । സര്വ കാംഹീം ॥ ൧൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ രേവംണാ കര്താ । സര്വ കാംഹീം ॥ ൧൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ രവളയാ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ സ്വാമീ കാര്തിക കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ വേംകടേശ കര്താ । സര്വ കാംഹീം ॥ ൧൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ വേംകടേശ കര്താ । സര്വ കാംഹീം ॥ ൧൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഗുരു കര്താ । യേക മ്ഹണതീ ദത്ത കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ മുഖ്യ കര്താ । വോഢ്യാ ജഗന്നഥ ॥ ൧൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ മുഖ്യ കര്താ । വോഢ്യാ ജഗന്നഥ ॥ ൧൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ ബ്രഹ്മാ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ വിഷ്ണു കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ മഹേശ കര്താ । നിശ്ചയേംസീം ॥ ൧൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ മഹേശ കര്താ । നിശ്ചയേംസീം ॥ ൧൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ പ്രജന്യ കര്താ । യേക മ്ഹണതീ വായോ കര്താ ।
യേക മ്ഹണതീ കരൂന അകര്താ । നിര്ഗുണ ദേവ ॥ ൧൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ കരൂന അകര്താ । നിര്ഗുണ ദേവ ॥ ൧൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ മായാ കരീ । യേക മ്ഹണതീ ജീവ കരീ ।
യേക മ്ഹണതീ സര്വ കരീ । പ്രാരബ്ധയോഗ ॥ ൧൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ സര്വ കരീ । പ്രാരബ്ധയോഗ ॥ ൧൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ പ്രേത്ന കരീ । യേക മ്ഹണതീ സ്വഭാവ കരീ ।
യേക മ്ഹണതീ കോണ കരീ । കോണ ജാണേ ॥ ൨൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ കോണ കരീ । കോണ ജാണേ ॥ ൨൦ ॥
ഐസാ കര്ത്യാചാ വിചാര । പുസതാം ഭരലാ ബജാര ।
