The Guru

ശ്രീ ദാസബോധ അധ്യായ 14

(Dasbodh Dashak 14 in Malayalam)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 14 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 14. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for मायानिरूपण.

#of 440
സമാസ പഹിലാ : നിസ്പൃഹ ലക്ഷണനാമ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദുസരാ : ഭിക്ഷാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ തിസരാ : കവിത്വകാആ നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ചൌഥാ : കീര്തന ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പാംചവാ : ഹരികഥാ ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സഹാവാ : ചാതുര്യ ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സാതവാ : യുഗധര്മ നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ആഠവാ : അഖംഡ ധ്യാന നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ നവവാ : ശാശ്വത നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദഹാവാ : മായാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പഹിലാ : നിസ്പൃഹ ലക്ഷണനാമ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ഐകാ സ്പൃഹാചീ സികവണ । യുക്തി ബുദ്ധി ശാഹാണപണ ।
ജേണേം രാഹേ സമാധാന । നിരംതര ॥ ൧ ॥
സോപാ മംത്ര പരീ നേമസ്ത । സാധേം വോഷധ ഗുണവംത ।
സാധേം ബോലണേം സപ്രചിത । തൈസേം മാഝേം ॥ ൨ ॥
തത്കാളചി അവഗുണ ജാതീ । ഉത്തമ ഗുണാചീ ഹോയേ പ്രാപ്തീ ।
ശബ്ദവോഷധ തീവ്ര ശ്രോതീം । സാക്ഷപേം സേവാവേം ॥ ൩ ॥
നിസ്പൃഹതാ ധരൂം നയേ । ധരിലീ തരീ സോഡൂം നയേ ।
സോഡിലീ തരീ ഹിംഡോം നയേ । വോളഖീമധേം ॥ ൪ ॥
കാംതാ ദൃഷ്ടീ രാഖോം നയേ । മനാസ ഗോഡീ ചാഖഊം നയേ ।
ധാരിഷ്ട ചളതാം ദാഖഊം നയേ । മുഖ ആപുലേം ॥ ൫ ॥
യേകേസ്ഥളീം രാഹോം നയേ । കാനകോംഡേം സാഹോം നയേ ।
ദ്രവ്യ ദാരാ പാഹോം നയേ । ആളകേപണേം ॥ ൬ ॥
ആചാരഭ്രഷ്ട ഹോഊം നയേ । ദില്യാം ദ്രവ്യ ഘേഊം നയേ ।
ഉണാ ശബ്ദ യേഊം നയേ । ആപണാവരീ ॥ ൭ ॥
ഭിക്ഷേവിഷീം ലാജോം നയേ । ബഹുത ഭിക്ഷാ ഘേഊം നയേ ।
പുസതാംഹി ദേഊം നയേ । വോളഖീ ആപലീ ॥ ൮ ॥
ധഡ മളിന നേസോം നയേ । ഗോഡ അന്ന ഖാഊം നയേ ।
ദുരാഗ്രഹ കരൂം നയേ । പ്രസംഗേം വര്താവേം ॥ ൯ ॥
ഭോഗീം മന അസോം നയേ । ദേഹദുഃഖേം ത്രാസോം നയേ ।
പുഢേം ആശാ ധരൂം നയേ । ജീവിത്വാചീ ॥ ൧൦ ॥
വിരക്തീ ഗളോം ദേഊം നയേ । ധാരിഷ്ട ചളോം ദേഊം നയേ ।
ജ്ഞാന മളിണ ഹോഊം നയേ । വിവേകബളേം ॥ ൧൧ ॥
കരുണാകീര്തന സോഡൂം നയേ । അംതര്ധ്യാന മോഡൂം നയേ ॥
പ്രേമതംതു തോഡൂം നയേ । സഗുണമൂര്തീചാ ॥൧൨ ॥
പോടീം ചിംതാ ധരൂം നയേ । കഷ്ടേം ഖേദ മാനൂം നയേ ।
സമൈം ധീര സാംഡൂം നയേ । കാംഹീം കേല്യാ ॥ ൧൩ ॥
അപമാനിതാം സിണോം നയേ । നിഖംദിതാം കഷ്ടോം നയേ ।
ധിഃകാരിതാം ഝുരോം നയേ । കാംഹീം കേല്യാ ॥ ൧൪ ॥
ലോകലാജ ധരൂം നയേ । ലാജവിതാം ലാജോം നയേ ।
ഖിജവിതാം ഖിജോം നയേ । വിരക്ത പുരുഷേം ॥ ൧൫ ॥
