సమాస పహిలా : నిస్పృహ లక్షణనామ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : భిక్షానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస తిసరా : కవిత్వకాఆ నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస చౌథా : కీర్తన లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పాంచవా : హరికథా లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సహావా : చాతుర్య లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సాతవా : యుగధర్మ నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస ఆఠవా : అఖండ ధ్యాన నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస నవవా : శాశ్వత నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దహావా : మాయానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పహిలా : నిస్పృహ లక్షణనామ ॥ శ్రీరామ ॥
ఐకా స్పృహాచీ సికవణ । యుక్తి బుద్ధి శాహాణపణ ।
జేణేం రాహే సమాధాన । నిరంతర ॥ ౧ ॥
జేణేం రాహే సమాధాన । నిరంతర ॥ ౧ ॥
సోపా మంత్ర పరీ నేమస్త । సాధేం వోషధ గుణవంత ।
సాధేం బోలణేం సప్రచిత । తైసేం మాఝేం ॥ ౨ ॥
సాధేం బోలణేం సప్రచిత । తైసేం మాఝేం ॥ ౨ ॥
తత్కాళచి అవగుణ జాతీ । ఉత్తమ గుణాచీ హోయే ప్రాప్తీ ।
శబ్దవోషధ తీవ్ర శ్రోతీం । సాక్షపేం సేవావేం ॥ ౩ ॥
శబ్దవోషధ తీవ్ర శ్రోతీం । సాక్షపేం సేవావేం ॥ ౩ ॥
నిస్పృహతా ధరూం నయే । ధరిలీ తరీ సోడూం నయే ।
సోడిలీ తరీ హిండోం నయే । వోళఖీమధేం ॥ ౪ ॥
సోడిలీ తరీ హిండోం నయే । వోళఖీమధేం ॥ ౪ ॥
కాంతా దృష్టీ రాఖోం నయే । మనాస గోడీ చాఖఊం నయే ।
ధారిష్ట చళతాం దాఖఊం నయే । ముఖ ఆపులేం ॥ ౫ ॥
ధారిష్ట చళతాం దాఖఊం నయే । ముఖ ఆపులేం ॥ ౫ ॥
యేకేస్థళీం రాహోం నయే । కానకోండేం సాహోం నయే ।
ద్రవ్య దారా పాహోం నయే । ఆళకేపణేం ॥ ౬ ॥
ద్రవ్య దారా పాహోం నయే । ఆళకేపణేం ॥ ౬ ॥
ఆచారభ్రష్ట హోఊం నయే । దిల్యాం ద్రవ్య ఘేఊం నయే ।
ఉణా శబ్ద యేఊం నయే । ఆపణావరీ ॥ ౭ ॥
ఉణా శబ్ద యేఊం నయే । ఆపణావరీ ॥ ౭ ॥
భిక్షేవిషీం లాజోం నయే । బహుత భిక్షా ఘేఊం నయే ।
పుసతాంహి దేఊం నయే । వోళఖీ ఆపలీ ॥ ౮ ॥
పుసతాంహి దేఊం నయే । వోళఖీ ఆపలీ ॥ ౮ ॥
ధడ మళిన నేసోం నయే । గోడ అన్న ఖాఊం నయే ।
దురాగ్రహ కరూం నయే । ప్రసంగేం వర్తావేం ॥ ౯ ॥
దురాగ్రహ కరూం నయే । ప్రసంగేం వర్తావేం ॥ ౯ ॥
భోగీం మన అసోం నయే । దేహదుఃఖేం త్రాసోం నయే ।
పుఢేం ఆశా ధరూం నయే । జీవిత్వాచీ ॥ ౧౦ ॥
పుఢేం ఆశా ధరూం నయే । జీవిత్వాచీ ॥ ౧౦ ॥
విరక్తీ గళోం దేఊం నయే । ధారిష్ట చళోం దేఊం నయే ।
జ్ఞాన మళిణ హోఊం నయే । వివేకబళేం ॥ ౧౧ ॥
జ్ఞాన మళిణ హోఊం నయే । వివేకబళేం ॥ ౧౧ ॥
కరుణాకీర్తన సోడూం నయే । అంతర్ధ్యాన మోడూం నయే ॥
ప్రేమతంతు తోడూం నయే । సగుణమూర్తీచా ॥౧౨ ॥
పోటీం చింతా ధరూం నయే । కష్టేం ఖేద మానూం నయే ।
సమైం ధీర సాండూం నయే । కాంహీం కేల్యా ॥ ౧౩ ॥
సమైం ధీర సాండూం నయే । కాంహీం కేల్యా ॥ ౧౩ ॥
అపమానితాం సిణోం నయే । నిఖందితాం కష్టోం నయే ।
ధిఃకారితాం ఝురోం నయే । కాంహీం కేల్యా ॥ ౧౪ ॥
ధిఃకారితాం ఝురోం నయే । కాంహీం కేల్యా ॥ ౧౪ ॥
లోకలాజ ధరూం నయే । లాజవితాం లాజోం నయే ।
ఖిజవితాం ఖిజోం నయే । విరక్త పురుషేం ॥ ౧౫ ॥
ఖిజవితాం ఖిజోం నయే । విరక్త పురుషేం ॥ ౧౫ ॥
శుద్ధ మార్గ సోడూం నయే । దుర్జనాసీం తండోం నయే ।
సమంధ పడోం దేఊం నయే । చాండాళాసీ ॥ ౧౬ ॥
సమంధ పడోం దేఊం నయే । చాండాళాసీ ॥ ౧౬ ॥
తపీళపణ ధరూం నయే । భాండవితాం భాండోం నయే ।
ఉడవితాం ఉడఊం నయే । నిజస్థితీ ఆపులీ ॥ ౧౭ ॥
ఉడవితాం ఉడఊం నయే । నిజస్థితీ ఆపులీ ॥ ౧౭ ॥
హాంసవితాం హాసోం నయే । బోలవితాం బోలోం నయే ।
చాలవితాం చాలోం నయే । క్షణక్ష్ణా ॥ ౧౮ ॥
చాలవితాం చాలోం నయే । క్షణక్ష్ణా ॥ ౧౮ ॥
యేక వేష ధరూం నయే । యేక సాజ కరూం నయే ।
యేకదేసీ హోఊం నయే । భ్రమణ కరావేం ॥ ౧౯ ॥
యేకదేసీ హోఊం నయే । భ్రమణ కరావేం ॥ ౧౯ ॥
సలగీ పడోం దేఊం నయే । ప్రతిగ్రహ ఘేఊం నయే ।
సభేమధ్యేం బైసోం నయే । సర్వకాళ ॥ ౨౦ ॥
సభేమధ్యేం బైసోం నయే । సర్వకాళ ॥ ౨౦ ॥
నేమ ఆంగీం లాఊం నయే । భరవసా కోణాస దేఊం నయే ।
అంగీకార కరూం నయే । నేమస్తపణాచా ॥ ౨౧ ॥
అంగీకార కరూం నయే । నేమస్తపణాచా ॥ ౨౧ ॥
నిత్యనేమ సాండూం నయే । అభ్యాస బుడోం దేఊం నయే ।
పరతంత్ర హోఊం నయే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౨౨ ॥
పరతంత్ర హోఊం నయే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౨౨ ॥
స్వతంత్రతా మోడూం నయే । నిరాపేక్షా తోడూం నయే ।
పరాపేక్షా హోఊం నయే । క్షణక్ష్ణా ॥ ౨౩ ॥
పరాపేక్షా హోఊం నయే । క్షణక్ష్ణా ॥ ౨౩ ॥
వైభవ దృష్టీం పాహోం నయే । ఉపాధీసుఖేం రాహోం నయే ।
యేకాంత మోడూం దేఊం నయే । స్వరూపస్థితీచా ॥ ౨౪ ॥
యేకాంత మోడూం దేఊం నయే । స్వరూపస్థితీచా ॥ ౨౪ ॥
అనర్గళతా కరూం నయే । లోకలాజ ధరూం నయే ।
కోఠేంతరీ హోఊం నయే । ఆసక్త కదాం ॥ ౨౫ ॥
కోఠేంతరీ హోఊం నయే । ఆసక్త కదాం ॥ ౨౫ ॥
పరంపరా తోడూం నయే । ఉఆపాధీ మోడూం దేఊం నయే ।
జ్ఞానమార్గే సోడూం నయే । కదాకాళీం ॥ ౨౬ ॥
జ్ఞానమార్గే సోడూం నయే । కదాకాళీం ॥ ౨౬ ॥
కర్మమార్గ సాండూం నయే । వైరాగ్య మోడూం దేఊం నయే ।
సాధన భజన ఖండూం నయే । కదాకాళీం ॥ ౨౭ ॥
సాధన భజన ఖండూం నయే । కదాకాళీం ॥ ౨౭ ॥
అతివాద కరూం నయే । అనిత్య పోటీం ధఊం నయే ।
రాగేం భరీం భరోం నయే । భలతీకడే ॥౨౮ ॥
రాగేం భరీం భరోం నయే । భలతీకడే ॥౨౮ ॥
న మనీ త్యాస సాంగోం నయే। కంటాళవాణేం బోలోం నయే ।
బహుసాల అసో నయే । యేకేం స్థళీం ॥ ౨౯ ॥
బహుసాల అసో నయే । యేకేం స్థళీం ॥ ౨౯ ॥
కాంహీం ఉపాధీ కరూం నయే । కేలీ తరీ ధరూం నయే ।
ధరిలీ తరీ సాంపడోం నయే । ఉపాధీమధ్యేం॥ ౩౦ ॥
ధరిలీ తరీ సాంపడోం నయే । ఉపాధీమధ్యేం॥ ౩౦ ॥
థోరపణేం అసో నయే । మహత్త్వ ధరూన బైసోం నయే ।
కాంహీం మాన ఇఛూం నయే । కోఠేంతరీ ॥ ౩౧ ॥
కాంహీం మాన ఇఛూం నయే । కోఠేంతరీ ॥ ౩౧ ॥
సాధేపణ సోడూం నయే । సానేపణ మోడూం నయే ।
బళాత్కారేం జోడూం నయే । అభిమాన ఆంగీం ॥ ౩౨ ॥
బళాత్కారేం జోడూం నయే । అభిమాన ఆంగీం ॥ ౩౨ ॥
అధికారేవీణ సాంగోం నయే । దాటూన ఉపదేశ దేఊం నయే ।
కానకోండా కరూం నయే । పరమార్థ కదా ॥ ౩౩ ॥
కానకోండా కరూం నయే । పరమార్థ కదా ॥ ౩౩ ॥
కఠీణ వైరాగ్య సోడూం నయే । కఠీణ అభ్యాస సాండూం నయే ।
కఠిణతా ధరూం నయే । కోణేకేవిశైం ॥ ౩౪ ॥
కఠిణతా ధరూం నయే । కోణేకేవిశైం ॥ ౩౪ ॥
కఠీణ శబ్ద బోలోం నయే । కఠీణ ఆజ్ఞా కరూం నయే ।
కఠీణ ధీరత్వ సోడూం నయే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౩౫॥
కఠీణ ధీరత్వ సోడూం నయే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౩౫॥
ఆపణ ఆసక్త హోఊం నయే । కేల్యావీణ సాంగోం నయే ।
బహుసాల మాగోం నయే । శిష్యవర్గాంసీ ॥ ౩౬ ॥
బహుసాల మాగోం నయే । శిష్యవర్గాంసీ ॥ ౩౬ ॥
ఉత్ధట శబ్ద బోలోం నయే । ఇంద్రియేంస్మరణ కరూం నయే ।
శాక్తమార్గేం భరోం నయే । ముక్తపణేం భరీం ॥ ౩౭ ॥
శాక్తమార్గేం భరోం నయే । ముక్తపణేం భరీం ॥ ౩౭ ॥
నీచ కృతీం లాజోం నయే । వైభవ హోతాం మాజోం నయే ।
క్రోధేం భరీం భరోం నయే । జాణపణేం ॥ ౩౮ ॥
క్రోధేం భరీం భరోం నయే । జాణపణేం ॥ ౩౮ ॥
థోరపణేం చుకోం నయే । న్యాయే నీతి సాండూం నయే ।
అప్రమాణ వర్తోం నయే । కాంహీం కేల్యా ॥ ౩౯ ॥
అప్రమాణ వర్తోం నయే । కాంహీం కేల్యా ॥ ౩౯ ॥
కళల్యావీణ బోలోం నయే । అనుమానేం నిశ్చయే కరూం నయే ।
సాంగతాం దుఃఖ ధరూం నయే । మూర్ఖపణేం ॥ ౪౦ ॥
సాంగతాం దుఃఖ ధరూం నయే । మూర్ఖపణేం ॥ ౪౦ ॥
సావధపణ సోడుం నయే । వ్యాపకపణ సాండుం నయే ।
కదా సుఖ మానూం నయే । నిసుగపణాచేం ॥ ౪౧ ॥
కదా సుఖ మానూం నయే । నిసుగపణాచేం ॥ ౪౧ ॥
వికల్ప పోటీం ధరూం నయే । స్వార్థఆజ్ఞా కరూం నయే ।
కేలీ తరీ టాకూం నయే । ఆపణాస పుఢేం ॥ ౪౨ ॥
కేలీ తరీ టాకూం నయే । ఆపణాస పుఢేం ॥ ౪౨ ॥
ప్రసంగేంవీణ బోలోం నయే । అన్వయేంవీణ గాఊం నయే ।
విచారేంవీణ జాఊం నయే । అవిచారపంథేం ॥ ౪౩॥
విచారేంవీణ జాఊం నయే । అవిచారపంథేం ॥ ౪౩॥
పరోపకార సాండూం నయే । పరపీడా కరూంనయే ।
వికల్ప పడోం దేఊం నయే । కోణీయేకాసీ ॥ ౪౪ ॥
వికల్ప పడోం దేఊం నయే । కోణీయేకాసీ ॥ ౪౪ ॥
నేణపణ సోడూం నయే । మహంతపణ సాండూం నయే ।
ద్రవ్యాసాఠీం హిండోం నయే । కీర్తన కరీత ॥ ౪౫ ॥
ద్రవ్యాసాఠీం హిండోం నయే । కీర్తన కరీత ॥ ౪౫ ॥
సంశయాత్మక బోలోం నయే । బహుత నిశ్చయే కరూం నయే ।
నిర్వాహేంవీణ ధరూం నయే । గ్రంథ హాతీం ॥ ౪౬ ॥
నిర్వాహేంవీణ ధరూం నయే । గ్రంథ హాతీం ॥ ౪౬ ॥
జాణపణేం పుసోం నయే । అహంభావ దిసోం నయే ।
సాంగేన ఐసేం మ్హణోం నయే । కోణీయేకాసీ ॥ ౪౭ ॥
సాంగేన ఐసేం మ్హణోం నయే । కోణీయేకాసీ ॥ ౪౭ ॥
జ్ఞానగర్వ ధరూం నయే । సహసా ఛళణా కరూం నయే ।
కోఠేం వాద ఘాలుం నయే । కోణీయేకాసీ ॥ ౪౮ ॥
కోఠేం వాద ఘాలుం నయే । కోణీయేకాసీ ॥ ౪౮ ॥
స్వార్థబుద్ధీ జడోం నయే । కారబారీం పడోం నయే ।
కార్యకర్తే హోఊం నయే । రాజద్వారీం ॥ ౪౯ ॥
కార్యకర్తే హోఊం నయే । రాజద్వారీం ॥ ౪౯ ॥