ആതാം കോണാചേം ഉത്തര । ഖരേം മാനാവേം ॥ ൨൧ ॥
ആതാം കോണാചേം ഉത്തര । ഖരേം മാനാവേം ॥ ൨൧ ॥
ജേഹിം ജോ ദേവ മാനിലാ । കര്താ മ്ഹണതീ തയാലാ ।
ഐസാ ലോകാംചാ ഗല്ബലാ । വോസരേനാ ॥ ൨൨ ॥
ഐസാ ലോകാംചാ ഗല്ബലാ । വോസരേനാ ॥ ൨൨ ॥
ആപുലാല്യാ സാഭിമാനേം നിശ്ചയേചി കേലാ മനേം ।
യാചാ വിചാര പാഹാണേം । ഘഡേചിനാ ॥ ൨൩ ॥
യാചാ വിചാര പാഹാണേം । ഘഡേചിനാ ॥ ൨൩ ॥
ബഹു ലോകാംചാ ബഹു വിചാര । അവഘാ രാഹോം ദ്യാ ബാജാര ।
പരംതു യാചാ വിചാര । ഐസാ ആഹേ ॥ ൨൪ ॥
പരംതു യാചാ വിചാര । ഐസാ ആഹേ ॥ ൨൪ ॥
ശ്രോതീം വ്ഹാവേം സാവധാന । നിശ്ചയേം തോഡാവാ അനുമാന ।
പ്രത്യയേ മാനാവാ പ്രമാണ । ജാണതേ പുരുഷീം ॥ ൨൫ ॥
പ്രത്യയേ മാനാവാ പ്രമാണ । ജാണതേ പുരുഷീം ॥ ൨൫ ॥
ജേം ജേം കര്തയാനേം കേലേം । തേം തേം ത്യാഉപരീ ജാലേം ।
കര്ത്യാപൂര്വീം ആഡളലേം । ന പാഹിജേ കീം ॥ ൨൬ ॥
കര്ത്യാപൂര്വീം ആഡളലേം । ന പാഹിജേ കീം ॥ ൨൬ ॥
കേലേം തേം പംചഭൂതിക । ആണി പംചഭൂതിക ബ്രഹ്മാദിക ।
തരീ ഭൂതാംശേം പംചഭൂതിക । കേലേം തേം ഘഡേനാ ॥ ൨൭ ॥
തരീ ഭൂതാംശേം പംചഭൂതിക । കേലേം തേം ഘഡേനാ ॥ ൨൭ ॥
പംചഭൂതാംസ വേഗളേം കരാവേം । മഗ കര്ത്യാസ വോളഖാവേം ।
പംചഭൂതിക തേം സ്വഭാവേം । കര്ത്യാംസ ആലേം ॥ ൨൮ ॥
പംചഭൂതിക തേം സ്വഭാവേം । കര്ത്യാംസ ആലേം ॥ ൨൮ ॥
പംചഭൂതാംവേഗളേം നിര്ഗുണ । തേഥേം നാഹീം കര്തേപണ ।
നിര്വികാരാസ വികാര കോണ । ലാഊം ശകേ ॥ ൨൯ ॥
നിര്വികാരാസ വികാര കോണ । ലാഊം ശകേ ॥ ൨൯ ॥
നിര്ഗുണാസ കര്തവ്യ ന ഘഡേ । സഗുണ ജാല്യാംത സാംപഡേ ।
ആതാം കര്തവ്യതാ കോണേകഡേ । ബരേം പാഹാ ॥ ൩൦ ॥
ആതാം കര്തവ്യതാ കോണേകഡേ । ബരേം പാഹാ ॥ ൩൦ ॥
ലടിക്യാചാ കര്താ കോണ । ഹേം പുസണേംചി അപ്രമാണ ।
മ്ഹണോനി ഹേംചി പ്രമാണ । ജേം സ്വഭാവേംചി ജാലേം ॥ ൩൧ ॥
മ്ഹണോനി ഹേംചി പ്രമാണ । ജേം സ്വഭാവേംചി ജാലേം ॥ ൩൧ ॥
യേക സഗുണ യേക നിര്ഗുണ । കോഠേം ലാഊം കര്തേപണ ।
യാ അര്ഥാചേം വിവരണ । ബരേം പാഹാ ॥ ൩൨ ॥
യാ അര്ഥാചേം വിവരണ । ബരേം പാഹാ ॥ ൩൨ ॥
സഗുണേം സഗുണ കേലേം । തരീ തേം പൂര്വീംച ആഹേ ജാലേം ।
നിര്ഗുണാസ കര്തവ്യ ലാവിലേം । നവചേ കീം കദാ ॥ ൩൩ ॥