ശുദ്ധ മാര്ഗ സോഡൂം നയേ । ദുര്ജനാസീം തംഡോം നയേ ।
സമംധ പഡോം ദേഊം നയേ । ചാംഡാളാസീ ॥ ൧൬ ॥
തപീളപണ ധരൂം നയേ । ഭാംഡവിതാം ഭാംഡോം നയേ ।
ഉഡവിതാം ഉഡഊം നയേ । നിജസ്ഥിതീ ആപുലീ ॥ ൧൭ ॥
ഹാംസവിതാം ഹാസോം നയേ । ബോലവിതാം ബോലോം നയേ ।
ചാലവിതാം ചാലോം നയേ । ക്ഷണക്ഷ്ണാ ॥ ൧൮ ॥
യേക വേഷ ധരൂം നയേ । യേക സാജ കരൂം നയേ ।
യേകദേസീ ഹോഊം നയേ । ഭ്രമണ കരാവേം ॥ ൧൯ ॥
സലഗീ പഡോം ദേഊം നയേ । പ്രതിഗ്രഹ ഘേഊം നയേ ।
സഭേമധ്യേം ബൈസോം നയേ । സര്വകാള ॥ ൨൦ ॥
നേമ ആംഗീം ലാഊം നയേ । ഭരവസാ കോണാസ ദേഊം നയേ ।
അംഗീകാര കരൂം നയേ । നേമസ്തപണാചാ ॥ ൨൧ ॥
നിത്യനേമ സാംഡൂം നയേ । അഭ്യാസ ബുഡോം ദേഊം നയേ ।
പരതംത്ര ഹോഊം നയേ । കാംഹീം കേല്യാം ॥ ൨൨ ॥
സ്വതംത്രതാ മോഡൂം നയേ । നിരാപേക്ഷാ തോഡൂം നയേ ।
പരാപേക്ഷാ ഹോഊം നയേ । ക്ഷണക്ഷ്ണാ ॥ ൨൩ ॥
വൈഭവ ദൃഷ്ടീം പാഹോം നയേ । ഉപാധീസുഖേം രാഹോം നയേ ।
യേകാംത മോഡൂം ദേഊം നയേ । സ്വരൂപസ്ഥിതീചാ ॥ ൨൪ ॥
അനര്ഗളതാ കരൂം നയേ । ലോകലാജ ധരൂം നയേ ।
കോഠേംതരീ ഹോഊം നയേ । ആസക്ത കദാം ॥ ൨൫ ॥
പരംപരാ തോഡൂം നയേ । ഉആപാധീ മോഡൂം ദേഊം നയേ ।
ജ്ഞാനമാര്ഗേ സോഡൂം നയേ । കദാകാളീം ॥ ൨൬ ॥
കര്മമാര്ഗ സാംഡൂം നയേ । വൈരാഗ്യ മോഡൂം ദേഊം നയേ ।
സാധന ഭജന ഖംഡൂം നയേ । കദാകാളീം ॥ ൨൭ ॥
അതിവാദ കരൂം നയേ । അനിത്യ പോടീം ധഊം നയേ ।
രാഗേം ഭരീം ഭരോം നയേ । ഭലതീകഡേ ॥൨൮ ॥
ന മനീ ത്യാസ സാംഗോം നയേ। കംടാളവാണേം ബോലോം നയേ ।
ബഹുസാല അസോ നയേ । യേകേം സ്ഥളീം ॥ ൨൯ ॥
കാംഹീം ഉപാധീ കരൂം നയേ । കേലീ തരീ ധരൂം നയേ ।
ധരിലീ തരീ സാംപഡോം നയേ । ഉപാധീമധ്യേം॥ ൩൦ ॥
ഥോരപണേം അസോ നയേ । മഹത്ത്വ ധരൂന ബൈസോം നയേ ।
കാംഹീം മാന ഇഛൂം നയേ । കോഠേംതരീ ॥ ൩൧ ॥
സാധേപണ സോഡൂം നയേ । സാനേപണ മോഡൂം നയേ ।
ബളാത്കാരേം ജോഡൂം നയേ । അഭിമാന ആംഗീം ॥ ൩൨ ॥
അധികാരേവീണ സാംഗോം നയേ । ദാടൂന ഉപദേശ ദേഊം നയേ ।
കാനകോംഡാ കരൂം നയേ । പരമാര്ഥ കദാ ॥ ൩൩ ॥
കഠീണ വൈരാഗ്യ സോഡൂം നയേ । കഠീണ അഭ്യാസ സാംഡൂം നയേ ।
കഠിണതാ ധരൂം നയേ । കോണേകേവിശൈം ॥ ൩൪ ॥
കഠീണ ശബ്ദ ബോലോം നയേ । കഠീണ ആജ്ഞാ കരൂം നയേ ।
കഠീണ ധീരത്വ സോഡൂം നയേ । കാംഹീം കേല്യാം ॥ ൩൫॥
ആപണ ആസക്ത ഹോഊം നയേ । കേല്യാവീണ സാംഗോം നയേ ।
ബഹുസാല മാഗോം നയേ । ശിഷ്യവര്ഗാംസീ ॥ ൩൬ ॥
ഉത്ധട ശബ്ദ ബോലോം നയേ । ഇംദ്രിയേംസ്മരണ കരൂം നയേ ।
ശാക്തമാര്ഗേം ഭരോം നയേ । മുക്തപണേം ഭരീം ॥ ൩൭ ॥
നീച കൃതീം ലാജോം നയേ । വൈഭവ ഹോതാം മാജോം നയേ ।
ക്രോധേം ഭരീം ഭരോം നയേ । ജാണപണേം ॥ ൩൮ ॥
ഥോരപണേം ചുകോം നയേ । ന്യായേ നീതി സാംഡൂം നയേ ।
അപ്രമാണ വര്തോം നയേ । കാംഹീം കേല്യാ ॥ ൩൯ ॥
കളല്യാവീണ ബോലോം നയേ । അനുമാനേം നിശ്ചയേ കരൂം നയേ ।
സാംഗതാം ദുഃഖ ധരൂം നയേ । മൂര്ഖപണേം ॥ ൪൦ ॥
സാവധപണ സോഡും നയേ । വ്യാപകപണ സാംഡും നയേ ।
കദാ സുഖ മാനൂം നയേ । നിസുഗപണാചേം ॥ ൪൧ ॥
വികല്പ പോടീം ധരൂം നയേ । സ്വാര്ഥആജ്ഞാ കരൂം നയേ ।
കേലീ തരീ ടാകൂം നയേ । ആപണാസ പുഢേം ॥ ൪൨ ॥
പ്രസംഗേംവീണ ബോലോം നയേ । അന്വയേംവീണ ഗാഊം നയേ ।
