সমাস পহিলা : নিস্পৃহ লক্ষণনাম ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দুসৰা : ভিক্ষানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস তিসৰা : কৱিত্ৱকাআ নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস চৌথা : কীৰ্তন লক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পাংচৱা : হৰিকথা লক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সহাৱা : চাতুৰ্য লক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সাতৱা : যুগধৰ্ম নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস আঠৱা : অখংড ধ্যান নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস নৱৱা : শাশ্ৱত নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দহাৱা : মাযানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পহিলা : নিস্পৃহ লক্ষণনাম ॥ শ্ৰীৰাম ॥
ঐকা স্পৃহাচী সিকৱণ । যুক্তি বুদ্ধি শাহাণপণ ।
জেণেং ৰাহে সমাধান । নিৰংতৰ ॥ ১ ॥
জেণেং ৰাহে সমাধান । নিৰংতৰ ॥ ১ ॥
সোপা মংত্ৰ পৰী নেমস্ত । সাধেং ৱোষধ গুণৱংত ।
সাধেং বোলণেং সপ্ৰচিত । তৈসেং মাঝেং ॥ ২ ॥
সাধেং বোলণেং সপ্ৰচিত । তৈসেং মাঝেং ॥ ২ ॥
তত্কাল়চি অৱগুণ জাতী । উত্তম গুণাচী হোযে প্ৰাপ্তী ।
শব্দৱোষধ তীৱ্ৰ শ্ৰোতীং । সাক্ষপেং সেৱাৱেং ॥ ৩ ॥
শব্দৱোষধ তীৱ্ৰ শ্ৰোতীং । সাক্ষপেং সেৱাৱেং ॥ ৩ ॥
নিস্পৃহতা ধৰূং নযে । ধৰিলী তৰী সোডূং নযে ।
সোডিলী তৰী হিংডোং নযে । ৱোল়খীমধেং ॥ ৪ ॥
সোডিলী তৰী হিংডোং নযে । ৱোল়খীমধেং ॥ ৪ ॥
কাংতা দৃষ্টী ৰাখোং নযে । মনাস গোডী চাখঊং নযে ।
ধাৰিষ্ট চল়তাং দাখঊং নযে । মুখ আপুলেং ॥ ৫ ॥
ধাৰিষ্ট চল়তাং দাখঊং নযে । মুখ আপুলেং ॥ ৫ ॥
যেকেস্থল়ীং ৰাহোং নযে । কানকোংডেং সাহোং নযে ।
দ্ৰৱ্য দাৰা পাহোং নযে । আল়কেপণেং ॥ ৬ ॥
দ্ৰৱ্য দাৰা পাহোং নযে । আল়কেপণেং ॥ ৬ ॥
আচাৰভ্ৰষ্ট হোঊং নযে । দিল্যাং দ্ৰৱ্য ঘেঊং নযে ।
উণা শব্দ যেঊং নযে । আপণাৱৰী ॥ ৭ ॥
উণা শব্দ যেঊং নযে । আপণাৱৰী ॥ ৭ ॥
ভিক্ষেৱিষীং লাজোং নযে । বহুত ভিক্ষা ঘেঊং নযে ।
পুসতাংহি দেঊং নযে । ৱোল়খী আপলী ॥ ৮ ॥
পুসতাংহি দেঊং নযে । ৱোল়খী আপলী ॥ ৮ ॥
ধড মল়িন নেসোং নযে । গোড অন্ন খাঊং নযে ।
দুৰাগ্ৰহ কৰূং নযে । প্ৰসংগেং ৱৰ্তাৱেং ॥ ৯ ॥
দুৰাগ্ৰহ কৰূং নযে । প্ৰসংগেং ৱৰ্তাৱেং ॥ ৯ ॥
ভোগীং মন অসোং নযে । দেহদুঃখেং ত্ৰাসোং নযে ।
পুঢেং আশা ধৰূং নযে । জীৱিত্ৱাচী ॥ ১০ ॥
পুঢেং আশা ধৰূং নযে । জীৱিত্ৱাচী ॥ ১০ ॥
ৱিৰক্তী গল়োং দেঊং নযে । ধাৰিষ্ট চল়োং দেঊং নযে ।
জ্ঞান মল়িণ হোঊং নযে । ৱিৱেকবল়েং ॥ ১১ ॥
জ্ঞান মল়িণ হোঊং নযে । ৱিৱেকবল়েং ॥ ১১ ॥
কৰুণাকীৰ্তন সোডূং নযে । অংতৰ্ধ্যান মোডূং নযে ॥
প্ৰেমতংতু তোডূং নযে । সগুণমূৰ্তীচা ॥১২ ॥
পোটীং চিংতা ধৰূং নযে । কষ্টেং খেদ মানূং নযে ।
সমৈং ধীৰ সাংডূং নযে । কাংহীং কেল্যা ॥ ১৩ ॥
সমৈং ধীৰ সাংডূং নযে । কাংহীং কেল্যা ॥ ১৩ ॥
অপমানিতাং সিণোং নযে । নিখংদিতাং কষ্টোং নযে ।
ধিঃকাৰিতাং ঝুৰোং নযে । কাংহীং কেল্যা ॥ ১৪ ॥
ধিঃকাৰিতাং ঝুৰোং নযে । কাংহীং কেল্যা ॥ ১৪ ॥
লোকলাজ ধৰূং নযে । লাজৱিতাং লাজোং নযে ।
খিজৱিতাং খিজোং নযে । ৱিৰক্ত পুৰুষেং ॥ ১৫ ॥
খিজৱিতাং খিজোং নযে । ৱিৰক্ত পুৰুষেং ॥ ১৫ ॥
শুদ্ধ মাৰ্গ সোডূং নযে । দুৰ্জনাসীং তংডোং নযে ।
সমংধ পডোং দেঊং নযে । চাংডাল়াসী ॥ ১৬ ॥
সমংধ পডোং দেঊং নযে । চাংডাল়াসী ॥ ১৬ ॥
তপীল়পণ ধৰূং নযে । ভাংডৱিতাং ভাংডোং নযে ।
উডৱিতাং উডঊং নযে । নিজস্থিতী আপুলী ॥ ১৭ ॥
উডৱিতাং উডঊং নযে । নিজস্থিতী আপুলী ॥ ১৭ ॥
হাংসৱিতাং হাসোং নযে । বোলৱিতাং বোলোং নযে ।
চালৱিতাং চালোং নযে । ক্ষণক্ষ্ণা ॥ ১৮ ॥
চালৱিতাং চালোং নযে । ক্ষণক্ষ্ণা ॥ ১৮ ॥
যেক ৱেষ ধৰূং নযে । যেক সাজ কৰূং নযে ।
যেকদেসী হোঊং নযে । ভ্ৰমণ কৰাৱেং ॥ ১৯ ॥
যেকদেসী হোঊং নযে । ভ্ৰমণ কৰাৱেং ॥ ১৯ ॥
সলগী পডোং দেঊং নযে । প্ৰতিগ্ৰহ ঘেঊং নযে ।
সভেমধ্যেং বৈসোং নযে । সৰ্ৱকাল় ॥ ২০ ॥
সভেমধ্যেং বৈসোং নযে । সৰ্ৱকাল় ॥ ২০ ॥
নেম আংগীং লাঊং নযে । ভৰৱসা কোণাস দেঊং নযে ।
অংগীকাৰ কৰূং নযে । নেমস্তপণাচা ॥ ২১ ॥
অংগীকাৰ কৰূং নযে । নেমস্তপণাচা ॥ ২১ ॥
নিত্যনেম সাংডূং নযে । অভ্যাস বুডোং দেঊং নযে ।
পৰতংত্ৰ হোঊং নযে । কাংহীং কেল্যাং ॥ ২২ ॥
পৰতংত্ৰ হোঊং নযে । কাংহীং কেল্যাং ॥ ২২ ॥
স্ৱতংত্ৰতা মোডূং নযে । নিৰাপেক্ষা তোডূং নযে ।
পৰাপেক্ষা হোঊং নযে । ক্ষণক্ষ্ণা ॥ ২৩ ॥
পৰাপেক্ষা হোঊং নযে । ক্ষণক্ষ্ণা ॥ ২৩ ॥
ৱৈভৱ দৃষ্টীং পাহোং নযে । উপাধীসুখেং ৰাহোং নযে ।
যেকাংত মোডূং দেঊং নযে । স্ৱৰূপস্থিতীচা ॥ ২৪ ॥
যেকাংত মোডূং দেঊং নযে । স্ৱৰূপস্থিতীচা ॥ ২৪ ॥
অনৰ্গল়তা কৰূং নযে । লোকলাজ ধৰূং নযে ।
কোঠেংতৰী হোঊং নযে । আসক্ত কদাং ॥ ২৫ ॥
কোঠেংতৰী হোঊং নযে । আসক্ত কদাং ॥ ২৫ ॥
পৰংপৰা তোডূং নযে । উআপাধী মোডূং দেঊং নযে ।
জ্ঞানমাৰ্গে সোডূং নযে । কদাকাল়ীং ॥ ২৬ ॥
জ্ঞানমাৰ্গে সোডূং নযে । কদাকাল়ীং ॥ ২৬ ॥
কৰ্মমাৰ্গ সাংডূং নযে । ৱৈৰাগ্য মোডূং দেঊং নযে ।
সাধন ভজন খংডূং নযে । কদাকাল়ীং ॥ ২৭ ॥
সাধন ভজন খংডূং নযে । কদাকাল়ীং ॥ ২৭ ॥
অতিৱাদ কৰূং নযে । অনিত্য পোটীং ধঊং নযে ।
ৰাগেং ভৰীং ভৰোং নযে । ভলতীকডে ॥২৮ ॥
ৰাগেং ভৰীং ভৰোং নযে । ভলতীকডে ॥২৮ ॥
ন মনী ত্যাস সাংগোং নযে। কংটাল়ৱাণেং বোলোং নযে ।
বহুসাল অসো নযে । যেকেং স্থল়ীং ॥ ২৯ ॥
বহুসাল অসো নযে । যেকেং স্থল়ীং ॥ ২৯ ॥
কাংহীং উপাধী কৰূং নযে । কেলী তৰী ধৰূং নযে ।
ধৰিলী তৰী সাংপডোং নযে । উপাধীমধ্যেং॥ ৩০ ॥
ধৰিলী তৰী সাংপডোং নযে । উপাধীমধ্যেং॥ ৩০ ॥
থোৰপণেং অসো নযে । মহত্ত্ৱ ধৰূন বৈসোং নযে ।
কাংহীং মান ইছূং নযে । কোঠেংতৰী ॥ ৩১ ॥
কাংহীং মান ইছূং নযে । কোঠেংতৰী ॥ ৩১ ॥
সাধেপণ সোডূং নযে । সানেপণ মোডূং নযে ।
বল়াত্কাৰেং জোডূং নযে । অভিমান আংগীং ॥ ৩২ ॥
বল়াত্কাৰেং জোডূং নযে । অভিমান আংগীং ॥ ৩২ ॥
অধিকাৰেৱীণ সাংগোং নযে । দাটূন উপদেশ দেঊং নযে ।
কানকোংডা কৰূং নযে । পৰমাৰ্থ কদা ॥ ৩৩ ॥
কানকোংডা কৰূং নযে । পৰমাৰ্থ কদা ॥ ৩৩ ॥
কঠীণ ৱৈৰাগ্য সোডূং নযে । কঠীণ অভ্যাস সাংডূং নযে ।
কঠিণতা ধৰূং নযে । কোণেকেৱিশৈং ॥ ৩৪ ॥
কঠিণতা ধৰূং নযে । কোণেকেৱিশৈং ॥ ৩৪ ॥
কঠীণ শব্দ বোলোং নযে । কঠীণ আজ্ঞা কৰূং নযে ।
কঠীণ ধীৰত্ৱ সোডূং নযে । কাংহীং কেল্যাং ॥ ৩৫॥
কঠীণ ধীৰত্ৱ সোডূং নযে । কাংহীং কেল্যাং ॥ ৩৫॥
আপণ আসক্ত হোঊং নযে । কেল্যাৱীণ সাংগোং নযে ।
বহুসাল মাগোং নযে । শিষ্যৱৰ্গাংসী ॥ ৩৬ ॥
বহুসাল মাগোং নযে । শিষ্যৱৰ্গাংসী ॥ ৩৬ ॥
উত্ধট শব্দ বোলোং নযে । ইংদ্ৰিযেংস্মৰণ কৰূং নযে ।
শাক্তমাৰ্গেং ভৰোং নযে । মুক্তপণেং ভৰীং ॥ ৩৭ ॥
শাক্তমাৰ্গেং ভৰোং নযে । মুক্তপণেং ভৰীং ॥ ৩৭ ॥
নীচ কৃতীং লাজোং নযে । ৱৈভৱ হোতাং মাজোং নযে ।
ক্ৰোধেং ভৰীং ভৰোং নযে । জাণপণেং ॥ ৩৮ ॥
ক্ৰোধেং ভৰীং ভৰোং নযে । জাণপণেং ॥ ৩৮ ॥
থোৰপণেং চুকোং নযে । ন্যাযে নীতি সাংডূং নযে ।
অপ্ৰমাণ ৱৰ্তোং নযে । কাংহীং কেল্যা ॥ ৩৯ ॥
অপ্ৰমাণ ৱৰ্তোং নযে । কাংহীং কেল্যা ॥ ৩৯ ॥
কল়ল্যাৱীণ বোলোং নযে । অনুমানেং নিশ্চযে কৰূং নযে ।
সাংগতাং দুঃখ ধৰূং নযে । মূৰ্খপণেং ॥ ৪০ ॥
সাংগতাং দুঃখ ধৰূং নযে । মূৰ্খপণেং ॥ ৪০ ॥
সাৱধপণ সোডুং নযে । ৱ্যাপকপণ সাংডুং নযে ।
কদা সুখ মানূং নযে । নিসুগপণাচেং ॥ ৪১ ॥
কদা সুখ মানূং নযে । নিসুগপণাচেং ॥ ৪১ ॥
ৱিকল্প পোটীং ধৰূং নযে । স্ৱাৰ্থআজ্ঞা কৰূং নযে ।
কেলী তৰী টাকূং নযে । আপণাস পুঢেং ॥ ৪২ ॥
কেলী তৰী টাকূং নযে । আপণাস পুঢেং ॥ ৪২ ॥
প্ৰসংগেংৱীণ বোলোং নযে । অন্ৱযেংৱীণ গাঊং নযে ।
ৱিচাৰেংৱীণ জাঊং নযে । অৱিচাৰপংথেং ॥ ৪৩॥
ৱিচাৰেংৱীণ জাঊং নযে । অৱিচাৰপংথেং ॥ ৪৩॥
পৰোপকাৰ সাংডূং নযে । পৰপীডা কৰূংনযে ।
ৱিকল্প পডোং দেঊং নযে । কোণীযেকাসী ॥ ৪৪ ॥
ৱিকল্প পডোং দেঊং নযে । কোণীযেকাসী ॥ ৪৪ ॥
নেণপণ সোডূং নযে । মহংতপণ সাংডূং নযে ।
দ্ৰৱ্যাসাঠীং হিংডোং নযে । কীৰ্তন কৰীত ॥ ৪৫ ॥
দ্ৰৱ্যাসাঠীং হিংডোং নযে । কীৰ্তন কৰীত ॥ ৪৫ ॥
সংশযাত্মক বোলোং নযে । বহুত নিশ্চযে কৰূং নযে ।
নিৰ্ৱাহেংৱীণ ধৰূং নযে । গ্ৰংথ হাতীং ॥ ৪৬ ॥
নিৰ্ৱাহেংৱীণ ধৰূং নযে । গ্ৰংথ হাতীং ॥ ৪৬ ॥
জাণপণেং পুসোং নযে । অহংভাৱ দিসোং নযে ।
সাংগেন ঐসেং ম্হণোং নযে । কোণীযেকাসী ॥ ৪৭ ॥
সাংগেন ঐসেং ম্হণোং নযে । কোণীযেকাসী ॥ ৪৭ ॥
জ্ঞানগৰ্ৱ ধৰূং নযে । সহসা ছল়ণা কৰূং নযে ।
কোঠেং ৱাদ ঘালুং নযে । কোণীযেকাসী ॥ ৪৮ ॥
কোঠেং ৱাদ ঘালুং নযে । কোণীযেকাসী ॥ ৪৮ ॥
স্ৱাৰ্থবুদ্ধী জডোং নযে । কাৰবাৰীং পডোং নযে ।
কাৰ্যকৰ্তে হোঊং নযে । ৰাজদ্ৱাৰীং ॥ ৪৯ ॥
কাৰ্যকৰ্তে হোঊং নযে । ৰাজদ্ৱাৰীং ॥ ৪৯ ॥
কোণাস ভৰ্ৱসা দেঊং নযে । জড ভিক্ষা মাগোং নযে ।
ভিক্ষেসাথীং সাংগোং নযে । পৰংপৰা আপুলী ॥৫০ ॥
ভিক্ষেসাথীং সাংগোং নযে । পৰংপৰা আপুলী ॥৫০ ॥