നിര്ഗുണാസ കര്തവ്യ ലാവിലേം । നവചേ കീം കദാ ॥ ൩൩ ॥
യേഥേം കര്താചി ദിസേനാ । പ്രത്യയേ ആണാവാ അനുമാനാ ।
ദൃശ്യ സത്യത്വേം അസേനാ । മ്ഹണോനിയാം ॥ ൩൪ ॥
ദൃശ്യ സത്യത്വേം അസേനാ । മ്ഹണോനിയാം ॥ ൩൪ ॥
കേലേം തേം അവഘേംച ലടികേം । തരീ കര്താ ഹേം ബോലണേംചി ഫികേം ।
വക്താ മ്ഹണേ രേ വിവേകേം । ബരേം പാഹാ ॥ ൩൫ ॥
വക്താ മ്ഹണേ രേ വിവേകേം । ബരേം പാഹാ ॥ ൩൫ ॥
ബരേം പാഹാതാ പ്രത്യയേ ആലാ । തരീ കാം കരാവാ ഗല്ബലാ ।
പ്രചിത ആലിയാം ആപണാലാ । അംതര്യാമീം ॥ ൩൬ ॥
പ്രചിത ആലിയാം ആപണാലാ । അംതര്യാമീം ॥ ൩൬ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബോലണേം । വിവേകീ തോചി ഹേം ജാണേ ।
പൂര്വപക്ഷ ലാഗേ ഉഡവണേം । യേരവീം അനുര്വാച ॥ ൩൭ ॥
പൂര്വപക്ഷ ലാഗേ ഉഡവണേം । യേരവീം അനുര്വാച ॥ ൩൭ ॥
തംവ ശ്രോതാ കരീ പ്രസ്ന । ദേഹീം സുഖദുഃഖഭോക്താ കോണ ।
പുഢേം ഹേംചി നിരൂപണ । ബോലിലേം അസേ ॥൩൮ ॥
പുഢേം ഹേംചി നിരൂപണ । ബോലിലേം അസേ ॥൩൮ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ കര്താനിരൂപണനാമ സമാസ ആഠവാ ॥
സമാസ നവവാ : ആത്മാവിവരണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമ ॥ ആത്മയാസ ശേരീരയോഗേം । ഉദ്വേഗ ചിംതാ കരണേം ലാഗേ ।
ശരീരയോഗേം ആത്മാ ജഗേ । ഹേം തോം പഗടചി ആഹേ ॥ ൧ ॥
ശരീരയോഗേം ആത്മാ ജഗേ । ഹേം തോം പഗടചി ആഹേ ॥ ൧ ॥
ദേഹ അന്നചി ഖായേനാ । തരീ ആത്മാ കദാപി ജഗേനാ ।
അത്മ്യാവിണ ചേതനാ । ദേഹാസ കൈംചീ ॥ ൨ ॥
അത്മ്യാവിണ ചേതനാ । ദേഹാസ കൈംചീ ॥ ൨ ॥
ഹേം യേകാവേഗളേം യേക । കരൂം ജാതാം നിരാര്ഥക ।
ഉഭയേയോഗേം കോണീയേക । കാര്യ ചാലേ ॥ ൩ ॥
ഉഭയേയോഗേം കോണീയേക । കാര്യ ചാലേ ॥ ൩ ॥
ദേഹാലാ നാഹീം ചേതനാ । അത്മ്യാസ പദാര്ഥ ഉചലേനാ ।
സ്വപ്നഭോജനേം ഭരേനാ । പോട കാംഹീം ॥ ൪ ॥
സ്വപ്നഭോജനേം ഭരേനാ । പോട കാംഹീം ॥ ൪ ॥
ആത്മാ സ്വപ്നാവസ്ഥേംത ജാതോ । പരംതു ദേഹാമധ്യേം ഹി അസതോ ।
നിദസുരേപണേം ഖാജവിതോ । ചമത്കാര പാഹാ॥ ൫ ॥
നിദസുരേപണേം ഖാജവിതോ । ചമത്കാര പാഹാ॥ ൫ ॥
അന്നരസേം വാഢേ ശരീര । ശരീരപ്രമാണേം വിചാര ।
വൃദ്ധപണീം തദനംതര । ദോനീ ലാഹാനാളതീ ॥ ൬ ॥