కోణాస భర్వసా దేఊం నయే । జడ భిక్షా మాగోం నయే ।
భిక్షేసాథీం సాంగోం నయే । పరంపరా ఆపులీ ॥౫౦ ॥
భిక్షేసాథీం సాంగోం నయే । పరంపరా ఆపులీ ॥౫౦ ॥
సోఇరికీంత పడోం నయే । మధ్యావర్తి ఘడోం నయే ।
ప్రపంచాచీ జడోం నయే । ఉపాధీ ఆంగీం ॥ ౫౧ ॥
ప్రపంచాచీ జడోం నయే । ఉపాధీ ఆంగీం ॥ ౫౧ ॥
ప్రపంచప్రస్తీం జాఊం నయే । బాష్కళ అన్న ఖాఊం నయే ।
పాహుణ్యాసరిసేం ఘేఊం నయే । ఆమంత్రణేం కదాం ॥ ౫౨ ॥
పాహుణ్యాసరిసేం ఘేఊం నయే । ఆమంత్రణేం కదాం ॥ ౫౨ ॥
శ్రాధ పక్ష సటీ సామాసేం । శాంతీ ఫళశోబన బారసేం ।
భోగ రాహాత బహువసేం । నవస వ్రతేం ఉద్యాపనేం ॥ ౫౩ ॥
భోగ రాహాత బహువసేం । నవస వ్రతేం ఉద్యాపనేం ॥ ౫౩ ॥
తేథేం నిస్పృహేం జాఊం నయే । త్యాచేం అన్న ఖాఊం నయే ।
యేళిలవాణేం కరూం నయే । ఆపణాసీ ॥ ౫౪ ॥
యేళిలవాణేం కరూం నయే । ఆపణాసీ ॥ ౫౪ ॥
లగ్నముహుర్తీం జాఊం నయే । పోటాసాఠీం గాఊం నయే ।
మోలేం కీర్తన కరూం నయే । కోఠేంతరీ ॥ ౫౫ ॥
మోలేం కీర్తన కరూం నయే । కోఠేంతరీ ॥ ౫౫ ॥
ఆపలీ భిక్షా సోడూం నయే । వారేం అన్న ఖాఊం నయే ।
నిస్పృహాసి ఘడోం నయే । మోలయాత్రా ॥ ౫౬ ॥
నిస్పృహాసి ఘడోం నయే । మోలయాత్రా ॥ ౫౬ ॥
మోలేం సుకృత కరూం నయే । మోలపుజారీ హోఊం నయే ।
దిల్హా తరీ ఘేఊం నయే । ఇనామ నిస్పృహేం ॥ ౫౭ ॥
దిల్హా తరీ ఘేఊం నయే । ఇనామ నిస్పృహేం ॥ ౫౭ ॥
కోఠేం మఠ కరూం నయే । కేలా తరీ తో ధరూం నయే ।
మఠపతీ హోఊన బైసోం నయే । నిస్పృహ పురుషేం ॥ ౫౮ ॥
మఠపతీ హోఊన బైసోం నయే । నిస్పృహ పురుషేం ॥ ౫౮ ॥
నిస్పృహేం అవఘేంచి కరావేం । పరీ ఆపణ తేథేం న సాంపడావేం ।
పరస్పరేం ఉభారావేం । భక్తిమార్గాసీ ॥ ౫౯ ॥
పరస్పరేం ఉభారావేం । భక్తిమార్గాసీ ॥ ౫౯ ॥
ప్రేత్నేంవిణ రాహోం నయే । ఆళస దృష్టీ ఆణూం నయే ।
దేహ అస్తాం పాహోం నయే । వియోగ ఉపాసనేచా ॥ ౬౦ ॥
దేహ అస్తాం పాహోం నయే । వియోగ ఉపాసనేచా ॥ ౬౦ ॥
ఉపాధీమధ్యేం పడోం నయే । ఉపాధీ ఆంగీం జడోం నయే ।
భజనమార్గ మోడూం నయే । నిసంగళపణేం ॥ ౬౧ ॥
భజనమార్గ మోడూం నయే । నిసంగళపణేం ॥ ౬౧ ॥
బహు ఉపాధీ కరూం నయే । ఉపాధీవిణ కామా నయే ।
సగుణభక్తి సోడూం నయే । విభక్తి ఖోటీ ॥ ౬౨ ॥
సగుణభక్తి సోడూం నయే । విభక్తి ఖోటీ ॥ ౬౨ ॥
బహుసాల ధాంవోం నయే । బహుసాల సాహోం నయే ।
బహుత కష్ట కరూం నయే । అసుదేం ఖోటేం ॥ ౬౩ ॥
బహుత కష్ట కరూం నయే । అసుదేం ఖోటేం ॥ ౬౩ ॥
బహుసాల బోలోం నయే । అబోలణేం కామా నయే ।
బహుత అన్న ఖాఊం నయే । ఉపవాస ఖోటా ॥ ౬౪ ॥
బహుత అన్న ఖాఊం నయే । ఉపవాస ఖోటా ॥ ౬౪ ॥
బహుసాల నిజోం నయే । బహుత నిద్రా మోడుం నయే ।
బహుత నేమ ధరూం నయే । బాశ్కళ ఖోటేం ॥ ౬౫ ॥
బహుత నేమ ధరూం నయే । బాశ్కళ ఖోటేం ॥ ౬౫ ॥
బహు జనీం అసోం నయే । బహు ఆరణ్య సేఊం నయే ।
బహు దేహ పాళూం నయే । ఆత్మహత్యా ఖోటీ ॥ ౬౬ ॥
బహు దేహ పాళూం నయే । ఆత్మహత్యా ఖోటీ ॥ ౬౬ ॥
బహు సంగ ధరూం నయే । సంతసంగ సాండుం నయే ।
కర్మఠపణ కామా నయే । అనాచార ఖోటా ॥ ౬౭ ॥
కర్మఠపణ కామా నయే । అనాచార ఖోటా ॥ ౬౭ ॥
బహు లోకిక సాండుం నయే । లోకాధేన హోఊం నయే ।
బహు ప్రీతీ కామా నయే । నిష్ఠురతా ఖోటీ ॥ ౬౮ ॥
బహు ప్రీతీ కామా నయే । నిష్ఠురతా ఖోటీ ॥ ౬౮ ॥
బహు సంశయే ధరూం నయే । ముక్తమార్గ కామా నయే ।
బహు సాధనీం పడోం నయే । సాధనేంవీణ ఖోటేం ॥ ౬౯ ॥
బహు సాధనీం పడోం నయే । సాధనేంవీణ ఖోటేం ॥ ౬౯ ॥
బహు విషయే భోగూం నయే । విషయత్యాగ కరితాం నయే ।
దేహలోభ ధరూం నయే । బహు త్రాస ఖోటా ॥ ౭౦ ॥
దేహలోభ ధరూం నయే । బహు త్రాస ఖోటా ॥ ౭౦ ॥
వేగళా అనుభవ ఘేఊం నయే । అనుభవేంవీణ కామా నయే ।
ఆత్మస్థితీ బోలోం నయే । స్తబ్ధతా ఖోటీ ॥ ౭౧ ॥
ఆత్మస్థితీ బోలోం నయే । స్తబ్ధతా ఖోటీ ॥ ౭౧ ॥
మన ఉరోం దేఊం నయే । మనేంవీణ కామా నయే ।
అలక్ష వస్తు లక్షా నయే । లక్షేంవీణ ఖోటేం ॥ ౭౨ ॥
అలక్ష వస్తు లక్షా నయే । లక్షేంవీణ ఖోటేం ॥ ౭౨ ॥
మనబుద్ధిఅగోచర । బుద్ధీవీణ అంధకార ।
జాణీవేచా పడో విసర । నేణీవ ఖోటీ ॥ ౭౩ ॥
జాణీవేచా పడో విసర । నేణీవ ఖోటీ ॥ ౭౩ ॥
జ్ఞాతేపణ ధరూం నయే । జ్ఞానేంవీణ కామా నయే ।
అతర్క్య వస్తు తర్కా న యే । తర్కేంవీణ ఖోటేం ॥ ౭౪ ॥
అతర్క్య వస్తు తర్కా న యే । తర్కేంవీణ ఖోటేం ॥ ౭౪ ॥
దృశ్యస్మరణ కామ నయే । విస్మరణ పడోం నయే ।
కాంహీం చర్చా కరూం నయే । కేలియావీణ న చలే ॥ ౭౫ ॥
కాంహీం చర్చా కరూం నయే । కేలియావీణ న చలే ॥ ౭౫ ॥
జగీం భేద కామా నయే । వర్ణసంకర కరూం నయే ।
ఆపలా ధర్మ ఉడఊం నయే । అభిమాన ఖోటా ॥ ౭౬ ॥
ఆపలా ధర్మ ఉడఊం నయే । అభిమాన ఖోటా ॥ ౭౬ ॥
ఆశాబద్ధత బోలోం నయే । వివేకేంవీణ చాలోం నయే ।
సమాధాన హాలోం నయే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౭౭ ॥
సమాధాన హాలోం నయే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౭౭ ॥
అబద్ధ పోథీ లేహోం నయే । పోథీవీణ కామా నయే ।
అబద్ధ వాచూం నయే । వాచిల్యావీణ ఖోటేం ॥ ౭౮ ॥
అబద్ధ వాచూం నయే । వాచిల్యావీణ ఖోటేం ॥ ౭౮ ॥
నిస్పృహేం వగత్రుత్వ సాండూం నయే । ఆశంకా ఘేతాం భాండోం నయే ।
శ్రోతయాంచా మానూం నయే । వీట కదా ॥ ౭౯ ॥
శ్రోతయాంచా మానూం నయే । వీట కదా ॥ ౭౯ ॥
హేం సికవణ ధరితాం చిత్తీం । సకళ సుఖేం వోళగతీ ।
ఆంగీం బాణేం మహంతీ । అకస్మాత ॥ ౮౦ ॥
ఆంగీం బాణేం మహంతీ । అకస్మాత ॥ ౮౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే నిస్పృహలక్షణనామ సమాస పహిలా ॥
సమాస దుసరా : భిక్షానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
బ్రహ్మాణాచీ ముఖ్య దీక్షా । మాగితలీ పాహిజే భిక్షా ।
వోం భవతి యా పక్షా । రక్షిలేం పాహిజే ॥ ౧ ॥
వోం భవతి యా పక్షా । రక్షిలేం పాహిజే ॥ ౧ ॥
భిక్షా మాగోన జో జేవిలా । తో నిరాహారీ బోలిలా ।
ప్రతిగ్రహావేగళా జాలా । భిక్షా మాగతాం ॥ ౨ ॥
ప్రతిగ్రహావేగళా జాలా । భిక్షా మాగతాం ॥ ౨ ॥
సంతాసంత జే జన । తేథేం కోరాన్న మాగోన కరీ భోజన ।
తేనేం కేలేం అమృతప్రాశన । ప్రతిదినీం ॥ ౩ ॥
తేనేం కేలేం అమృతప్రాశన । ప్రతిదినీం ॥ ౩ ॥
॥ శ్లోక ॥
భిక్షాహారీ నిరాహారీ । భిక్షా నైవ ప్రతిగ్రహః ।
అసంతో వాపి సంతో వా । సోమపానం దినే దినే ॥
అసంతో వాపి సంతో వా । సోమపానం దినే దినే ॥
ఐసా భిక్షేచా మహిమా । భిక్షా మానే సర్వోత్తమా ।
ఈశ్వరాచా అగాధ మహిమా । తోహి భిక్షా మాగే ॥ ౪ ॥
ఈశ్వరాచా అగాధ మహిమా । తోహి భిక్షా మాగే ॥ ౪ ॥
దత్త గోరక్ష ఆదికరునీ । సిద్ధ భిక్షా మాగతీ జనీం ।
నిస్పృహతా భిక్షేపాసునీ । ప్రగట హోయే ॥ ౫ ॥
నిస్పృహతా భిక్షేపాసునీ । ప్రగట హోయే ॥ ౫ ॥
వార లాఊన బైసలా । తరీ తో పరాధేన జాలా ।
తైసీచ నిత్యావళీలా । స్వతంత్రతా కైంచీ ॥ ౬ ॥
తైసీచ నిత్యావళీలా । స్వతంత్రతా కైంచీ ॥ ౬ ॥
ఆఠాం దివసాం ధాన్య మేళవిలేం । తరీ తేం కంటాళవాణేం జాలేం ।
ప్రాణీ యేకాయేకీం చేవలేం । నిత్యనూతనతేపాసునీ ॥ ౭ ॥
ప్రాణీ యేకాయేకీం చేవలేం । నిత్యనూతనతేపాసునీ ॥ ౭ ॥
నిత్య నూతన హిండావేం । ఉదండ దేశాటణ కరావేం ।
తరీచ భిక్షా మాగతాం బరవేం । శ్లాఘ్యవాణేం ॥ ౮ ॥
తరీచ భిక్షా మాగతాం బరవేం । శ్లాఘ్యవాణేం ॥ ౮ ॥
అఖండ భిక్షేచ అభ్యాస । తయాస వాటేనా పరదేశ ।
జికడే తికడే స్వదేశ । భువనత్రైం ॥ ౯ ॥
జికడే తికడే స్వదేశ । భువనత్రైం ॥ ౯ ॥
భిక్షాం మాగతాం కిరకోం నయే । భిక్షా మాగతాం లాజో నయే ।
భిక్షా మాగతాం భాగోం నయే । పరిభ్రమణ కరావేం ॥ ౧౦ ॥
భిక్షా మాగతాం భాగోం నయే । పరిభ్రమణ కరావేం ॥ ౧౦ ॥
భిక్షా ఆణి చమత్కార । చ్చాకాటతీ లహానథోర ।
కీర్తి వర్ణీ నిరంతర । భగవంతాచీ ॥ ౧౧ ॥
కీర్తి వర్ణీ నిరంతర । భగవంతాచీ ॥ ౧౧ ॥
భిక్షా మ్హణిజే కామధేను । సదా ఫళ నవ్హే సామాన్యు ।
భిక్షేస కరీ జో అమాన్యు । తో కరంటా జోగీ ॥ ౧౨ ॥
భిక్షేస కరీ జో అమాన్యు । తో కరంటా జోగీ ॥ ౧౨ ॥
భిక్షేనేం వోళఖీ హోతీ । భిక్షేనేం భరమ చుకతీ ।
సామాన్య భిక్షా మాన్య కరితీ । సకళ ప్రాణీ ॥ ౧౩ ॥
సామాన్య భిక్షా మాన్య కరితీ । సకళ ప్రాణీ ॥ ౧౩ ॥
భిక్షా మ్హణిజే నిర్భయే స్థితి । భిక్షేనేం ప్రగటే మహంతీ ।
స్వతంత్రతా ఈశ్వరప్రాప్తీ । భిక్షాగుణేం ॥ ౧౪ ॥
స్వతంత్రతా ఈశ్వరప్రాప్తీ । భిక్షాగుణేం ॥ ౧౪ ॥
భిక్షేస నాహీం ఆడథళా । భిక్షాహారీ తో మోకళా ।
భిక్షేకరితాం సార్థక వేఅళా । కాళ జాతో ॥ ౧౫ ॥
భిక్షేకరితాం సార్థక వేఅళా । కాళ జాతో ॥ ౧౫ ॥
భిక్షా మ్హణిజే అమరవల్లీ । జికడే తికడే లగవలీ ।
అవకాళీం ఫళదాయేనీ జాలీ । నిర్ల్లజాసీ ॥ ౧౬ ॥
అవకాళీం ఫళదాయేనీ జాలీ । నిర్ల్లజాసీ ॥ ౧౬ ॥
పృథ్వీమధేం దేశ నానా । ఫిరతాం ఉపవాసీ మరేనా ।
కోణే యేకే ఠాఈం జనా । జడ నవ్హే ॥ ౧౭ ॥
కోణే యేకే ఠాఈం జనా । జడ నవ్హే ॥ ౧౭ ॥
గోరజ్య వాణిజ్య కృషీ । త్యాహూన ప్రతిష్ఠా భిక్షేసీ ।
విసంభోం నయే ఝోళీసీ । కదాకాళీం ॥ ౧౮ ॥
విసంభోం నయే ఝోళీసీ । కదాకాళీం ॥ ౧౮ ॥
భిక్షేఐసేం నాహీం వైరాగ్య । వైరాగ్యాపరతేం నాహీం భాగ్య ।
వైరాగ్య నస్తాం అభాగ్య । యేకదేసీ ॥ ౧౯ ॥
వైరాగ్య నస్తాం అభాగ్య । యేకదేసీ ॥ ౧౯ ॥
కాంహీం భిక్షా ఆహే మ్హణావేం । అల్పసంతోషీ అసావేం ।
బహుత ఆణితాం ఘ్యావేం । ముష్టీ యేక ॥ ౨౦ ॥