সোইৰিকীংত পডোং নযে । মধ্যাৱৰ্তি ঘডোং নযে ।
প্ৰপংচাচী জডোং নযে । উপাধী আংগীং ॥ ৫১ ॥
প্ৰপংচাচী জডোং নযে । উপাধী আংগীং ॥ ৫১ ॥
প্ৰপংচপ্ৰস্তীং জাঊং নযে । বাষ্কল় অন্ন খাঊং নযে ।
পাহুণ্যাসৰিসেং ঘেঊং নযে । আমংত্ৰণেং কদাং ॥ ৫২ ॥
পাহুণ্যাসৰিসেং ঘেঊং নযে । আমংত্ৰণেং কদাং ॥ ৫২ ॥
শ্ৰাধ পক্ষ সটী সামাসেং । শাংতী ফল়শোবন বাৰসেং ।
ভোগ ৰাহাত বহুৱসেং । নৱস ৱ্ৰতেং উদ্যাপনেং ॥ ৫৩ ॥
ভোগ ৰাহাত বহুৱসেং । নৱস ৱ্ৰতেং উদ্যাপনেং ॥ ৫৩ ॥
তেথেং নিস্পৃহেং জাঊং নযে । ত্যাচেং অন্ন খাঊং নযে ।
যেল়িলৱাণেং কৰূং নযে । আপণাসী ॥ ৫৪ ॥
যেল়িলৱাণেং কৰূং নযে । আপণাসী ॥ ৫৪ ॥
লগ্নমুহুৰ্তীং জাঊং নযে । পোটাসাঠীং গাঊং নযে ।
মোলেং কীৰ্তন কৰূং নযে । কোঠেংতৰী ॥ ৫৫ ॥
মোলেং কীৰ্তন কৰূং নযে । কোঠেংতৰী ॥ ৫৫ ॥
আপলী ভিক্ষা সোডূং নযে । ৱাৰেং অন্ন খাঊং নযে ।
নিস্পৃহাসি ঘডোং নযে । মোলযাত্ৰা ॥ ৫৬ ॥
নিস্পৃহাসি ঘডোং নযে । মোলযাত্ৰা ॥ ৫৬ ॥
মোলেং সুকৃত কৰূং নযে । মোলপুজাৰী হোঊং নযে ।
দিল্হা তৰী ঘেঊং নযে । ইনাম নিস্পৃহেং ॥ ৫৭ ॥
দিল্হা তৰী ঘেঊং নযে । ইনাম নিস্পৃহেং ॥ ৫৭ ॥
কোঠেং মঠ কৰূং নযে । কেলা তৰী তো ধৰূং নযে ।
মঠপতী হোঊন বৈসোং নযে । নিস্পৃহ পুৰুষেং ॥ ৫৮ ॥
মঠপতী হোঊন বৈসোং নযে । নিস্পৃহ পুৰুষেং ॥ ৫৮ ॥
নিস্পৃহেং অৱঘেংচি কৰাৱেং । পৰী আপণ তেথেং ন সাংপডাৱেং ।
পৰস্পৰেং উভাৰাৱেং । ভক্তিমাৰ্গাসী ॥ ৫৯ ॥
পৰস্পৰেং উভাৰাৱেং । ভক্তিমাৰ্গাসী ॥ ৫৯ ॥
প্ৰেত্নেংৱিণ ৰাহোং নযে । আল়স দৃষ্টী আণূং নযে ।
দেহ অস্তাং পাহোং নযে । ৱিযোগ উপাসনেচা ॥ ৬০ ॥
দেহ অস্তাং পাহোং নযে । ৱিযোগ উপাসনেচা ॥ ৬০ ॥
উপাধীমধ্যেং পডোং নযে । উপাধী আংগীং জডোং নযে ।
ভজনমাৰ্গ মোডূং নযে । নিসংগল়পণেং ॥ ৬১ ॥
ভজনমাৰ্গ মোডূং নযে । নিসংগল়পণেং ॥ ৬১ ॥
বহু উপাধী কৰূং নযে । উপাধীৱিণ কামা নযে ।
সগুণভক্তি সোডূং নযে । ৱিভক্তি খোটী ॥ ৬২ ॥
সগুণভক্তি সোডূং নযে । ৱিভক্তি খোটী ॥ ৬২ ॥
বহুসাল ধাংৱোং নযে । বহুসাল সাহোং নযে ।
বহুত কষ্ট কৰূং নযে । অসুদেং খোটেং ॥ ৬৩ ॥
বহুত কষ্ট কৰূং নযে । অসুদেং খোটেং ॥ ৬৩ ॥
বহুসাল বোলোং নযে । অবোলণেং কামা নযে ।
বহুত অন্ন খাঊং নযে । উপৱাস খোটা ॥ ৬৪ ॥
বহুত অন্ন খাঊং নযে । উপৱাস খোটা ॥ ৬৪ ॥
বহুসাল নিজোং নযে । বহুত নিদ্ৰা মোডুং নযে ।
বহুত নেম ধৰূং নযে । বাশ্কল় খোটেং ॥ ৬৫ ॥
বহুত নেম ধৰূং নযে । বাশ্কল় খোটেং ॥ ৬৫ ॥
বহু জনীং অসোং নযে । বহু আৰণ্য সেঊং নযে ।
বহু দেহ পাল়ূং নযে । আত্মহত্যা খোটী ॥ ৬৬ ॥
বহু দেহ পাল়ূং নযে । আত্মহত্যা খোটী ॥ ৬৬ ॥
বহু সংগ ধৰূং নযে । সংতসংগ সাংডুং নযে ।
কৰ্মঠপণ কামা নযে । অনাচাৰ খোটা ॥ ৬৭ ॥
কৰ্মঠপণ কামা নযে । অনাচাৰ খোটা ॥ ৬৭ ॥
বহু লোকিক সাংডুং নযে । লোকাধেন হোঊং নযে ।
বহু প্ৰীতী কামা নযে । নিষ্ঠুৰতা খোটী ॥ ৬৮ ॥
বহু প্ৰীতী কামা নযে । নিষ্ঠুৰতা খোটী ॥ ৬৮ ॥
বহু সংশযে ধৰূং নযে । মুক্তমাৰ্গ কামা নযে ।
বহু সাধনীং পডোং নযে । সাধনেংৱীণ খোটেং ॥ ৬৯ ॥
বহু সাধনীং পডোং নযে । সাধনেংৱীণ খোটেং ॥ ৬৯ ॥
বহু ৱিষযে ভোগূং নযে । ৱিষযত্যাগ কৰিতাং নযে ।
দেহলোভ ধৰূং নযে । বহু ত্ৰাস খোটা ॥ ৭০ ॥
দেহলোভ ধৰূং নযে । বহু ত্ৰাস খোটা ॥ ৭০ ॥
ৱেগল়া অনুভৱ ঘেঊং নযে । অনুভৱেংৱীণ কামা নযে ।
আত্মস্থিতী বোলোং নযে । স্তব্ধতা খোটী ॥ ৭১ ॥
আত্মস্থিতী বোলোং নযে । স্তব্ধতা খোটী ॥ ৭১ ॥
মন উৰোং দেঊং নযে । মনেংৱীণ কামা নযে ।
অলক্ষ ৱস্তু লক্ষা নযে । লক্ষেংৱীণ খোটেং ॥ ৭২ ॥
অলক্ষ ৱস্তু লক্ষা নযে । লক্ষেংৱীণ খোটেং ॥ ৭২ ॥
মনবুদ্ধিঅগোচৰ । বুদ্ধীৱীণ অংধকাৰ ।
জাণীৱেচা পডো ৱিসৰ । নেণীৱ খোটী ॥ ৭৩ ॥
জাণীৱেচা পডো ৱিসৰ । নেণীৱ খোটী ॥ ৭৩ ॥
জ্ঞাতেপণ ধৰূং নযে । জ্ঞানেংৱীণ কামা নযে ।
অতৰ্ক্য ৱস্তু তৰ্কা ন যে । তৰ্কেংৱীণ খোটেং ॥ ৭৪ ॥
অতৰ্ক্য ৱস্তু তৰ্কা ন যে । তৰ্কেংৱীণ খোটেং ॥ ৭৪ ॥
দৃশ্যস্মৰণ কাম নযে । ৱিস্মৰণ পডোং নযে ।
কাংহীং চৰ্চা কৰূং নযে । কেলিযাৱীণ ন চলে ॥ ৭৫ ॥
কাংহীং চৰ্চা কৰূং নযে । কেলিযাৱীণ ন চলে ॥ ৭৫ ॥
জগীং ভেদ কামা নযে । ৱৰ্ণসংকৰ কৰূং নযে ।
আপলা ধৰ্ম উডঊং নযে । অভিমান খোটা ॥ ৭৬ ॥
আপলা ধৰ্ম উডঊং নযে । অভিমান খোটা ॥ ৭৬ ॥
আশাবদ্ধত বোলোং নযে । ৱিৱেকেংৱীণ চালোং নযে ।
সমাধান হালোং নযে । কাংহীং কেল্যাং ॥ ৭৭ ॥
সমাধান হালোং নযে । কাংহীং কেল্যাং ॥ ৭৭ ॥
অবদ্ধ পোথী লেহোং নযে । পোথীৱীণ কামা নযে ।
অবদ্ধ ৱাচূং নযে । ৱাচিল্যাৱীণ খোটেং ॥ ৭৮ ॥
অবদ্ধ ৱাচূং নযে । ৱাচিল্যাৱীণ খোটেং ॥ ৭৮ ॥
নিস্পৃহেং ৱগত্ৰুত্ৱ সাংডূং নযে । আশংকা ঘেতাং ভাংডোং নযে ।
শ্ৰোতযাংচা মানূং নযে । ৱীট কদা ॥ ৭৯ ॥
শ্ৰোতযাংচা মানূং নযে । ৱীট কদা ॥ ৭৯ ॥
হেং সিকৱণ ধৰিতাং চিত্তীং । সকল় সুখেং ৱোল়গতী ।
আংগীং বাণেং মহংতী । অকস্মাত ॥ ৮০ ॥
আংগীং বাণেং মহংতী । অকস্মাত ॥ ৮০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে নিস্পৃহলক্ষণনাম সমাস পহিলা ॥
সমাস দুসৰা : ভিক্ষানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
ব্ৰহ্মাণাচী মুখ্য দীক্ষা । মাগিতলী পাহিজে ভিক্ষা ।
ৱোং ভৱতি যা পক্ষা । ৰক্ষিলেং পাহিজে ॥ ১ ॥
ৱোং ভৱতি যা পক্ষা । ৰক্ষিলেং পাহিজে ॥ ১ ॥
ভিক্ষা মাগোন জো জেৱিলা । তো নিৰাহাৰী বোলিলা ।
প্ৰতিগ্ৰহাৱেগল়া জালা । ভিক্ষা মাগতাং ॥ ২ ॥
প্ৰতিগ্ৰহাৱেগল়া জালা । ভিক্ষা মাগতাং ॥ ২ ॥
সংতাসংত জে জন । তেথেং কোৰান্ন মাগোন কৰী ভোজন ।
তেনেং কেলেং অমৃতপ্ৰাশন । প্ৰতিদিনীং ॥ ৩ ॥
তেনেং কেলেং অমৃতপ্ৰাশন । প্ৰতিদিনীং ॥ ৩ ॥
॥ শ্লোক ॥
ভিক্ষাহাৰী নিৰাহাৰী । ভিক্ষা নৈৱ প্ৰতিগ্ৰহঃ ।
অসংতো ৱাপি সংতো ৱা । সোমপানং দিনে দিনে ॥
অসংতো ৱাপি সংতো ৱা । সোমপানং দিনে দিনে ॥
ঐসা ভিক্ষেচা মহিমা । ভিক্ষা মানে সৰ্ৱোত্তমা ।
ঈশ্ৱৰাচা অগাধ মহিমা । তোহি ভিক্ষা মাগে ॥ ৪ ॥
ঈশ্ৱৰাচা অগাধ মহিমা । তোহি ভিক্ষা মাগে ॥ ৪ ॥
দত্ত গোৰক্ষ আদিকৰুনী । সিদ্ধ ভিক্ষা মাগতী জনীং ।
নিস্পৃহতা ভিক্ষেপাসুনী । প্ৰগট হোযে ॥ ৫ ॥
নিস্পৃহতা ভিক্ষেপাসুনী । প্ৰগট হোযে ॥ ৫ ॥
ৱাৰ লাঊন বৈসলা । তৰী তো পৰাধেন জালা ।
তৈসীচ নিত্যাৱল়ীলা । স্ৱতংত্ৰতা কৈংচী ॥ ৬ ॥
তৈসীচ নিত্যাৱল়ীলা । স্ৱতংত্ৰতা কৈংচী ॥ ৬ ॥
আঠাং দিৱসাং ধান্য মেল়ৱিলেং । তৰী তেং কংটাল়ৱাণেং জালেং ।
প্ৰাণী যেকাযেকীং চেৱলেং । নিত্যনূতনতেপাসুনী ॥ ৭ ॥
প্ৰাণী যেকাযেকীং চেৱলেং । নিত্যনূতনতেপাসুনী ॥ ৭ ॥
নিত্য নূতন হিংডাৱেং । উদংড দেশাটণ কৰাৱেং ।
তৰীচ ভিক্ষা মাগতাং বৰৱেং । শ্লাঘ্যৱাণেং ॥ ৮ ॥
তৰীচ ভিক্ষা মাগতাং বৰৱেং । শ্লাঘ্যৱাণেং ॥ ৮ ॥
অখংড ভিক্ষেচ অভ্যাস । তযাস ৱাটেনা পৰদেশ ।
জিকডে তিকডে স্ৱদেশ । ভুৱনত্ৰৈং ॥ ৯ ॥
জিকডে তিকডে স্ৱদেশ । ভুৱনত্ৰৈং ॥ ৯ ॥
ভিক্ষাং মাগতাং কিৰকোং নযে । ভিক্ষা মাগতাং লাজো নযে ।
ভিক্ষা মাগতাং ভাগোং নযে । পৰিভ্ৰমণ কৰাৱেং ॥ ১০ ॥
ভিক্ষা মাগতাং ভাগোং নযে । পৰিভ্ৰমণ কৰাৱেং ॥ ১০ ॥
ভিক্ষা আণি চমত্কাৰ । চ্চাকাটতী লহানথোৰ ।
কীৰ্তি ৱৰ্ণী নিৰংতৰ । ভগৱংতাচী ॥ ১১ ॥
কীৰ্তি ৱৰ্ণী নিৰংতৰ । ভগৱংতাচী ॥ ১১ ॥
ভিক্ষা ম্হণিজে কামধেনু । সদা ফল় নৱ্হে সামান্যু ।
ভিক্ষেস কৰী জো অমান্যু । তো কৰংটা জোগী ॥ ১২ ॥
ভিক্ষেস কৰী জো অমান্যু । তো কৰংটা জোগী ॥ ১২ ॥
ভিক্ষেনেং ৱোল়খী হোতী । ভিক্ষেনেং ভৰম চুকতী ।
সামান্য ভিক্ষা মান্য কৰিতী । সকল় প্ৰাণী ॥ ১৩ ॥
সামান্য ভিক্ষা মান্য কৰিতী । সকল় প্ৰাণী ॥ ১৩ ॥
ভিক্ষা ম্হণিজে নিৰ্ভযে স্থিতি । ভিক্ষেনেং প্ৰগটে মহংতী ।
স্ৱতংত্ৰতা ঈশ্ৱৰপ্ৰাপ্তী । ভিক্ষাগুণেং ॥ ১৪ ॥
স্ৱতংত্ৰতা ঈশ্ৱৰপ্ৰাপ্তী । ভিক্ষাগুণেং ॥ ১৪ ॥
ভিক্ষেস নাহীং আডথল়া । ভিক্ষাহাৰী তো মোকল়া ।
ভিক্ষেকৰিতাং সাৰ্থক ৱেঅল়া । কাল় জাতো ॥ ১৫ ॥
ভিক্ষেকৰিতাং সাৰ্থক ৱেঅল়া । কাল় জাতো ॥ ১৫ ॥
ভিক্ষা ম্হণিজে অমৰৱল্লী । জিকডে তিকডে লগৱলী ।
অৱকাল়ীং ফল়দাযেনী জালী । নিৰ্ল্লজাসী ॥ ১৬ ॥
অৱকাল়ীং ফল়দাযেনী জালী । নিৰ্ল্লজাসী ॥ ১৬ ॥
পৃথ্ৱীমধেং দেশ নানা । ফিৰতাং উপৱাসী মৰেনা ।
কোণে যেকে ঠাঈং জনা । জড নৱ্হে ॥ ১৭ ॥
কোণে যেকে ঠাঈং জনা । জড নৱ্হে ॥ ১৭ ॥
গোৰজ্য ৱাণিজ্য কৃষী । ত্যাহূন প্ৰতিষ্ঠা ভিক্ষেসী ।
ৱিসংভোং নযে ঝোল়ীসী । কদাকাল়ীং ॥ ১৮ ॥
ৱিসংভোং নযে ঝোল়ীসী । কদাকাল়ীং ॥ ১৮ ॥
ভিক্ষেঐসেং নাহীং ৱৈৰাগ্য । ৱৈৰাগ্যাপৰতেং নাহীং ভাগ্য ।
ৱৈৰাগ্য নস্তাং অভাগ্য । যেকদেসী ॥ ১৯ ॥
ৱৈৰাগ্য নস্তাং অভাগ্য । যেকদেসী ॥ ১৯ ॥
কাংহীং ভিক্ষা আহে ম্হণাৱেং । অল্পসংতোষী অসাৱেং ।
বহুত আণিতাং ঘ্যাৱেং । মুষ্টী যেক ॥ ২০ ॥
বহুত আণিতাং ঘ্যাৱেং । মুষ্টী যেক ॥ ২০ ॥
সুখৰূপ ভিক্ষা মাগণেং । ঐসী নিস্পৃহতেচীং লক্ষণেং ।
মৃদ ৱাগৱিল়াস কৰণেং । পৰম সৌখ্যকাৰী ॥ ২১ ॥
মৃদ ৱাগৱিল়াস কৰণেং । পৰম সৌখ্যকাৰী ॥ ২১ ॥
ঐসী ভিক্ষেচী স্থিতী । অল্প বোলিলেং যেথামতী ।