വൃദ്ധപണീം തദനംതര । ദോനീ ലാഹാനാളതീ ॥ ൬ ॥
ഉത്തമ ദ്രവ്യ ദേഹ ഖാതോ । ദേഹയോഗേം ആത്മാ ഭുലതോ ।
വിസ്മരണേം ശുദ്ധി സാംഡിതോ । സകള കാംഹീം ॥ ൭ ॥
വിസ്മരണേം ശുദ്ധി സാംഡിതോ । സകള കാംഹീം ॥ ൭ ॥
ദേഹാനേം ഘേതലേം വീഷ । ആത്മാ ജായേ സാവകാസ ।
വാഢണേം മോഡണേം ആത്മയാസ । നേമസ്ത ആഹേ ॥ ൮ ॥
വാഢണേം മോഡണേം ആത്മയാസ । നേമസ്ത ആഹേ ॥ ൮ ॥
വാഢണേം മോഡണേം ജാണേം യേണേം । സുഖ ദുഃഖ ദേഹാചേനി ഗുണേം ।
നാന പ്രകാരേം ഭോഗണേം । ആത്മയാസ ഘഡേ ॥ ൯ ॥
നാന പ്രകാരേം ഭോഗണേം । ആത്മയാസ ഘഡേ ॥ ൯ ॥
വാരുള മ്ഹണിജേ പോകള । മുംഗ്യാംചേ മാര്ഗചി സകള ।
തൈസേംചി ഹേം കേവള । ശരീര ജാണാവേം ॥ ൧൦ ॥
തൈസേംചി ഹേം കേവള । ശരീര ജാണാവേം ॥ ൧൦ ॥
ശരീരീം നാഡീച ഖേടാ । നാഡീമധ്യേം പോകള വാടാ ।
ലാഹാന ഥോര സഗടാ। ദാടല്യാ നാഡീ ॥൧൧ ॥
ലാഹാന ഥോര സഗടാ। ദാടല്യാ നാഡീ ॥൧൧ ॥
പ്രാണീ അന്നോദക ഘേതോ । ത്യാചാ അന്നരസ ഹോതോ ।
ത്യാസ വായോ പ്രവര്തതോ । സ്വാസോസ്വാസേം ॥ ൧൨ ॥
ത്യാസ വായോ പ്രവര്തതോ । സ്വാസോസ്വാസേം ॥ ൧൨ ॥
നാഡീദ്വാരാം ധാംവേ ജീവന । ജീവനാമധേം ഖേളേ പവന ।
ത്യാ പവനാസരിസാ ജാണ । ആത്മാഹി വിവരേ ॥ ൧൩ ॥
ത്യാ പവനാസരിസാ ജാണ । ആത്മാഹി വിവരേ ॥ ൧൩ ॥
തൃഷേനേം ശോകലേം ശരീര । ആത്മ്യാസ കളേ ഹാ വിചാര ।
മഗ ഉഠവൂന ശരീര । ചാലവീ ഉദകാകഡേ ॥ ൧൪ ॥
മഗ ഉഠവൂന ശരീര । ചാലവീ ഉദകാകഡേ ॥ ൧൪ ॥
ഉദക മാഗേ ശബ്ദ ബോലവീ । മാര്ഗ പാഹോന ശരീര ചാലവീ ।
ശരീര അവഘേം ച ഹാലവീ । പ്രസംഗാനുസാര ॥ ൧൫ ॥
ശരീര അവഘേം ച ഹാലവീ । പ്രസംഗാനുസാര ॥ ൧൫ ॥
ക്ഷുധാ ലാഗതേ ഐസേം ജാണതോ । മഗ ദേഹാലാ ഉഠവിതോ ।
ആച്യാവാച്യാ ബോലവിതോ । ജ്യാസീ ത്യാസീ ॥ ൧൬ ॥
ആച്യാവാച്യാ ബോലവിതോ । ജ്യാസീ ത്യാസീ ॥ ൧൬ ॥
ബായേകാംത മ്ഹണേ ജാലേം ജാലേം । ദേഹ സോവളേം കരൂന ആണിലേം ।
പായാംത ഭരൂന ചാലവിലേം । താംതഡീം താംതഡീം ॥ ൧൭ ॥
പായാംത ഭരൂന ചാലവിലേം । താംതഡീം താംതഡീം ॥ ൧൭ ॥
ത്യാസീ പാത്രാവരീ ബൈസവിലേം । നേത്രീം ഭരോന പാത്ര പാഹിലേം।
ഹാതാകരവീം ആരംഭിലേം । ആപോശന ॥ ൧൮ ॥
ഹാതാകരവീം ആരംഭിലേം । ആപോശന ॥ ൧൮ ॥