బహుత ఆణితాం ఘ్యావేం । ముష్టీ యేక ॥ ౨౦ ॥
సుఖరూప భిక్షా మాగణేం । ఐసీ నిస్పృహతేచీం లక్షణేం ।
మృద వాగవిళాస కరణేం । పరమ సౌఖ్యకారీ ॥ ౨౧ ॥
మృద వాగవిళాస కరణేం । పరమ సౌఖ్యకారీ ॥ ౨౧ ॥
ఐసీ భిక్షేచీ స్థితీ । అల్ప బోలిలేం యేథామతీ ।
భిక్షా వాంచవీ విపత్తీ । హోణార కాళీం ॥ ౨౨ ॥
భిక్షా వాంచవీ విపత్తీ । హోణార కాళీం ॥ ౨౨ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే భిక్షానిరూపణనామ సమాస దుసరా ॥
సమాస తిసరా : కవిత్వకాఆ నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
కవిత్వ శబ్దసుమనమాళా । అర్థ పరిమళ ఆగళా ।
తేణేం సంతషట్పదకుళా । ఆనంద హోయే ॥ ౧ ॥
తేణేం సంతషట్పదకుళా । ఆనంద హోయే ॥ ౧ ॥
ఐసీ మాళా అంతఃకరణీం । గుంఫున పూజా రామచరణీం ।
వోంకారతంత అఖండపణీం । ఖండూం చ నయే ॥ ౨ ॥
వోంకారతంత అఖండపణీం । ఖండూం చ నయే ॥ ౨ ॥
పరోపకారాకారణేం । కవిత్వ అగత్య కరణేం ।
తయా కవిత్వాచీం లక్షణేం । బోలిజేతీ ॥ ౩ ॥
తయా కవిత్వాచీం లక్షణేం । బోలిజేతీ ॥ ౩ ॥
జేణేం ఘడే భగవద్భక్తీ । జేణేం ఘడే విరక్తీ ।
ఐసియా కత్వాచీ యుక్తీ । ఆధీం వాఢవావీ ॥ ౪ ॥
ఐసియా కత్వాచీ యుక్తీ । ఆధీం వాఢవావీ ॥ ౪ ॥
క్రియేవీణ శబ్దజ్ఞాన । తయా న మానితీ సజ్జన ।
మ్హణౌనీ దేవ ప్రసన్న । అనుతాపేం కరావా ॥ ౫ ॥
మ్హణౌనీ దేవ ప్రసన్న । అనుతాపేం కరావా ॥ ౫ ॥
దేవాచేన ప్రసన్నపణేం । జేం జేం ఘడే బోలణేం ।
తేం తేం అత్యంత శ్లాఘ్యవాణేం । యా నావ ప్రాసాదిక ॥ ౬ ॥
తేం తేం అత్యంత శ్లాఘ్యవాణేం । యా నావ ప్రాసాదిక ॥ ౬ ॥
ధీట పాఠ ప్రసాదిక । ఐసేం బోలతీ అనేక ।
తరీ హా త్రివిధ వివేక । బోలిజేల ॥ ౭ ॥
తరీ హా త్రివిధ వివేక । బోలిజేల ॥ ౭ ॥
ధీట మ్హణిజే ధీటపణేం కేలేం । జేం జేం ఆపుల్యా మనాస ఆలేం ।
బళేంచి కవిత్వ రచిలేం । యా నావ ధీట బోలిజే ॥ ౮ ॥
బళేంచి కవిత్వ రచిలేం । యా నావ ధీట బోలిజే ॥ ౮ ॥
పాఠ మ్హణిజే పాఠాంతర । బహుత పాహిలేం గ్రంథాంతర ।
తయాసరిఖా ఉతార । ఆపణచి కేలా ॥ ౯ ॥
తయాసరిఖా ఉతార । ఆపణచి కేలా ॥ ౯ ॥
సీఘ్రచి కవిత్వ జోడిలేం । దృష్టి పడిలేం తేం చి వర్ణిలేం ।
భక్తివాంచూన జేం కేలేం । త్యా నావ ధీటపాఠ ॥ ౧౦ ॥
భక్తివాంచూన జేం కేలేం । త్యా నావ ధీటపాఠ ॥ ౧౦ ॥
కామిక రసిక శ్రృంఘారిక । వీర హాస్య ప్రస్తావిక ।
కౌతుక వినోద అనేక । యా నావ ధీటపాఠ ॥ ౧౧ ॥
కౌతుక వినోద అనేక । యా నావ ధీటపాఠ ॥ ౧౧ ॥
మన జాలేం కామాకార । తైసేచి నిఘతీ ఉద్గార ।
ధీటపాఠేం పరపార । పావిజేత నాహీం ॥ ౧౨ ॥
ధీటపాఠేం పరపార । పావిజేత నాహీం ॥ ౧౨ ॥
వ్హావయా ఉదరశాంతీ । కరణేం లాగే నరస్తుతీ ।
తేథేం కేలీ జే విత్పత్తి । త్యా నావ ధీటపాఠ ॥ ౧౩ ॥
తేథేం కేలీ జే విత్పత్తి । త్యా నావ ధీటపాఠ ॥ ౧౩ ॥
కవిత్వ నసావేం ధీటపాఠ । కవిత్వ నసావేం ఖటపట ।
కవిత్వ నసావేం ఉద్ధట । పాషాండమత ॥ ౧౪ ॥
కవిత్వ నసావేం ఉద్ధట । పాషాండమత ॥ ౧౪ ॥
కవిత్వ నసావేం వాదాంగ । కవిత్వ నసావేం రసభంగ ।
కవిత్వ నసావేం రంగభంగ । దృష్టాంతహీన ॥ ౧౫ ॥
కవిత్వ నసావేం రంగభంగ । దృష్టాంతహీన ॥ ౧౫ ॥
కవిత్వ నసావేం పాల్హాళ । కవిత్వ నసావేం బాష్కళ ।
కవిత్వ నసావేం కుటీళ । లక్షునియాం ॥ ౧౬ ॥
కవిత్వ నసావేం కుటీళ । లక్షునియాం ॥ ౧౬ ॥
హీన కవిత్వ నసావేం । బోలిలేంచి న బోలావేం ।
ఛందభంగ న కరావేం । ముద్రాహీన ॥ ౧౭ ॥
ఛందభంగ న కరావేం । ముద్రాహీన ॥ ౧౭ ॥
విత్పత్తిహీన తర్కహీన । కళాహీన శబ్దహీన ।
భక్తిజ్ఞానవైరాగ్యహీన । కవిత్వ నసావేం ॥ ౧౮ ॥
భక్తిజ్ఞానవైరాగ్యహీన । కవిత్వ నసావేం ॥ ౧౮ ॥
భక్తిహీన జేం కవిత్వ । తేంచి జాణావేం ఠోంబేం మత ।
ఆవడీహీన జేం వగత్రృత్వ । కంటాళవాణేం ॥ ౧౯ ॥
ఆవడీహీన జేం వగత్రృత్వ । కంటాళవాణేం ॥ ౧౯ ॥
భక్తివిణ జో అనువాద । తోచి జాణావా వినోద ।
ప్రీతీవిణ సంవాద । ఘడే కేవీ ॥ ౨౦ ॥
ప్రీతీవిణ సంవాద । ఘడే కేవీ ॥ ౨౦ ॥
అసో ధీట పాఠ తేం ఐసేం । నాథిలేం అహంతేచేం పిసేం ।
ఆతాం ప్రసాదిక తేం కైసేం । సాంగిజేల ॥ ౨౧ ॥
ఆతాం ప్రసాదిక తేం కైసేం । సాంగిజేల ॥ ౨౧ ॥
వైభవ కాంతా కాంచన । జయాస వాటే హేం వమన ।
అంతరీం లాగలేం ధ్యాన । సర్వోత్తమాచేం ॥ ౨౨ ॥
అంతరీం లాగలేం ధ్యాన । సర్వోత్తమాచేం ॥ ౨౨ ॥
జయాస ఘడీనేం ఘడీ । లాగే భగవంతీం ఆవడీ ।
చఢతీ వాఢతీ గోడీ । భగద్భజనాచీ ॥ ౨౩ ॥
చఢతీ వాఢతీ గోడీ । భగద్భజనాచీ ॥ ౨౩ ॥
జో భగవద్భజనేంవీణ । జాఊం నేదీ యేక క్షణ ।
సర్వకాళ అంతఃకరణ । భక్తిరంగేం రంగలేం ॥ ౨౪ ॥
సర్వకాళ అంతఃకరణ । భక్తిరంగేం రంగలేం ॥ ౨౪ ॥
జయా అంతరీ భగవంత । అచళ రాహిలా నివాంత ।
తో స్వభావేం జేం బోలత । తేం బ్రహ్మనిరూపణ ॥ ౨౫ ॥
తో స్వభావేం జేం బోలత । తేం బ్రహ్మనిరూపణ ॥ ౨౫ ॥
అంతరీ బైసలా గోవింద । తేణేం లాగలా భక్తిఛంద ।
భక్తీవిణ అనువాద । ఆణీక నాహీం ॥ ౨౬ ॥
భక్తీవిణ అనువాద । ఆణీక నాహీం ॥ ౨౬ ॥
ఆవడీ లాగలీ అంతరీం । తైసీచ వదే వైఖరీ ।
భావేం కరుణాకీర్తన కరీ । ప్రేమభరేం నాచతు ॥ ౨౭ ॥
భావేం కరుణాకీర్తన కరీ । ప్రేమభరేం నాచతు ॥ ౨౭ ॥
భగవంతీం లాగలేం మన । తేణేం నాఠవే దేహభాన ।
శంకా లజ్యా పళోన । దురీ ఠేలీ ॥ ౨౮ ॥
శంకా లజ్యా పళోన । దురీ ఠేలీ ॥ ౨౮ ॥
తో ప్రేమరంగేం రంగలా । తో భక్తిమదేం మాతలా ।
తేణేం అహంభావ ఘాతలా । పాయాంతళీం ॥ ౨౯ ॥
తేణేం అహంభావ ఘాతలా । పాయాంతళీం ॥ ౨౯ ॥
గాత నాచత నిశంక । తయాస కైచే దిసతీ లోక ।
దృష్టీం త్రైలోక్యనాయేక । వసోన ఠేలా ॥ ౩౦ ॥
దృష్టీం త్రైలోక్యనాయేక । వసోన ఠేలా ॥ ౩౦ ॥
ఐసా భగవంతీం రంగలా । ఆణీక కాంహీం నలగే త్యాలా ।
స్వైఛా వర్ణూం లాగలా । ధ్యాన కీర్తీ ప్రతాప ॥ ౩౧ ॥
స్వైఛా వర్ణూం లాగలా । ధ్యాన కీర్తీ ప్రతాప ॥ ౩౧ ॥
నానా ధ్యానేం నానా మూర్తీ । నానా ప్రతాప నానా కీర్తీ ।
తయాపుఢేం నరస్తుతీ । త్రుణతుల్య వాటే ॥ ౩౨ ॥
తయాపుఢేం నరస్తుతీ । త్రుణతుల్య వాటే ॥ ౩౨ ॥
అసో ఐసా భగవద్భక్త । జో యే సంసారీం విరక్త ।
తయాస మానితీ ముక్త । సాధుజన ॥ ౩౩ ॥
తయాస మానితీ ముక్త । సాధుజన ॥ ౩౩ ॥
త్యాచే భక్తీచేం కౌతుక । తయానవ ప్రసాదిక ।
సహజ బోలతాం వివేక । ప్రగట హోయ ॥ ౩౪ ॥
సహజ బోలతాం వివేక । ప్రగట హోయ ॥ ౩౪ ॥
ఐకా కవిత్వలక్షణ । కేలేంచ కరూం నిరూపణ ।
జేణే నివే అంతఃకర్ణ । శ్రోతయాంచేం ॥ ౩౫ ॥
జేణే నివే అంతఃకర్ణ । శ్రోతయాంచేం ॥ ౩౫ ॥
కవిత్వ అసావేం నిర్మళ । కవిత్వ అసావేం సరళ ।
కవిత్వ అసావేం ప్రాంజళ । అన్వయాచేం ॥ ౩౬ ॥
కవిత్వ అసావేం ప్రాంజళ । అన్వయాచేం ॥ ౩౬ ॥
కవిత్వ అసావేం భక్తిబళేం । కవిత్వ అసావేం అర్థాగళేం ।
కవిత్వ అసావేం వేగళేం । అహంతేసీ ॥ ౩౭ ॥
కవిత్వ అసావేం వేగళేం । అహంతేసీ ॥ ౩౭ ॥
కవిత్వ అసావేం కీర్తివాడ । కవిత్వ అసావేం రమ్య గోడ ।
కవిత్వ అసావేం జాడ । ప్రతాపవిషీం ॥ ౩౮ ॥
కవిత్వ అసావేం జాడ । ప్రతాపవిషీం ॥ ౩౮ ॥
కవిత్వ అసావేం సోపేం । కవిత్వ అసావేం అల్పరూపేం ।
కవిత్వ అసావేం సుల్లపేం । చరణబంద ॥ ౩౯ ॥
కవిత్వ అసావేం సుల్లపేం । చరణబంద ॥ ౩౯ ॥
మృదు మంజుళ కోమళ । భవ్య అద్భుత విశాళ ।
గౌల్య మాధుర్య రసాళ । భక్తిరసేం ॥ ౪౦ ॥
గౌల్య మాధుర్య రసాళ । భక్తిరసేం ॥ ౪౦ ॥
అక్షరబంద పదబంద । నానా చాతుర్య ప్రబంద ।
నానా కౌశల్యతా ఛందబంద । ధాటీ ముద్రా అనేక ॥ ౪౧ ॥
నానా కౌశల్యతా ఛందబంద । ధాటీ ముద్రా అనేక ॥ ౪౧ ॥
నానా యుక్తీ నానా బుద్ధీ । నానా కళా నానా సిద్ధీ ।
నానా అన్వయే సాధీ । నానా కవిత్వ ॥ ౪౨ ॥
నానా అన్వయే సాధీ । నానా కవిత్వ ॥ ౪౨ ॥
నానా సాహిత్య దృష్టాంత । నానా తర్క ధాత మాత ।
నానా సంమతీ సిద్ధాంత । పూర్వపక్షేంసీం ॥ ౪౩ ॥
నానా సంమతీ సిద్ధాంత । పూర్వపక్షేంసీం ॥ ౪౩ ॥
నానా గతీ నానా విత్పత్తీ । నానా మతీ నానా స్ఫుర్తి ।
నానా ధారణా నానా ధృతీ । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౪ ॥
నానా ధారణా నానా ధృతీ । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౪ ॥
శంకా ఆశంకా ప్రత్యోత్తరేం । నానా కావ్యేం శాస్త్రాధారేం ।
తుటే సంశయే నిర్ధారేం । దిర్ధారితాం ॥ ౪౫ ॥
తుటే సంశయే నిర్ధారేం । దిర్ధారితాం ॥ ౪౫ ॥
నానా ప్రసంగ నానా విచార । నానా యోగ నానా వివర ।
నానా తత్వచర్చాసార । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౬ ॥
నానా తత్వచర్చాసార । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౬ ॥
నానా సాధనేం పురశ్చరణేం । నానా తపేం తీర్థాటణేం ।
నానా సందేహ ఫేడణేం । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౭ ॥
నానా సందేహ ఫేడణేం । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౭ ॥
జేణేం అనుతాప ఉపజేం । జేణేం లోకిక లాజే ।
జేణేం జ్ఞాన ఉమజే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౮ ॥
జేణేం జ్ఞాన ఉమజే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౮ ॥
జేణేం జ్ఞాన హేం ప్రబళే । జేణేం వృత్తీ హే మావళేం ।
జేణేం భక్తిమార్గ కళే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౯ ॥
జేణేం భక్తిమార్గ కళే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౪౯ ॥