വിചാരേംവീണ ജാഊം നയേ । അവിചാരപംഥേം ॥ ൪൩॥
പരോപകാര സാംഡൂം നയേ । പരപീഡാ കരൂംനയേ ।
വികല്പ പഡോം ദേഊം നയേ । കോണീയേകാസീ ॥ ൪൪ ॥
നേണപണ സോഡൂം നയേ । മഹംതപണ സാംഡൂം നയേ ।
ദ്രവ്യാസാഠീം ഹിംഡോം നയേ । കീര്തന കരീത ॥ ൪൫ ॥
സംശയാത്മക ബോലോം നയേ । ബഹുത നിശ്ചയേ കരൂം നയേ ।
നിര്വാഹേംവീണ ധരൂം നയേ । ഗ്രംഥ ഹാതീം ॥ ൪൬ ॥
ജാണപണേം പുസോം നയേ । അഹംഭാവ ദിസോം നയേ ।
സാംഗേന ഐസേം മ്ഹണോം നയേ । കോണീയേകാസീ ॥ ൪൭ ॥
ജ്ഞാനഗര്വ ധരൂം നയേ । സഹസാ ഛളണാ കരൂം നയേ ।
കോഠേം വാദ ഘാലും നയേ । കോണീയേകാസീ ॥ ൪൮ ॥
സ്വാര്ഥബുദ്ധീ ജഡോം നയേ । കാരബാരീം പഡോം നയേ ।
കാര്യകര്തേ ഹോഊം നയേ । രാജദ്വാരീം ॥ ൪൯ ॥
കോണാസ ഭര്വസാ ദേഊം നയേ । ജഡ ഭിക്ഷാ മാഗോം നയേ ।
ഭിക്ഷേസാഥീം സാംഗോം നയേ । പരംപരാ ആപുലീ ॥൫൦ ॥
സോഇരികീംത പഡോം നയേ । മധ്യാവര്തി ഘഡോം നയേ ।
പ്രപംചാചീ ജഡോം നയേ । ഉപാധീ ആംഗീം ॥ ൫൧ ॥
പ്രപംചപ്രസ്തീം ജാഊം നയേ । ബാഷ്കള അന്ന ഖാഊം നയേ ।
പാഹുണ്യാസരിസേം ഘേഊം നയേ । ആമംത്രണേം കദാം ॥ ൫൨ ॥
ശ്രാധ പക്ഷ സടീ സാമാസേം । ശാംതീ ഫളശോബന ബാരസേം ।
ഭോഗ രാഹാത ബഹുവസേം । നവസ വ്രതേം ഉദ്യാപനേം ॥ ൫൩ ॥
തേഥേം നിസ്പൃഹേം ജാഊം നയേ । ത്യാചേം അന്ന ഖാഊം നയേ ।
യേളിലവാണേം കരൂം നയേ । ആപണാസീ ॥ ൫൪ ॥
ലഗ്നമുഹുര്തീം ജാഊം നയേ । പോടാസാഠീം ഗാഊം നയേ ।
മോലേം കീര്തന കരൂം നയേ । കോഠേംതരീ ॥ ൫൫ ॥
ആപലീ ഭിക്ഷാ സോഡൂം നയേ । വാരേം അന്ന ഖാഊം നയേ ।
നിസ്പൃഹാസി ഘഡോം നയേ । മോലയാത്രാ ॥ ൫൬ ॥
മോലേം സുകൃത കരൂം നയേ । മോലപുജാരീ ഹോഊം നയേ ।
ദില്ഹാ തരീ ഘേഊം നയേ । ഇനാമ നിസ്പൃഹേം ॥ ൫൭ ॥
കോഠേം മഠ കരൂം നയേ । കേലാ തരീ തോ ധരൂം നയേ ।
മഠപതീ ഹോഊന ബൈസോം നയേ । നിസ്പൃഹ പുരുഷേം ॥ ൫൮ ॥
നിസ്പൃഹേം അവഘേംചി കരാവേം । പരീ ആപണ തേഥേം ന സാംപഡാവേം ।
പരസ്പരേം ഉഭാരാവേം । ഭക്തിമാര്ഗാസീ ॥ ൫൯ ॥
പ്രേത്നേംവിണ രാഹോം നയേ । ആളസ ദൃഷ്ടീ ആണൂം നയേ ।
ദേഹ അസ്താം പാഹോം നയേ । വിയോഗ ഉപാസനേചാ ॥ ൬൦ ॥
ഉപാധീമധ്യേം പഡോം നയേ । ഉപാധീ ആംഗീം ജഡോം നയേ ।
ഭജനമാര്ഗ മോഡൂം നയേ । നിസംഗളപണേം ॥ ൬൧ ॥
ബഹു ഉപാധീ കരൂം നയേ । ഉപാധീവിണ കാമാ നയേ ।
സഗുണഭക്തി സോഡൂം നയേ । വിഭക്തി ഖോടീ ॥ ൬൨ ॥
ബഹുസാല ധാംവോം നയേ । ബഹുസാല സാഹോം നയേ ।
ബഹുത കഷ്ട കരൂം നയേ । അസുദേം ഖോടേം ॥ ൬൩ ॥
ബഹുസാല ബോലോം നയേ । അബോലണേം കാമാ നയേ ।
ബഹുത അന്ന ഖാഊം നയേ । ഉപവാസ ഖോടാ ॥ ൬൪ ॥
ബഹുസാല നിജോം നയേ । ബഹുത നിദ്രാ മോഡും നയേ ।
ബഹുത നേമ ധരൂം നയേ । ബാശ്കള ഖോടേം ॥ ൬൫ ॥
ബഹു ജനീം അസോം നയേ । ബഹു ആരണ്യ സേഊം നയേ ।
ബഹു ദേഹ പാളൂം നയേ । ആത്മഹത്യാ ഖോടീ ॥ ൬൬ ॥
ബഹു സംഗ ധരൂം നയേ । സംതസംഗ സാംഡും നയേ ।
കര്മഠപണ കാമാ നയേ । അനാചാര ഖോടാ ॥ ൬൭ ॥
ബഹു ലോകിക സാംഡും നയേ । ലോകാധേന ഹോഊം നയേ ।
ബഹു പ്രീതീ കാമാ നയേ । നിഷ്ഠുരതാ ഖോടീ ॥ ൬൮ ॥
ബഹു സംശയേ ധരൂം നയേ । മുക്തമാര്ഗ കാമാ നയേ ।
ബഹു സാധനീം പഡോം നയേ । സാധനേംവീണ ഖോടേം ॥ ൬൯ ॥
ബഹു വിഷയേ ഭോഗൂം നയേ । വിഷയത്യാഗ കരിതാം നയേ ।