ഹാതാകരവീം ഗ്രാസ ഉചലവീ । മുഖീ ജാഊന മുഖ പസരവീ ।
ദാതാംകരവീം ചാവവീ । നേടേം നേടേം ॥ ൧൯ ॥
ദാതാംകരവീം ചാവവീ । നേടേം നേടേം ॥ ൧൯ ॥
ആപണ ജിവ്ഹേമധേം ഖേളേ । പാഹാതോ പരിമളസോഹളേ ।
കേംസ കാഡീ ഖഡാ കളേ । തത്കാള ഥുംകീ ॥ ൨൦ ॥
കേംസ കാഡീ ഖഡാ കളേ । തത്കാള ഥുംകീ ॥ ൨൦ ॥
ആളണീ കളതാം മീഠ മാഗേ । ബായലേസി മ്ഹണേ ആഗേ കാംഗേ ।
ഡോളേ താഊന പാഹോം ലഗേ । രാഗേം രാഗേം ॥ ൨൧ ॥
ഡോളേ താഊന പാഹോം ലഗേ । രാഗേം രാഗേം ॥ ൨൧ ॥
നാനാ അന്നചി ഗോഡീ । നാനാ രസേം സ്വാദ നിവഡീ ।
തിഖട ലാഗതാം മസ്തക ഝാഡീ । ആണീ ഖോംകീ ॥ ൨൩ ॥
തിഖട ലാഗതാം മസ്തക ഝാഡീ । ആണീ ഖോംകീ ॥ ൨൩ ॥
മിരപുഡീ ഘാതലീ ഫാര । കായസേം കരിതേം ഖാപര ।
ജിവ്ഹേകരവീം കഠിണോത്തര । ബോലവീ രാഗേം ॥ ൨൪ ॥
ജിവ്ഹേകരവീം കഠിണോത്തര । ബോലവീ രാഗേം ॥ ൨൪ ॥
ആജ്യ ഉദംഡ ജേവിലാ । സവേംച താ।
മ്ബ്യാ ഉചലിലാ । ഘളഘളാം ഘേഊം ലാഗലാ। സാവകാസ॥ ൨൫ ॥
മ്ബ്യാ ഉചലിലാ । ഘളഘളാം ഘേഊം ലാഗലാ। സാവകാസ॥ ൨൫ ॥
ദേഹീം സുഖദുഃഖഭോക്താ । തോ യേക ആത്മാചി പാഹാതാം ।
ആത്മ്യാവിണ ദേഹ വൃഥാ । മഡേം ഹോയേ ॥ ൨൬ ॥
ആത്മ്യാവിണ ദേഹ വൃഥാ । മഡേം ഹോയേ ॥ ൨൬ ॥
മനാച്യാ അനംത വൃത്തി । ജാണണേം തേചി ആത്മസ്ഥിതി ।
ത്രൈലോകീം ജിതുക്യാ വേക്തീ । തദാംതരീം ആത്മാ ॥ ൨൭ ॥
ത്രൈലോകീം ജിതുക്യാ വേക്തീ । തദാംതരീം ആത്മാ ॥ ൨൭ ॥
ജഗാമധ്യേം ജഗദാത്മാ । വിശ്വാമധേം വിശ്വാത്മാ ।
സര്വ ചാലവീ സര്വാത്മാ । നാനാ രൂപേം ॥ ൨൮ ॥
സര്വ ചാലവീ സര്വാത്മാ । നാനാ രൂപേം ॥ ൨൮ ॥
ഹുംഗേ ചാഖേ ഐകേ ദേഖേം । മൃദ കഠിണ വോളഖേ ।
ശീത ഉഷ്ണ ഠാഉകേം । തത്കാള ഹോയേ ॥ ൨൯ ॥
ശീത ഉഷ്ണ ഠാഉകേം । തത്കാള ഹോയേ ॥ ൨൯ ॥
സാവധപണേം ലാഘവീ । ബഹുത കരീ ഉഠാഠേവീ ।
യാ ധൂര്താച്യാ ഉഗവീ । ധൂര്തചി കരീ ॥ ൩൦ ॥
യാ ധൂര്താച്യാ ഉഗവീ । ധൂര്തചി കരീ ॥ ൩൦ ॥
വായോസരിസാ പരിമള യേതോ । പരി തോ പരിമള വിതളോന ജാതോ ।
വായോ ധുളീ ഘേഉനീ യേതോ । പരീ തേ ഹി ജായേ ॥ ൩൧ ॥
വായോ ധുളീ ഘേഉനീ യേതോ । പരീ തേ ഹി ജായേ ॥ ൩൧ ॥
ശീത ഉഷ്ണ വായോസരിസേം । സുവാസേം അഥവാ കുവാസേം ।
അസിജേ പരീ സാവകാസേം । തഗണേം ന ഘഡേ ॥ ൩൨ ॥
അസിജേ പരീ സാവകാസേം । തഗണേം ന ഘഡേ ॥ ൩൨ ॥