ভিক্ষা ৱাংচৱী ৱিপত্তী । হোণাৰ কাল়ীং ॥ ২২ ॥
ভিক্ষা ৱাংচৱী ৱিপত্তী । হোণাৰ কাল়ীং ॥ ২২ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে ভিক্ষানিৰূপণনাম সমাস দুসৰা ॥
সমাস তিসৰা : কৱিত্ৱকাআ নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
কৱিত্ৱ শব্দসুমনমাল়া । অৰ্থ পৰিমল় আগল়া ।
তেণেং সংতষট্পদকুল়া । আনংদ হোযে ॥ ১ ॥
তেণেং সংতষট্পদকুল়া । আনংদ হোযে ॥ ১ ॥
ঐসী মাল়া অংতঃকৰণীং । গুংফুন পূজা ৰামচৰণীং ।
ৱোংকাৰতংত অখংডপণীং । খংডূং চ নযে ॥ ২ ॥
ৱোংকাৰতংত অখংডপণীং । খংডূং চ নযে ॥ ২ ॥
পৰোপকাৰাকাৰণেং । কৱিত্ৱ অগত্য কৰণেং ।
তযা কৱিত্ৱাচীং লক্ষণেং । বোলিজেতী ॥ ৩ ॥
তযা কৱিত্ৱাচীং লক্ষণেং । বোলিজেতী ॥ ৩ ॥
জেণেং ঘডে ভগৱদ্ভক্তী । জেণেং ঘডে ৱিৰক্তী ।
ঐসিযা কত্ৱাচী যুক্তী । আধীং ৱাঢৱাৱী ॥ ৪ ॥
ঐসিযা কত্ৱাচী যুক্তী । আধীং ৱাঢৱাৱী ॥ ৪ ॥
ক্ৰিযেৱীণ শব্দজ্ঞান । তযা ন মানিতী সজ্জন ।
ম্হণৌনী দেৱ প্ৰসন্ন । অনুতাপেং কৰাৱা ॥ ৫ ॥
ম্হণৌনী দেৱ প্ৰসন্ন । অনুতাপেং কৰাৱা ॥ ৫ ॥
দেৱাচেন প্ৰসন্নপণেং । জেং জেং ঘডে বোলণেং ।
তেং তেং অত্যংত শ্লাঘ্যৱাণেং । যা নাৱ প্ৰাসাদিক ॥ ৬ ॥
তেং তেং অত্যংত শ্লাঘ্যৱাণেং । যা নাৱ প্ৰাসাদিক ॥ ৬ ॥
ধীট পাঠ প্ৰসাদিক । ঐসেং বোলতী অনেক ।
তৰী হা ত্ৰিৱিধ ৱিৱেক । বোলিজেল ॥ ৭ ॥
তৰী হা ত্ৰিৱিধ ৱিৱেক । বোলিজেল ॥ ৭ ॥
ধীট ম্হণিজে ধীটপণেং কেলেং । জেং জেং আপুল্যা মনাস আলেং ।
বল়েংচি কৱিত্ৱ ৰচিলেং । যা নাৱ ধীট বোলিজে ॥ ৮ ॥
বল়েংচি কৱিত্ৱ ৰচিলেং । যা নাৱ ধীট বোলিজে ॥ ৮ ॥
পাঠ ম্হণিজে পাঠাংতৰ । বহুত পাহিলেং গ্ৰংথাংতৰ ।
তযাসৰিখা উতাৰ । আপণচি কেলা ॥ ৯ ॥
তযাসৰিখা উতাৰ । আপণচি কেলা ॥ ৯ ॥
সীঘ্ৰচি কৱিত্ৱ জোডিলেং । দৃষ্টি পডিলেং তেং চি ৱৰ্ণিলেং ।
ভক্তিৱাংচূন জেং কেলেং । ত্যা নাৱ ধীটপাঠ ॥ ১০ ॥
ভক্তিৱাংচূন জেং কেলেং । ত্যা নাৱ ধীটপাঠ ॥ ১০ ॥
কামিক ৰসিক শ্ৰৃংঘাৰিক । ৱীৰ হাস্য প্ৰস্তাৱিক ।
কৌতুক ৱিনোদ অনেক । যা নাৱ ধীটপাঠ ॥ ১১ ॥
কৌতুক ৱিনোদ অনেক । যা নাৱ ধীটপাঠ ॥ ১১ ॥
মন জালেং কামাকাৰ । তৈসেচি নিঘতী উদ্গাৰ ।
ধীটপাঠেং পৰপাৰ । পাৱিজেত নাহীং ॥ ১২ ॥
ধীটপাঠেং পৰপাৰ । পাৱিজেত নাহীং ॥ ১২ ॥
ৱ্হাৱযা উদৰশাংতী । কৰণেং লাগে নৰস্তুতী ।
তেথেং কেলী জে ৱিত্পত্তি । ত্যা নাৱ ধীটপাঠ ॥ ১৩ ॥
তেথেং কেলী জে ৱিত্পত্তি । ত্যা নাৱ ধীটপাঠ ॥ ১৩ ॥
কৱিত্ৱ নসাৱেং ধীটপাঠ । কৱিত্ৱ নসাৱেং খটপট ।
কৱিত্ৱ নসাৱেং উদ্ধট । পাষাংডমত ॥ ১৪ ॥
কৱিত্ৱ নসাৱেং উদ্ধট । পাষাংডমত ॥ ১৪ ॥
কৱিত্ৱ নসাৱেং ৱাদাংগ । কৱিত্ৱ নসাৱেং ৰসভংগ ।
কৱিত্ৱ নসাৱেং ৰংগভংগ । দৃষ্টাংতহীন ॥ ১৫ ॥
কৱিত্ৱ নসাৱেং ৰংগভংগ । দৃষ্টাংতহীন ॥ ১৫ ॥
কৱিত্ৱ নসাৱেং পাল্হাল় । কৱিত্ৱ নসাৱেং বাষ্কল় ।
কৱিত্ৱ নসাৱেং কুটীল় । লক্ষুনিযাং ॥ ১৬ ॥
কৱিত্ৱ নসাৱেং কুটীল় । লক্ষুনিযাং ॥ ১৬ ॥
হীন কৱিত্ৱ নসাৱেং । বোলিলেংচি ন বোলাৱেং ।
ছংদভংগ ন কৰাৱেং । মুদ্ৰাহীন ॥ ১৭ ॥
ছংদভংগ ন কৰাৱেং । মুদ্ৰাহীন ॥ ১৭ ॥
ৱিত্পত্তিহীন তৰ্কহীন । কল়াহীন শব্দহীন ।
ভক্তিজ্ঞানৱৈৰাগ্যহীন । কৱিত্ৱ নসাৱেং ॥ ১৮ ॥
ভক্তিজ্ঞানৱৈৰাগ্যহীন । কৱিত্ৱ নসাৱেং ॥ ১৮ ॥
ভক্তিহীন জেং কৱিত্ৱ । তেংচি জাণাৱেং ঠোংবেং মত ।
আৱডীহীন জেং ৱগত্ৰৃত্ৱ । কংটাল়ৱাণেং ॥ ১৯ ॥
আৱডীহীন জেং ৱগত্ৰৃত্ৱ । কংটাল়ৱাণেং ॥ ১৯ ॥
ভক্তিৱিণ জো অনুৱাদ । তোচি জাণাৱা ৱিনোদ ।
প্ৰীতীৱিণ সংৱাদ । ঘডে কেৱী ॥ ২০ ॥
প্ৰীতীৱিণ সংৱাদ । ঘডে কেৱী ॥ ২০ ॥
অসো ধীট পাঠ তেং ঐসেং । নাথিলেং অহংতেচেং পিসেং ।
আতাং প্ৰসাদিক তেং কৈসেং । সাংগিজেল ॥ ২১ ॥
আতাং প্ৰসাদিক তেং কৈসেং । সাংগিজেল ॥ ২১ ॥
ৱৈভৱ কাংতা কাংচন । জযাস ৱাটে হেং ৱমন ।
অংতৰীং লাগলেং ধ্যান । সৰ্ৱোত্তমাচেং ॥ ২২ ॥
অংতৰীং লাগলেং ধ্যান । সৰ্ৱোত্তমাচেং ॥ ২২ ॥
জযাস ঘডীনেং ঘডী । লাগে ভগৱংতীং আৱডী ।
চঢতী ৱাঢতী গোডী । ভগদ্ভজনাচী ॥ ২৩ ॥
চঢতী ৱাঢতী গোডী । ভগদ্ভজনাচী ॥ ২৩ ॥
জো ভগৱদ্ভজনেংৱীণ । জাঊং নেদী যেক ক্ষণ ।
সৰ্ৱকাল় অংতঃকৰণ । ভক্তিৰংগেং ৰংগলেং ॥ ২৪ ॥
সৰ্ৱকাল় অংতঃকৰণ । ভক্তিৰংগেং ৰংগলেং ॥ ২৪ ॥
জযা অংতৰী ভগৱংত । অচল় ৰাহিলা নিৱাংত ।
তো স্ৱভাৱেং জেং বোলত । তেং ব্ৰহ্মনিৰূপণ ॥ ২৫ ॥
তো স্ৱভাৱেং জেং বোলত । তেং ব্ৰহ্মনিৰূপণ ॥ ২৫ ॥
অংতৰী বৈসলা গোৱিংদ । তেণেং লাগলা ভক্তিছংদ ।
ভক্তীৱিণ অনুৱাদ । আণীক নাহীং ॥ ২৬ ॥
ভক্তীৱিণ অনুৱাদ । আণীক নাহীং ॥ ২৬ ॥
আৱডী লাগলী অংতৰীং । তৈসীচ ৱদে ৱৈখৰী ।
ভাৱেং কৰুণাকীৰ্তন কৰী । প্ৰেমভৰেং নাচতু ॥ ২৭ ॥
ভাৱেং কৰুণাকীৰ্তন কৰী । প্ৰেমভৰেং নাচতু ॥ ২৭ ॥
ভগৱংতীং লাগলেং মন । তেণেং নাঠৱে দেহভান ।
শংকা লজ্যা পল়োন । দুৰী ঠেলী ॥ ২৮ ॥
শংকা লজ্যা পল়োন । দুৰী ঠেলী ॥ ২৮ ॥
তো প্ৰেমৰংগেং ৰংগলা । তো ভক্তিমদেং মাতলা ।
তেণেং অহংভাৱ ঘাতলা । পাযাংতল়ীং ॥ ২৯ ॥
তেণেং অহংভাৱ ঘাতলা । পাযাংতল়ীং ॥ ২৯ ॥
গাত নাচত নিশংক । তযাস কৈচে দিসতী লোক ।
দৃষ্টীং ত্ৰৈলোক্যনাযেক । ৱসোন ঠেলা ॥ ৩০ ॥
দৃষ্টীং ত্ৰৈলোক্যনাযেক । ৱসোন ঠেলা ॥ ৩০ ॥
ঐসা ভগৱংতীং ৰংগলা । আণীক কাংহীং নলগে ত্যালা ।
স্ৱৈছা ৱৰ্ণূং লাগলা । ধ্যান কীৰ্তী প্ৰতাপ ॥ ৩১ ॥
স্ৱৈছা ৱৰ্ণূং লাগলা । ধ্যান কীৰ্তী প্ৰতাপ ॥ ৩১ ॥
নানা ধ্যানেং নানা মূৰ্তী । নানা প্ৰতাপ নানা কীৰ্তী ।
তযাপুঢেং নৰস্তুতী । ত্ৰুণতুল্য ৱাটে ॥ ৩২ ॥
তযাপুঢেং নৰস্তুতী । ত্ৰুণতুল্য ৱাটে ॥ ৩২ ॥
অসো ঐসা ভগৱদ্ভক্ত । জো যে সংসাৰীং ৱিৰক্ত ।
তযাস মানিতী মুক্ত । সাধুজন ॥ ৩৩ ॥
তযাস মানিতী মুক্ত । সাধুজন ॥ ৩৩ ॥
ত্যাচে ভক্তীচেং কৌতুক । তযানৱ প্ৰসাদিক ।
সহজ বোলতাং ৱিৱেক । প্ৰগট হোয ॥ ৩৪ ॥
সহজ বোলতাং ৱিৱেক । প্ৰগট হোয ॥ ৩৪ ॥
ঐকা কৱিত্ৱলক্ষণ । কেলেংচ কৰূং নিৰূপণ ।
জেণে নিৱে অংতঃকৰ্ণ । শ্ৰোতযাংচেং ॥ ৩৫ ॥
জেণে নিৱে অংতঃকৰ্ণ । শ্ৰোতযাংচেং ॥ ৩৫ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং নিৰ্মল় । কৱিত্ৱ অসাৱেং সৰল় ।
কৱিত্ৱ অসাৱেং প্ৰাংজল় । অন্ৱযাচেং ॥ ৩৬ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং প্ৰাংজল় । অন্ৱযাচেং ॥ ৩৬ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং ভক্তিবল়েং । কৱিত্ৱ অসাৱেং অৰ্থাগল়েং ।
কৱিত্ৱ অসাৱেং ৱেগল়েং । অহংতেসী ॥ ৩৭ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং ৱেগল়েং । অহংতেসী ॥ ৩৭ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং কীৰ্তিৱাড । কৱিত্ৱ অসাৱেং ৰম্য গোড ।
কৱিত্ৱ অসাৱেং জাড । প্ৰতাপৱিষীং ॥ ৩৮ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং জাড । প্ৰতাপৱিষীং ॥ ৩৮ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং সোপেং । কৱিত্ৱ অসাৱেং অল্পৰূপেং ।
কৱিত্ৱ অসাৱেং সুল্লপেং । চৰণবংদ ॥ ৩৯ ॥
কৱিত্ৱ অসাৱেং সুল্লপেং । চৰণবংদ ॥ ৩৯ ॥
মৃদু মংজুল় কোমল় । ভৱ্য অদ্ভুত ৱিশাল় ।
গৌল্য মাধুৰ্য ৰসাল় । ভক্তিৰসেং ॥ ৪০ ॥
গৌল্য মাধুৰ্য ৰসাল় । ভক্তিৰসেং ॥ ৪০ ॥
অক্ষৰবংদ পদবংদ । নানা চাতুৰ্য প্ৰবংদ ।
নানা কৌশল্যতা ছংদবংদ । ধাটী মুদ্ৰা অনেক ॥ ৪১ ॥
নানা কৌশল্যতা ছংদবংদ । ধাটী মুদ্ৰা অনেক ॥ ৪১ ॥
নানা যুক্তী নানা বুদ্ধী । নানা কল়া নানা সিদ্ধী ।
নানা অন্ৱযে সাধী । নানা কৱিত্ৱ ॥ ৪২ ॥
নানা অন্ৱযে সাধী । নানা কৱিত্ৱ ॥ ৪২ ॥
নানা সাহিত্য দৃষ্টাংত । নানা তৰ্ক ধাত মাত ।
নানা সংমতী সিদ্ধাংত । পূৰ্ৱপক্ষেংসীং ॥ ৪৩ ॥
নানা সংমতী সিদ্ধাংত । পূৰ্ৱপক্ষেংসীং ॥ ৪৩ ॥
নানা গতী নানা ৱিত্পত্তী । নানা মতী নানা স্ফুৰ্তি ।
নানা ধাৰণা নানা ধৃতী । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৪ ॥
নানা ধাৰণা নানা ধৃতী । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৪ ॥
শংকা আশংকা প্ৰত্যোত্তৰেং । নানা কাৱ্যেং শাস্ত্ৰাধাৰেং ।
তুটে সংশযে নিৰ্ধাৰেং । দিৰ্ধাৰিতাং ॥ ৪৫ ॥
তুটে সংশযে নিৰ্ধাৰেং । দিৰ্ধাৰিতাং ॥ ৪৫ ॥
নানা প্ৰসংগ নানা ৱিচাৰ । নানা যোগ নানা ৱিৱৰ ।
নানা তত্ৱচৰ্চাসাৰ । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৬ ॥
নানা তত্ৱচৰ্চাসাৰ । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৬ ॥
নানা সাধনেং পুৰশ্চৰণেং । নানা তপেং তীৰ্থাটণেং ।
নানা সংদেহ ফেডণেং । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৭ ॥
নানা সংদেহ ফেডণেং । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৭ ॥
জেণেং অনুতাপ উপজেং । জেণেং লোকিক লাজে ।
জেণেং জ্ঞান উমজে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৮ ॥
জেণেং জ্ঞান উমজে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৮ ॥
জেণেং জ্ঞান হেং প্ৰবল়ে । জেণেং ৱৃত্তী হে মাৱল়েং ।
জেণেং ভক্তিমাৰ্গ কল়ে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৯ ॥