ദേഹലോഭ ധരൂം നയേ । ബഹു ത്രാസ ഖോടാ ॥ ൭൦ ॥
വേഗളാ അനുഭവ ഘേഊം നയേ । അനുഭവേംവീണ കാമാ നയേ ।
ആത്മസ്ഥിതീ ബോലോം നയേ । സ്തബ്ധതാ ഖോടീ ॥ ൭൧ ॥
മന ഉരോം ദേഊം നയേ । മനേംവീണ കാമാ നയേ ।
അലക്ഷ വസ്തു ലക്ഷാ നയേ । ലക്ഷേംവീണ ഖോടേം ॥ ൭൨ ॥
മനബുദ്ധിഅഗോചര । ബുദ്ധീവീണ അംധകാര ।
ജാണീവേചാ പഡോ വിസര । നേണീവ ഖോടീ ॥ ൭൩ ॥
ജ്ഞാതേപണ ധരൂം നയേ । ജ്ഞാനേംവീണ കാമാ നയേ ।
അതര്ക്യ വസ്തു തര്കാ ന യേ । തര്കേംവീണ ഖോടേം ॥ ൭൪ ॥
ദൃശ്യസ്മരണ കാമ നയേ । വിസ്മരണ പഡോം നയേ ।
കാംഹീം ചര്ചാ കരൂം നയേ । കേലിയാവീണ ന ചലേ ॥ ൭൫ ॥
ജഗീം ഭേദ കാമാ നയേ । വര്ണസംകര കരൂം നയേ ।
ആപലാ ധര്മ ഉഡഊം നയേ । അഭിമാന ഖോടാ ॥ ൭൬ ॥
ആശാബദ്ധത ബോലോം നയേ । വിവേകേംവീണ ചാലോം നയേ ।
സമാധാന ഹാലോം നയേ । കാംഹീം കേല്യാം ॥ ൭൭ ॥
അബദ്ധ പോഥീ ലേഹോം നയേ । പോഥീവീണ കാമാ നയേ ।
അബദ്ധ വാചൂം നയേ । വാചില്യാവീണ ഖോടേം ॥ ൭൮ ॥
നിസ്പൃഹേം വഗത്രുത്വ സാംഡൂം നയേ । ആശംകാ ഘേതാം ഭാംഡോം നയേ ।
ശ്രോതയാംചാ മാനൂം നയേ । വീട കദാ ॥ ൭൯ ॥
ഹേം സികവണ ധരിതാം ചിത്തീം । സകള സുഖേം വോളഗതീ ।
ആംഗീം ബാണേം മഹംതീ । അകസ്മാത ॥ ൮൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ നിസ്പൃഹലക്ഷണനാമ സമാസ പഹിലാ ॥
സമാസ ദുസരാ : ഭിക്ഷാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ബ്രഹ്മാണാചീ മുഖ്യ ദീക്ഷാ । മാഗിതലീ പാഹിജേ ഭിക്ഷാ ।
വോം ഭവതി യാ പക്ഷാ । രക്ഷിലേം പാഹിജേ ॥ ൧ ॥
ഭിക്ഷാ മാഗോന ജോ ജേവിലാ । തോ നിരാഹാരീ ബോലിലാ ।
പ്രതിഗ്രഹാവേഗളാ ജാലാ । ഭിക്ഷാ മാഗതാം ॥ ൨ ॥
സംതാസംത ജേ ജന । തേഥേം കോരാന്ന മാഗോന കരീ ഭോജന ।
തേനേം കേലേം അമൃതപ്രാശന । പ്രതിദിനീം ॥ ൩ ॥
॥ ശ്ലോക ॥
ഭിക്ഷാഹാരീ നിരാഹാരീ । ഭിക്ഷാ നൈവ പ്രതിഗ്രഹഃ ।
അസംതോ വാപി സംതോ വാ । സോമപാനം ദിനേ ദിനേ ॥
ഐസാ ഭിക്ഷേചാ മഹിമാ । ഭിക്ഷാ മാനേ സര്വോത്തമാ ।
ഈശ്വരാചാ അഗാധ മഹിമാ । തോഹി ഭിക്ഷാ മാഗേ ॥ ൪ ॥
ദത്ത ഗോരക്ഷ ആദികരുനീ । സിദ്ധ ഭിക്ഷാ മാഗതീ ജനീം ।
നിസ്പൃഹതാ ഭിക്ഷേപാസുനീ । പ്രഗട ഹോയേ ॥ ൫ ॥
വാര ലാഊന ബൈസലാ । തരീ തോ പരാധേന ജാലാ ।
തൈസീച നിത്യാവളീലാ । സ്വതംത്രതാ കൈംചീ ॥ ൬ ॥
ആഠാം ദിവസാം ധാന്യ മേളവിലേം । തരീ തേം കംടാളവാണേം ജാലേം ।
പ്രാണീ യേകായേകീം ചേവലേം । നിത്യനൂതനതേപാസുനീ ॥ ൭ ॥
നിത്യ നൂതന ഹിംഡാവേം । ഉദംഡ ദേശാടണ കരാവേം ।
തരീച ഭിക്ഷാ മാഗതാം ബരവേം । ശ്ലാഘ്യവാണേം ॥ ൮ ॥
അഖംഡ ഭിക്ഷേച അഭ്യാസ । തയാസ വാടേനാ പരദേശ ।
ജികഡേ തികഡേ സ്വദേശ । ഭുവനത്രൈം ॥ ൯ ॥
ഭിക്ഷാം മാഗതാം കിരകോം നയേ । ഭിക്ഷാ മാഗതാം ലാജോ നയേ ।
ഭിക്ഷാ മാഗതാം ഭാഗോം നയേ । പരിഭ്രമണ കരാവേം ॥ ൧൦ ॥
ഭിക്ഷാ ആണി ചമത്കാര । ച്ചാകാടതീ ലഹാനഥോര ।
കീര്തി വര്ണീ നിരംതര । ഭഗവംതാചീ ॥ ൧൧ ॥
ഭിക്ഷാ മ്ഹണിജേ കാമധേനു । സദാ ഫള നവ്ഹേ സാമാന്യു ।
ഭിക്ഷേസ കരീ ജോ അമാന്യു । തോ കരംടാ ജോഗീ ॥ ൧൨ ॥
ഭിക്ഷേനേം വോളഖീ ഹോതീ । ഭിക്ഷേനേം ഭരമ ചുകതീ ।
സാമാന്യ ഭിക്ഷാ മാന്യ കരിതീ । സകള പ്രാണീ ॥ ൧൩ ॥