വായോസരിസേ രോഗ യേതീ । വായോസരിസീ ഭൂതേം ധാംവതീ ।
ധൂര ആണീ ധുകടേം യേതീ । വായോസവേം ॥ ൩൩ ॥
ധൂര ആണീ ധുകടേം യേതീ । വായോസവേം ॥ ൩൩ ॥
വായോസവേം കാംഹീംച ജഗേനാ । ആത്മ്യാസവേം വായോ തഗേനാ ।
ആത്മ്യാചീ ചപളതാ ജാണാ । അധിക ആഹേ ॥ ൩൪ ॥
ആത്മ്യാചീ ചപളതാ ജാണാ । അധിക ആഹേ ॥ ൩൪ ॥
വായോ കഠിണാസ ആഡതോ । ആത്മാ കഠിണ ഭേദൂന ജാതോ ।
കഠിണ പാഹോം തരീ തോ । ഛേദേഹിനാ ॥ ൩൫ ॥
കഠിണ പാഹോം തരീ തോ । ഛേദേഹിനാ ॥ ൩൫ ॥
വായോ ഝഡഝഡാം വാജേ । ആത്മാ കാംഹീംച ന വാജേ ।
മോനേംചി അംതരീം സമജേ । വിവരോന പാഹാതാം ॥ ൩൬ ॥
മോനേംചി അംതരീം സമജേ । വിവരോന പാഹാതാം ॥ ൩൬ ॥
ശരീരാസ ബരേം കേലേം । തേം ആത്മയാസ പാവലേം ।
ശരീരയോഗേം ജാലേം । സമാധാന ॥ ൩൭ ॥
ശരീരയോഗേം ജാലേം । സമാധാന ॥ ൩൭ ॥
ദേഹാവേഗളേ ഉപായേ നാനാ । കരിതാം ആത്മയാസ പാവേനാ ।
സമാധാന പാവേ വാസനാ । ദേഹാചേനി ॥ ൩൮ ॥
സമാധാന പാവേ വാസനാ । ദേഹാചേനി ॥ ൩൮ ॥
ദേഹആത്മയാചേം കൌതുക । പാഹോം ജാതാം ഹേം അനേക ।
ദേഹാവേഗളീ ആഡണുക । ആത്മയാസ ഹോയേ ॥ ൩൯ ॥
ദേഹാവേഗളീ ആഡണുക । ആത്മയാസ ഹോയേ ॥ ൩൯ ॥
യേക അസതാം ഉദംഡ ഘഡേ । വേഗളേം പാഹാതാം കാംഹീംച ന ഘഡേ ।
വിവേകേം ത്രിലോകീം പവാഡേ । ദേഹാത്മയോഗേം ॥ ൪൦ ॥
വിവേകേം ത്രിലോകീം പവാഡേ । ദേഹാത്മയോഗേം ॥ ൪൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ആത്മവിവരണനാമ സമാസ നവാവാ ॥
സമാസ ദഹാവാ : ശികവണനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രീരാമ ॥ പാലേമാളാ സുമനമാളാ । ഫളമാളാ ബീജമാളാ ।
പാഷാണമാളാ കവഡേമാളാ । സുത്രേം ചാലതീ ॥ ൧ ॥
പാഷാണമാളാ കവഡേമാളാ । സുത്രേം ചാലതീ ॥ ൧ ॥
സ്ഫടികമാളാ മോഹരേമാളാ । കാഷ്ഠമാളാ ഗംധമാളാ ।
ധാതുമാളാ രത്നമാളാ । ജാള്യാ വോലി ചാംദോവേ ॥ ൨ ॥
ധാതുമാളാ രത്നമാളാ । ജാള്യാ വോലി ചാംദോവേ ॥ ൨ ॥
പരീ ഹേം തംതൂനേം ചാലതേം। തംതൂ നസ്താം വിഷ്കളീത ഹോതേം।
തൈസേം മ്ഹണോം ആത്മയാതേം। തരീ സാഹിത്യ ന പഡേ ॥ ൩ ॥
തൈസേം മ്ഹണോം ആത്മയാതേം। തരീ സാഹിത്യ ന പഡേ ॥ ൩ ॥
തംതൂസ മണീ വോവിലാ। തംതൂമധ്യേംചി രാഹിലാ ।
ആത്മാ സര്വാംഗീം വ്യാപലാ । പാഹാനാ കാം॥ ൪ ॥