জেণেং ভক্তিমাৰ্গ কল়ে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৪৯ ॥
জেণেং সদ্বুদ্ধি তুটে । জেণেং ভৱসিংধু আটে ।
জেণেং ভগৱংত প্ৰগটে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫০ ॥
জেণেং ভগৱংত প্ৰগটে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫০ ॥
জেণেং সদ্বুদ্ধি লাগে । জেণেং পাষাংড ভংগে ।
জেণেং ৱিৱেক জাগে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫১ ॥
জেণেং ৱিৱেক জাগে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫১ ॥
জেণেং সদ্ৱস্তু ভাসে । জেণেং ভাস হা নিৰসে ।
জেণেং ভিন্নত্ৱ নাসে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫২ ॥
জেণেং ভিন্নত্ৱ নাসে । যা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫২ ॥
জেণেং হোযে সমাধান । জেণেং তুটে সংসাৰবংধন ।
জযা মানিতী সজ্জন । তযা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫৩ ॥
জযা মানিতী সজ্জন । তযা নাৱ কৱিত্ৱ ॥ ৫৩ ॥
ঐসেং কৱিত্ৱলক্ষণ । সাংগতাং তেং অসাধাৰণ ।
পৰংতু কাংহীংযেক নিৰূপণ । বুঝাৱযা কেলেং ॥ ৫৪ ॥
পৰংতু কাংহীংযেক নিৰূপণ । বুঝাৱযা কেলেং ॥ ৫৪ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে কৱিত্ৱকলা নিৰূপণ সমাস তিসৰা ॥
সমাস চৌথা : কীৰ্তন লক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
কলযুগীং কীৰ্তন কৰাৱেং । কেৱল় কোমল় কুশল় গাৱেং ।
কঠীণ কৰ্কশ কুৰ্টেং সাংডাৱেং । যেকীকডে ॥ ১ ॥
কঠীণ কৰ্কশ কুৰ্টেং সাংডাৱেং । যেকীকডে ॥ ১ ॥
খটখট খুংটূন টাকাৱী । খল়খল় খল়াংসীং ন কৰাৱী ।
খৰেং খোটেং খৱল়োং নেদাৱী । ৱৃত্তি আপুলী ॥ ২ ॥
খৰেং খোটেং খৱল়োং নেদাৱী । ৱৃত্তি আপুলী ॥ ২ ॥
গৰ্ৱগাণেং গাঊং নযে । গাতাং গাতাং গল়োং নযে ।
গোপ্য গুজ গৰ্জোং নযে । গুণ গাৱে ॥ ৩ ॥
গোপ্য গুজ গৰ্জোং নযে । গুণ গাৱে ॥ ৩ ॥
ঘষ্টণী ঘিসণী ঘস্মৰপণেং । ঘসৰ ঘসৰূং ঘসা খাণেং ।
ঘুমঘুমোং চি ঘুমণেং । যোগ্য নৱ্হে ॥ ৪ ॥
ঘুমঘুমোং চি ঘুমণেং । যোগ্য নৱ্হে ॥ ৪ ॥
নানা নামে ভগৱংতাচীং । নানা ধ্যানেং সগুণাচীং ।
নানা কীৰ্তনেং কীৰ্তীচীং । অদ্ভুত কৰাৱীং ॥ ৫ ॥
নানা কীৰ্তনেং কীৰ্তীচীং । অদ্ভুত কৰাৱীং ॥ ৫ ॥
চকচক চুকাৱেনা । চাট চাৱট চল়াৱেনা ।
চৰচৰ চুৰচুৰ লাগেনা । ঐসেং কৰাৱেং ॥ ৬ ॥
চৰচৰ চুৰচুৰ লাগেনা । ঐসেং কৰাৱেং ॥ ৬ ॥
ছল়ছল় ছল়ণা কৰূং নযে । ছল়িতাং ছল়িতাং ছল়োং নযেং ।
ছল়ণেং ছল়ণা কৰূং নযে । কোণীযেকাচী ॥ ৭ ॥
ছল়ণেং ছল়ণা কৰূং নযে । কোণীযেকাচী ॥ ৭ ॥
জি জি জি জি ম্হণাৱেনা । জো জো জাগে তো তো পাৱনা ।
জপজপোং জনীংজনাৰ্দনা । সংতুষ্ট কৰাৱেং ॥ ৮ ॥
জপজপোং জনীংজনাৰ্দনা । সংতুষ্ট কৰাৱেং ॥ ৮ ॥
ঝিৰপে ঝৰে পঝৰে জল় । ঝল়কে দুৰুনী ঝল়াল় ।
ঝডঝডাং ঝল়কতী সকল় । প্ৰাণী তেথেং ॥ ৯ ॥
ঝডঝডাং ঝল়কতী সকল় । প্ৰাণী তেথেং ॥ ৯ ॥
যা যা যা যা ম্হণাৱেং নলগে । যা যা যা যা উপাৱ নলগে ।
যা যা যা যা কাংহীং চ নলগে । সুবুদ্ধাসী ॥ ১০ ॥
যা যা যা যা কাংহীং চ নলগে । সুবুদ্ধাসী ॥ ১০ ॥
টক টক টক কৰূং নযে । টাল়াটাল়ী টিকোং নযে ।
টম টম টম টম লাঊং নযে । কংটাল়ৱাণী ॥ ১১ ॥
টম টম টম টম লাঊং নযে । কংটাল়ৱাণী ॥ ১১ ॥
ঠস ঠোংবস ঠাকাৱেনা । ঠক ঠক ঠক কৰাৱেনা ।
ঠাকেং ঠমকেং ঠসাৱেনা । মূৰ্তিধ্যান ॥ ১২ ॥
ঠাকেং ঠমকেং ঠসাৱেনা । মূৰ্তিধ্যান ॥ ১২ ॥
ডল়মল় ডল়মল় ডকোং নযে । ডগমগ ডগমগ কামা নযে ।
ডংডল় ডংডল় চুকোং নযে । হেংকাডপণেং ॥ ১৩ ॥
ডংডল় ডংডল় চুকোং নযে । হেংকাডপণেং ॥ ১৩ ॥
ঢিসাল় ঢালা ঢল়তী কুংচে । ঢোবল়া ঢসকণ ডুলে নাচে ।
ঢল়েচিনা ঢিগঢিগাংচে । কংটাল়ৱাণে ॥ ১৪ ॥
ঢল়েচিনা ঢিগঢিগাংচে । কংটাল়ৱাণে ॥ ১৪ ॥
নানা নেটক নাগৰ । নানা নম্ৰ গুণাগৰ ।
নানা নেমক মধুৰ । নেমস্ত গাণেং ॥ ১৫ ॥
নানা নেমক মধুৰ । নেমস্ত গাণেং ॥ ১৫ ॥
তাল় তুংবৰে তানমানেং । তাল়বদ্ধ তংতগাণেং ।
তূৰ্ত তাৰ্কিক তনেং মনেং । তল্লিন হোতী ॥ ১৬ ॥
তূৰ্ত তাৰ্কিক তনেং মনেং । তল্লিন হোতী ॥ ১৬ ॥
থৰ্থৰাং থৰকতী ৰোমাংচ । থৈ থৈ থৈ স্ৱৰেং উংচ।
থিৰথিৰ থিৰাৱে নাচ । প্ৰেমল় ভক্তাংচা ॥ ১৭ ॥
থিৰথিৰ থিৰাৱে নাচ । প্ৰেমল় ভক্তাংচা ॥ ১৭ ॥
দক্ষদাক্ষণ্য দাটলেং । বংদেং প্ৰবংদেং কোংদাটলেং ।
দমদম দুমদুমোং লাগলেং । জগদংতৰ ॥ ১৮ ॥
দমদম দুমদুমোং লাগলেং । জগদংতৰ ॥ ১৮ ॥
ধূৰ্ত তূৰ্ত ধাৱোন আলা । ধিংগবুদ্ধীনেং ধিংগ জালা ।
ধাকেং ধাকেং ধোকলা । ৰংগ অৱঘা ॥ ১৯ ॥
ধাকেং ধাকেং ধোকলা । ৰংগ অৱঘা ॥ ১৯ ॥
নানা নাটক নেটকেং । নানা মানেং তুকেং কৌতুকেং ।
নানা নেমক অনেকেং । ৱিদ্যাপাত্ৰেং ॥ ২০ ॥
নানা নেমক অনেকেং । ৱিদ্যাপাত্ৰেং ॥ ২০ ॥
পাপ পল়োন গেলেং দুৰী । পুণ্য পুষ্কল় প্ৰগটে ৱৰী ।
পৰতৰতো পৰে অংতৰীং । চটক লাগে ॥ ২১ ॥
পৰতৰতো পৰে অংতৰীং । চটক লাগে ॥ ২১ ॥
ফুকট ফাকট ফটৱণেং নাহীং । ফটকল় ফুগডী পিংগা নাহীং ।
ফিকেং ফসকট ফোল নাহীং । ভকাধ্যা নিংদা ॥ ২২ ॥
ফিকেং ফসকট ফোল নাহীং । ভকাধ্যা নিংদা ॥ ২২ ॥
বৰেং বৰেং বৰেং ম্হণতী । বাবা বাবা উদংড কৰিতী ।
বল়েং বল়েংচি বল়াৱিতী । কথেলাগীং ॥ ২৩ ॥
বল়েং বল়েংচি বল়াৱিতী । কথেলাগীং ॥ ২৩ ॥
ভলা ভলা ভলা লোকীং । ভক্তিভাৱেং ভৱ্য অনেকীং ।
ভূষণ ভাৱিক লোকীং । পৰোপকাৰেং ॥ ২৪ ॥
ভূষণ ভাৱিক লোকীং । পৰোপকাৰেং ॥ ২৪ ॥
মানেল তৰী মানাৱেং মনেং । মত্ত ন ৱ্হাৱেং মমতেনেং ।
মী মী মী মী বহুত জনেং । ম্হণিজেত আহে ॥ ২৫ ॥
মী মী মী মী বহুত জনেং । ম্হণিজেত আহে ॥ ২৫ ॥
যেকেং টোকত যেকাংপাসীং । যেঊং যেঊং যেতী ঝডেসীং ।
যা যা যা যা অসে তযাসী । ম্হণাৱেং নলগে ॥ ২৬ ॥
যা যা যা যা অসে তযাসী । ম্হণাৱেং নলগে ॥ ২৬ ॥
ৰাগ ৰংগ ৰসাল় সুৰংগেং । অংতৰ সংগিত ৰাগেং ।
ৰত্নপৰীক্ষা ৰত্নামাগেং । ধাংৱতী লোক ॥ ২৭ ॥
ৰত্নপৰীক্ষা ৰত্নামাগেং । ধাংৱতী লোক ॥ ২৭ ॥
লৱলৱাং লৱতী লোচন । লকলকাং লকলেং মন ।
লপলপোং লপতী জন । আৱডীনেং ॥ ২৮ ॥
লপলপোং লপতী জন । আৱডীনেং ॥ ২৮ ॥
ৱচনেং ৱাউগীং ৱদেনা । ৱাৱৰেৱিৱৰে ৱসেনা ।
ৱগত্ৰুত্ৱেং নিৱৱী জনা । ৱিনিত হৌনী॥ ২৯॥
ৱগত্ৰুত্ৱেং নিৱৱী জনা । ৱিনিত হৌনী॥ ২৯॥
সাৰাসাৰ সমস্তাংলা । সিকঊং সিকঊং জনালা।
সাহিত সংগিত সজ্জনালা । বৰেং ৱাটে ॥ ৩০ ॥
সাহিত সংগিত সজ্জনালা । বৰেং ৱাটে ॥ ৩০ ॥
খৰেংখোটেং খৰেং ৱাটলেং । খৰ্খৰ খুৰ্খুৰ খুংটলেং ।
খোটেং খোটেপণেং গেলেং। খোটেং ম্হণোনিযাং ॥৩১ ॥
খোটেং খোটেপণেং গেলেং। খোটেং ম্হণোনিযাং ॥৩১ ॥
শাহাণে শোধিতাং শোধেনা । শাস্ত্ৰাৰ্থ শ্ৰৃতী বোধেনা ।
শুক শাৰিকাশমেনা । শব্দ তযাচা ॥ ৩২ ॥
শুক শাৰিকাশমেনা । শব্দ তযাচা ॥ ৩২ ॥
হৰুষেং হৰুষেং হাসিলা । হাহাহোহোনেং ভুললা ।
হিত হোঈনা তযালা । পৰত্ৰীচেং ॥ ৩৩ ॥
হিত হোঈনা তযালা । পৰত্ৰীচেং ॥ ৩৩ ॥
লক্ষাৱেং লক্ষিতাং অলক্ষীং । লক্ষিলেং লোচনাতেং লক্ষী ।
লংগলেং লযেতেং অলক্ষী । ৱিহিংগমমাৰ্গেং ॥ ৩৪॥
লংগলেং লযেতেং অলক্ষী । ৱিহিংগমমাৰ্গেং ॥ ৩৪॥
ক্ষেত্ৰ ক্ষেত্ৰজ্ঞ ক্ষোভতো । ক্ষমা ক্ষমূন ক্ষ্মৱিতো ।
ক্ষ্মণেং ক্ষোভণেং ক্ষেত্ৰজ্ঞ তো । সৰ্ৱাং ঠাঈং ॥ ৩৫ ॥
ক্ষ্মণেং ক্ষোভণেং ক্ষেত্ৰজ্ঞ তো । সৰ্ৱাং ঠাঈং ॥ ৩৫ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে কীৰ্তন লক্ষণ নিৰূপণ সমাস চৌথ্ৰা ॥
সমাস পাংচৱা : হৰিকথা লক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মাগাং হৰিকথেচেং লক্ষণ । শ্ৰোতীং কেলা হোতা প্ৰস্ন ।
সাৱধ হোঊন ৱিচক্ষণ । পৰিসোন আতাং ॥ ১ ॥
সাৱধ হোঊন ৱিচক্ষণ । পৰিসোন আতাং ॥ ১ ॥
হৰিকথা কৈসী কৰাৱী । ৰংগেং কৈসী ভৰাৱী ।
জেণেং পাৱিজে পদৱী । ৰঘুনাথকৃপেচী ॥ ২ ॥
জেণেং পাৱিজে পদৱী । ৰঘুনাথকৃপেচী ॥ ২ ॥
সোনেং আণি পৰিমল়ে । যুক্ষদংডা লাগতী ফল়েং ।
গৌল্য মাধুৰ্য ৰসাল়েং । তৰী তে অপূৰ্ৱতা ॥ ৩ ॥
গৌল্য মাধুৰ্য ৰসাল়েং । তৰী তে অপূৰ্ৱতা ॥ ৩ ॥
তৈসা হৰিদাস আণি ৱিৰক্ত । জ্ঞাতা আণি প্ৰেমল় ভক্ত ।
ৱিত্পন্ন আণি ৱাদৰহিত । তৰী হেহি অপূৰ্ৱতা ॥ ৪ ॥
ৱিত্পন্ন আণি ৱাদৰহিত । তৰী হেহি অপূৰ্ৱতা ॥ ৪ ॥
ৰাগজ্ঞানী তাল়জ্ঞানী । সকল়কল়া ব্ৰহ্মজ্ঞানী ।
নিৰাভিমানেং ৱৰ্তে জনীং । তৰী হেহি অপূৰ্ৱতা ॥ ৫ ॥
নিৰাভিমানেং ৱৰ্তে জনীং । তৰী হেহি অপূৰ্ৱতা ॥ ৫ ॥
মছৰ নাহীং জযাসী । জো অত্যংত প্ৰিযে সজ্জনাসী ।
চতুৰাংগ জাণেং মানসীং । অংতৰনিষ্ঠ ॥ ৬ ॥
চতুৰাংগ জাণেং মানসীং । অংতৰনিষ্ঠ ॥ ৬ ॥
জযংত্যাদিকেং নানা পৰ্ৱেং । তীৰ্থেং ক্ষেত্ৰেং জেং অপূৰ্ৱেং ।
জেথেং ৱসিজে দেৱাধিদেৱেং । সামৰ্থ্যৰূপেং ॥ ৭ ॥
জেথেং ৱসিজে দেৱাধিদেৱেং । সামৰ্থ্যৰূপেং ॥ ৭ ॥
তযা তিৰ্থাতেং জে ন মানিতী । শব্দজ্ঞানেং মিথ্যা ম্হণতী ।
তযা পামৰাং শ্ৰীপতী । জোডেল কৈংচা ॥ ৮ ॥
তযা পামৰাং শ্ৰীপতী । জোডেল কৈংচা ॥ ৮ ॥
নিৰ্গুণ নেলেং সংদেহানেং । সগুণ নেলেং ব্ৰহ্মজ্ঞানেং ।
দোহিকডে অভিমানেং । ৱোস কেলেং ॥ ৯ ॥
দোহিকডে অভিমানেং । ৱোস কেলেং ॥ ৯ ॥
পুঢেং অসতাং সগুণমূৰ্তী । নিৰ্গুণকথা জে কৰিতী ।