ഭിക്ഷാ മ്ഹണിജേ നിര്ഭയേ സ്ഥിതി । ഭിക്ഷേനേം പ്രഗടേ മഹംതീ ।
സ്വതംത്രതാ ഈശ്വരപ്രാപ്തീ । ഭിക്ഷാഗുണേം ॥ ൧൪ ॥
ഭിക്ഷേസ നാഹീം ആഡഥളാ । ഭിക്ഷാഹാരീ തോ മോകളാ ।
ഭിക്ഷേകരിതാം സാര്ഥക വേഅളാ । കാള ജാതോ ॥ ൧൫ ॥
ഭിക്ഷാ മ്ഹണിജേ അമരവല്ലീ । ജികഡേ തികഡേ ലഗവലീ ।
അവകാളീം ഫളദായേനീ ജാലീ । നിര്ല്ലജാസീ ॥ ൧൬ ॥
പൃഥ്വീമധേം ദേശ നാനാ । ഫിരതാം ഉപവാസീ മരേനാ ।
കോണേ യേകേ ഠാഈം ജനാ । ജഡ നവ്ഹേ ॥ ൧൭ ॥
ഗോരജ്യ വാണിജ്യ കൃഷീ । ത്യാഹൂന പ്രതിഷ്ഠാ ഭിക്ഷേസീ ।
വിസംഭോം നയേ ഝോളീസീ । കദാകാളീം ॥ ൧൮ ॥
ഭിക്ഷേഐസേം നാഹീം വൈരാഗ്യ । വൈരാഗ്യാപരതേം നാഹീം ഭാഗ്യ ।
വൈരാഗ്യ നസ്താം അഭാഗ്യ । യേകദേസീ ॥ ൧൯ ॥
കാംഹീം ഭിക്ഷാ ആഹേ മ്ഹണാവേം । അല്പസംതോഷീ അസാവേം ।
ബഹുത ആണിതാം ഘ്യാവേം । മുഷ്ടീ യേക ॥ ൨൦ ॥
സുഖരൂപ ഭിക്ഷാ മാഗണേം । ഐസീ നിസ്പൃഹതേചീം ലക്ഷണേം ।
മൃദ വാഗവിളാസ കരണേം । പരമ സൌഖ്യകാരീ ॥ ൨൧ ॥
ഐസീ ഭിക്ഷേചീ സ്ഥിതീ । അല്പ ബോലിലേം യേഥാമതീ ।
ഭിക്ഷാ വാംചവീ വിപത്തീ । ഹോണാര കാളീം ॥ ൨൨ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ഭിക്ഷാനിരൂപണനാമ സമാസ ദുസരാ ॥
സമാസ തിസരാ : കവിത്വകാആ നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
കവിത്വ ശബ്ദസുമനമാളാ । അര്ഥ പരിമള ആഗളാ ।
തേണേം സംതഷട്പദകുളാ । ആനംദ ഹോയേ ॥ ൧ ॥
ഐസീ മാളാ അംതഃകരണീം । ഗുംഫുന പൂജാ രാമചരണീം ।
വോംകാരതംത അഖംഡപണീം । ഖംഡൂം ച നയേ ॥ ൨ ॥
പരോപകാരാകാരണേം । കവിത്വ അഗത്യ കരണേം ।
തയാ കവിത്വാചീം ലക്ഷണേം । ബോലിജേതീ ॥ ൩ ॥
ജേണേം ഘഡേ ഭഗവദ്ഭക്തീ । ജേണേം ഘഡേ വിരക്തീ ।
ഐസിയാ കത്വാചീ യുക്തീ । ആധീം വാഢവാവീ ॥ ൪ ॥
ക്രിയേവീണ ശബ്ദജ്ഞാന । തയാ ന മാനിതീ സജ്ജന ।
മ്ഹണൌനീ ദേവ പ്രസന്ന । അനുതാപേം കരാവാ ॥ ൫ ॥
ദേവാചേന പ്രസന്നപണേം । ജേം ജേം ഘഡേ ബോലണേം ।
തേം തേം അത്യംത ശ്ലാഘ്യവാണേം । യാ നാവ പ്രാസാദിക ॥ ൬ ॥
ധീട പാഠ പ്രസാദിക । ഐസേം ബോലതീ അനേക ।
തരീ ഹാ ത്രിവിധ വിവേക । ബോലിജേല ॥ ൭ ॥
ധീട മ്ഹണിജേ ധീടപണേം കേലേം । ജേം ജേം ആപുല്യാ മനാസ ആലേം ।
ബളേംചി കവിത്വ രചിലേം । യാ നാവ ധീട ബോലിജേ ॥ ൮ ॥
പാഠ മ്ഹണിജേ പാഠാംതര । ബഹുത പാഹിലേം ഗ്രംഥാംതര ।
തയാസരിഖാ ഉതാര । ആപണചി കേലാ ॥ ൯ ॥
സീഘ്രചി കവിത്വ ജോഡിലേം । ദൃഷ്ടി പഡിലേം തേം ചി വര്ണിലേം ।
ഭക്തിവാംചൂന ജേം കേലേം । ത്യാ നാവ ധീടപാഠ ॥ ൧൦ ॥
കാമിക രസിക ശ്രൃംഘാരിക । വീര ഹാസ്യ പ്രസ്താവിക ।
കൌതുക വിനോദ അനേക । യാ നാവ ധീടപാഠ ॥ ൧൧ ॥
മന ജാലേം കാമാകാര । തൈസേചി നിഘതീ ഉദ്ഗാര ।
ധീടപാഠേം പരപാര । പാവിജേത നാഹീം ॥ ൧൨ ॥
വ്ഹാവയാ ഉദരശാംതീ । കരണേം ലാഗേ നരസ്തുതീ ।
തേഥേം കേലീ ജേ വിത്പത്തി । ത്യാ നാവ ധീടപാഠ ॥ ൧൩ ॥
കവിത്വ നസാവേം ധീടപാഠ । കവിത്വ നസാവേം ഖടപട ।
കവിത്വ നസാവേം ഉദ്ധട । പാഷാംഡമത ॥ ൧൪ ॥
കവിത്വ നസാവേം വാദാംഗ । കവിത്വ നസാവേം രസഭംഗ ।
കവിത്വ നസാവേം രംഗഭംഗ । ദൃഷ്ടാംതഹീന ॥ ൧൫ ॥
കവിത്വ നസാവേം പാല്ഹാള । കവിത്വ നസാവേം ബാഷ്കള ।