జేణేం సద్బుద్ధి తుటే । జేణేం భవసింధు ఆటే ।
జేణేం భగవంత ప్రగటే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౫౦ ॥
జేణేం భగవంత ప్రగటే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౫౦ ॥
జేణేం సద్బుద్ధి లాగే । జేణేం పాషాండ భంగే ।
జేణేం వివేక జాగే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౫౧ ॥
జేణేం వివేక జాగే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౫౧ ॥
జేణేం సద్వస్తు భాసే । జేణేం భాస హా నిరసే ।
జేణేం భిన్నత్వ నాసే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౫౨ ॥
జేణేం భిన్నత్వ నాసే । యా నావ కవిత్వ ॥ ౫౨ ॥
జేణేం హోయే సమాధాన । జేణేం తుటే సంసారబంధన ।
జయా మానితీ సజ్జన । తయా నావ కవిత్వ ॥ ౫౩ ॥
జయా మానితీ సజ్జన । తయా నావ కవిత్వ ॥ ౫౩ ॥
ఐసేం కవిత్వలక్షణ । సాంగతాం తేం అసాధారణ ।
పరంతు కాంహీంయేక నిరూపణ । బుఝావయా కేలేం ॥ ౫౪ ॥
పరంతు కాంహీంయేక నిరూపణ । బుఝావయా కేలేం ॥ ౫౪ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే కవిత్వకలా నిరూపణ సమాస తిసరా ॥
సమాస చౌథా : కీర్తన లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
కలయుగీం కీర్తన కరావేం । కేవళ కోమళ కుశళ గావేం ।
కఠీణ కర్కశ కుర్టేం సాండావేం । యేకీకడే ॥ ౧ ॥
కఠీణ కర్కశ కుర్టేం సాండావేం । యేకీకడే ॥ ౧ ॥
ఖటఖట ఖుంటూన టాకావీ । ఖళఖళ ఖళాంసీం న కరావీ ।
ఖరేం ఖోటేం ఖవళోం నేదావీ । వృత్తి ఆపులీ ॥ ౨ ॥
ఖరేం ఖోటేం ఖవళోం నేదావీ । వృత్తి ఆపులీ ॥ ౨ ॥
గర్వగాణేం గాఊం నయే । గాతాం గాతాం గళోం నయే ।
గోప్య గుజ గర్జోం నయే । గుణ గావే ॥ ౩ ॥
గోప్య గుజ గర్జోం నయే । గుణ గావే ॥ ౩ ॥
ఘష్టణీ ఘిసణీ ఘస్మరపణేం । ఘసర ఘసరూం ఘసా ఖాణేం ।
ఘుమఘుమోం చి ఘుమణేం । యోగ్య నవ్హే ॥ ౪ ॥
ఘుమఘుమోం చి ఘుమణేం । యోగ్య నవ్హే ॥ ౪ ॥
నానా నామే భగవంతాచీం । నానా ధ్యానేం సగుణాచీం ।
నానా కీర్తనేం కీర్తీచీం । అద్భుత కరావీం ॥ ౫ ॥
నానా కీర్తనేం కీర్తీచీం । అద్భుత కరావీం ॥ ౫ ॥
చకచక చుకావేనా । చాట చావట చళావేనా ।
చరచర చురచుర లాగేనా । ఐసేం కరావేం ॥ ౬ ॥
చరచర చురచుర లాగేనా । ఐసేం కరావేం ॥ ౬ ॥
ఛళఛళ ఛళణా కరూం నయే । ఛళితాం ఛళితాం ఛళోం నయేం ।
ఛళణేం ఛళణా కరూం నయే । కోణీయేకాచీ ॥ ౭ ॥
ఛళణేం ఛళణా కరూం నయే । కోణీయేకాచీ ॥ ౭ ॥
జి జి జి జి మ్హణావేనా । జో జో జాగే తో తో పావనా ।
జపజపోం జనీంజనార్దనా । సంతుష్ట కరావేం ॥ ౮ ॥
జపజపోం జనీంజనార్దనా । సంతుష్ట కరావేం ॥ ౮ ॥
ఝిరపే ఝరే పఝరే జళ । ఝళకే దురునీ ఝళాళ ।
ఝడఝడాం ఝళకతీ సకళ । ప్రాణీ తేథేం ॥ ౯ ॥
ఝడఝడాం ఝళకతీ సకళ । ప్రాణీ తేథేం ॥ ౯ ॥
యా యా యా యా మ్హణావేం నలగే । యా యా యా యా ఉపావ నలగే ।
యా యా యా యా కాంహీం చ నలగే । సుబుద్ధాసీ ॥ ౧౦ ॥
యా యా యా యా కాంహీం చ నలగే । సుబుద్ధాసీ ॥ ౧౦ ॥
టక టక టక కరూం నయే । టాళాటాళీ టికోం నయే ।
టమ టమ టమ టమ లాఊం నయే । కంటాళవాణీ ॥ ౧౧ ॥
టమ టమ టమ టమ లాఊం నయే । కంటాళవాణీ ॥ ౧౧ ॥
ఠస ఠోంబస ఠాకావేనా । ఠక ఠక ఠక కరావేనా ।
ఠాకేం ఠమకేం ఠసావేనా । మూర్తిధ్యాన ॥ ౧౨ ॥
ఠాకేం ఠమకేం ఠసావేనా । మూర్తిధ్యాన ॥ ౧౨ ॥
డళమళ డళమళ డకోం నయే । డగమగ డగమగ కామా నయే ।
డండళ డండళ చుకోం నయే । హేంకాడపణేం ॥ ౧౩ ॥
డండళ డండళ చుకోం నయే । హేంకాడపణేం ॥ ౧౩ ॥
ఢిసాళ ఢాలా ఢళతీ కుంచే । ఢోబళా ఢసకణ డులే నాచే ।
ఢళేచినా ఢిగఢిగాంచే । కంటాళవాణే ॥ ౧౪ ॥
ఢళేచినా ఢిగఢిగాంచే । కంటాళవాణే ॥ ౧౪ ॥
నానా నేటక నాగర । నానా నమ్ర గుణాగర ।
నానా నేమక మధుర । నేమస్త గాణేం ॥ ౧౫ ॥
నానా నేమక మధుర । నేమస్త గాణేం ॥ ౧౫ ॥
తాళ తుంబరే తానమానేం । తాళబద్ధ తంతగాణేం ।
తూర్త తార్కిక తనేం మనేం । తల్లిన హోతీ ॥ ౧౬ ॥
తూర్త తార్కిక తనేం మనేం । తల్లిన హోతీ ॥ ౧౬ ॥
థర్థరాం థరకతీ రోమాంచ । థై థై థై స్వరేం ఉంచ।
థిరథిర థిరావే నాచ । ప్రేమళ భక్తాంచా ॥ ౧౭ ॥
థిరథిర థిరావే నాచ । ప్రేమళ భక్తాంచా ॥ ౧౭ ॥
దక్షదాక్షణ్య దాటలేం । బందేం ప్రబందేం కోందాటలేం ।
దమదమ దుమదుమోం లాగలేం । జగదంతర ॥ ౧౮ ॥
దమదమ దుమదుమోం లాగలేం । జగదంతర ॥ ౧౮ ॥
ధూర్త తూర్త ధావోన ఆలా । ధింగబుద్ధీనేం ధింగ జాలా ।
ధాకేం ధాకేం ధోకలా । రంగ అవఘా ॥ ౧౯ ॥
ధాకేం ధాకేం ధోకలా । రంగ అవఘా ॥ ౧౯ ॥
నానా నాటక నేటకేం । నానా మానేం తుకేం కౌతుకేం ।
నానా నేమక అనేకేం । విద్యాపాత్రేం ॥ ౨౦ ॥
నానా నేమక అనేకేం । విద్యాపాత్రేం ॥ ౨౦ ॥
పాప పళోన గేలేం దురీ । పుణ్య పుష్కళ ప్రగటే వరీ ।
పరతరతో పరే అంతరీం । చటక లాగే ॥ ౨౧ ॥
పరతరతో పరే అంతరీం । చటక లాగే ॥ ౨౧ ॥
ఫుకట ఫాకట ఫటవణేం నాహీం । ఫటకళ ఫుగడీ పింగా నాహీం ।
ఫికేం ఫసకట ఫోల నాహీం । భకాధ్యా నిందా ॥ ౨౨ ॥
ఫికేం ఫసకట ఫోల నాహీం । భకాధ్యా నిందా ॥ ౨౨ ॥
బరేం బరేం బరేం మ్హణతీ । బాబా బాబా ఉదండ కరితీ ।
బళేం బళేంచి బళావితీ । కథేలాగీం ॥ ౨౩ ॥
బళేం బళేంచి బళావితీ । కథేలాగీం ॥ ౨౩ ॥
భలా భలా భలా లోకీం । భక్తిభావేం భవ్య అనేకీం ।
భూషణ భావిక లోకీం । పరోపకారేం ॥ ౨౪ ॥
భూషణ భావిక లోకీం । పరోపకారేం ॥ ౨౪ ॥
మానేల తరీ మానావేం మనేం । మత్త న వ్హావేం మమతేనేం ।
మీ మీ మీ మీ బహుత జనేం । మ్హణిజేత ఆహే ॥ ౨౫ ॥
మీ మీ మీ మీ బహుత జనేం । మ్హణిజేత ఆహే ॥ ౨౫ ॥
యేకేం టోకత యేకాంపాసీం । యేఊం యేఊం యేతీ ఝడేసీం ।
యా యా యా యా అసే తయాసీ । మ్హణావేం నలగే ॥ ౨౬ ॥
యా యా యా యా అసే తయాసీ । మ్హణావేం నలగే ॥ ౨౬ ॥
రాగ రంగ రసాళ సురంగేం । అంతర సంగిత రాగేం ।
రత్నపరీక్షా రత్నామాగేం । ధాంవతీ లోక ॥ ౨౭ ॥
రత్నపరీక్షా రత్నామాగేం । ధాంవతీ లోక ॥ ౨౭ ॥
లవలవాం లవతీ లోచన । లకలకాం లకలేం మన ।
లపలపోం లపతీ జన । ఆవడీనేం ॥ ౨౮ ॥
లపలపోం లపతీ జన । ఆవడీనేం ॥ ౨౮ ॥
వచనేం వాఉగీం వదేనా । వావరేవివరే వసేనా ।
వగత్రుత్వేం నివవీ జనా । వినిత హౌనీ॥ ౨౯॥
వగత్రుత్వేం నివవీ జనా । వినిత హౌనీ॥ ౨౯॥
సారాసార సమస్తాంలా । సికఊం సికఊం జనాలా।
సాహిత సంగిత సజ్జనాలా । బరేం వాటే ॥ ౩౦ ॥
సాహిత సంగిత సజ్జనాలా । బరేం వాటే ॥ ౩౦ ॥
ఖరేంఖోటేం ఖరేం వాటలేం । ఖర్ఖర ఖుర్ఖుర ఖుంటలేం ।
ఖోటేం ఖోటేపణేం గేలేం। ఖోటేం మ్హణోనియాం ॥౩౧ ॥
ఖోటేం ఖోటేపణేం గేలేం। ఖోటేం మ్హణోనియాం ॥౩౧ ॥
శాహాణే శోధితాం శోధేనా । శాస్త్రార్థ శ్రృతీ బోధేనా ।
శుక శారికాశమేనా । శబ్ద తయాచా ॥ ౩౨ ॥
శుక శారికాశమేనా । శబ్ద తయాచా ॥ ౩౨ ॥
హరుషేం హరుషేం హాసిలా । హాహాహోహోనేం భులలా ।
హిత హోఈనా తయాలా । పరత్రీచేం ॥ ౩౩ ॥
హిత హోఈనా తయాలా । పరత్రీచేం ॥ ౩౩ ॥
లక్షావేం లక్షితాం అలక్షీం । లక్షిలేం లోచనాతేం లక్షీ ।
లంగలేం లయేతేం అలక్షీ । విహింగమమార్గేం ॥ ౩౪॥
లంగలేం లయేతేం అలక్షీ । విహింగమమార్గేం ॥ ౩౪॥
క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ క్షోభతో । క్షమా క్షమూన క్ష్మవితో ।
క్ష్మణేం క్షోభణేం క్షేత్రజ్ఞ తో । సర్వాం ఠాఈం ॥ ౩౫ ॥
క్ష్మణేం క్షోభణేం క్షేత్రజ్ఞ తో । సర్వాం ఠాఈం ॥ ౩౫ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే కీర్తన లక్షణ నిరూపణ సమాస చౌథ్రా ॥
సమాస పాంచవా : హరికథా లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
మాగాం హరికథేచేం లక్షణ । శ్రోతీం కేలా హోతా ప్రస్న ।
సావధ హోఊన విచక్షణ । పరిసోన ఆతాం ॥ ౧ ॥
సావధ హోఊన విచక్షణ । పరిసోన ఆతాం ॥ ౧ ॥
హరికథా కైసీ కరావీ । రంగేం కైసీ భరావీ ।
జేణేం పావిజే పదవీ । రఘునాథకృపేచీ ॥ ౨ ॥
జేణేం పావిజే పదవీ । రఘునాథకృపేచీ ॥ ౨ ॥
సోనేం ఆణి పరిమళే । యుక్షదండా లాగతీ ఫళేం ।
గౌల్య మాధుర్య రసాళేం । తరీ తే అపూర్వతా ॥ ౩ ॥
గౌల్య మాధుర్య రసాళేం । తరీ తే అపూర్వతా ॥ ౩ ॥
తైసా హరిదాస ఆణి విరక్త । జ్ఞాతా ఆణి ప్రేమళ భక్త ।
విత్పన్న ఆణి వాదరహిత । తరీ హేహి అపూర్వతా ॥ ౪ ॥
విత్పన్న ఆణి వాదరహిత । తరీ హేహి అపూర్వతా ॥ ౪ ॥
రాగజ్ఞానీ తాళజ్ఞానీ । సకళకళా బ్రహ్మజ్ఞానీ ।
నిరాభిమానేం వర్తే జనీం । తరీ హేహి అపూర్వతా ॥ ౫ ॥
నిరాభిమానేం వర్తే జనీం । తరీ హేహి అపూర్వతా ॥ ౫ ॥
మఛర నాహీం జయాసీ । జో అత్యంత ప్రియే సజ్జనాసీ ।
చతురాంగ జాణేం మానసీం । అంతరనిష్ఠ ॥ ౬ ॥
చతురాంగ జాణేం మానసీం । అంతరనిష్ఠ ॥ ౬ ॥
జయంత్యాదికేం నానా పర్వేం । తీర్థేం క్షేత్రేం జేం అపూర్వేం ।
జేథేం వసిజే దేవాధిదేవేం । సామర్థ్యరూపేం ॥ ౭ ॥
జేథేం వసిజే దేవాధిదేవేం । సామర్థ్యరూపేం ॥ ౭ ॥
తయా తిర్థాతేం జే న మానితీ । శబ్దజ్ఞానేం మిథ్యా మ్హణతీ ।
తయా పామరాం శ్రీపతీ । జోడేల కైంచా ॥ ౮ ॥
తయా పామరాం శ్రీపతీ । జోడేల కైంచా ॥ ౮ ॥
నిర్గుణ నేలేం సందేహానేం । సగుణ నేలేం బ్రహ్మజ్ఞానేం ।
దోహికడే అభిమానేం । వోస కేలేం ॥ ౯ ॥
దోహికడే అభిమానేం । వోస కేలేం ॥ ౯ ॥
పుఢేం అసతాం సగుణమూర్తీ । నిర్గుణకథా జే కరితీ ।
ప్రతిపాదూన ఉఛేదితీ । తేచి పఢతమూర్ఖ ॥ ౧౦ ॥
ప్రతిపాదూన ఉఛేదితీ । తేచి పఢతమూర్ఖ ॥ ౧౦ ॥
ఐసీ న కీజే హరికథా । అంతర పడే ఉభయే పంథా ।