ആത്മാ സര്വാംഗീം വ്യാപലാ । പാഹാനാ കാം॥ ൪ ॥
ആത്മാ ചപള സഹജഗുണേം । ദോരീ കായേ ചളോം ജാണേ ।
മ്ഹണോന ദൃഷ്ടാംത ദേണേം । സാഹിത്യ ന ഘഡേ ॥ ൫ ॥
മ്ഹണോന ദൃഷ്ടാംത ദേണേം । സാഹിത്യ ന ഘഡേ ॥ ൫ ॥
നാനാ വല്ലീംത ജളാംശ । ഉസാംമധ്യേം ദാടലാ രസ ।
പരീ തോ രസ ആണീ ബാകസ । യേക നവ്ഹേ ॥ ൬ ॥
പരീ തോ രസ ആണീ ബാകസ । യേക നവ്ഹേ ॥ ൬ ॥
ദേഹീ ആത്മാ ദേഹ അനാത്മാ । ത്യാഹൂന പര തോ പരമാത്മാ ।
നിരംജനാസ ഉപമാ । അസേചിനാ ॥ ൭ ॥
നിരംജനാസ ഉപമാ । അസേചിനാ ॥ ൭ ॥
രായാപാസൂന രംകവരീ । അവഘ്യാ മനുഷ്യാംചിയാം ഹാരീ ।
സഗട സമാന സരീ । കൈസീ കരാവീ ॥ ൮ ॥
സഗട സമാന സരീ । കൈസീ കരാവീ ॥ ൮ ॥
ദേവ ദാനവ മാനവ । നീച യോനീ ഹീന ജീവ ।
പാപീ സുകൃതി അഭിപ്രാവ । ഉദംഡ ആഹേ ॥ ൯ ॥
പാപീ സുകൃതി അഭിപ്രാവ । ഉദംഡ ആഹേ ॥ ൯ ॥
യേകാംശേം ജഗ ചാലേ । പരീ സാമര്ഥ്യ വേഗളാലേം ।
യേകാസംഗേ മുക്ത കേലേം । യേകാസംഗേം രവരവ ॥ ൧൦ ॥
യേകാസംഗേ മുക്ത കേലേം । യേകാസംഗേം രവരവ ॥ ൧൦ ॥
സാകര മാതീ പൃഥ്വീ ഹോയേ । പരീ തേ മാതീ ഖാതാം ന യേ ।
ഗരള ആപ നവ്ഹേ കായേ । പരീ തേം ഖോടേം ॥ ൧൧ ॥
ഗരള ആപ നവ്ഹേ കായേ । പരീ തേം ഖോടേം ॥ ൧൧ ॥
പുണ്യാത്മാ ആണീ പാപാത്മാ । ദോഹിംകഡേ അംതരാത്മാ ।
സാധു ഭോംദു സീമാ । സാംഡൂംച നയേ ॥ ൧൨ ॥
സാധു ഭോംദു സീമാ । സാംഡൂംച നയേ ॥ ൧൨ ॥
അംതര യേക തോം ഖരേം । പരീ സാംഗാതേം ഘേഊം ന യേതീ മാഹാരേ ।
പംഡിത ആണി ചാടേം പോരേം । യേക കൈസീം ॥ ൧൩ ॥
പംഡിത ആണി ചാടേം പോരേം । യേക കൈസീം ॥ ൧൩ ॥
മനുഷ്യ ആണി ഗധഡേ । രാജഹംസ ആണി കോംബഡേം ।
രാജേ ആണി മാകഡേം । ഏക കൈസീം ॥ ൧൪ ॥
രാജേ ആണി മാകഡേം । ഏക കൈസീം ॥ ൧൪ ॥
ഭാഗീരഥീചേം ജള ആപ । മോരീ സംവദണീ തേംഹി ആപ ।
കുശ്ചിള ഉദക അല്പ । സേവവേനാ ॥ ൧൫ ॥
കുശ്ചിള ഉദക അല്പ । സേവവേനാ ॥ ൧൫ ॥
യാകാരണേം ആചാരശുദ്ധ । ത്യാഉപരീ വിചാരശുദ്ധ ।
വീതരാഗീ ആണി സുബുദ്ധ । ഐസാ പാഹിജേ ॥ ൧൬ ॥
വീതരാഗീ ആണി സുബുദ്ധ । ഐസാ പാഹിജേ ॥ ൧൬ ॥
ശൂരാംഹൂന മാനിലേം ലംഡീ । തരീ യുദ്ധപ്രസംഗീം നരകാഡീ ।
ശ്രീമംത സാംഡൂന ബരാഡീ । സേവിതാ കൈസേം ॥ ൧൭ ॥