കവിത്വ നസാവേം കുടീള । ലക്ഷുനിയാം ॥ ൧൬ ॥
ഹീന കവിത്വ നസാവേം । ബോലിലേംചി ന ബോലാവേം ।
ഛംദഭംഗ ന കരാവേം । മുദ്രാഹീന ॥ ൧൭ ॥
വിത്പത്തിഹീന തര്കഹീന । കളാഹീന ശബ്ദഹീന ।
ഭക്തിജ്ഞാനവൈരാഗ്യഹീന । കവിത്വ നസാവേം ॥ ൧൮ ॥
ഭക്തിഹീന ജേം കവിത്വ । തേംചി ജാണാവേം ഠോംബേം മത ।
ആവഡീഹീന ജേം വഗത്രൃത്വ । കംടാളവാണേം ॥ ൧൯ ॥
ഭക്തിവിണ ജോ അനുവാദ । തോചി ജാണാവാ വിനോദ ।
പ്രീതീവിണ സംവാദ । ഘഡേ കേവീ ॥ ൨൦ ॥
അസോ ധീട പാഠ തേം ഐസേം । നാഥിലേം അഹംതേചേം പിസേം ।
ആതാം പ്രസാദിക തേം കൈസേം । സാംഗിജേല ॥ ൨൧ ॥
വൈഭവ കാംതാ കാംചന । ജയാസ വാടേ ഹേം വമന ।
അംതരീം ലാഗലേം ധ്യാന । സര്വോത്തമാചേം ॥ ൨൨ ॥
ജയാസ ഘഡീനേം ഘഡീ । ലാഗേ ഭഗവംതീം ആവഡീ ।
ചഢതീ വാഢതീ ഗോഡീ । ഭഗദ്ഭജനാചീ ॥ ൨൩ ॥
ജോ ഭഗവദ്ഭജനേംവീണ । ജാഊം നേദീ യേക ക്ഷണ ।
സര്വകാള അംതഃകരണ । ഭക്തിരംഗേം രംഗലേം ॥ ൨൪ ॥
ജയാ അംതരീ ഭഗവംത । അചള രാഹിലാ നിവാംത ।
തോ സ്വഭാവേം ജേം ബോലത । തേം ബ്രഹ്മനിരൂപണ ॥ ൨൫ ॥
അംതരീ ബൈസലാ ഗോവിംദ । തേണേം ലാഗലാ ഭക്തിഛംദ ।
ഭക്തീവിണ അനുവാദ । ആണീക നാഹീം ॥ ൨൬ ॥
ആവഡീ ലാഗലീ അംതരീം । തൈസീച വദേ വൈഖരീ ।
ഭാവേം കരുണാകീര്തന കരീ । പ്രേമഭരേം നാചതു ॥ ൨൭ ॥
ഭഗവംതീം ലാഗലേം മന । തേണേം നാഠവേ ദേഹഭാന ।
ശംകാ ലജ്യാ പളോന । ദുരീ ഠേലീ ॥ ൨൮ ॥
തോ പ്രേമരംഗേം രംഗലാ । തോ ഭക്തിമദേം മാതലാ ।
തേണേം അഹംഭാവ ഘാതലാ । പായാംതളീം ॥ ൨൯ ॥
ഗാത നാചത നിശംക । തയാസ കൈചേ ദിസതീ ലോക ।
ദൃഷ്ടീം ത്രൈലോക്യനായേക । വസോന ഠേലാ ॥ ൩൦ ॥
ഐസാ ഭഗവംതീം രംഗലാ । ആണീക കാംഹീം നലഗേ ത്യാലാ ।
സ്വൈഛാ വര്ണൂം ലാഗലാ । ധ്യാന കീര്തീ പ്രതാപ ॥ ൩൧ ॥
നാനാ ധ്യാനേം നാനാ മൂര്തീ । നാനാ പ്രതാപ നാനാ കീര്തീ ।
തയാപുഢേം നരസ്തുതീ । ത്രുണതുല്യ വാടേ ॥ ൩൨ ॥
അസോ ഐസാ ഭഗവദ്ഭക്ത । ജോ യേ സംസാരീം വിരക്ത ।
തയാസ മാനിതീ മുക്ത । സാധുജന ॥ ൩൩ ॥
ത്യാചേ ഭക്തീചേം കൌതുക । തയാനവ പ്രസാദിക ।
സഹജ ബോലതാം വിവേക । പ്രഗട ഹോയ ॥ ൩൪ ॥
ഐകാ കവിത്വലക്ഷണ । കേലേംച കരൂം നിരൂപണ ।
ജേണേ നിവേ അംതഃകര്ണ । ശ്രോതയാംചേം ॥ ൩൫ ॥
കവിത്വ അസാവേം നിര്മള । കവിത്വ അസാവേം സരള ।
കവിത്വ അസാവേം പ്രാംജള । അന്വയാചേം ॥ ൩൬ ॥
കവിത്വ അസാവേം ഭക്തിബളേം । കവിത്വ അസാവേം അര്ഥാഗളേം ।
കവിത്വ അസാവേം വേഗളേം । അഹംതേസീ ॥ ൩൭ ॥
കവിത്വ അസാവേം കീര്തിവാഡ । കവിത്വ അസാവേം രമ്യ ഗോഡ ।
കവിത്വ അസാവേം ജാഡ । പ്രതാപവിഷീം ॥ ൩൮ ॥
കവിത്വ അസാവേം സോപേം । കവിത്വ അസാവേം അല്പരൂപേം ।
കവിത്വ അസാവേം സുല്ലപേം । ചരണബംദ ॥ ൩൯ ॥
മൃദു മംജുള കോമള । ഭവ്യ അദ്ഭുത വിശാള ।
ഗൌല്യ മാധുര്യ രസാള । ഭക്തിരസേം ॥ ൪൦ ॥
അക്ഷരബംദ പദബംദ । നാനാ ചാതുര്യ പ്രബംദ ।
നാനാ കൌശല്യതാ ഛംദബംദ । ധാടീ മുദ്രാ അനേക ॥ ൪൧ ॥
നാനാ യുക്തീ നാനാ ബുദ്ധീ । നാനാ കളാ നാനാ സിദ്ധീ ।
നാനാ അന്വയേ സാധീ । നാനാ കവിത്വ ॥ ൪൨ ॥
നാനാ സാഹിത്യ ദൃഷ്ടാംത । നാനാ തര്ക ധാത മാത ।
നാനാ സംമതീ സിദ്ധാംത । പൂര്വപക്ഷേംസീം ॥ ൪൩ ॥