పరిస లక్షణేం ఆతాం । హరికథేచీం ॥ ౧౧ ॥
పరిస లక్షణేం ఆతాం । హరికథేచీం ॥ ౧౧ ॥
సగుణమూర్తీపుఢేం భావేం । కరుణాకీర్తన కరావేం ।
నానాధ్యానేం వర్ణావేం । ప్రతాపకీర్తీతేం । ౧౨ ॥
నానాధ్యానేం వర్ణావేం । ప్రతాపకీర్తీతేం । ౧౨ ॥
ఐసేం గాతాం స్వభావేం । రసాళ కథా వోఢవే ।
సర్వాంతరీం హేలావే । ప్రేమసుఖ ॥ ౧౩ ॥
సర్వాంతరీం హేలావే । ప్రేమసుఖ ॥ ౧౩ ॥
కథా రచాయాచీ ఖూణ । సగుణీం నాణావేం నిర్గుణ ।
న బోలావే దోష గుణ । పుఢిలాంచే కదా ॥ ౧౪ ॥
న బోలావే దోష గుణ । పుఢిలాంచే కదా ॥ ౧౪ ॥
దేవాచేం వర్ణావేం వైభావ । నానా ప్రకారేం మహత్త్వ ।
సగుణీం ఠేఉనియాం భావ । హరికథా కరావీ ॥ ౧౫ ॥
సగుణీం ఠేఉనియాం భావ । హరికథా కరావీ ॥ ౧౫ ॥
లాజ సాండూన జనాచీ । ఆస్థా సాండూన ధనాచీ ।
నీచ నవీ కీర్తనాచీ । ఆవడీ ధరావీ ॥ ౧౬ ॥
నీచ నవీ కీర్తనాచీ । ఆవడీ ధరావీ ॥ ౧౬ ॥
నమ్ర హోఊన రాజాంగణీం । నిఃశంక జావేం లోటాంగణీ ।
కరతాళికా నృత్య వాణీం । నామఘోషేం గర్జావేం ॥ ౧౭ ॥
కరతాళికా నృత్య వాణీం । నామఘోషేం గర్జావేం ॥ ౧౭ ॥
యేకాంచీ కీర్తి యేకాపుఢేం । వర్ణితాం సాహిత్య న పడే ।
మ్హణోనియాం నివాడే । జేథీల తేథేం ॥ ౧౮ ॥
మ్హణోనియాం నివాడే । జేథీల తేథేం ॥ ౧౮ ॥
మూర్తీ నస్తాం సగుణ । శ్రవణీం బైసలే సాధుజన ।
తరీ అద్వైతనిరూపణ । అవశ్య కరావేం ॥ ౧౯ ॥
తరీ అద్వైతనిరూపణ । అవశ్య కరావేం ॥ ౧౯ ॥
నాహీం మూర్తీ నాహీం సజ్జన । శ్రవణీం బైసలే భావిక జన ।
తరీ కరావేం కీర్తన । ప్రస్తావిక వైరాగ్య ॥ ౨౦ ॥
తరీ కరావేం కీర్తన । ప్రస్తావిక వైరాగ్య ॥ ౨౦ ॥
శ్రుంఘారిక నవరసిక । యామధేం సాండావేం యేక ।
స్త్రియాదికాంచేం కౌతుక । వర్ణుం నయే కీం ॥ ౨౧ ॥
స్త్రియాదికాంచేం కౌతుక । వర్ణుం నయే కీం ॥ ౨౧ ॥
లావణ్య స్త్రియాంచేం వర్ణితాం । వికార బాధిజే తత్వతా ।
ధారిష్టాపాసూన శ్రోతా । చళే తత్కాళ ॥ ౨౨ ॥
ధారిష్టాపాసూన శ్రోతా । చళే తత్కాళ ॥ ౨౨ ॥
మ్హణఊన తేం తజావేం । జేం బాధక సాధకాం స్వభావేం ।
ఘేతాం అంతరీం ఠసావేం । ధ్యాన స్త్రియాంచేం ॥ ౨౩ ॥
ఘేతాం అంతరీం ఠసావేం । ధ్యాన స్త్రియాంచేం ॥ ౨౩ ॥
లావణ్య స్త్రియాంచేం ధ్యాన । కామాకార జాలేం మన ।
కైచేం ఆఠవేల ధ్యాన । ఈశ్వరాచేం ॥ ౨౪ ॥
కైచేం ఆఠవేల ధ్యాన । ఈశ్వరాచేం ॥ ౨౪ ॥
స్త్రీ వర్ణితాం సుఖావలా । లావణ్యాచే భరీం భరలా ।
తో స్వయేం జాణావా చేవలా । ఈశ్వరాపాసునీ ॥ ౨౫ ॥
తో స్వయేం జాణావా చేవలా । ఈశ్వరాపాసునీ ॥ ౨౫ ॥
హరికథేసీ భావబళేం । గేలా రంగ తో తుంబళే ।
నిమిష్య యేక జరీ ఆకళే । ధ్యానీం పరమాత్మా ॥ ౨౬ ॥
నిమిష్య యేక జరీ ఆకళే । ధ్యానీం పరమాత్మా ॥ ౨౬ ॥
ధ్యానీం గుంతలేం మన । కైచేం ఆఠవేల జన ।
నిశంక నిర్ల్లజ కీర్తన । కరితాం రంగ మాజే ॥ ౨౭ ॥
నిశంక నిర్ల్లజ కీర్తన । కరితాం రంగ మాజే ॥ ౨౭ ॥
రాగజ్ఞాన తాళజ్ఞాన । స్వరజ్ఞానేంసీం విత్పన్న ।
అర్థాన్వయాచేం కీర్తన । కరూం జాణే ॥ ౨౮ ॥
అర్థాన్వయాచేం కీర్తన । కరూం జాణే ॥ ౨౮ ॥
ఛపన్న భాషా నానా కళా । కంఠమాధుర్య కోకిళా ।
పరీ తో భక్తిమార్గ వేగళా । భక్త జాణతీ ॥ ౨౯ ॥
పరీ తో భక్తిమార్గ వేగళా । భక్త జాణతీ ॥ ౨౯ ॥
భక్తాంస దేవాచేం ధ్యాన । దేవావాంచూన నేణేం అన్న ।
కళావంతాంచేం జేం మన । తేం కళాకార జాలేం ॥ ౩౦ ॥
కళావంతాంచేం జేం మన । తేం కళాకార జాలేం ॥ ౩౦ ॥
శ్రీహరివీణ జే కళా । తేచి జాణావీ అవకళా ।
దేవాస సాండూన వేగళా । ప్రత్యక్ష పడిలా ॥ ౩౧ ॥
దేవాస సాండూన వేగళా । ప్రత్యక్ష పడిలా ॥ ౩౧ ॥
సర్పీం వేఢిలేం చందనాసీ । నిధానాఆడ వివసీ ।
నానా కళా దేవాసీ । ఆడ తైస్యా ॥ ౩౨ ॥
నానా కళా దేవాసీ । ఆడ తైస్యా ॥ ౩౨ ॥
సాండూన దేవ సర్వజ్ఞ । నాదామధ్యేం వ్హావేం మగ్న ।
తేం ప్రత్యక్ష విఘ్న । ఆడవేం ఆలేం ॥ ౩౩ ॥
తేం ప్రత్యక్ష విఘ్న । ఆడవేం ఆలేం ॥ ౩౩ ॥
యేక మన గుంతలేం స్వరీం । కోణేం చింతావా శ్రీహరీ ।
బళేంచి ధరునియాం చోరీం । శుశ్రృషా ఘేతలీ ॥ ౩౪ ॥
బళేంచి ధరునియాం చోరీం । శుశ్రృషా ఘేతలీ ॥ ౩౪ ॥
కరితాం దేవాచేం దర్శన । ఆడవేం ఆలేం రాగజ్ఞాన ।
తేణేం ధరునియాం మన । స్వరామాగేం నేలేం ॥ ౩౫ ॥
తేణేం ధరునియాం మన । స్వరామాగేం నేలేం ॥ ౩౫ ॥
భేటోం జాతాం రాజద్వారీం । బళేంచి ధరిలా బేగారీ ।
కళావంతాం తైసీ పరీ । కళేనేం కేలీ ॥ ౩౬ ॥
కళావంతాం తైసీ పరీ । కళేనేం కేలీ ॥ ౩౬ ॥
మన ఠేఊన ఈశ్వరీం । జో కోణీ హరికథా కరీ ।
తోచి యే సంసారీం । ధన్య జాణా ॥ ౩౭ ॥
తోచి యే సంసారీం । ధన్య జాణా ॥ ౩౭ ॥
జయాస హరికథేచీ గోడీ । ఉఠే నీచ నవీ ఆవడీ ।
తయాస జోడలీ జోడీ । సర్వోత్తమాచీ ॥ ౩౮ ॥
తయాస జోడలీ జోడీ । సర్వోత్తమాచీ ॥ ౩౮ ॥
హరికథా మాండలీ జేథేం । సర్వ సాండూన ధావే తేథేం ।
ఆలస్య నిద్రా దవడూన స్వార్థేం । హరికథేసి సాదర ॥ ౩౯ ॥
ఆలస్య నిద్రా దవడూన స్వార్థేం । హరికథేసి సాదర ॥ ౩౯ ॥
హరిభక్తాంచియే ఘరీం । నీచ కృత్య అంగికారీ ।
సాహేభూత సర్వాంపరీం । సాక్షపేం హోయే ॥ ౪౦ ॥
సాహేభూత సర్వాంపరీం । సాక్షపేం హోయే ॥ ౪౦ ॥
యా నావాచా హరిదాస । జయాసి నామీం విశ్వాస ।
యేథూన హా సమాస । సంపూర్ణ జాలా ॥ ౪౧ ॥
యేథూన హా సమాస । సంపూర్ణ జాలా ॥ ౪౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే హరికథాలక్షణనిరూపణ సమాస పాంచవా ॥
సమాస సహావా : చాతుర్య లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
రూప లావణ్య అభ్యాసితాం న యే । సహజగుణాస న చలే ఉపాయే ।
కాంహీం తరీ ధరావీ సోయే । అగాంతుక గుణాచీ ॥ ౧ ॥
కాంహీం తరీ ధరావీ సోయే । అగాంతుక గుణాచీ ॥ ౧ ॥
కాళేం మాణుస గోరేం హోయేనా । వనాళాస యేత్న చాలేనా ।
ముక్యాస వాచా ఫుటేనా । హా సహజగుణ ॥ ౨ ॥
ముక్యాస వాచా ఫుటేనా । హా సహజగుణ ॥ ౨ ॥
ఆంధళేం డోళస హోయేనా । బధిర తేం ఐకేనా ।
పాంగుళ పాయే ఘేఇనా । హా సహజగుణ ॥ ౩ ॥
పాంగుళ పాయే ఘేఇనా । హా సహజగుణ ॥ ౩ ॥
కురూపతేచీం లక్షణేం । కితీ మ్హణోని సాంగణేం ।
రూప లావణ్య యాకారణేం । పాలటేనా ॥ ౪ ॥
రూప లావణ్య యాకారణేం । పాలటేనా ॥ ౪ ॥
అవగుణ సోడితాం జాతీ । ఉత్తమ గుణ అభాసితాం యేతీ ।
కువిద్యా సాండూన సికతీ । శాహాణే విద్యా ॥ ౫ ॥
కువిద్యా సాండూన సికతీ । శాహాణే విద్యా ॥ ౫ ॥
మూర్ఖపణ సాండితాం జాతేం । శాహాణపణ సికతాం యేతేం ।
కారబార కరితాం ఉమజతేం । సకళ కాంహీం ॥ ౬ ॥
కారబార కరితాం ఉమజతేం । సకళ కాంహీం ॥ ౬ ॥
మాన్యతా ఆవడే జీవీం । తరీ కాం ఉపేక్షా కరావీ ।
చాతుర్యేంవిణ ఉంచ పదవీ । కదాపీ నాహీం ॥ ౭ ॥
చాతుర్యేంవిణ ఉంచ పదవీ । కదాపీ నాహీం ॥ ౭ ॥
ఐసీ ప్రచీత యేతే మనా । తరీ కాం స్వహిత కరానా ।
సన్మార్గేం చాలతాం జనాం । సజ్జనా మానే ॥ ౮ ॥
సన్మార్గేం చాలతాం జనాం । సజ్జనా మానే ॥ ౮ ॥
దేహే నేటకేం శ్రుంఘారిలేం । పరీ చాతుర్యేంవిణ నాసలేం ।
గుణేంవిణ సాజిరేం కేలేం । బష్కళ జైసేం ॥ ౯ ॥
గుణేంవిణ సాజిరేం కేలేం । బష్కళ జైసేం ॥ ౯ ॥
అంతర్కళా శ్రృంఘారావీ । నానాపరీ ఉమజవావీ ।
సంపదా మేళఊన భోగావీ । సావకాస ॥ ౧౦ ॥
సంపదా మేళఊన భోగావీ । సావకాస ॥ ౧౦ ॥
ప్రేత్న కరీనా సికేనా । శరీర తేంహి కష్టవినా ।
ఉత్తమ గుణ ఘేఈనా । సదాకోపీ ॥ ౧౧ ॥
ఉత్తమ గుణ ఘేఈనా । సదాకోపీ ॥ ౧౧ ॥
ఆపణ దుసర్యాస కరావేం । తేం ఉసిణేం సవేంచి ఘ్యావేం ।
జనా కష్టవితాం కష్టావేం । లాగేల బహు ॥ ౧౨ ॥
జనా కష్టవితాం కష్టావేం । లాగేల బహు ॥ ౧౨ ॥
న్యాయేం వర్తేల తో శహాణా । అన్యాఇ తో దైన్యవాణా ।
నానా చాతుర్యాచ్యా ఖుణా । చతుర జాణే ॥ ౧౩ ॥
నానా చాతుర్యాచ్యా ఖుణా । చతుర జాణే ॥ ౧౩ ॥
జేం బహుతాంస మానలేం । తేం బహుతీం మాన్య కేలేం ।
యేర తేం వేర్థచి గేలేం । జగనింద్య ॥ ౧౪ ॥
యేర తేం వేర్థచి గేలేం । జగనింద్య ॥ ౧౪ ॥
లోక ఆపణాసి వోళావే । కింవా ఆవఘేచ కోంసళావే ।
ఆపణాస సమాధాన ఫావే । ఐసేం కరావేం ॥ ౧౫ ॥
ఆపణాస సమాధాన ఫావే । ఐసేం కరావేం ॥ ౧౫ ॥
సమాధానేం సమాధాన వాఢే । మిత్రినేం మిత్రి జోడే ।
మోడితాం క్షణమాత్రేం మోడే । బరేపణ ॥ ౧౬ ॥
మోడితాం క్షణమాత్రేం మోడే । బరేపణ ॥ ౧౬ ॥
అహో కాంహో అరే కాఅంరే । జనీం ఐకిజేతేం కిం తే ।
కళత అసతాంచ కాం రే । నికామీపన ॥ ౧౭ ॥
కళత అసతాంచ కాం రే । నికామీపన ॥ ౧౭ ॥
చాతుర్యేం శ్రుంఘారే అంతర । వస్త్రేం శ్రుంఘారే శరీర ।
దోహిమధేం కోణ థోర । బరేం పాహా ॥ ౧౮ ॥
దోహిమధేం కోణ థోర । బరేం పాహా ॥ ౧౮ ॥
బాహ్యాకార శ్రుంగారిలేం । తేణేం లోకాంచ్యా హాతాసి కాయే ఆలేం ।
చాతుర్యేం బహుతాంసీ రక్షిలేం । నానా ప్రకారేం ॥ ౧౯ ॥
చాతుర్యేం బహుతాంసీ రక్షిలేం । నానా ప్రకారేం ॥ ౧౯ ॥
బరేం ఖావేం బరేం జేవావేం । బరేం ల్యావేం బరేం నేసావేం ।
సమస్తీం బరేం మ్హణావేం । ఐసీ వాసనా ॥ ౨౦ ॥
సమస్తీం బరేం మ్హణావేం । ఐసీ వాసనా ॥ ౨౦ ॥
తనేం మనేం ఝిజావేం । తేణేం భలే మ్హణోన ఘ్యావేం ।
ఉగేం చి కల్పితాం సిణావేం । లాగేల పుఢేం ॥ ౨౧ ॥
ఉగేం చి కల్పితాం సిణావేం । లాగేల పుఢేం ॥ ౨౧ ॥
లోకీం కార్యభాగ ఆడే । తో కార్యభాగ జేథేం ఘడే ।
లోక సహజచి వోఢే । కామాసాఠీం ॥ ౨౨ ॥
లోక సహజచి వోఢే । కామాసాఠీం ॥ ౨౨ ॥
మ్హణోన దురర్యాస సుఖీ కరావేం । తేణేం ఆపణ సుఖీ వ్హావేం ।