ശ്രീമംത സാംഡൂന ബരാഡീ । സേവിതാ കൈസേം ॥ ൧൭ ॥
യേകാ ഉദകേം സകള ജാലേം । പരീ പാഹോന പാഹിജേ സേവിലേം ।
സഗട അവഘേംച ഘേതലേം । തരീ തേം മൂര്ഖപണ ॥ ൧൮ ॥
സഗട അവഘേംച ഘേതലേം । തരീ തേം മൂര്ഖപണ ॥ ൧൮ ॥
ജീവനാചേംച ജാലേം അന്ന । അന്നാചേം ജാലേം വമന ।
പരീ വമനാചേം ഭോജന । കരിതാം ന യേ ॥ ൧൯ ॥
പരീ വമനാചേം ഭോജന । കരിതാം ന യേ ॥ ൧൯ ॥
തൈസേം നിംദ്യ സോഡൂനദ്യാവേം । വംദ്യ തേം ഹൃദഈം ധരാവേം ।
സത്കീര്തീനേം ഭരാവേം। ഭൂമംഡള ॥ ൨൦ ॥
സത്കീര്തീനേം ഭരാവേം। ഭൂമംഡള ॥ ൨൦ ॥
ഉത്തമാംസി ഉത്തമ മാനേ। കനിഷ്ഠാംസ തേം ന മാനേ ।
മ്ഹണൌന കരംടേ ദേവാനേം । കരൂന ഠേവലേ ॥ ൨൧ ॥
മ്ഹണൌന കരംടേ ദേവാനേം । കരൂന ഠേവലേ ॥ ൨൧ ॥
സാംഡാ അവഘേം കരംടപണ । ധരാവേം ഉത്തമ ലക്ഷണ ।
ഹരികഥാ പുരാണ ശ്രവണ । നീതി ന്യായേ ॥൨൨ ॥
ഹരികഥാ പുരാണ ശ്രവണ । നീതി ന്യായേ ॥൨൨ ॥
വര്തയാചാവിവേക । രാജീ രാഖണേം സകള ലോക ।
ഹളുഹളു പുണ്യലോക। കരീത ജാവേ॥ ൨൩ ॥
ഹളുഹളു പുണ്യലോക। കരീത ജാവേ॥ ൨൩ ॥
മുലാചേ ചാലീനേം ചാലാവേം । മുലാച്യാ മനോഗതേം ബോലാവേം ।
തൈസേം ജനാസ സികവാവേം । ഹളുഹളു ॥ ൨൪ ॥
തൈസേം ജനാസ സികവാവേം । ഹളുഹളു ॥ ൨൪ ॥
മുഖ്യ മനോഗത രാഖണേം । ഹേംചി ചാതുര്യാചീം ലക്ഷണേം ।
ചതുര തോ ചതുരാംഗ ജാണേം । ഇതര തീം വേഡീം ॥ ൨൫ ॥
ചതുര തോ ചതുരാംഗ ജാണേം । ഇതര തീം വേഡീം ॥ ൨൫ ॥
വേഡ്യാസ വേഡേം മ്ഹണോം നയേ । വര്മ കദാപി ബോലോം നയേ।
തരീച ഘഡേ ദിഗ്വിജയേ । നിസ്പൃഹാസീ ॥ ൨൬॥
തരീച ഘഡേ ദിഗ്വിജയേ । നിസ്പൃഹാസീ ॥ ൨൬॥
ഉദംഡ സ്ഥളീം ഉദംഡ പ്രസംഗ । ജാണോനി കരണേം യേഥാസാംഗ ।
പ്രാണിമാത്രാചാ അംതരംഗ । ഹോഊന ജാവേം ॥ ൨൭ ॥
പ്രാണിമാത്രാചാ അംതരംഗ । ഹോഊന ജാവേം ॥ ൨൭ ॥
മനോഗത രാഖോന ജാതാം । പരസ്പരേം ഹോയേ അവസ്താ ।
മനോഗത തോഡിതാം വേവസ്താം । ബരീ നാഹീം ॥ ൨൮ ॥
മനോഗത തോഡിതാം വേവസ്താം । ബരീ നാഹീം ॥ ൨൮ ॥
യാകാരണേം മനോഗത । രാഖേല തോ മോഠാ മഹംത ।
മനോഗത രാഖതാം സമസ്ത । വോഢോന യേതീ ॥ ൨൯ ॥
മനോഗത രാഖതാം സമസ്ത । വോഢോന യേതീ ॥ ൨൯ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ശികവണനിരൂപണനാമ സമാസ ദഹാവാ ॥
ദശക തേരാവാ സമാപ്ത ॥