നാനാ ഗതീ നാനാ വിത്പത്തീ । നാനാ മതീ നാനാ സ്ഫുര്തി ।
നാനാ ധാരണാ നാനാ ധൃതീ । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൪൪ ॥
ശംകാ ആശംകാ പ്രത്യോത്തരേം । നാനാ കാവ്യേം ശാസ്ത്രാധാരേം ।
തുടേ സംശയേ നിര്ധാരേം । ദിര്ധാരിതാം ॥ ൪൫ ॥
നാനാ പ്രസംഗ നാനാ വിചാര । നാനാ യോഗ നാനാ വിവര ।
നാനാ തത്വചര്ചാസാര । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൪൬ ॥
നാനാ സാധനേം പുരശ്ചരണേം । നാനാ തപേം തീര്ഥാടണേം ।
നാനാ സംദേഹ ഫേഡണേം । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൪൭ ॥
ജേണേം അനുതാപ ഉപജേം । ജേണേം ലോകിക ലാജേ ।
ജേണേം ജ്ഞാന ഉമജേ । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൪൮ ॥
ജേണേം ജ്ഞാന ഹേം പ്രബളേ । ജേണേം വൃത്തീ ഹേ മാവളേം ।
ജേണേം ഭക്തിമാര്ഗ കളേ । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൪൯ ॥
ജേണേം സദ്ബുദ്ധി തുടേ । ജേണേം ഭവസിംധു ആടേ ।
ജേണേം ഭഗവംത പ്രഗടേ । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൫൦ ॥
ജേണേം സദ്ബുദ്ധി ലാഗേ । ജേണേം പാഷാംഡ ഭംഗേ ।
ജേണേം വിവേക ജാഗേ । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൫൧ ॥
ജേണേം സദ്വസ്തു ഭാസേ । ജേണേം ഭാസ ഹാ നിരസേ ।
ജേണേം ഭിന്നത്വ നാസേ । യാ നാവ കവിത്വ ॥ ൫൨ ॥
ജേണേം ഹോയേ സമാധാന । ജേണേം തുടേ സംസാരബംധന ।
ജയാ മാനിതീ സജ്ജന । തയാ നാവ കവിത്വ ॥ ൫൩ ॥
ഐസേം കവിത്വലക്ഷണ । സാംഗതാം തേം അസാധാരണ ।
പരംതു കാംഹീംയേക നിരൂപണ । ബുഝാവയാ കേലേം ॥ ൫൪ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ കവിത്വകലാ നിരൂപണ സമാസ തിസരാ ॥
സമാസ ചൌഥാ : കീര്തന ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
കലയുഗീം കീര്തന കരാവേം । കേവള കോമള കുശള ഗാവേം ।
കഠീണ കര്കശ കുര്ടേം സാംഡാവേം । യേകീകഡേ ॥ ൧ ॥
ഖടഖട ഖുംടൂന ടാകാവീ । ഖളഖള ഖളാംസീം ന കരാവീ ।
ഖരേം ഖോടേം ഖവളോം നേദാവീ । വൃത്തി ആപുലീ ॥ ൨ ॥
ഗര്വഗാണേം ഗാഊം നയേ । ഗാതാം ഗാതാം ഗളോം നയേ ।
ഗോപ്യ ഗുജ ഗര്ജോം നയേ । ഗുണ ഗാവേ ॥ ൩ ॥
ഘഷ്ടണീ ഘിസണീ ഘസ്മരപണേം । ഘസര ഘസരൂം ഘസാ ഖാണേം ।
ഘുമഘുമോം ചി ഘുമണേം । യോഗ്യ നവ്ഹേ ॥ ൪ ॥
നാനാ നാമേ ഭഗവംതാചീം । നാനാ ധ്യാനേം സഗുണാചീം ।
നാനാ കീര്തനേം കീര്തീചീം । അദ്ഭുത കരാവീം ॥ ൫ ॥
ചകചക ചുകാവേനാ । ചാട ചാവട ചളാവേനാ ।
ചരചര ചുരചുര ലാഗേനാ । ഐസേം കരാവേം ॥ ൬ ॥
ഛളഛള ഛളണാ കരൂം നയേ । ഛളിതാം ഛളിതാം ഛളോം നയേം ।
ഛളണേം ഛളണാ കരൂം നയേ । കോണീയേകാചീ ॥ ൭ ॥
ജി ജി ജി ജി മ്ഹണാവേനാ । ജോ ജോ ജാഗേ തോ തോ പാവനാ ।
ജപജപോം ജനീംജനാര്ദനാ । സംതുഷ്ട കരാവേം ॥ ൮ ॥
ഝിരപേ ഝരേ പഝരേ ജള । ഝളകേ ദുരുനീ ഝളാള ।
ഝഡഝഡാം ഝളകതീ സകള । പ്രാണീ തേഥേം ॥ ൯ ॥
യാ യാ യാ യാ മ്ഹണാവേം നലഗേ । യാ യാ യാ യാ ഉപാവ നലഗേ ।
യാ യാ യാ യാ കാംഹീം ച നലഗേ । സുബുദ്ധാസീ ॥ ൧൦ ॥
ടക ടക ടക കരൂം നയേ । ടാളാടാളീ ടികോം നയേ ।
ടമ ടമ ടമ ടമ ലാഊം നയേ । കംടാളവാണീ ॥ ൧൧ ॥