దుసర్యాస కష్టవితాం కష్టావేం । లాగేల స్వయేం ॥ ౨౩ ॥
దుసర్యాస కష్టవితాం కష్టావేం । లాగేల స్వయేం ॥ ౨౩ ॥
హేం తోం ప్రగటచి ఆహే । పాహిల్యావిణ కామా నయే ।
సమజణేం హా ఉపాయే । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౨౪ ॥
సమజణేం హా ఉపాయే । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౨౪ ॥
సమజలే ఆణి వర్తలే । తేచి భాగ్యపురుష జాలే ।
యావేగళే ఉరలే । తేం కరంటే పురుష ॥ ౨౫ ॥
యావేగళే ఉరలే । తేం కరంటే పురుష ॥ ౨౫ ॥
జితుకా వ్యాప తితుకేం వైభవ । వైభవాసారిఖా హావభావ ।
సమజలే పాహిజే ఉపావ । ప్రగటచి ఆహే ॥ ౨౬ ॥
సమజలే పాహిజే ఉపావ । ప్రగటచి ఆహే ॥ ౨౬ ॥
ఆళసేం కార్యేభాగ నాసతో । సాక్షేప హోత హోత హోతో ।
దిసతే గోష్టీ కళేనా తో । శాహాణా కైసా ॥ ౨౭ ॥
దిసతే గోష్టీ కళేనా తో । శాహాణా కైసా ॥ ౨౭ ॥
మిత్రి కరితాం హోతేం కృత్య । వైర కరితాం హోతో మృత్యు ।
బోలిలేం హేం సత్య కిం అసత్య । వోళఖావేం ॥ ౨౮ ॥
బోలిలేం హేం సత్య కిం అసత్య । వోళఖావేం ॥ ౨౮ ॥
ఆపణాస శాహాణేం కరూం నేణేం । ఆపలేం హిత ఆపణ నేణేం ।
జనీం మైత్రి రాఖోం నేణే । వైర కరీ ॥ ౨౯ ॥
జనీం మైత్రి రాఖోం నేణే । వైర కరీ ॥ ౨౯ ॥
ఐసే ప్రకారీచే జన । త్యాస మ్హణావేం అజ్ఞాన ।
తయాపాసీం సమాధాన । కోణ పావే ॥ ౩౦ ॥
తయాపాసీం సమాధాన । కోణ పావే ॥ ౩౦ ॥
ఆపణ యేకాయేకీ యేకలా । సృష్టీంత భాండత చాలిలా ।
బహుతాంమధ్యేం యేకల్యాలా । యేశ కైచేం ॥ ౩౧ ॥
బహుతాంమధ్యేం యేకల్యాలా । యేశ కైచేం ॥ ౩౧ ॥
బహుతాంచే ముఖీ ఉరావేం । బహుతాంచే అంతరీం భరావేం ।
ఉత్తమ గుణీం వివరావేం । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౩౨ ॥
ఉత్తమ గుణీం వివరావేం । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౩౨ ॥
శాహాణే కరావే జన । పతిత కరావే పావన ।
సృష్టిమధేం భగవద్భజన । వాఢవావేం ॥ ౩౩ ॥
సృష్టిమధేం భగవద్భజన । వాఢవావేం ॥ ౩౩ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే చాతుర్యేలక్షణనిరూపణ సమాస సహావా ॥
సమాస సాతవా : యుగధర్మ నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
నానా వేశ నానా ఆశ్రమ । సర్వాంచేం మూళ గృహస్థాశ్రమ ।
జేథేం పావతీ విశ్రామ । త్రైలోక్యవాసీ ॥ ౧ ॥
జేథేం పావతీ విశ్రామ । త్రైలోక్యవాసీ ॥ ౧ ॥
దేవ ఋషీ మునీ యోగీ । నానా తాపసీ వీతరాగీ ।
పితృఆదికరూన విభాగీ । అతీత అభ్యాగత ॥ ౨ ॥
పితృఆదికరూన విభాగీ । అతీత అభ్యాగత ॥ ౨ ॥
గృహస్థాశ్రమీం నిర్మాణ జాలే । ఆపలా ఆశ్రమ టాకూన గేలే ।
పరంతు గృహస్థాగృహీం హిండోం లాగలే । కీర్తిరూపేం ॥ ౩ ॥
పరంతు గృహస్థాగృహీం హిండోం లాగలే । కీర్తిరూపేం ॥ ౩ ॥
యాకారణేం గృహస్థాశ్రమ । సకళామధేం ఉత్తమోత్తమ ।
పరంతు పాహిజే స్వధర్మ । ఆణీ భూతదయా ॥ ౪ ॥
పరంతు పాహిజే స్వధర్మ । ఆణీ భూతదయా ॥ ౪ ॥
జేథేం శడకర్మేం చాలతీ । విధ్యోక్త క్రియా ఆచరతీ ।
వాగ్మాధుర్యేం బోలతీ । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౫ ॥
వాగ్మాధుర్యేం బోలతీ । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౫ ॥
సర్వప్రకారేం నేమక । శాస్త్రోక్త కరణేం కాంహీంయేక ।
త్యాహిమధ్యేం అలోలిక । తో హా భక్తిమార్గ ॥ ౬ ॥
త్యాహిమధ్యేం అలోలిక । తో హా భక్తిమార్గ ॥ ౬ ॥
పురశ్చరణీ కాయాక్లేసీ । దృఢవ్రతీ పరమ సాయాసీ ।
జగదీశావేగళేం జయాసీ । థోర నాహీం ॥ ౭ ॥
జగదీశావేగళేం జయాసీ । థోర నాహీం ॥ ౭ ॥
కాయా వాచా జీవేం ప్రాణేం । కష్టే భగవంతాకారణేం ।
మనేం ఘేతలేం ధరణేం । భజనమార్గీం ॥ ౮ ॥
మనేం ఘేతలేం ధరణేం । భజనమార్గీం ॥ ౮ ॥
ఐసా భగవంతాచా భక్త । విశేష అంతరీం విరక్త ।
సంసార సాండూన ఝాలా ముక్త । దేవాకారణేం ॥ ౯ ॥
సంసార సాండూన ఝాలా ముక్త । దేవాకారణేం ॥ ౯ ॥
అంతరాపాసూన వైరాగ్య । తేంచి జాణావేం మహద్భాగ్య ।
లోలంగతేయేవఢేం అభాగ్య । ఆణీక నాహీం ॥ ౧౦ ॥
లోలంగతేయేవఢేం అభాగ్య । ఆణీక నాహీం ॥ ౧౦ ॥
రాజే రాజ్య సాండూన గేలే । భగవంతాకారణేం హిండలేం ।
కీర్తిరూపేం పావన జాలే । భూమండళీం ॥ ౧౧ ॥
కీర్తిరూపేం పావన జాలే । భూమండళీం ॥ ౧౧ ॥
ఐసా జో కాం యోగేశ్వర । అంతరీం ప్రత్యయాచా విచార ।
ఉకలూం జాణే అంతర । ప్రాణీమాత్రాంచేం । ౧౨ ॥
ఉకలూం జాణే అంతర । ప్రాణీమాత్రాంచేం । ౧౨ ॥
ఐసీ వృత్తి ఉదాసీన । త్యాహివరీ విశేష ఆత్మజ్ఞాన ।
దర్శనమాత్రేం సమాధాన । పావతీ లోక ॥ ౧౩ ॥
దర్శనమాత్రేం సమాధాన । పావతీ లోక ॥ ౧౩ ॥
బహుతాంసీ కరీ ఉపాయే । తో జనాచ్యా వాట్యా న యే ।
అఖండ జయాచే హృదయే । భగవద్రూప ॥ ౧౪ ॥
అఖండ జయాచే హృదయే । భగవద్రూప ॥ ౧౪ ॥
జనాస దిసే హా దుశ్చిత । పరీ తో ఆహే సావచిత ।
అఖండ జయాచేం చిత్త । పరమేశ్వరీం ॥ ౧౫ ॥
అఖండ జయాచేం చిత్త । పరమేశ్వరీం ॥ ౧౫ ॥
ఉపాసనామూర్తిధ్యానీం । అథవా ఆత్మానుసంధానీం ।
నాహిం తరీ శ్రవణమననీం । నిరంతర ॥ ౧౬ ॥
నాహిం తరీ శ్రవణమననీం । నిరంతర ॥ ౧౬ ॥
పూర్వజాంచ్యా పుణ్యకోటీ । సంగ్రహ అసిల్యా గాంఠీం ।
తరీచ ఐసీయాచీ భేటీ । హోయే జనాసీ ॥ ౧౭ ॥
తరీచ ఐసీయాచీ భేటీ । హోయే జనాసీ ॥ ౧౭ ॥
ప్రచీతివిణ జేం జ్ఞాన । తో ఆవఘాచి అనుమాన ।
తేథేం కైంచేం పరత్రసాధన । ప్రాణీయాసీ ॥ ౧౮ ॥
తేథేం కైంచేం పరత్రసాధన । ప్రాణీయాసీ ॥ ౧౮ ॥
యాకారణేం ముఖ్య ప్రత్యయే । ప్రచీతివిణ కామ నయే ।
ఉపాయాసారిఖా అపాయే । శాహాణే జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
ఉపాయాసారిఖా అపాయే । శాహాణే జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
వేడేం సంసార సాండూన గేలేం । తరీ తేం కష్టకష్టోంచి మేలేం ।
దోహికడే అంతరలేం । ఇహలోక పరత్ర ॥ ౨౦ ॥
దోహికడే అంతరలేం । ఇహలోక పరత్ర ॥ ౨౦ ॥
రాగేం రాగేం నిఘోన గేలా । తరీ తో భాండభాండోంచి మేలా ।
బహుత లోక కష్టీ కేలా । ఆపణహి కష్టీ ॥ ౨౧ ॥
బహుత లోక కష్టీ కేలా । ఆపణహి కష్టీ ॥ ౨౧ ॥
నిఘోన గేలా పరీ అజ్ఞాన । త్యాచే సంగతీ లాగలే జన ।
గురు శిష్య దోఘే సమాన । అజ్ఞానరూపేం ॥ ౨౨ ॥
గురు శిష్య దోఘే సమాన । అజ్ఞానరూపేం ॥ ౨౨ ॥
ఆశావాదీ అనాచారీ । నిఘోని గేలా దేశాంతరీం ।
తరీ తో అనాచారచి కరీ । జనామధ్యేం ॥ ౨౩ ॥
తరీ తో అనాచారచి కరీ । జనామధ్యేం ॥ ౨౩ ॥
గృహీం పోటేవిణ కష్టతీ । కష్టీ హోఊన నిఘోన జాతీ ।
త్యాస ఠాఈం ఠాఈం మారితీ । చోరీ భరతాం ॥ ౨౪ ॥
త్యాస ఠాఈం ఠాఈం మారితీ । చోరీ భరతాం ॥ ౨౪ ॥
సంసార మిథ్యా ఐసా కళలా । జ్ఞాన సమజోన నిఘోన గేలా ।
తేణేం జన పావన కేలా । ఆపణాఐసా ॥ ౨౫ ॥
తేణేం జన పావన కేలా । ఆపణాఐసా ॥ ౨౫ ॥
యేకే సంగతీనేం తరతీ । యేకే సంగతీనేం బుడతీ ।
యాకారణేం సత్సంగతీ । బరీ పాహావీ ॥ ౨౬ ॥
యాకారణేం సత్సంగతీ । బరీ పాహావీ ॥ ౨౬ ॥
జేథేం నాహీం వివేకపరీక్షా । తేథేం కైంచీ అసేల దీక్షా ।
ఘరోఘరీం మాగతాం భిక్షా । కోఠేంహి మిళేనా ॥ ౨౭ ॥
ఘరోఘరీం మాగతాం భిక్షా । కోఠేంహి మిళేనా ॥ ౨౭ ॥
జో దుసర్యాచేం అంతర జాణే । దేశ కాళ ప్రసంగ జాణే ।
తయా పురుషా కాయ ఉణేం । భూమండళీం ॥ ౨౮ ॥
తయా పురుషా కాయ ఉణేం । భూమండళీం ॥ ౨౮ ॥
నీచ ప్రాణీ గురుత్వ పావలా । తేథేం ఆచారచి బుడాలా ।
వేదశాస్త్రబ్రాహ్మణాలా । కోణ పుసే ॥ ౨౯ ॥
వేదశాస్త్రబ్రాహ్మణాలా । కోణ పుసే ॥ ౨౯ ॥
బ్రహ్మజ్ఞానాచా విచారూ । త్యాచా బ్రాహ్మణాసీచ అధికారూ ।
వర్ణానాం బ్రహ్మణో గురుః । ఐసేం వచన ॥ ౩౦ ॥
వర్ణానాం బ్రహ్మణో గురుః । ఐసేం వచన ॥ ౩౦ ॥
బ్రాహ్మణ బుద్ధిపాసూన చేవలే । ఆచారాపాసూన భ్రష్టలే ।
గురుత్వ సాండూన జాలే । శిష్య శిష్యాంచే ॥ ౩౧ ॥
గురుత్వ సాండూన జాలే । శిష్య శిష్యాంచే ॥ ౩౧ ॥
కిత్యేక దావలమలకాస జాతీ। కిత్యేక పీరాస భజతీ ।
కిత్యేక తురుక హోతీ । ఆపలే ఇఛేనేం ॥ ౩౨ ॥
కిత్యేక తురుక హోతీ । ఆపలే ఇఛేనేం ॥ ౩౨ ॥
ఐసా కలయుగీంచా ఆచార । కోఠేం రాహిలా విచార ।
పుఢేం పుఢేం వర్ణసంకర । హోణార ఆహే ॥ ౩౩ ॥
పుఢేం పుఢేం వర్ణసంకర । హోణార ఆహే ॥ ౩౩ ॥
గురుత్వ ఆలే నీచయాతీ । కాంహీంయేక వాఢలీ మహంతీ ।
శుద్ర ఆచార బుడవితీ । బ్రహ్మణాచా ॥ ౩౪ ॥
శుద్ర ఆచార బుడవితీ । బ్రహ్మణాచా ॥ ౩౪ ॥
హేం బ్రహ్మణాస కళేనా । త్యాచీ వృత్తిచ వళేనా ।
మిథ్యా అభిమాన గళేనా । మూర్ఖపణాచా ॥ ౩౫ ॥
మిథ్యా అభిమాన గళేనా । మూర్ఖపణాచా ॥ ౩౫ ॥
రాజ్య నేలేం మ్లేంచిం క్షేత్రీం । గురుత్వ నేలేం కుపాత్రీం ।
ఆపణ అరత్రీం నా పరత్రీం । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౩౬ ॥
ఆపణ అరత్రీం నా పరత్రీం । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౩౬ ॥
బ్రహ్మణాస గ్రామణీనేం బుడవిలేం। విష్ణూనేం శ్రీవత్స మిరవిలేం ।
త్యాచ విష్ణూనేం శ్రాపిలేం । ఫరశరామేం ॥ ౩౭ ॥
త్యాచ విష్ణూనేం శ్రాపిలేం । ఫరశరామేం ॥ ౩౭ ॥
ఆమ్హీహి తేచి బ్రహ్మణ । దుఃఖేం బోలిలేం హేం వచన ।
వడిల గేలే గ్రామణీ కరూన । ఆమ్హాం భోవతేం ॥ ౩౮ ॥
వడిల గేలే గ్రామణీ కరూన । ఆమ్హాం భోవతేం ॥ ౩౮ ॥
అతాంచే బ్రహ్మణీం కాయే కేలేం । అన్న మిళేనా ఐసేం జాలేం ।
తుమ్హా బహుతాంచే ప్రచితీస ఆలేం । కింవా నాహీం ॥ ౩౯ ॥