প্ৰতিপাদূন উছেদিতী । তেচি পঢতমূৰ্খ ॥ ১০ ॥
প্ৰতিপাদূন উছেদিতী । তেচি পঢতমূৰ্খ ॥ ১০ ॥
ঐসী ন কীজে হৰিকথা । অংতৰ পডে উভযে পংথা ।
পৰিস লক্ষণেং আতাং । হৰিকথেচীং ॥ ১১ ॥
পৰিস লক্ষণেং আতাং । হৰিকথেচীং ॥ ১১ ॥
সগুণমূৰ্তীপুঢেং ভাৱেং । কৰুণাকীৰ্তন কৰাৱেং ।
নানাধ্যানেং ৱৰ্ণাৱেং । প্ৰতাপকীৰ্তীতেং । ১২ ॥
নানাধ্যানেং ৱৰ্ণাৱেং । প্ৰতাপকীৰ্তীতেং । ১২ ॥
ঐসেং গাতাং স্ৱভাৱেং । ৰসাল় কথা ৱোঢৱে ।
সৰ্ৱাংতৰীং হেলাৱে । প্ৰেমসুখ ॥ ১৩ ॥
সৰ্ৱাংতৰীং হেলাৱে । প্ৰেমসুখ ॥ ১৩ ॥
কথা ৰচাযাচী খূণ । সগুণীং নাণাৱেং নিৰ্গুণ ।
ন বোলাৱে দোষ গুণ । পুঢিলাংচে কদা ॥ ১৪ ॥
ন বোলাৱে দোষ গুণ । পুঢিলাংচে কদা ॥ ১৪ ॥
দেৱাচেং ৱৰ্ণাৱেং ৱৈভাৱ । নানা প্ৰকাৰেং মহত্ত্ৱ ।
সগুণীং ঠেউনিযাং ভাৱ । হৰিকথা কৰাৱী ॥ ১৫ ॥
সগুণীং ঠেউনিযাং ভাৱ । হৰিকথা কৰাৱী ॥ ১৫ ॥
লাজ সাংডূন জনাচী । আস্থা সাংডূন ধনাচী ।
নীচ নৱী কীৰ্তনাচী । আৱডী ধৰাৱী ॥ ১৬ ॥
নীচ নৱী কীৰ্তনাচী । আৱডী ধৰাৱী ॥ ১৬ ॥
নম্ৰ হোঊন ৰাজাংগণীং । নিঃশংক জাৱেং লোটাংগণী ।
কৰতাল়িকা নৃত্য ৱাণীং । নামঘোষেং গৰ্জাৱেং ॥ ১৭ ॥
কৰতাল়িকা নৃত্য ৱাণীং । নামঘোষেং গৰ্জাৱেং ॥ ১৭ ॥
যেকাংচী কীৰ্তি যেকাপুঢেং । ৱৰ্ণিতাং সাহিত্য ন পডে ।
ম্হণোনিযাং নিৱাডে । জেথীল তেথেং ॥ ১৮ ॥
ম্হণোনিযাং নিৱাডে । জেথীল তেথেং ॥ ১৮ ॥
মূৰ্তী নস্তাং সগুণ । শ্ৰৱণীং বৈসলে সাধুজন ।
তৰী অদ্ৱৈতনিৰূপণ । অৱশ্য কৰাৱেং ॥ ১৯ ॥
তৰী অদ্ৱৈতনিৰূপণ । অৱশ্য কৰাৱেং ॥ ১৯ ॥
নাহীং মূৰ্তী নাহীং সজ্জন । শ্ৰৱণীং বৈসলে ভাৱিক জন ।
তৰী কৰাৱেং কীৰ্তন । প্ৰস্তাৱিক ৱৈৰাগ্য ॥ ২০ ॥
তৰী কৰাৱেং কীৰ্তন । প্ৰস্তাৱিক ৱৈৰাগ্য ॥ ২০ ॥
শ্ৰুংঘাৰিক নৱৰসিক । যামধেং সাংডাৱেং যেক ।
স্ত্ৰিযাদিকাংচেং কৌতুক । ৱৰ্ণুং নযে কীং ॥ ২১ ॥
স্ত্ৰিযাদিকাংচেং কৌতুক । ৱৰ্ণুং নযে কীং ॥ ২১ ॥
লাৱণ্য স্ত্ৰিযাংচেং ৱৰ্ণিতাং । ৱিকাৰ বাধিজে তত্ৱতা ।
ধাৰিষ্টাপাসূন শ্ৰোতা । চল়ে তত্কাল় ॥ ২২ ॥
ধাৰিষ্টাপাসূন শ্ৰোতা । চল়ে তত্কাল় ॥ ২২ ॥
ম্হণঊন তেং তজাৱেং । জেং বাধক সাধকাং স্ৱভাৱেং ।
ঘেতাং অংতৰীং ঠসাৱেং । ধ্যান স্ত্ৰিযাংচেং ॥ ২৩ ॥
ঘেতাং অংতৰীং ঠসাৱেং । ধ্যান স্ত্ৰিযাংচেং ॥ ২৩ ॥
লাৱণ্য স্ত্ৰিযাংচেং ধ্যান । কামাকাৰ জালেং মন ।
কৈচেং আঠৱেল ধ্যান । ঈশ্ৱৰাচেং ॥ ২৪ ॥
কৈচেং আঠৱেল ধ্যান । ঈশ্ৱৰাচেং ॥ ২৪ ॥
স্ত্ৰী ৱৰ্ণিতাং সুখাৱলা । লাৱণ্যাচে ভৰীং ভৰলা ।
তো স্ৱযেং জাণাৱা চেৱলা । ঈশ্ৱৰাপাসুনী ॥ ২৫ ॥
তো স্ৱযেং জাণাৱা চেৱলা । ঈশ্ৱৰাপাসুনী ॥ ২৫ ॥
হৰিকথেসী ভাৱবল়েং । গেলা ৰংগ তো তুংবল়ে ।
নিমিষ্য যেক জৰী আকল়ে । ধ্যানীং পৰমাত্মা ॥ ২৬ ॥
নিমিষ্য যেক জৰী আকল়ে । ধ্যানীং পৰমাত্মা ॥ ২৬ ॥
ধ্যানীং গুংতলেং মন । কৈচেং আঠৱেল জন ।
নিশংক নিৰ্ল্লজ কীৰ্তন । কৰিতাং ৰংগ মাজে ॥ ২৭ ॥
নিশংক নিৰ্ল্লজ কীৰ্তন । কৰিতাং ৰংগ মাজে ॥ ২৭ ॥
ৰাগজ্ঞান তাল়জ্ঞান । স্ৱৰজ্ঞানেংসীং ৱিত্পন্ন ।
অৰ্থান্ৱযাচেং কীৰ্তন । কৰূং জাণে ॥ ২৮ ॥
অৰ্থান্ৱযাচেং কীৰ্তন । কৰূং জাণে ॥ ২৮ ॥
ছপন্ন ভাষা নানা কল়া । কংঠমাধুৰ্য কোকিল়া ।
পৰী তো ভক্তিমাৰ্গ ৱেগল়া । ভক্ত জাণতী ॥ ২৯ ॥
পৰী তো ভক্তিমাৰ্গ ৱেগল়া । ভক্ত জাণতী ॥ ২৯ ॥
ভক্তাংস দেৱাচেং ধ্যান । দেৱাৱাংচূন নেণেং অন্ন ।
কল়াৱংতাংচেং জেং মন । তেং কল়াকাৰ জালেং ॥ ৩০ ॥
কল়াৱংতাংচেং জেং মন । তেং কল়াকাৰ জালেং ॥ ৩০ ॥
শ্ৰীহৰিৱীণ জে কল়া । তেচি জাণাৱী অৱকল়া ।
দেৱাস সাংডূন ৱেগল়া । প্ৰত্যক্ষ পডিলা ॥ ৩১ ॥
দেৱাস সাংডূন ৱেগল়া । প্ৰত্যক্ষ পডিলা ॥ ৩১ ॥
সৰ্পীং ৱেঢিলেং চংদনাসী । নিধানাআড ৱিৱসী ।
নানা কল়া দেৱাসী । আড তৈস্যা ॥ ৩২ ॥
নানা কল়া দেৱাসী । আড তৈস্যা ॥ ৩২ ॥
সাংডূন দেৱ সৰ্ৱজ্ঞ । নাদামধ্যেং ৱ্হাৱেং মগ্ন ।
তেং প্ৰত্যক্ষ ৱিঘ্ন । আডৱেং আলেং ॥ ৩৩ ॥
তেং প্ৰত্যক্ষ ৱিঘ্ন । আডৱেং আলেং ॥ ৩৩ ॥
যেক মন গুংতলেং স্ৱৰীং । কোণেং চিংতাৱা শ্ৰীহৰী ।
বল়েংচি ধৰুনিযাং চোৰীং । শুশ্ৰৃষা ঘেতলী ॥ ৩৪ ॥
বল়েংচি ধৰুনিযাং চোৰীং । শুশ্ৰৃষা ঘেতলী ॥ ৩৪ ॥
কৰিতাং দেৱাচেং দৰ্শন । আডৱেং আলেং ৰাগজ্ঞান ।
তেণেং ধৰুনিযাং মন । স্ৱৰামাগেং নেলেং ॥ ৩৫ ॥
তেণেং ধৰুনিযাং মন । স্ৱৰামাগেং নেলেং ॥ ৩৫ ॥
ভেটোং জাতাং ৰাজদ্ৱাৰীং । বল়েংচি ধৰিলা বেগাৰী ।
কল়াৱংতাং তৈসী পৰী । কল়েনেং কেলী ॥ ৩৬ ॥
কল়াৱংতাং তৈসী পৰী । কল়েনেং কেলী ॥ ৩৬ ॥
মন ঠেঊন ঈশ্ৱৰীং । জো কোণী হৰিকথা কৰী ।
তোচি যে সংসাৰীং । ধন্য জাণা ॥ ৩৭ ॥
তোচি যে সংসাৰীং । ধন্য জাণা ॥ ৩৭ ॥
জযাস হৰিকথেচী গোডী । উঠে নীচ নৱী আৱডী ।
তযাস জোডলী জোডী । সৰ্ৱোত্তমাচী ॥ ৩৮ ॥
তযাস জোডলী জোডী । সৰ্ৱোত্তমাচী ॥ ৩৮ ॥
হৰিকথা মাংডলী জেথেং । সৰ্ৱ সাংডূন ধাৱে তেথেং ।
আলস্য নিদ্ৰা দৱডূন স্ৱাৰ্থেং । হৰিকথেসি সাদৰ ॥ ৩৯ ॥
আলস্য নিদ্ৰা দৱডূন স্ৱাৰ্থেং । হৰিকথেসি সাদৰ ॥ ৩৯ ॥
হৰিভক্তাংচিযে ঘৰীং । নীচ কৃত্য অংগিকাৰী ।
সাহেভূত সৰ্ৱাংপৰীং । সাক্ষপেং হোযে ॥ ৪০ ॥
সাহেভূত সৰ্ৱাংপৰীং । সাক্ষপেং হোযে ॥ ৪০ ॥
যা নাৱাচা হৰিদাস । জযাসি নামীং ৱিশ্ৱাস ।
যেথূন হা সমাস । সংপূৰ্ণ জালা ॥ ৪১ ॥
যেথূন হা সমাস । সংপূৰ্ণ জালা ॥ ৪১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে হৰিকথালক্ষণনিৰূপণ সমাস পাংচৱা ॥
সমাস সহাৱা : চাতুৰ্য লক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
ৰূপ লাৱণ্য অভ্যাসিতাং ন যে । সহজগুণাস ন চলে উপাযে ।
কাংহীং তৰী ধৰাৱী সোযে । অগাংতুক গুণাচী ॥ ১ ॥
কাংহীং তৰী ধৰাৱী সোযে । অগাংতুক গুণাচী ॥ ১ ॥
কাল়েং মাণুস গোৰেং হোযেনা । ৱনাল়াস যেত্ন চালেনা ।
মুক্যাস ৱাচা ফুটেনা । হা সহজগুণ ॥ ২ ॥
মুক্যাস ৱাচা ফুটেনা । হা সহজগুণ ॥ ২ ॥
আংধল়েং ডোল়স হোযেনা । বধিৰ তেং ঐকেনা ।
পাংগুল় পাযে ঘেইনা । হা সহজগুণ ॥ ৩ ॥
পাংগুল় পাযে ঘেইনা । হা সহজগুণ ॥ ৩ ॥
কুৰূপতেচীং লক্ষণেং । কিতী ম্হণোনি সাংগণেং ।
ৰূপ লাৱণ্য যাকাৰণেং । পালটেনা ॥ ৪ ॥
ৰূপ লাৱণ্য যাকাৰণেং । পালটেনা ॥ ৪ ॥
অৱগুণ সোডিতাং জাতী । উত্তম গুণ অভাসিতাং যেতী ।
কুৱিদ্যা সাংডূন সিকতী । শাহাণে ৱিদ্যা ॥ ৫ ॥
কুৱিদ্যা সাংডূন সিকতী । শাহাণে ৱিদ্যা ॥ ৫ ॥
মূৰ্খপণ সাংডিতাং জাতেং । শাহাণপণ সিকতাং যেতেং ।
কাৰবাৰ কৰিতাং উমজতেং । সকল় কাংহীং ॥ ৬ ॥
কাৰবাৰ কৰিতাং উমজতেং । সকল় কাংহীং ॥ ৬ ॥
মান্যতা আৱডে জীৱীং । তৰী কাং উপেক্ষা কৰাৱী ।
চাতুৰ্যেংৱিণ উংচ পদৱী । কদাপী নাহীং ॥ ৭ ॥
চাতুৰ্যেংৱিণ উংচ পদৱী । কদাপী নাহীং ॥ ৭ ॥
ঐসী প্ৰচীত যেতে মনা । তৰী কাং স্ৱহিত কৰানা ।
সন্মাৰ্গেং চালতাং জনাং । সজ্জনা মানে ॥ ৮ ॥
সন্মাৰ্গেং চালতাং জনাং । সজ্জনা মানে ॥ ৮ ॥
দেহে নেটকেং শ্ৰুংঘাৰিলেং । পৰী চাতুৰ্যেংৱিণ নাসলেং ।
গুণেংৱিণ সাজিৰেং কেলেং । বষ্কল় জৈসেং ॥ ৯ ॥
গুণেংৱিণ সাজিৰেং কেলেং । বষ্কল় জৈসেং ॥ ৯ ॥
অংতৰ্কল়া শ্ৰৃংঘাৰাৱী । নানাপৰী উমজৱাৱী ।
সংপদা মেল়ঊন ভোগাৱী । সাৱকাস ॥ ১০ ॥
সংপদা মেল়ঊন ভোগাৱী । সাৱকাস ॥ ১০ ॥
প্ৰেত্ন কৰীনা সিকেনা । শৰীৰ তেংহি কষ্টৱিনা ।
উত্তম গুণ ঘেঈনা । সদাকোপী ॥ ১১ ॥
উত্তম গুণ ঘেঈনা । সদাকোপী ॥ ১১ ॥
আপণ দুসৰ্যাস কৰাৱেং । তেং উসিণেং সৱেংচি ঘ্যাৱেং ।
জনা কষ্টৱিতাং কষ্টাৱেং । লাগেল বহু ॥ ১২ ॥
জনা কষ্টৱিতাং কষ্টাৱেং । লাগেল বহু ॥ ১২ ॥
ন্যাযেং ৱৰ্তেল তো শহাণা । অন্যাই তো দৈন্যৱাণা ।
নানা চাতুৰ্যাচ্যা খুণা । চতুৰ জাণে ॥ ১৩ ॥
নানা চাতুৰ্যাচ্যা খুণা । চতুৰ জাণে ॥ ১৩ ॥
জেং বহুতাংস মানলেং । তেং বহুতীং মান্য কেলেং ।
যেৰ তেং ৱেৰ্থচি গেলেং । জগনিংদ্য ॥ ১৪ ॥
যেৰ তেং ৱেৰ্থচি গেলেং । জগনিংদ্য ॥ ১৪ ॥
লোক আপণাসি ৱোল়াৱে । কিংৱা আৱঘেচ কোংসল়াৱে ।
আপণাস সমাধান ফাৱে । ঐসেং কৰাৱেং ॥ ১৫ ॥
আপণাস সমাধান ফাৱে । ঐসেং কৰাৱেং ॥ ১৫ ॥
সমাধানেং সমাধান ৱাঢে । মিত্ৰিনেং মিত্ৰি জোডে ।
মোডিতাং ক্ষণমাত্ৰেং মোডে । বৰেপণ ॥ ১৬ ॥
মোডিতাং ক্ষণমাত্ৰেং মোডে । বৰেপণ ॥ ১৬ ॥
অহো কাংহো অৰে কাঅংৰে । জনীং ঐকিজেতেং কিং তে ।
কল়ত অসতাংচ কাং ৰে । নিকামীপন ॥ ১৭ ॥
কল়ত অসতাংচ কাং ৰে । নিকামীপন ॥ ১৭ ॥
চাতুৰ্যেং শ্ৰুংঘাৰে অংতৰ । ৱস্ত্ৰেং শ্ৰুংঘাৰে শৰীৰ ।
দোহিমধেং কোণ থোৰ । বৰেং পাহা ॥ ১৮ ॥
দোহিমধেং কোণ থোৰ । বৰেং পাহা ॥ ১৮ ॥
বাহ্যাকাৰ শ্ৰুংগাৰিলেং । তেণেং লোকাংচ্যা হাতাসি কাযে আলেং ।
চাতুৰ্যেং বহুতাংসী ৰক্ষিলেং । নানা প্ৰকাৰেং ॥ ১৯ ॥
চাতুৰ্যেং বহুতাংসী ৰক্ষিলেং । নানা প্ৰকাৰেং ॥ ১৯ ॥
বৰেং খাৱেং বৰেং জেৱাৱেং । বৰেং ল্যাৱেং বৰেং নেসাৱেং ।
সমস্তীং বৰেং ম্হণাৱেং । ঐসী ৱাসনা ॥ ২০ ॥
সমস্তীং বৰেং ম্হণাৱেং । ঐসী ৱাসনা ॥ ২০ ॥
তনেং মনেং ঝিজাৱেং । তেণেং ভলে ম্হণোন ঘ্যাৱেং ।
উগেং চি কল্পিতাং সিণাৱেং । লাগেল পুঢেং ॥ ২১ ॥
উগেং চি কল্পিতাং সিণাৱেং । লাগেল পুঢেং ॥ ২১ ॥
লোকীং কাৰ্যভাগ আডে । তো কাৰ্যভাগ জেথেং ঘডে ।