తుమ్హా బహుతాంచే ప్రచితీస ఆలేం । కింవా నాహీం ॥ ౩౯ ॥
బరేం వడిలాంస కాయే మ్హణావేం । బ్రహ్మణాచేం అదృష్ట జాణావేం ।
ప్రస్ంగేం బోలిలేం స్వభావేం । క్ష్మా కేలేం పాహిజే ॥ ౪౦॥
ప్రస్ంగేం బోలిలేం స్వభావేం । క్ష్మా కేలేం పాహిజే ॥ ౪౦॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే యుగధర్మ నిరూపణ సమాస సాతవా ॥
సమాస ఆఠవా : అఖండ ధ్యాన నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
బరేం ఐసా ప్రసంగ జాలా । జాలా తో హోఊన గేలా।
ఆతాం తరీ బ్రాహ్మణీం ఆపణాలా । శాహాణే కరావేం ॥ ౧ ॥
ఆతాం తరీ బ్రాహ్మణీం ఆపణాలా । శాహాణే కరావేం ॥ ౧ ॥
దేవ పుజావా విమళహస్తీం । తేణేం భాగ్య పావిజే సమస్తీం ।
మూర్ఖ అభక్త వేస్తీం । దరిద్ర భోగిజే ॥ ౨ ॥
మూర్ఖ అభక్త వేస్తీం । దరిద్ర భోగిజే ॥ ౨ ॥
ఆధీం దేవాసవోళఖావేం । మగ అనన్యభావేం భజావేం ।
అఖండ ధ్యానచి ధరావేం । సర్వోత్తమాచేం ॥ ౩ ॥
అఖండ ధ్యానచి ధరావేం । సర్వోత్తమాచేం ॥ ౩ ॥
సర్వాంమధేం జో ఉత్తమ । తయా నావ సర్వోత్తమ ।
ఆత్మానాత్మవివేకవర్మ । ఠాఈం పాడావేం ॥ ౪ ॥
ఆత్మానాత్మవివేకవర్మ । ఠాఈం పాడావేం ॥ ౪ ॥
జాణజాణోం దేహ రక్షీ । ఆత్మా ద్రష్టా అంతరసాక్షీ ।
పదార్థమాత్రాస పరీక్షీ । జాణపణేం ॥ ౫ ॥
పదార్థమాత్రాస పరీక్షీ । జాణపణేం ॥ ౫ ॥
తో సకళ దేహామధేం వర్తతో। ఇంద్రియేంగ్రామ చేష్టవితో ।
ప్రచితీనేం ప్రత్యయే యేతో । ప్రాణీమాత్రీం ॥ ౬ ॥
ప్రచితీనేం ప్రత్యయే యేతో । ప్రాణీమాత్రీం ॥ ౬ ॥
ప్రాణీమాత్రీం జగదాంతరేం । మ్హణోని రాఖావీం అంతరేం ।
దాతా భోక్తా పరస్పరేం । సకళ కాంహీం ॥ ౭ ॥
దాతా భోక్తా పరస్పరేం । సకళ కాంహీం ॥ ౭ ॥
దేవ వర్తతో జగదాంతరీ । తోచి ఆపులేం అంతరీం ।
త్రైలోకీంచే ప్రాణీమాత్రీం । బరేం పాహా ॥ ౮ ॥
త్రైలోకీంచే ప్రాణీమాత్రీం । బరేం పాహా ॥ ౮ ॥
ముళీం పాహాణార తో యేకలా । సకళాం ఠాఈం విభాగలా ।
దేహప్రకృతీనేం జాలా । భిన్న భిన్న ॥ ౯ ॥
దేహప్రకృతీనేం జాలా । భిన్న భిన్న ॥ ౯ ॥
భిన్న భాసేం దేహాకారేం । ప్రస్తుతా యేకచి అంతరేం ।
బోలణేం చాలణేం నిర్ధారేం । త్యాసీచ ఘడే ॥ ౧౦ ॥
బోలణేం చాలణేం నిర్ధారేం । త్యాసీచ ఘడే ॥ ౧౦ ॥
ఆపులే పారిఖే సకళ లోక । పక్షీ స్వాపద పశ్వాదిక ।
కిడా ముంగీ దేహధారక । సకళ ప్రాణీ ॥ ౧౧ ॥
కిడా ముంగీ దేహధారక । సకళ ప్రాణీ ॥ ౧౧ ॥
ఖేచర భూచర వనచర । నానా ప్రకారేం జళచర ।
చత్వార ఖాణీ విస్తార । కితీ మ్హణోన సాంగావా ॥ ౧౨॥
చత్వార ఖాణీ విస్తార । కితీ మ్హణోన సాంగావా ॥ ౧౨॥
సమస్త జాణీవేనేం వర్తతీ । రోకడీ పాహవీ ప్రచితీ ।
త్యాచీ ఆపులీ సంగతీ । అఖండ ఆహే ॥ ౧౩॥
త్యాచీ ఆపులీ సంగతీ । అఖండ ఆహే ॥ ౧౩॥
జగదాంతరేం వోళలా ధణీ । కితీ యేకవటీల ప్రాణీ ।
పరీ తే వోళాయాచీ కరణీ । ఆపణాపాసీం ॥ ౧౪ ॥
పరీ తే వోళాయాచీ కరణీ । ఆపణాపాసీం ॥ ౧౪ ॥
హేం ఆపణాకడేంచ యేతేం । రాజీ రాఖిజే సమస్తేం ।
దేహాసి బరేం కరావేం తేం । ఆత్మయాస పావే ॥ ౧౫ ॥
దేహాసి బరేం కరావేం తేం । ఆత్మయాస పావే ॥ ౧౫ ॥
దుర్జన ప్రాణీ త్యాంతీల దేవ । త్యాచా లాతాడ స్వభావ ।
రాగాస ఆలా జరీ రావ । తరీ తండోం నయే కీం ॥ ౧౬ ॥
రాగాస ఆలా జరీ రావ । తరీ తండోం నయే కీం ॥ ౧౬ ॥
ప్రసంగీం సాండీచ కరణేం । పుఢేం వివేకేం వివరణేం ।
వివేక సజ్జనచి హోణేం । సకళ లోకీం ॥ ౧౭ ॥
వివేక సజ్జనచి హోణేం । సకళ లోకీం ॥ ౧౭ ॥
ఆత్మత్వీం దిసతో భేద । హా అవఘాచి దేహసమంధ ।
యేకా జీవనేం నానా స్వాద । ఔషధీభేదేం ॥ ౧౮ ॥
యేకా జీవనేం నానా స్వాద । ఔషధీభేదేం ॥ ౧౮ ॥
గరళ ఆణి అమృత జాలేం । పరీ ఆపపణ నాహీం గేలేం ।
సాక్షత్వేం ఆత్మయాస పాహిలేం । పాహిజే తైసేం ॥ ౧౯ ॥
సాక్షత్వేం ఆత్మయాస పాహిలేం । పాహిజే తైసేం ॥ ౧౯ ॥
అంతరినిష్ఠ జో పురుష । తో అంతరనిష్ఠేనేం విశేష ।
జగామధేం జో జగదీశ । తో తయాస వోళఖే ॥ ౨౦ ॥
జగామధేం జో జగదీశ । తో తయాస వోళఖే ॥ ౨౦ ॥
నయనేంచి పాహావా నయేన । మనేం శోధావేం మన ।
తైసాచి హా భగవాన । సకళాం ఘటీం ॥ ౨౧ ॥
తైసాచి హా భగవాన । సకళాం ఘటీం ॥ ౨౧ ॥
తేణేంవిణ కార్యభాగ ఆడే । సకళ కాంహీం తేణేంచి ఘడే ।
ప్రాణీ వివేకేం పడావే । తేణేంచి యోగేం ॥ ౨౨ ॥
ప్రాణీ వివేకేం పడావే । తేణేంచి యోగేం ॥ ౨౨ ॥
జాగృతీస వ్యాపార ఘడతో । సమంధ తయాసీచ పడతో ।
స్వప్నామధేం ఘడే జో తో । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౨౩ ॥
స్వప్నామధేం ఘడే జో తో । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౨౩ ॥
అఖండ ధ్యానాచేం లక్షణ । అఖండ దేవాచేం స్మరణ ।
యాచేం కళతాం వివరణ । సహజచి ఘడే ॥ ౨౪ ॥
యాచేం కళతాం వివరణ । సహజచి ఘడే ॥ ౨౪ ॥
సహజ సాండూన సాయాస । హాచి కోణీయేక దోష ।
ఆత్మా సాండూన అనాత్మ్యాస । ధ్యానీం ధరితీ ॥ ౨౫ ॥
ఆత్మా సాండూన అనాత్మ్యాస । ధ్యానీం ధరితీ ॥ ౨౫ ॥
పరీ తేం ధరితాంహి ధరేనా । ధ్యానీం యేతీ వేక్తి నా ।
ఉగేంచి కష్టతీ మనా । కాసావిస కరూనీ ॥ ౨౬ ॥
ఉగేంచి కష్టతీ మనా । కాసావిస కరూనీ ॥ ౨౬ ॥
మూర్తిధ్యాన కరితా। సాయాసేం । తేథేం యేకాచేం యేకచి దిసే ।
భాసోం నయే తేంచి భాసే । విలక్షణ ॥ ౨౭ ॥
భాసోం నయే తేంచి భాసే । విలక్షణ ॥ ౨౭ ॥
ధ్యాన దేవాచేం కరావేం । కింవా దేవాల్యాచేం కరావేం ।
హేంచి బరేం వివరావేం । ఆపలే ఠాఈం ॥ ౨౮ ॥
హేంచి బరేం వివరావేం । ఆపలే ఠాఈం ॥ ౨౮ ॥
దేహ దేఉళ ఆత్మా దేవ । కోఠేం ధరూం పాహాతాం భావ ।
దేవ వోళఖోన జీవ । తేథేంచి లావావా ॥ ౨౯ ॥
దేవ వోళఖోన జీవ । తేథేంచి లావావా ॥ ౨౯ ॥
అంతరనిష్ఠా ధ్యాన ఐసేం । దండకధ్యాన అనారిసేం ।
ప్రత్యయేవిణ సకళ పిసేం । అనుమానధ్యాన ॥ ౩౦ ॥
ప్రత్యయేవిణ సకళ పిసేం । అనుమానధ్యాన ॥ ౩౦ ॥
అనుమానేం అనుమాన వాఢే । ధ్యాన ధరితాం సవేంచి మోడే ।
ఉగేచి కష్టతీ బాపుడే । స్థూళధ్యానేం ॥ ౩౧ ॥
ఉగేచి కష్టతీ బాపుడే । స్థూళధ్యానేం ॥ ౩౧ ॥
దేవాస దేహధారీ కల్పితీ । తేథేం నానా వికల్ప ఉఠతీ ।
భోగణేం త్యాగణేం విపత్తి । దేహయోగేం ॥ ౩౨ ॥
భోగణేం త్యాగణేం విపత్తి । దేహయోగేం ॥ ౩౨ ॥
ఐసేం మనీ ఆఠవతేం । విచారితాం భలతేంచి హోతేం ।
దిసోం నయే తేం దిసతేం । నానా స్వప్నీం ॥ ౩౩ ॥
దిసోం నయే తేం దిసతేం । నానా స్వప్నీం ॥ ౩౩ ॥
దిసతేం తేం సాంగతాం న యే । బళేం భావర్థ ధరితాం నయే ।
సాధక కాసావిస హోయే । అంతర్యామీం ॥ ౩౪ ॥
సాధక కాసావిస హోయే । అంతర్యామీం ॥ ౩౪ ॥
సాంగోపాంగ ఘడే ధ్యాన । త్యాస సాక్ష ఆపులేం మన ।
మనామధ్యేం వికల్పదర్శన । హోఊంచ నయే ॥ ౩౫ ॥
మనామధ్యేం వికల్పదర్శన । హోఊంచ నయే ॥ ౩౫ ॥
ఫుటక మన యేకవటిలేం । తేణేం తుటక ధ్యాన కేలేం ।
తేథేం కోణ సార్థక జాలేం । పాహానా కాం ॥ ౩౬ ॥
తేథేం కోణ సార్థక జాలేం । పాహానా కాం ॥ ౩౬ ॥
అఖండ ధ్యానేం న ఘడే హిత । తరీ తో జాణావా పతిత ।
హాచి అర్థ సావచిత । బరా పాహావా ॥ ౩౭ ॥
హాచి అర్థ సావచిత । బరా పాహావా ॥ ౩౭ ॥
ధ్యాన ధరితేం తేం కోణ । ధ్యానీం ఆఠవతేం తేం కోణ ।
దోనీమధేం అనన్య లక్షణ । అసిలేం పాహిజే ॥ ౩౮ ॥
దోనీమధేం అనన్య లక్షణ । అసిలేం పాహిజే ॥ ౩౮ ॥
అనన్య సహజచి ఆహే । సాధక శోధూన న పాహే ।
జ్ఞానీ తో వివరోన రాహే । సమాధానేం ॥ ౩౯ ॥
జ్ఞానీ తో వివరోన రాహే । సమాధానేం ॥ ౩౯ ॥
ఐసీం హే ప్రత్యయాచీ కామేం । ప్రత్యయేంవిణ బాధిజే భ్రమేం ।
లోకదండకసంభ్రమేం । చాలతీ ప్రాణీ ॥ ౪౦ ॥
లోకదండకసంభ్రమేం । చాలతీ ప్రాణీ ॥ ౪౦ ॥
దండకధ్యానాచేం లక్షణ । ధరూన బైసలేం అవలక్షణ ।
ప్రమాణ ఆఅణి అప్రమాణ । బాజారీ నేణతీ ॥ ౪౧ ॥
ప్రమాణ ఆఅణి అప్రమాణ । బాజారీ నేణతీ ॥ ౪౧ ॥
మిథ్యా సమాచార ఉఠవితీ । బాఉగ్యాచ బోంబా ఘాలితీ ।
మనాంస ఆణితాం అంతీం । ఆవఘేంచి మిథ్యా ॥ ౪౨ ॥
మనాంస ఆణితాం అంతీం । ఆవఘేంచి మిథ్యా ॥ ౪౨ ॥
కోణీయేక ధ్యానస్త బైసలా । కోణీయేక సికవీ త్యాలా ।
ముకుట కాఢూని మాళ ఘాలా । మ్హణిజే బరేం ॥ ౪౩ ॥
ముకుట కాఢూని మాళ ఘాలా । మ్హణిజే బరేం ॥ ౪౩ ॥
మనాచేథేం కాయే దుష్కాళ । జే ఆఖుడ కల్పితీ మాళ ।
సాంగతే ఐకతే కేవళ । మూర్ఖ జాణావే ॥ ౪౪ ॥
సాంగతే ఐకతే కేవళ । మూర్ఖ జాణావే ॥ ౪౪ ॥
ప్రత్యక్ష కష్ట కరావే న లగతీ । దోరే ఫులేం గుంఫావీ న లగతీ ।
కల్పనేచీ మాళ థిటీ కరితీ । కాయే నిమిత్య ॥ ౪౫ ॥
కల్పనేచీ మాళ థిటీ కరితీ । కాయే నిమిత్య ॥ ౪౫ ॥
బుధీవిణ ప్రాణీ సకళ । తే తే అవఘేచి బాష్కళ ।
తయా ముర్ఖాసీం ఖళఖళ । కోణేం కరావీ ॥ ౪౬ ॥
తయా ముర్ఖాసీం ఖళఖళ । కోణేం కరావీ ॥ ౪౬ ॥
జేణేం జైసా పరమార్థ కేలా । తైసాచ పృథ్వీవరీ దండక చాలిలా ।
సాతా పాంచాచా బళావలా । సాభిమాన ॥ ౪౭ ॥
సాతా పాంచాచా బళావలా । సాభిమాన ॥ ౪౭ ॥
ప్రత్యయేంవిణ సాభిమాన । రోగీ మారిలే ఝాంకూన ।
తేథేం అవఘాచీ అనుమాన । జ్ఞాన కైంచేం ॥ ౪౮ ॥
తేథేం అవఘాచీ అనుమాన । జ్ఞాన కైంచేం ॥ ౪౮ ॥
సర్వ సాభిమాన సాండావా । ప్రత్యయేం వివేక మాండావా ।
మాయా పూర్వపక్ష ఖండావా । వివేకబళేం ॥ ౪౯ ॥
మాయా పూర్వపక్ష ఖండావా । వివేకబళేం ॥ ౪౯ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే అఖండధ్యాననిరూపణనామ సమాస ఆఠవా ॥
సమాస నవవా : శాశ్వత నిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
పిండాచేం పాహిలేం కౌతుక । శోధిలా ఆత్మానాత్మా వివేక ।
పిండ అనాత్మా ఆత్మా యేక । సకళ కర్తా ॥ ౧ ॥
పిండ అనాత్మా ఆత్మా యేక । సకళ కర్తా ॥ ౧ ॥
ఆత్మ్యాస అనన్యతా బోలిలీ । తే వివేకేం ప్రత్యయా ఆలీ ।
ఆతాం పాహిజే సమజలీ । బ్రహ్మాండరచనా ॥ ౨ ॥
ఆతాం పాహిజే సమజలీ । బ్రహ్మాండరచనా ॥ ౨ ॥
ఆత్మానాత్మావివేక పిండీ । సారాసారవిచార బ్రహ్మాండీ।
వివరవివరోం హే గోడీ । ఘేతలీ పాహిజే ॥ ౩ ॥
వివరవివరోం హే గోడీ । ఘేతలీ పాహిజే ॥ ౩ ॥
పిండ కార్య బ్రహ్మాండ కారణ । యాచేం కరావేం వివరణ ।
హేంచి పుఢేం నిరూపణ । బోలిలేం అసే ॥ ౪ ॥
హేంచి పుఢేం నిరూపణ । బోలిలేం అసే ॥ ౪ ॥
అసార మ్హణిజే నాసివంత । సార మ్హణిజే తేం శాశ్వత ।
జయాస హోఈల కల్పాంత । తేం సార నవ్హే ॥ ౫ ॥
జయాస హోఈల కల్పాంత । తేం సార నవ్హే ॥ ౫ ॥
పృథ్వీ జళాపాసూన జాలీ । పుఢేం తే జళీం మిళాలీ ।
జళాచీ ఉత్పత్తి వాఢలీ । తేజాపాసునీ ॥ ౬ ॥
జళాచీ ఉత్పత్తి వాఢలీ । తేజాపాసునీ ॥ ౬ ॥
తే జళ తేజేం శోషిలేం । మహత్తేజేం ఆటోన గేలేం ।
పుఢేం తేజచి ఉరలేం । సావకాశ ॥ ౭ ॥
పుఢేం తేజచి ఉరలేం । సావకాశ ॥ ౭ ॥
తేజ జాలేం వాయోపాసునీ । వాయో ఝడపీ తయాలాగునీ ।
తేజ జాఉనీ దాటణీ । వాయోచీచ జాలీ ॥ ౮ ॥
తేజ జాఉనీ దాటణీ । వాయోచీచ జాలీ ॥ ౮ ॥
వాయో గగనాపాసునీ జాలా । మాగుతాం తేథేంచి విరాలా ।
ఐసా హా కల్పాంత బోలిలా । వేదాంతశాస్త్రీం ॥ ౯ ॥
ఐసా హా కల్పాంత బోలిలా । వేదాంతశాస్త్రీం ॥ ౯ ॥
గుణమాయా మూళమాయా । పరబ్రహ్మీం పావతీ లయా ।
తేం పరబ్రహ్మ వివరాయా । వివేక పాహిజే ॥ ౧౦ ॥
తేం పరబ్రహ్మ వివరాయా । వివేక పాహిజే ॥ ౧౦ ॥
సర్వ ఉపాధీంచా సేవట । తేథేం నాహీం దృశ్య ఖటపట ।
నిర్గుణ బ్రహ్మ ఘనదాట । సకళాం ఠాఈం ॥ ౧౧ ॥
నిర్గుణ బ్రహ్మ ఘనదాట । సకళాం ఠాఈం ॥ ౧౧ ॥
ఉదండ కల్పాంత జాలా । తరీ నాశ నాహీం తయాలా ।
మాయాత్యాగేం శాశ్వతాలా । వోళఖావేం ॥ ౧౨ ॥
మాయాత్యాగేం శాశ్వతాలా । వోళఖావేం ॥ ౧౨ ॥
దేవ అంతరాత్మా సగుణ । సగుణేం పావిజే నిర్గుణ ।
నిర్గుణజ్ఞానేం విజ్ఞాన । హోత అసే ॥ ౧౩ ॥
నిర్గుణజ్ఞానేం విజ్ఞాన । హోత అసే ॥ ౧౩ ॥
కల్పనేతీత జేం నిర్మళ । తేథేం నాహీం మాయామళ ।
మిథ్యత్వేం దృశ్య సకళ । హోత జాతేం ॥ ౧౪ ॥
మిథ్యత్వేం దృశ్య సకళ । హోత జాతేం ॥ ౧౪ ॥
జేం హోతే ఆణి సవేంచి జాతేం । తేం తేం ప్రత్యయాస యేతేం ।
జేథేం హోణేం జాణేం నాహీం తేం । వివేకేం వోళఖావే ॥ ౧౫ ॥
జేథేం హోణేం జాణేం నాహీం తేం । వివేకేం వోళఖావే ॥ ౧౫ ॥
యేక జ్ఞాన యేక అజ్ఞాన । యేక జాణావేం విపరీత జ్ఞాన ।
హే త్రిపుటీ హోయే క్షీణ । తేంచి విజ్ఞాన ॥ ౧౬ ॥
హే త్రిపుటీ హోయే క్షీణ । తేంచి విజ్ఞాన ॥ ౧౬ ॥
వేదాంత సిధాంత ధాదాంత । యాచీ పాహావీ ప్రచిత ।
నిర్వికార సదోదిత । జేథేం తేథేం ॥ ౧౭ ॥
నిర్వికార సదోదిత । జేథేం తేథేం ॥ ౧౭ ॥
తేం జ్ఞానదృష్టీనేం పాహావేం । పాహోన అనన్య రాహావేం ।
ముఖ్య ఆత్మనివేదన జాణావేం । యాచేం నాంవ ॥ ౧౮ ॥
ముఖ్య ఆత్మనివేదన జాణావేం । యాచేం నాంవ ॥ ౧౮ ॥
దృశ్యాస దిసతే దృశ్య । మనాస భాసతో భాస ।
దృశ్యభాసాతీత అవినాశ । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧౯ ॥
దృశ్యభాసాతీత అవినాశ । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧౯ ॥
పాహోం జాతాం దురీచ్యా దురీ । పరబ్రహ్మ సబాహేఅంతరీం ।
అంతచి నాహీం అనంత సరీ । కోణాస ద్యావీ ॥ ౨౦ ॥
అంతచి నాహీం అనంత సరీ । కోణాస ద్యావీ ॥ ౨౦ ॥
చంచళ తేం స్థిరావేనా । నిశ్చళ తేం కదాపీ చళేనా ।
ఆభాళ యేతేం జాతేం గగనా । చళణ నాహీం ॥ ౨౧ ॥
ఆభాళ యేతేం జాతేం గగనా । చళణ నాహీం ॥ ౨౧ ॥
జేం వికారేం వాఢేం మోడే । తేథేం శాశ్వతతా కైంచీ ఘడే ।
కల్పాంత హోతాచ విఘడే । సకళ కాంహీం ॥ ౨౨ ॥
కల్పాంత హోతాచ విఘడే । సకళ కాంహీం ॥ ౨౨ ॥
జే అంతరీంచ భ్రమలేం । మాయాసంభ్రమేం సంభ్రమలేం ।
తయాస హేం కైసేం ఉకలే । ఆవ్హాట చక్ర ॥ ౨౩ ॥
తయాస హేం కైసేం ఉకలే । ఆవ్హాట చక్ర ॥ ౨౩ ॥
భిడేనేం వేవ్హార నివడేనా । భిడేనేం సిధాంత కళేనా ।
భిడేనేం దేవ ఆకళేనా । ఆంతర్యామీం ॥ ౨౪ ॥
భిడేనేం దేవ ఆకళేనా । ఆంతర్యామీం ॥ ౨౪ ॥
వైద్యాచీ ప్రచిత యేఈనా । ఆణీ భీడహి ఉలంఘేనా ।
తరీ మగ రోగీ వాంచేనా । ఐసేం జాణావేం ॥ ౨౫ ॥
తరీ మగ రోగీ వాంచేనా । ఐసేం జాణావేం ॥ ౨౫ ॥
జేణేం రాజా వోళఖిలా । తో రావ మ్హణేనా భలత్యాలా ।
జేణేం దేవ వోళఖిలా । తో దేవరూపీ ॥ ౨౬ ॥
జేణేం దేవ వోళఖిలా । తో దేవరూపీ ॥ ౨౬ ॥
జయాస మాఈకాచీ భీడ । తేం కాయే బోలేల ద్వాడ ।
విచార పాహాతాం ఉఘడ । సకళ కాంహీం ॥ ౨౭ ॥
విచార పాహాతాం ఉఘడ । సకళ కాంహీం ॥ ౨౭ ॥
భీడ మాయేఐలికడే । పరబ్రహ్మ తేం పైలీకడే ।
పైలీకడే ఐలీకడే । సదోదిత ॥ ౨౮ ॥
పైలీకడే ఐలీకడే । సదోదిత ॥ ౨౮ ॥
లటిక్యాచీ భీడ ధరణేం । భ్రమేం భలతేంచి కరణేం ।
ఐసీ నవ్హేంతీలక్షణేం । వివేకాచీం ॥ ౨౯ ॥
ఐసీ నవ్హేంతీలక్షణేం । వివేకాచీం ॥ ౨౯ ॥
ఖోటేం ఆవఘేంచి సాండావేం । ఖరేం ప్రత్యయేం వోళఖావేం ।
మాయాత్యాగేం సమజావేం । పరబ్రహ్మ ॥ ౩౦ ॥
మాయాత్యాగేం సమజావేం । పరబ్రహ్మ ॥ ౩౦ ॥
తేం మాయేచేం జేం లక్షణ । తేంచి పుఢేం నిరూపణ ।
సుచితపణేం వివరణ । కేలేం పాహిజే ॥ ౩౧ ॥
సుచితపణేం వివరణ । కేలేం పాహిజే ॥ ౩౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే శాశ్వతనిరూపణనామ సమాస నవవా ॥
సమాస దహావా : మాయానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
మాయా దిసే పరీ నాసే । వస్తు న దిసే పరీ న నాసే ।
మాయా సత్య వాటే పరీ మిథ్యా అసే । నిరంతర ॥ ౧ ॥
మాయా సత్య వాటే పరీ మిథ్యా అసే । నిరంతర ॥ ౧ ॥
కరంటా పడోని ఉతాణా । కరీ నానాపరీ కల్పనా ।
పరీ తేం కాంహీంచ ఘడేనా । తైసీ మాయా ॥ ౨ ॥
పరీ తేం కాంహీంచ ఘడేనా । తైసీ మాయా ॥ ౨ ॥
ద్రవ్యదారేచేం స్వప్నవైభవ । నానా విళాసేం హావభావ ।
క్షణీక వాటే పరీ భావ । తైసీ మాయా ॥ ౩ ॥
క్షణీక వాటే పరీ భావ । తైసీ మాయా ॥ ౩ ॥
గగనీం గంధర్వనగరేం । దిసతాతీ నానా ప్రకారేం ।
నానా రూపేం నానా వికారేం । తైసీ మాయా ॥ ౪ ॥
నానా రూపేం నానా వికారేం । తైసీ మాయా ॥ ౪ ॥
లక్షుమీ రాయేవినోదాచీ । బోలతాం వాటే సాచీ ।
మిథ్యా ప్రచిత తేథీచీ । తైసీ మాయా ॥ ౫ ॥
మిథ్యా ప్రచిత తేథీచీ । తైసీ మాయా ॥ ౫ ॥
దసర్యాచే సువర్ణాచే లాటే । లోక మ్హణతీ పరీ తే కాంటే ।
పరీ సర్వత్ర రాహాటే । తైసీ మాయా ॥ ౬ ॥
పరీ సర్వత్ర రాహాటే । తైసీ మాయా ॥ ౬ ॥
మేల్యాచా మోహోఛావ కరణేం । సతీచేం వైభవ వాఢవిణేం ।
మసణీం జాఉనీ రుదన కరణేం । తైసీ మాయా ॥ ౭ ॥
మసణీం జాఉనీ రుదన కరణేం । తైసీ మాయా ॥ ౭ ॥
రాఖేసీ మ్హణతీ లక్షుమీ । దుసరీ భరదోరీ లక్షుమీ ।
తిసరీ నామమాత్ర లక్షుమీ । తైసీ మాయా ॥ ౮ ॥
తిసరీ నామమాత్ర లక్షుమీ । తైసీ మాయా ॥ ౮ ॥
ముళీం బాళవిధవా నారీ । తిచేం నాంవ జన్మసావిత్రీ ।
కుబేర హిండే ఘరోఘరీ । తైసీ మాయా ॥ ౯ ॥
కుబేర హిండే ఘరోఘరీ । తైసీ మాయా ॥ ౯ ॥
దశావతారాంతీల కృష్ణా । ఉపజే జీర్ణ వస్త్రాంచీ తృష్ణా ।
నదీ నామేం పీయుష్ణా । తైసీ మాయా ॥ ౧౦ ॥
నదీ నామేం పీయుష్ణా । తైసీ మాయా ॥ ౧౦ ॥
బహురూపాంతీల రామదేవరావ । గ్రామస్తాంపుఢే దాఖవీ హావభావ ।
కాం మాహాంరాజ మ్హణోని లాఘవ । తైసీ మాయా ॥ ౧౧ ॥
కాం మాహాంరాజ మ్హణోని లాఘవ । తైసీ మాయా ॥ ౧౧ ॥
దేవ్హారాం అసే అన్నపూర్ణా । ఆణీ గృహీం అన్నచి మిళేనా ।
నామేం సరస్వతీ సికేనా । శుభావళు ॥ ౧౨ ॥
నామేం సరస్వతీ సికేనా । శుభావళు ॥ ౧౨ ॥
సుణ్యాస వ్యాఘ్ర నామ ఠేవిలేం । పుత్రాస ఇంద్రనామేం పాచారిలేం ।
కురూప పరీ ఆళవిలేం । సుందరా ఐసేం ॥ ౧౩ ॥
కురూప పరీ ఆళవిలేం । సుందరా ఐసేం ॥ ౧౩ ॥
మూర్ఖ నామేం సకళకళా । రాశభీ నామేం కోకిళా ।
నాతరీ డోళసేచా డోళా । ఫుటలా జైసా ॥ ౧౪ ॥
నాతరీ డోళసేచా డోళా । ఫుటలా జైసా ॥ ౧౪ ॥
మాతాంగీచేం నామ తుళసీ । చర్మికీచేం నామ కాసీ ।
బోలతీ అతిశూద్రిణీసీ । భాగీరథీ ఐసేం ॥ ౧౫ ॥
బోలతీ అతిశూద్రిణీసీ । భాగీరథీ ఐసేం ॥ ౧౫ ॥
సాఉలీ ఆణీ అంధకార । యేక హోతాం తేథీచా విచార ।
ఉగాచి దిసే భాసమాత్ర । తైసీ మాయా ॥ ౧౬ ॥
ఉగాచి దిసే భాసమాత్ర । తైసీ మాయా ॥ ౧౬ ॥
శ్రవణ బోటేం సంధీ కరతళ । రవిరశ్మేం దిసతీ ఇంగళ ।
రమ్య ఆరక్తకల్హోళ । తైసీ మాయా ॥ ౧౭ ॥
రమ్య ఆరక్తకల్హోళ । తైసీ మాయా ॥ ౧౭ ॥
భగవేం వస్త్ర దేఖతాం మనాలా । వాటే అగ్నచి లాగలా ।
వివంచితాం ప్రత్యే ఆలా । తైసీ మాయా ॥ ౧౮ ॥
వివంచితాం ప్రత్యే ఆలా । తైసీ మాయా ॥ ౧౮ ॥
జళీం చరణకరాంగుళేం । ఆఖుడ లాంబేం జిరకోళేం ।
విపరీత కాణేం దిసతీ జళేం । తైసీ మాయా ॥ ౧౯ ॥
విపరీత కాణేం దిసతీ జళేం । తైసీ మాయా ॥ ౧౯ ॥
భోవండీనేం పృథ్వీ కలథలీ । కామిణీనేం పివళీ జాలీ ।
సన్యపాతస్థాం అనుభవలీ । తైసీ మాయా ॥ ౨౦ ॥
సన్యపాతస్థాం అనుభవలీ । తైసీ మాయా ॥ ౨౦ ॥
కోణీయేక పదార్థవికార । ఉగాచి దిసే భాసమాత్ర ।
అనన్యాచా అన్య ప్రకార । తైసీ మాయా ॥ ౨౧ ॥
అనన్యాచా అన్య ప్రకార । తైసీ మాయా ॥ ౨౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే మాయానిరూపణనామ సమాస దహావా ॥
॥ దశక చౌదావా సమాప్త ॥