লোক সহজচি ৱোঢে । কামাসাঠীং ॥ ২২ ॥
লোক সহজচি ৱোঢে । কামাসাঠীং ॥ ২২ ॥
ম্হণোন দুৰৰ্যাস সুখী কৰাৱেং । তেণেং আপণ সুখী ৱ্হাৱেং ।
দুসৰ্যাস কষ্টৱিতাং কষ্টাৱেং । লাগেল স্ৱযেং ॥ ২৩ ॥
দুসৰ্যাস কষ্টৱিতাং কষ্টাৱেং । লাগেল স্ৱযেং ॥ ২৩ ॥
হেং তোং প্ৰগটচি আহে । পাহিল্যাৱিণ কামা নযে ।
সমজণেং হা উপাযে । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ২৪ ॥
সমজণেং হা উপাযে । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ২৪ ॥
সমজলে আণি ৱৰ্তলে । তেচি ভাগ্যপুৰুষ জালে ।
যাৱেগল়ে উৰলে । তেং কৰংটে পুৰুষ ॥ ২৫ ॥
যাৱেগল়ে উৰলে । তেং কৰংটে পুৰুষ ॥ ২৫ ॥
জিতুকা ৱ্যাপ তিতুকেং ৱৈভৱ । ৱৈভৱাসাৰিখা হাৱভাৱ ।
সমজলে পাহিজে উপাৱ । প্ৰগটচি আহে ॥ ২৬ ॥
সমজলে পাহিজে উপাৱ । প্ৰগটচি আহে ॥ ২৬ ॥
আল়সেং কাৰ্যেভাগ নাসতো । সাক্ষেপ হোত হোত হোতো ।
দিসতে গোষ্টী কল়েনা তো । শাহাণা কৈসা ॥ ২৭ ॥
দিসতে গোষ্টী কল়েনা তো । শাহাণা কৈসা ॥ ২৭ ॥
মিত্ৰি কৰিতাং হোতেং কৃত্য । ৱৈৰ কৰিতাং হোতো মৃত্যু ।
বোলিলেং হেং সত্য কিং অসত্য । ৱোল়খাৱেং ॥ ২৮ ॥
বোলিলেং হেং সত্য কিং অসত্য । ৱোল়খাৱেং ॥ ২৮ ॥
আপণাস শাহাণেং কৰূং নেণেং । আপলেং হিত আপণ নেণেং ।
জনীং মৈত্ৰি ৰাখোং নেণে । ৱৈৰ কৰী ॥ ২৯ ॥
জনীং মৈত্ৰি ৰাখোং নেণে । ৱৈৰ কৰী ॥ ২৯ ॥
ঐসে প্ৰকাৰীচে জন । ত্যাস ম্হণাৱেং অজ্ঞান ।
তযাপাসীং সমাধান । কোণ পাৱে ॥ ৩০ ॥
তযাপাসীং সমাধান । কোণ পাৱে ॥ ৩০ ॥
আপণ যেকাযেকী যেকলা । সৃষ্টীংত ভাংডত চালিলা ।
বহুতাংমধ্যেং যেকল্যালা । যেশ কৈচেং ॥ ৩১ ॥
বহুতাংমধ্যেং যেকল্যালা । যেশ কৈচেং ॥ ৩১ ॥
বহুতাংচে মুখী উৰাৱেং । বহুতাংচে অংতৰীং ভৰাৱেং ।
উত্তম গুণীং ৱিৱৰাৱেং । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৩২ ॥
উত্তম গুণীং ৱিৱৰাৱেং । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৩২ ॥
শাহাণে কৰাৱে জন । পতিত কৰাৱে পাৱন ।
সৃষ্টিমধেং ভগৱদ্ভজন । ৱাঢৱাৱেং ॥ ৩৩ ॥
সৃষ্টিমধেং ভগৱদ্ভজন । ৱাঢৱাৱেং ॥ ৩৩ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে চাতুৰ্যেলক্ষণনিৰূপণ সমাস সহাৱা ॥
সমাস সাতৱা : যুগধৰ্ম নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
নানা ৱেশ নানা আশ্ৰম । সৰ্ৱাংচেং মূল় গৃহস্থাশ্ৰম ।
জেথেং পাৱতী ৱিশ্ৰাম । ত্ৰৈলোক্যৱাসী ॥ ১ ॥
জেথেং পাৱতী ৱিশ্ৰাম । ত্ৰৈলোক্যৱাসী ॥ ১ ॥
দেৱ ঋষী মুনী যোগী । নানা তাপসী ৱীতৰাগী ।
পিতৃআদিকৰূন ৱিভাগী । অতীত অভ্যাগত ॥ ২ ॥
পিতৃআদিকৰূন ৱিভাগী । অতীত অভ্যাগত ॥ ২ ॥
গৃহস্থাশ্ৰমীং নিৰ্মাণ জালে । আপলা আশ্ৰম টাকূন গেলে ।
পৰংতু গৃহস্থাগৃহীং হিংডোং লাগলে । কীৰ্তিৰূপেং ॥ ৩ ॥
পৰংতু গৃহস্থাগৃহীং হিংডোং লাগলে । কীৰ্তিৰূপেং ॥ ৩ ॥
যাকাৰণেং গৃহস্থাশ্ৰম । সকল়ামধেং উত্তমোত্তম ।
পৰংতু পাহিজে স্ৱধৰ্ম । আণী ভূতদযা ॥ ৪ ॥
পৰংতু পাহিজে স্ৱধৰ্ম । আণী ভূতদযা ॥ ৪ ॥
জেথেং শডকৰ্মেং চালতী । ৱিধ্যোক্ত ক্ৰিযা আচৰতী ।
ৱাগ্মাধুৰ্যেং বোলতী । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৫ ॥
ৱাগ্মাধুৰ্যেং বোলতী । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৫ ॥
সৰ্ৱপ্ৰকাৰেং নেমক । শাস্ত্ৰোক্ত কৰণেং কাংহীংযেক ।
ত্যাহিমধ্যেং অলোলিক । তো হা ভক্তিমাৰ্গ ॥ ৬ ॥
ত্যাহিমধ্যেং অলোলিক । তো হা ভক্তিমাৰ্গ ॥ ৬ ॥
পুৰশ্চৰণী কাযাক্লেসী । দৃঢৱ্ৰতী পৰম সাযাসী ।
জগদীশাৱেগল়েং জযাসী । থোৰ নাহীং ॥ ৭ ॥
জগদীশাৱেগল়েং জযাসী । থোৰ নাহীং ॥ ৭ ॥
কাযা ৱাচা জীৱেং প্ৰাণেং । কষ্টে ভগৱংতাকাৰণেং ।
মনেং ঘেতলেং ধৰণেং । ভজনমাৰ্গীং ॥ ৮ ॥
মনেং ঘেতলেং ধৰণেং । ভজনমাৰ্গীং ॥ ৮ ॥
ঐসা ভগৱংতাচা ভক্ত । ৱিশেষ অংতৰীং ৱিৰক্ত ।
সংসাৰ সাংডূন ঝালা মুক্ত । দেৱাকাৰণেং ॥ ৯ ॥
সংসাৰ সাংডূন ঝালা মুক্ত । দেৱাকাৰণেং ॥ ৯ ॥
অংতৰাপাসূন ৱৈৰাগ্য । তেংচি জাণাৱেং মহদ্ভাগ্য ।
লোলংগতেযেৱঢেং অভাগ্য । আণীক নাহীং ॥ ১০ ॥
লোলংগতেযেৱঢেং অভাগ্য । আণীক নাহীং ॥ ১০ ॥
ৰাজে ৰাজ্য সাংডূন গেলে । ভগৱংতাকাৰণেং হিংডলেং ।
কীৰ্তিৰূপেং পাৱন জালে । ভূমংডল়ীং ॥ ১১ ॥
কীৰ্তিৰূপেং পাৱন জালে । ভূমংডল়ীং ॥ ১১ ॥
ঐসা জো কাং যোগেশ্ৱৰ । অংতৰীং প্ৰত্যযাচা ৱিচাৰ ।
উকলূং জাণে অংতৰ । প্ৰাণীমাত্ৰাংচেং । ১২ ॥
উকলূং জাণে অংতৰ । প্ৰাণীমাত্ৰাংচেং । ১২ ॥
ঐসী ৱৃত্তি উদাসীন । ত্যাহিৱৰী ৱিশেষ আত্মজ্ঞান ।
দৰ্শনমাত্ৰেং সমাধান । পাৱতী লোক ॥ ১৩ ॥
দৰ্শনমাত্ৰেং সমাধান । পাৱতী লোক ॥ ১৩ ॥
বহুতাংসী কৰী উপাযে । তো জনাচ্যা ৱাট্যা ন যে ।
অখংড জযাচে হৃদযে । ভগৱদ্ৰূপ ॥ ১৪ ॥
অখংড জযাচে হৃদযে । ভগৱদ্ৰূপ ॥ ১৪ ॥
জনাস দিসে হা দুশ্চিত । পৰী তো আহে সাৱচিত ।
অখংড জযাচেং চিত্ত । পৰমেশ্ৱৰীং ॥ ১৫ ॥
অখংড জযাচেং চিত্ত । পৰমেশ্ৱৰীং ॥ ১৫ ॥
উপাসনামূৰ্তিধ্যানীং । অথৱা আত্মানুসংধানীং ।
নাহিং তৰী শ্ৰৱণমননীং । নিৰংতৰ ॥ ১৬ ॥
নাহিং তৰী শ্ৰৱণমননীং । নিৰংতৰ ॥ ১৬ ॥
পূৰ্ৱজাংচ্যা পুণ্যকোটী । সংগ্ৰহ অসিল্যা গাংঠীং ।
তৰীচ ঐসীযাচী ভেটী । হোযে জনাসী ॥ ১৭ ॥
তৰীচ ঐসীযাচী ভেটী । হোযে জনাসী ॥ ১৭ ॥
প্ৰচীতিৱিণ জেং জ্ঞান । তো আৱঘাচি অনুমান ।
তেথেং কৈংচেং পৰত্ৰসাধন । প্ৰাণীযাসী ॥ ১৮ ॥
তেথেং কৈংচেং পৰত্ৰসাধন । প্ৰাণীযাসী ॥ ১৮ ॥
যাকাৰণেং মুখ্য প্ৰত্যযে । প্ৰচীতিৱিণ কাম নযে ।
উপাযাসাৰিখা অপাযে । শাহাণে জাণতী ॥ ১৯ ॥
উপাযাসাৰিখা অপাযে । শাহাণে জাণতী ॥ ১৯ ॥
ৱেডেং সংসাৰ সাংডূন গেলেং । তৰী তেং কষ্টকষ্টোংচি মেলেং ।
দোহিকডে অংতৰলেং । ইহলোক পৰত্ৰ ॥ ২০ ॥
দোহিকডে অংতৰলেং । ইহলোক পৰত্ৰ ॥ ২০ ॥
ৰাগেং ৰাগেং নিঘোন গেলা । তৰী তো ভাংডভাংডোংচি মেলা ।
বহুত লোক কষ্টী কেলা । আপণহি কষ্টী ॥ ২১ ॥
বহুত লোক কষ্টী কেলা । আপণহি কষ্টী ॥ ২১ ॥
নিঘোন গেলা পৰী অজ্ঞান । ত্যাচে সংগতী লাগলে জন ।
গুৰু শিষ্য দোঘে সমান । অজ্ঞানৰূপেং ॥ ২২ ॥
গুৰু শিষ্য দোঘে সমান । অজ্ঞানৰূপেং ॥ ২২ ॥
আশাৱাদী অনাচাৰী । নিঘোনি গেলা দেশাংতৰীং ।
তৰী তো অনাচাৰচি কৰী । জনামধ্যেং ॥ ২৩ ॥
তৰী তো অনাচাৰচি কৰী । জনামধ্যেং ॥ ২৩ ॥
গৃহীং পোটেৱিণ কষ্টতী । কষ্টী হোঊন নিঘোন জাতী ।
ত্যাস ঠাঈং ঠাঈং মাৰিতী । চোৰী ভৰতাং ॥ ২৪ ॥
ত্যাস ঠাঈং ঠাঈং মাৰিতী । চোৰী ভৰতাং ॥ ২৪ ॥
সংসাৰ মিথ্যা ঐসা কল়লা । জ্ঞান সমজোন নিঘোন গেলা ।
তেণেং জন পাৱন কেলা । আপণাঐসা ॥ ২৫ ॥
তেণেং জন পাৱন কেলা । আপণাঐসা ॥ ২৫ ॥
যেকে সংগতীনেং তৰতী । যেকে সংগতীনেং বুডতী ।
যাকাৰণেং সত্সংগতী । বৰী পাহাৱী ॥ ২৬ ॥
যাকাৰণেং সত্সংগতী । বৰী পাহাৱী ॥ ২৬ ॥
জেথেং নাহীং ৱিৱেকপৰীক্ষা । তেথেং কৈংচী অসেল দীক্ষা ।
ঘৰোঘৰীং মাগতাং ভিক্ষা । কোঠেংহি মিল়েনা ॥ ২৭ ॥
ঘৰোঘৰীং মাগতাং ভিক্ষা । কোঠেংহি মিল়েনা ॥ ২৭ ॥
জো দুসৰ্যাচেং অংতৰ জাণে । দেশ কাল় প্ৰসংগ জাণে ।
তযা পুৰুষা কায উণেং । ভূমংডল়ীং ॥ ২৮ ॥
তযা পুৰুষা কায উণেং । ভূমংডল়ীং ॥ ২৮ ॥
নীচ প্ৰাণী গুৰুত্ৱ পাৱলা । তেথেং আচাৰচি বুডালা ।
ৱেদশাস্ত্ৰব্ৰাহ্মণালা । কোণ পুসে ॥ ২৯ ॥
ৱেদশাস্ত্ৰব্ৰাহ্মণালা । কোণ পুসে ॥ ২৯ ॥
ব্ৰহ্মজ্ঞানাচা ৱিচাৰূ । ত্যাচা ব্ৰাহ্মণাসীচ অধিকাৰূ ।
ৱৰ্ণানাং ব্ৰহ্মণো গুৰুঃ । ঐসেং ৱচন ॥ ৩০ ॥
ৱৰ্ণানাং ব্ৰহ্মণো গুৰুঃ । ঐসেং ৱচন ॥ ৩০ ॥
ব্ৰাহ্মণ বুদ্ধিপাসূন চেৱলে । আচাৰাপাসূন ভ্ৰষ্টলে ।
গুৰুত্ৱ সাংডূন জালে । শিষ্য শিষ্যাংচে ॥ ৩১ ॥
গুৰুত্ৱ সাংডূন জালে । শিষ্য শিষ্যাংচে ॥ ৩১ ॥
কিত্যেক দাৱলমলকাস জাতী। কিত্যেক পীৰাস ভজতী ।
কিত্যেক তুৰুক হোতী । আপলে ইছেনেং ॥ ৩২ ॥
কিত্যেক তুৰুক হোতী । আপলে ইছেনেং ॥ ৩২ ॥
ঐসা কলযুগীংচা আচাৰ । কোঠেং ৰাহিলা ৱিচাৰ ।
পুঢেং পুঢেং ৱৰ্ণসংকৰ । হোণাৰ আহে ॥ ৩৩ ॥
পুঢেং পুঢেং ৱৰ্ণসংকৰ । হোণাৰ আহে ॥ ৩৩ ॥
গুৰুত্ৱ আলে নীচযাতী । কাংহীংযেক ৱাঢলী মহংতী ।
শুদ্ৰ আচাৰ বুডৱিতী । ব্ৰহ্মণাচা ॥ ৩৪ ॥
শুদ্ৰ আচাৰ বুডৱিতী । ব্ৰহ্মণাচা ॥ ৩৪ ॥
হেং ব্ৰহ্মণাস কল়েনা । ত্যাচী ৱৃত্তিচ ৱল়েনা ।
মিথ্যা অভিমান গল়েনা । মূৰ্খপণাচা ॥ ৩৫ ॥
মিথ্যা অভিমান গল়েনা । মূৰ্খপণাচা ॥ ৩৫ ॥
ৰাজ্য নেলেং ম্লেংচিং ক্ষেত্ৰীং । গুৰুত্ৱ নেলেং কুপাত্ৰীং ।
আপণ অৰত্ৰীং না পৰত্ৰীং । কাংহীংচ নাহীং ॥ ৩৬ ॥
আপণ অৰত্ৰীং না পৰত্ৰীং । কাংহীংচ নাহীং ॥ ৩৬ ॥
ব্ৰহ্মণাস গ্ৰামণীনেং বুডৱিলেং। ৱিষ্ণূনেং শ্ৰীৱত্স মিৰৱিলেং ।
ত্যাচ ৱিষ্ণূনেং শ্ৰাপিলেং । ফৰশৰামেং ॥ ৩৭ ॥
ত্যাচ ৱিষ্ণূনেং শ্ৰাপিলেং । ফৰশৰামেং ॥ ৩৭ ॥
আম্হীহি তেচি ব্ৰহ্মণ । দুঃখেং বোলিলেং হেং ৱচন ।
ৱডিল গেলে গ্ৰামণী কৰূন । আম্হাং ভোৱতেং ॥ ৩৮ ॥
ৱডিল গেলে গ্ৰামণী কৰূন । আম্হাং ভোৱতেং ॥ ৩৮ ॥
অতাংচে ব্ৰহ্মণীং কাযে কেলেং । অন্ন মিল়েনা ঐসেং জালেং ।
তুম্হা বহুতাংচে প্ৰচিতীস আলেং । কিংৱা নাহীং ॥ ৩৯ ॥
তুম্হা বহুতাংচে প্ৰচিতীস আলেং । কিংৱা নাহীং ॥ ৩৯ ॥
বৰেং ৱডিলাংস কাযে ম্হণাৱেং । ব্ৰহ্মণাচেং অদৃষ্ট জাণাৱেং ।
প্ৰস্ংগেং বোলিলেং স্ৱভাৱেং । ক্ষ্মা কেলেং পাহিজে ॥ ৪০॥
প্ৰস্ংগেং বোলিলেং স্ৱভাৱেং । ক্ষ্মা কেলেং পাহিজে ॥ ৪০॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে যুগধৰ্ম নিৰূপণ সমাস সাতৱা ॥
সমাস আঠৱা : অখংড ধ্যান নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
বৰেং ঐসা প্ৰসংগ জালা । জালা তো হোঊন গেলা।
আতাং তৰী ব্ৰাহ্মণীং আপণালা । শাহাণে কৰাৱেং ॥ ১ ॥
আতাং তৰী ব্ৰাহ্মণীং আপণালা । শাহাণে কৰাৱেং ॥ ১ ॥
দেৱ পুজাৱা ৱিমল়হস্তীং । তেণেং ভাগ্য পাৱিজে সমস্তীং ।
মূৰ্খ অভক্ত ৱেস্তীং । দৰিদ্ৰ ভোগিজে ॥ ২ ॥
মূৰ্খ অভক্ত ৱেস্তীং । দৰিদ্ৰ ভোগিজে ॥ ২ ॥
আধীং দেৱাসৱোল়খাৱেং । মগ অনন্যভাৱেং ভজাৱেং ।
অখংড ধ্যানচি ধৰাৱেং । সৰ্ৱোত্তমাচেং ॥ ৩ ॥
অখংড ধ্যানচি ধৰাৱেং । সৰ্ৱোত্তমাচেং ॥ ৩ ॥
সৰ্ৱাংমধেং জো উত্তম । তযা নাৱ সৰ্ৱোত্তম ।
আত্মানাত্মৱিৱেকৱৰ্ম । ঠাঈং পাডাৱেং ॥ ৪ ॥
আত্মানাত্মৱিৱেকৱৰ্ম । ঠাঈং পাডাৱেং ॥ ৪ ॥
জাণজাণোং দেহ ৰক্ষী । আত্মা দ্ৰষ্টা অংতৰসাক্ষী ।
পদাৰ্থমাত্ৰাস পৰীক্ষী । জাণপণেং ॥ ৫ ॥
পদাৰ্থমাত্ৰাস পৰীক্ষী । জাণপণেং ॥ ৫ ॥
তো সকল় দেহামধেং ৱৰ্ততো। ইংদ্ৰিযেংগ্ৰাম চেষ্টৱিতো ।
প্ৰচিতীনেং প্ৰত্যযে যেতো । প্ৰাণীমাত্ৰীং ॥ ৬ ॥
প্ৰচিতীনেং প্ৰত্যযে যেতো । প্ৰাণীমাত্ৰীং ॥ ৬ ॥
প্ৰাণীমাত্ৰীং জগদাংতৰেং । ম্হণোনি ৰাখাৱীং অংতৰেং ।
দাতা ভোক্তা পৰস্পৰেং । সকল় কাংহীং ॥ ৭ ॥
দাতা ভোক্তা পৰস্পৰেং । সকল় কাংহীং ॥ ৭ ॥
দেৱ ৱৰ্ততো জগদাংতৰী । তোচি আপুলেং অংতৰীং ।
ত্ৰৈলোকীংচে প্ৰাণীমাত্ৰীং । বৰেং পাহা ॥ ৮ ॥
ত্ৰৈলোকীংচে প্ৰাণীমাত্ৰীং । বৰেং পাহা ॥ ৮ ॥
মুল়ীং পাহাণাৰ তো যেকলা । সকল়াং ঠাঈং ৱিভাগলা ।
দেহপ্ৰকৃতীনেং জালা । ভিন্ন ভিন্ন ॥ ৯ ॥
দেহপ্ৰকৃতীনেং জালা । ভিন্ন ভিন্ন ॥ ৯ ॥
ভিন্ন ভাসেং দেহাকাৰেং । প্ৰস্তুতা যেকচি অংতৰেং ।
বোলণেং চালণেং নিৰ্ধাৰেং । ত্যাসীচ ঘডে ॥ ১০ ॥
বোলণেং চালণেং নিৰ্ধাৰেং । ত্যাসীচ ঘডে ॥ ১০ ॥
আপুলে পাৰিখে সকল় লোক । পক্ষী স্ৱাপদ পশ্ৱাদিক ।
কিডা মুংগী দেহধাৰক । সকল় প্ৰাণী ॥ ১১ ॥
কিডা মুংগী দেহধাৰক । সকল় প্ৰাণী ॥ ১১ ॥
খেচৰ ভূচৰ ৱনচৰ । নানা প্ৰকাৰেং জল়চৰ ।
চত্ৱাৰ খাণী ৱিস্তাৰ । কিতী ম্হণোন সাংগাৱা ॥ ১২॥
চত্ৱাৰ খাণী ৱিস্তাৰ । কিতী ম্হণোন সাংগাৱা ॥ ১২॥
সমস্ত জাণীৱেনেং ৱৰ্ততী । ৰোকডী পাহৱী প্ৰচিতী ।
ত্যাচী আপুলী সংগতী । অখংড আহে ॥ ১৩॥
ত্যাচী আপুলী সংগতী । অখংড আহে ॥ ১৩॥
জগদাংতৰেং ৱোল়লা ধণী । কিতী যেকৱটীল প্ৰাণী ।
পৰী তে ৱোল়াযাচী কৰণী । আপণাপাসীং ॥ ১৪ ॥
পৰী তে ৱোল়াযাচী কৰণী । আপণাপাসীং ॥ ১৪ ॥
হেং আপণাকডেংচ যেতেং । ৰাজী ৰাখিজে সমস্তেং ।
দেহাসি বৰেং কৰাৱেং তেং । আত্মযাস পাৱে ॥ ১৫ ॥
দেহাসি বৰেং কৰাৱেং তেং । আত্মযাস পাৱে ॥ ১৫ ॥
দুৰ্জন প্ৰাণী ত্যাংতীল দেৱ । ত্যাচা লাতাড স্ৱভাৱ ।
ৰাগাস আলা জৰী ৰাৱ । তৰী তংডোং নযে কীং ॥ ১৬ ॥
ৰাগাস আলা জৰী ৰাৱ । তৰী তংডোং নযে কীং ॥ ১৬ ॥
প্ৰসংগীং সাংডীচ কৰণেং । পুঢেং ৱিৱেকেং ৱিৱৰণেং ।
ৱিৱেক সজ্জনচি হোণেং । সকল় লোকীং ॥ ১৭ ॥
ৱিৱেক সজ্জনচি হোণেং । সকল় লোকীং ॥ ১৭ ॥
আত্মত্ৱীং দিসতো ভেদ । হা অৱঘাচি দেহসমংধ ।
যেকা জীৱনেং নানা স্ৱাদ । ঔষধীভেদেং ॥ ১৮ ॥
যেকা জীৱনেং নানা স্ৱাদ । ঔষধীভেদেং ॥ ১৮ ॥
গৰল় আণি অমৃত জালেং । পৰী আপপণ নাহীং গেলেং ।
সাক্ষত্ৱেং আত্মযাস পাহিলেং । পাহিজে তৈসেং ॥ ১৯ ॥
সাক্ষত্ৱেং আত্মযাস পাহিলেং । পাহিজে তৈসেং ॥ ১৯ ॥
অংতৰিনিষ্ঠ জো পুৰুষ । তো অংতৰনিষ্ঠেনেং ৱিশেষ ।
জগামধেং জো জগদীশ । তো তযাস ৱোল়খে ॥ ২০ ॥
জগামধেং জো জগদীশ । তো তযাস ৱোল়খে ॥ ২০ ॥
নযনেংচি পাহাৱা নযেন । মনেং শোধাৱেং মন ।
তৈসাচি হা ভগৱান । সকল়াং ঘটীং ॥ ২১ ॥
তৈসাচি হা ভগৱান । সকল়াং ঘটীং ॥ ২১ ॥
তেণেংৱিণ কাৰ্যভাগ আডে । সকল় কাংহীং তেণেংচি ঘডে ।
প্ৰাণী ৱিৱেকেং পডাৱে । তেণেংচি যোগেং ॥ ২২ ॥
প্ৰাণী ৱিৱেকেং পডাৱে । তেণেংচি যোগেং ॥ ২২ ॥
জাগৃতীস ৱ্যাপাৰ ঘডতো । সমংধ তযাসীচ পডতো ।
স্ৱপ্নামধেং ঘডে জো তো । যেণেংচি ন্যাযেং ॥ ২৩ ॥
স্ৱপ্নামধেং ঘডে জো তো । যেণেংচি ন্যাযেং ॥ ২৩ ॥
অখংড ধ্যানাচেং লক্ষণ । অখংড দেৱাচেং স্মৰণ ।
যাচেং কল়তাং ৱিৱৰণ । সহজচি ঘডে ॥ ২৪ ॥
যাচেং কল়তাং ৱিৱৰণ । সহজচি ঘডে ॥ ২৪ ॥
সহজ সাংডূন সাযাস । হাচি কোণীযেক দোষ ।
আত্মা সাংডূন অনাত্ম্যাস । ধ্যানীং ধৰিতী ॥ ২৫ ॥
আত্মা সাংডূন অনাত্ম্যাস । ধ্যানীং ধৰিতী ॥ ২৫ ॥
পৰী তেং ধৰিতাংহি ধৰেনা । ধ্যানীং যেতী ৱেক্তি না ।
উগেংচি কষ্টতী মনা । কাসাৱিস কৰূনী ॥ ২৬ ॥
উগেংচি কষ্টতী মনা । কাসাৱিস কৰূনী ॥ ২৬ ॥
মূৰ্তিধ্যান কৰিতা। সাযাসেং । তেথেং যেকাচেং যেকচি দিসে ।
ভাসোং নযে তেংচি ভাসে । ৱিলক্ষণ ॥ ২৭ ॥
ভাসোং নযে তেংচি ভাসে । ৱিলক্ষণ ॥ ২৭ ॥
ধ্যান দেৱাচেং কৰাৱেং । কিংৱা দেৱাল্যাচেং কৰাৱেং ।
হেংচি বৰেং ৱিৱৰাৱেং । আপলে ঠাঈং ॥ ২৮ ॥
হেংচি বৰেং ৱিৱৰাৱেং । আপলে ঠাঈং ॥ ২৮ ॥
দেহ দেউল় আত্মা দেৱ । কোঠেং ধৰূং পাহাতাং ভাৱ ।
দেৱ ৱোল়খোন জীৱ । তেথেংচি লাৱাৱা ॥ ২৯ ॥
দেৱ ৱোল়খোন জীৱ । তেথেংচি লাৱাৱা ॥ ২৯ ॥
অংতৰনিষ্ঠা ধ্যান ঐসেং । দংডকধ্যান অনাৰিসেং ।
প্ৰত্যযেৱিণ সকল় পিসেং । অনুমানধ্যান ॥ ৩০ ॥
প্ৰত্যযেৱিণ সকল় পিসেং । অনুমানধ্যান ॥ ৩০ ॥
অনুমানেং অনুমান ৱাঢে । ধ্যান ধৰিতাং সৱেংচি মোডে ।
উগেচি কষ্টতী বাপুডে । স্থূল়ধ্যানেং ॥ ৩১ ॥
উগেচি কষ্টতী বাপুডে । স্থূল়ধ্যানেং ॥ ৩১ ॥
দেৱাস দেহধাৰী কল্পিতী । তেথেং নানা ৱিকল্প উঠতী ।
ভোগণেং ত্যাগণেং ৱিপত্তি । দেহযোগেং ॥ ৩২ ॥
ভোগণেং ত্যাগণেং ৱিপত্তি । দেহযোগেং ॥ ৩২ ॥
ঐসেং মনী আঠৱতেং । ৱিচাৰিতাং ভলতেংচি হোতেং ।
দিসোং নযে তেং দিসতেং । নানা স্ৱপ্নীং ॥ ৩৩ ॥
দিসোং নযে তেং দিসতেং । নানা স্ৱপ্নীং ॥ ৩৩ ॥
দিসতেং তেং সাংগতাং ন যে । বল়েং ভাৱৰ্থ ধৰিতাং নযে ।
সাধক কাসাৱিস হোযে । অংতৰ্যামীং ॥ ৩৪ ॥
সাধক কাসাৱিস হোযে । অংতৰ্যামীং ॥ ৩৪ ॥
সাংগোপাংগ ঘডে ধ্যান । ত্যাস সাক্ষ আপুলেং মন ।
মনামধ্যেং ৱিকল্পদৰ্শন । হোঊংচ নযে ॥ ৩৫ ॥
মনামধ্যেং ৱিকল্পদৰ্শন । হোঊংচ নযে ॥ ৩৫ ॥
ফুটক মন যেকৱটিলেং । তেণেং তুটক ধ্যান কেলেং ।
তেথেং কোণ সাৰ্থক জালেং । পাহানা কাং ॥ ৩৬ ॥
তেথেং কোণ সাৰ্থক জালেং । পাহানা কাং ॥ ৩৬ ॥
অখংড ধ্যানেং ন ঘডে হিত । তৰী তো জাণাৱা পতিত ।
হাচি অৰ্থ সাৱচিত । বৰা পাহাৱা ॥ ৩৭ ॥
হাচি অৰ্থ সাৱচিত । বৰা পাহাৱা ॥ ৩৭ ॥
ধ্যান ধৰিতেং তেং কোণ । ধ্যানীং আঠৱতেং তেং কোণ ।
দোনীমধেং অনন্য লক্ষণ । অসিলেং পাহিজে ॥ ৩৮ ॥
দোনীমধেং অনন্য লক্ষণ । অসিলেং পাহিজে ॥ ৩৮ ॥
অনন্য সহজচি আহে । সাধক শোধূন ন পাহে ।
জ্ঞানী তো ৱিৱৰোন ৰাহে । সমাধানেং ॥ ৩৯ ॥
জ্ঞানী তো ৱিৱৰোন ৰাহে । সমাধানেং ॥ ৩৯ ॥
ঐসীং হে প্ৰত্যযাচী কামেং । প্ৰত্যযেংৱিণ বাধিজে ভ্ৰমেং ।
লোকদংডকসংভ্ৰমেং । চালতী প্ৰাণী ॥ ৪০ ॥
লোকদংডকসংভ্ৰমেং । চালতী প্ৰাণী ॥ ৪০ ॥
দংডকধ্যানাচেং লক্ষণ । ধৰূন বৈসলেং অৱলক্ষণ ।
প্ৰমাণ আঅণি অপ্ৰমাণ । বাজাৰী নেণতী ॥ ৪১ ॥
প্ৰমাণ আঅণি অপ্ৰমাণ । বাজাৰী নেণতী ॥ ৪১ ॥
মিথ্যা সমাচাৰ উঠৱিতী । বাউগ্যাচ বোংবা ঘালিতী ।
মনাংস আণিতাং অংতীং । আৱঘেংচি মিথ্যা ॥ ৪২ ॥
মনাংস আণিতাং অংতীং । আৱঘেংচি মিথ্যা ॥ ৪২ ॥
কোণীযেক ধ্যানস্ত বৈসলা । কোণীযেক সিকৱী ত্যালা ।
মুকুট কাঢূনি মাল় ঘালা । ম্হণিজে বৰেং ॥ ৪৩ ॥
মুকুট কাঢূনি মাল় ঘালা । ম্হণিজে বৰেং ॥ ৪৩ ॥
মনাচেথেং কাযে দুষ্কাল় । জে আখুড কল্পিতী মাল় ।
সাংগতে ঐকতে কেৱল় । মূৰ্খ জাণাৱে ॥ ৪৪ ॥
সাংগতে ঐকতে কেৱল় । মূৰ্খ জাণাৱে ॥ ৪৪ ॥
প্ৰত্যক্ষ কষ্ট কৰাৱে ন লগতী । দোৰে ফুলেং গুংফাৱী ন লগতী ।
কল্পনেচী মাল় থিটী কৰিতী । কাযে নিমিত্য ॥ ৪৫ ॥
কল্পনেচী মাল় থিটী কৰিতী । কাযে নিমিত্য ॥ ৪৫ ॥
বুধীৱিণ প্ৰাণী সকল় । তে তে অৱঘেচি বাষ্কল় ।
তযা মুৰ্খাসীং খল়খল় । কোণেং কৰাৱী ॥ ৪৬ ॥
তযা মুৰ্খাসীং খল়খল় । কোণেং কৰাৱী ॥ ৪৬ ॥
জেণেং জৈসা পৰমাৰ্থ কেলা । তৈসাচ পৃথ্ৱীৱৰী দংডক চালিলা ।
সাতা পাংচাচা বল়াৱলা । সাভিমান ॥ ৪৭ ॥
সাতা পাংচাচা বল়াৱলা । সাভিমান ॥ ৪৭ ॥
প্ৰত্যযেংৱিণ সাভিমান । ৰোগী মাৰিলে ঝাংকূন ।
তেথেং অৱঘাচী অনুমান । জ্ঞান কৈংচেং ॥ ৪৮ ॥
তেথেং অৱঘাচী অনুমান । জ্ঞান কৈংচেং ॥ ৪৮ ॥
সৰ্ৱ সাভিমান সাংডাৱা । প্ৰত্যযেং ৱিৱেক মাংডাৱা ।
মাযা পূৰ্ৱপক্ষ খংডাৱা । ৱিৱেকবল়েং ॥ ৪৯ ॥
মাযা পূৰ্ৱপক্ষ খংডাৱা । ৱিৱেকবল়েং ॥ ৪৯ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে অখংডধ্যাননিৰূপণনাম সমাস আঠৱা ॥
সমাস নৱৱা : শাশ্ৱত নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
পিংডাচেং পাহিলেং কৌতুক । শোধিলা আত্মানাত্মা ৱিৱেক ।
পিংড অনাত্মা আত্মা যেক । সকল় কৰ্তা ॥ ১ ॥
পিংড অনাত্মা আত্মা যেক । সকল় কৰ্তা ॥ ১ ॥
আত্ম্যাস অনন্যতা বোলিলী । তে ৱিৱেকেং প্ৰত্যযা আলী ।
আতাং পাহিজে সমজলী । ব্ৰহ্মাংডৰচনা ॥ ২ ॥
আতাং পাহিজে সমজলী । ব্ৰহ্মাংডৰচনা ॥ ২ ॥
আত্মানাত্মাৱিৱেক পিংডী । সাৰাসাৰৱিচাৰ ব্ৰহ্মাংডী।
ৱিৱৰৱিৱৰোং হে গোডী । ঘেতলী পাহিজে ॥ ৩ ॥
ৱিৱৰৱিৱৰোং হে গোডী । ঘেতলী পাহিজে ॥ ৩ ॥
পিংড কাৰ্য ব্ৰহ্মাংড কাৰণ । যাচেং কৰাৱেং ৱিৱৰণ ।
হেংচি পুঢেং নিৰূপণ । বোলিলেং অসে ॥ ৪ ॥
হেংচি পুঢেং নিৰূপণ । বোলিলেং অসে ॥ ৪ ॥
অসাৰ ম্হণিজে নাসিৱংত । সাৰ ম্হণিজে তেং শাশ্ৱত ।
জযাস হোঈল কল্পাংত । তেং সাৰ নৱ্হে ॥ ৫ ॥
জযাস হোঈল কল্পাংত । তেং সাৰ নৱ্হে ॥ ৫ ॥
পৃথ্ৱী জল়াপাসূন জালী । পুঢেং তে জল়ীং মিল়ালী ।
জল়াচী উত্পত্তি ৱাঢলী । তেজাপাসুনী ॥ ৬ ॥
জল়াচী উত্পত্তি ৱাঢলী । তেজাপাসুনী ॥ ৬ ॥
তে জল় তেজেং শোষিলেং । মহত্তেজেং আটোন গেলেং ।
পুঢেং তেজচি উৰলেং । সাৱকাশ ॥ ৭ ॥
পুঢেং তেজচি উৰলেং । সাৱকাশ ॥ ৭ ॥
তেজ জালেং ৱাযোপাসুনী । ৱাযো ঝডপী তযালাগুনী ।
তেজ জাউনী দাটণী । ৱাযোচীচ জালী ॥ ৮ ॥
তেজ জাউনী দাটণী । ৱাযোচীচ জালী ॥ ৮ ॥
ৱাযো গগনাপাসুনী জালা । মাগুতাং তেথেংচি ৱিৰালা ।
ঐসা হা কল্পাংত বোলিলা । ৱেদাংতশাস্ত্ৰীং ॥ ৯ ॥
ঐসা হা কল্পাংত বোলিলা । ৱেদাংতশাস্ত্ৰীং ॥ ৯ ॥
গুণমাযা মূল়মাযা । পৰব্ৰহ্মীং পাৱতী লযা ।
তেং পৰব্ৰহ্ম ৱিৱৰাযা । ৱিৱেক পাহিজে ॥ ১০ ॥
তেং পৰব্ৰহ্ম ৱিৱৰাযা । ৱিৱেক পাহিজে ॥ ১০ ॥
সৰ্ৱ উপাধীংচা সেৱট । তেথেং নাহীং দৃশ্য খটপট ।
নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম ঘনদাট । সকল়াং ঠাঈং ॥ ১১ ॥
নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম ঘনদাট । সকল়াং ঠাঈং ॥ ১১ ॥
উদংড কল্পাংত জালা । তৰী নাশ নাহীং তযালা ।
মাযাত্যাগেং শাশ্ৱতালা । ৱোল়খাৱেং ॥ ১২ ॥
মাযাত্যাগেং শাশ্ৱতালা । ৱোল়খাৱেং ॥ ১২ ॥
দেৱ অংতৰাত্মা সগুণ । সগুণেং পাৱিজে নিৰ্গুণ ।
নিৰ্গুণজ্ঞানেং ৱিজ্ঞান । হোত অসে ॥ ১৩ ॥
নিৰ্গুণজ্ঞানেং ৱিজ্ঞান । হোত অসে ॥ ১৩ ॥
কল্পনেতীত জেং নিৰ্মল় । তেথেং নাহীং মাযামল় ।
মিথ্যত্ৱেং দৃশ্য সকল় । হোত জাতেং ॥ ১৪ ॥
মিথ্যত্ৱেং দৃশ্য সকল় । হোত জাতেং ॥ ১৪ ॥
জেং হোতে আণি সৱেংচি জাতেং । তেং তেং প্ৰত্যযাস যেতেং ।
জেথেং হোণেং জাণেং নাহীং তেং । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱে ॥ ১৫ ॥
জেথেং হোণেং জাণেং নাহীং তেং । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱে ॥ ১৫ ॥
যেক জ্ঞান যেক অজ্ঞান । যেক জাণাৱেং ৱিপৰীত জ্ঞান ।
হে ত্ৰিপুটী হোযে ক্ষীণ । তেংচি ৱিজ্ঞান ॥ ১৬ ॥
হে ত্ৰিপুটী হোযে ক্ষীণ । তেংচি ৱিজ্ঞান ॥ ১৬ ॥
ৱেদাংত সিধাংত ধাদাংত । যাচী পাহাৱী প্ৰচিত ।
নিৰ্ৱিকাৰ সদোদিত । জেথেং তেথেং ॥ ১৭ ॥
নিৰ্ৱিকাৰ সদোদিত । জেথেং তেথেং ॥ ১৭ ॥
তেং জ্ঞানদৃষ্টীনেং পাহাৱেং । পাহোন অনন্য ৰাহাৱেং ।
মুখ্য আত্মনিৱেদন জাণাৱেং । যাচেং নাংৱ ॥ ১৮ ॥
মুখ্য আত্মনিৱেদন জাণাৱেং । যাচেং নাংৱ ॥ ১৮ ॥
দৃশ্যাস দিসতে দৃশ্য । মনাস ভাসতো ভাস ।
দৃশ্যভাসাতীত অৱিনাশ । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ১৯ ॥
দৃশ্যভাসাতীত অৱিনাশ । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ১৯ ॥
পাহোং জাতাং দুৰীচ্যা দুৰী । পৰব্ৰহ্ম সবাহেঅংতৰীং ।
অংতচি নাহীং অনংত সৰী । কোণাস দ্যাৱী ॥ ২০ ॥
অংতচি নাহীং অনংত সৰী । কোণাস দ্যাৱী ॥ ২০ ॥
চংচল় তেং স্থিৰাৱেনা । নিশ্চল় তেং কদাপী চল়েনা ।
আভাল় যেতেং জাতেং গগনা । চল়ণ নাহীং ॥ ২১ ॥
আভাল় যেতেং জাতেং গগনা । চল়ণ নাহীং ॥ ২১ ॥
জেং ৱিকাৰেং ৱাঢেং মোডে । তেথেং শাশ্ৱততা কৈংচী ঘডে ।
কল্পাংত হোতাচ ৱিঘডে । সকল় কাংহীং ॥ ২২ ॥
কল্পাংত হোতাচ ৱিঘডে । সকল় কাংহীং ॥ ২২ ॥
জে অংতৰীংচ ভ্ৰমলেং । মাযাসংভ্ৰমেং সংভ্ৰমলেং ।
তযাস হেং কৈসেং উকলে । আৱ্হাট চক্ৰ ॥ ২৩ ॥
তযাস হেং কৈসেং উকলে । আৱ্হাট চক্ৰ ॥ ২৩ ॥
ভিডেনেং ৱেৱ্হাৰ নিৱডেনা । ভিডেনেং সিধাংত কল়েনা ।
ভিডেনেং দেৱ আকল়েনা । আংতৰ্যামীং ॥ ২৪ ॥
ভিডেনেং দেৱ আকল়েনা । আংতৰ্যামীং ॥ ২৪ ॥
ৱৈদ্যাচী প্ৰচিত যেঈনা । আণী ভীডহি উলংঘেনা ।
তৰী মগ ৰোগী ৱাংচেনা । ঐসেং জাণাৱেং ॥ ২৫ ॥
তৰী মগ ৰোগী ৱাংচেনা । ঐসেং জাণাৱেং ॥ ২৫ ॥
জেণেং ৰাজা ৱোল়খিলা । তো ৰাৱ ম্হণেনা ভলত্যালা ।
জেণেং দেৱ ৱোল়খিলা । তো দেৱৰূপী ॥ ২৬ ॥
জেণেং দেৱ ৱোল়খিলা । তো দেৱৰূপী ॥ ২৬ ॥
জযাস মাঈকাচী ভীড । তেং কাযে বোলেল দ্ৱাড ।
ৱিচাৰ পাহাতাং উঘড । সকল় কাংহীং ॥ ২৭ ॥
ৱিচাৰ পাহাতাং উঘড । সকল় কাংহীং ॥ ২৭ ॥
ভীড মাযেঐলিকডে । পৰব্ৰহ্ম তেং পৈলীকডে ।
পৈলীকডে ঐলীকডে । সদোদিত ॥ ২৮ ॥
পৈলীকডে ঐলীকডে । সদোদিত ॥ ২৮ ॥
লটিক্যাচী ভীড ধৰণেং । ভ্ৰমেং ভলতেংচি কৰণেং ।
ঐসী নৱ্হেংতীলক্ষণেং । ৱিৱেকাচীং ॥ ২৯ ॥
ঐসী নৱ্হেংতীলক্ষণেং । ৱিৱেকাচীং ॥ ২৯ ॥
খোটেং আৱঘেংচি সাংডাৱেং । খৰেং প্ৰত্যযেং ৱোল়খাৱেং ।
মাযাত্যাগেং সমজাৱেং । পৰব্ৰহ্ম ॥ ৩০ ॥
মাযাত্যাগেং সমজাৱেং । পৰব্ৰহ্ম ॥ ৩০ ॥
তেং মাযেচেং জেং লক্ষণ । তেংচি পুঢেং নিৰূপণ ।
সুচিতপণেং ৱিৱৰণ । কেলেং পাহিজে ॥ ৩১ ॥
সুচিতপণেং ৱিৱৰণ । কেলেং পাহিজে ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে শাশ্ৱতনিৰূপণনাম সমাস নৱৱা ॥
সমাস দহাৱা : মাযানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মাযা দিসে পৰী নাসে । ৱস্তু ন দিসে পৰী ন নাসে ।
মাযা সত্য ৱাটে পৰী মিথ্যা অসে । নিৰংতৰ ॥ ১ ॥
মাযা সত্য ৱাটে পৰী মিথ্যা অসে । নিৰংতৰ ॥ ১ ॥
কৰংটা পডোনি উতাণা । কৰী নানাপৰী কল্পনা ।
পৰী তেং কাংহীংচ ঘডেনা । তৈসী মাযা ॥ ২ ॥
পৰী তেং কাংহীংচ ঘডেনা । তৈসী মাযা ॥ ২ ॥
দ্ৰৱ্যদাৰেচেং স্ৱপ্নৱৈভৱ । নানা ৱিল়াসেং হাৱভাৱ ।
ক্ষণীক ৱাটে পৰী ভাৱ । তৈসী মাযা ॥ ৩ ॥
ক্ষণীক ৱাটে পৰী ভাৱ । তৈসী মাযা ॥ ৩ ॥
গগনীং গংধৰ্ৱনগৰেং । দিসতাতী নানা প্ৰকাৰেং ।
নানা ৰূপেং নানা ৱিকাৰেং । তৈসী মাযা ॥ ৪ ॥
নানা ৰূপেং নানা ৱিকাৰেং । তৈসী মাযা ॥ ৪ ॥
লক্ষুমী ৰাযেৱিনোদাচী । বোলতাং ৱাটে সাচী ।
মিথ্যা প্ৰচিত তেথীচী । তৈসী মাযা ॥ ৫ ॥
মিথ্যা প্ৰচিত তেথীচী । তৈসী মাযা ॥ ৫ ॥
দসৰ্যাচে সুৱৰ্ণাচে লাটে । লোক ম্হণতী পৰী তে কাংটে ।
পৰী সৰ্ৱত্ৰ ৰাহাটে । তৈসী মাযা ॥ ৬ ॥
পৰী সৰ্ৱত্ৰ ৰাহাটে । তৈসী মাযা ॥ ৬ ॥
মেল্যাচা মোহোছাৱ কৰণেং । সতীচেং ৱৈভৱ ৱাঢৱিণেং ।
মসণীং জাউনী ৰুদন কৰণেং । তৈসী মাযা ॥ ৭ ॥
মসণীং জাউনী ৰুদন কৰণেং । তৈসী মাযা ॥ ৭ ॥
ৰাখেসী ম্হণতী লক্ষুমী । দুসৰী ভৰদোৰী লক্ষুমী ।
তিসৰী নামমাত্ৰ লক্ষুমী । তৈসী মাযা ॥ ৮ ॥
তিসৰী নামমাত্ৰ লক্ষুমী । তৈসী মাযা ॥ ৮ ॥
মুল়ীং বাল়ৱিধৱা নাৰী । তিচেং নাংৱ জন্মসাৱিত্ৰী ।
কুবেৰ হিংডে ঘৰোঘৰী । তৈসী মাযা ॥ ৯ ॥
কুবেৰ হিংডে ঘৰোঘৰী । তৈসী মাযা ॥ ৯ ॥
দশাৱতাৰাংতীল কৃষ্ণা । উপজে জীৰ্ণ ৱস্ত্ৰাংচী তৃষ্ণা ।
নদী নামেং পীযুষ্ণা । তৈসী মাযা ॥ ১০ ॥
নদী নামেং পীযুষ্ণা । তৈসী মাযা ॥ ১০ ॥
বহুৰূপাংতীল ৰামদেৱৰাৱ । গ্ৰামস্তাংপুঢে দাখৱী হাৱভাৱ ।
কাং মাহাংৰাজ ম্হণোনি লাঘৱ । তৈসী মাযা ॥ ১১ ॥
কাং মাহাংৰাজ ম্হণোনি লাঘৱ । তৈসী মাযা ॥ ১১ ॥
দেৱ্হাৰাং অসে অন্নপূৰ্ণা । আণী গৃহীং অন্নচি মিল়েনা ।
নামেং সৰস্ৱতী সিকেনা । শুভাৱল়ু ॥ ১২ ॥
নামেং সৰস্ৱতী সিকেনা । শুভাৱল়ু ॥ ১২ ॥
সুণ্যাস ৱ্যাঘ্ৰ নাম ঠেৱিলেং । পুত্ৰাস ইংদ্ৰনামেং পাচাৰিলেং ।
কুৰূপ পৰী আল়ৱিলেং । সুংদৰা ঐসেং ॥ ১৩ ॥
কুৰূপ পৰী আল়ৱিলেং । সুংদৰা ঐসেং ॥ ১৩ ॥
মূৰ্খ নামেং সকল়কল়া । ৰাশভী নামেং কোকিল়া ।
নাতৰী ডোল়সেচা ডোল়া । ফুটলা জৈসা ॥ ১৪ ॥
নাতৰী ডোল়সেচা ডোল়া । ফুটলা জৈসা ॥ ১৪ ॥
মাতাংগীচেং নাম তুল়সী । চৰ্মিকীচেং নাম কাসী ।
বোলতী অতিশূদ্ৰিণীসী । ভাগীৰথী ঐসেং ॥ ১৫ ॥
বোলতী অতিশূদ্ৰিণীসী । ভাগীৰথী ঐসেং ॥ ১৫ ॥
সাউলী আণী অংধকাৰ । যেক হোতাং তেথীচা ৱিচাৰ ।
উগাচি দিসে ভাসমাত্ৰ । তৈসী মাযা ॥ ১৬ ॥
উগাচি দিসে ভাসমাত্ৰ । তৈসী মাযা ॥ ১৬ ॥
শ্ৰৱণ বোটেং সংধী কৰতল় । ৰৱিৰশ্মেং দিসতী ইংগল় ।
ৰম্য আৰক্তকল্হোল় । তৈসী মাযা ॥ ১৭ ॥
ৰম্য আৰক্তকল্হোল় । তৈসী মাযা ॥ ১৭ ॥
ভগৱেং ৱস্ত্ৰ দেখতাং মনালা । ৱাটে অগ্নচি লাগলা ।
ৱিৱংচিতাং প্ৰত্যে আলা । তৈসী মাযা ॥ ১৮ ॥
ৱিৱংচিতাং প্ৰত্যে আলা । তৈসী মাযা ॥ ১৮ ॥
জল়ীং চৰণকৰাংগুল়েং । আখুড লাংবেং জিৰকোল়েং ।
ৱিপৰীত কাণেং দিসতী জল়েং । তৈসী মাযা ॥ ১৯ ॥
ৱিপৰীত কাণেং দিসতী জল়েং । তৈসী মাযা ॥ ১৯ ॥
ভোৱংডীনেং পৃথ্ৱী কলথলী । কামিণীনেং পিৱল়ী জালী ।
সন্যপাতস্থাং অনুভৱলী । তৈসী মাযা ॥ ২০ ॥
সন্যপাতস্থাং অনুভৱলী । তৈসী মাযা ॥ ২০ ॥
কোণীযেক পদাৰ্থৱিকাৰ । উগাচি দিসে ভাসমাত্ৰ ।
অনন্যাচা অন্য প্ৰকাৰ । তৈসী মাযা ॥ ২১ ॥
অনন্যাচা অন্য প্ৰকাৰ । তৈসী মাযা ॥ ২১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে মাযানিৰূপণনাম সমাস দহাৱা ॥
॥ দশক চৌদাৱা সমাপ্ত ॥