ഠസ ഠോംബസ ഠാകാവേനാ । ഠക ഠക ഠക കരാവേനാ ।
ഠാകേം ഠമകേം ഠസാവേനാ । മൂര്തിധ്യാന ॥ ൧൨ ॥
ഡളമള ഡളമള ഡകോം നയേ । ഡഗമഗ ഡഗമഗ കാമാ നയേ ।
ഡംഡള ഡംഡള ചുകോം നയേ । ഹേംകാഡപണേം ॥ ൧൩ ॥
ഢിസാള ഢാലാ ഢളതീ കുംചേ । ഢോബളാ ഢസകണ ഡുലേ നാചേ ।
ഢളേചിനാ ഢിഗഢിഗാംചേ । കംടാളവാണേ ॥ ൧൪ ॥
നാനാ നേടക നാഗര । നാനാ നമ്ര ഗുണാഗര ।
നാനാ നേമക മധുര । നേമസ്ത ഗാണേം ॥ ൧൫ ॥
താള തുംബരേ താനമാനേം । താളബദ്ധ തംതഗാണേം ।
തൂര്ത താര്കിക തനേം മനേം । തല്ലിന ഹോതീ ॥ ൧൬ ॥
ഥര്ഥരാം ഥരകതീ രോമാംച । ഥൈ ഥൈ ഥൈ സ്വരേം ഉംച।
ഥിരഥിര ഥിരാവേ നാച । പ്രേമള ഭക്താംചാ ॥ ൧൭ ॥
ദക്ഷദാക്ഷണ്യ ദാടലേം । ബംദേം പ്രബംദേം കോംദാടലേം ।
ദമദമ ദുമദുമോം ലാഗലേം । ജഗദംതര ॥ ൧൮ ॥
ധൂര്ത തൂര്ത ധാവോന ആലാ । ധിംഗബുദ്ധീനേം ധിംഗ ജാലാ ।
ധാകേം ധാകേം ധോകലാ । രംഗ അവഘാ ॥ ൧൯ ॥
നാനാ നാടക നേടകേം । നാനാ മാനേം തുകേം കൌതുകേം ।
നാനാ നേമക അനേകേം । വിദ്യാപാത്രേം ॥ ൨൦ ॥
പാപ പളോന ഗേലേം ദുരീ । പുണ്യ പുഷ്കള പ്രഗടേ വരീ ।
പരതരതോ പരേ അംതരീം । ചടക ലാഗേ ॥ ൨൧ ॥
ഫുകട ഫാകട ഫടവണേം നാഹീം । ഫടകള ഫുഗഡീ പിംഗാ നാഹീം ।
ഫികേം ഫസകട ഫോല നാഹീം । ഭകാധ്യാ നിംദാ ॥ ൨൨ ॥
ബരേം ബരേം ബരേം മ്ഹണതീ । ബാബാ ബാബാ ഉദംഡ കരിതീ ।
ബളേം ബളേംചി ബളാവിതീ । കഥേലാഗീം ॥ ൨൩ ॥
ഭലാ ഭലാ ഭലാ ലോകീം । ഭക്തിഭാവേം ഭവ്യ അനേകീം ।
ഭൂഷണ ഭാവിക ലോകീം । പരോപകാരേം ॥ ൨൪ ॥
മാനേല തരീ മാനാവേം മനേം । മത്ത ന വ്ഹാവേം മമതേനേം ।
മീ മീ മീ മീ ബഹുത ജനേം । മ്ഹണിജേത ആഹേ ॥ ൨൫ ॥
യേകേം ടോകത യേകാംപാസീം । യേഊം യേഊം യേതീ ഝഡേസീം ।
യാ യാ യാ യാ അസേ തയാസീ । മ്ഹണാവേം നലഗേ ॥ ൨൬ ॥
രാഗ രംഗ രസാള സുരംഗേം । അംതര സംഗിത രാഗേം ।
രത്നപരീക്ഷാ രത്നാമാഗേം । ധാംവതീ ലോക ॥ ൨൭ ॥
ലവലവാം ലവതീ ലോചന । ലകലകാം ലകലേം മന ।
ലപലപോം ലപതീ ജന । ആവഡീനേം ॥ ൨൮ ॥
വചനേം വാഉഗീം വദേനാ । വാവരേവിവരേ വസേനാ ।
വഗത്രുത്വേം നിവവീ ജനാ । വിനിത ഹൌനീ॥ ൨൯॥
സാരാസാര സമസ്താംലാ । സികഊം സികഊം ജനാലാ।
സാഹിത സംഗിത സജ്ജനാലാ । ബരേം വാടേ ॥ ൩൦ ॥
ഖരേംഖോടേം ഖരേം വാടലേം । ഖര്ഖര ഖുര്ഖുര ഖുംടലേം ।
ഖോടേം ഖോടേപണേം ഗേലേം। ഖോടേം മ്ഹണോനിയാം ॥൩൧ ॥
ശാഹാണേ ശോധിതാം ശോധേനാ । ശാസ്ത്രാര്ഥ ശ്രൃതീ ബോധേനാ ।
ശുക ശാരികാശമേനാ । ശബ്ദ തയാചാ ॥ ൩൨ ॥
ഹരുഷേം ഹരുഷേം ഹാസിലാ । ഹാഹാഹോഹോനേം ഭുലലാ ।
ഹിത ഹോഈനാ തയാലാ । പരത്രീചേം ॥ ൩൩ ॥
ലക്ഷാവേം ലക്ഷിതാം അലക്ഷീം । ലക്ഷിലേം ലോചനാതേം ലക്ഷീ ।
ലംഗലേം ലയേതേം അലക്ഷീ । വിഹിംഗമമാര്ഗേം ॥ ൩൪॥
ക്ഷേത്ര ക്ഷേത്രജ്ഞ ക്ഷോഭതോ । ക്ഷമാ ക്ഷമൂന ക്ഷ്മവിതോ ।
ക്ഷ്മണേം ക്ഷോഭണേം ക്ഷേത്രജ്ഞ തോ । സര്വാം ഠാഈം ॥ ൩൫ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ കീര്തന ലക്ഷണ നിരൂപണ സമാസ ചൌഥ്രാ ॥
സമാസ പാംചവാ : ഹരികഥാ ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
മാഗാം ഹരികഥേചേം ലക്ഷണ । ശ്രോതീം കേലാ ഹോതാ പ്രസ്ന ।
സാവധ ഹോഊന വിചക്ഷണ । പരിസോന ആതാം ॥ ൧ ॥
ഹരികഥാ കൈസീ കരാവീ । രംഗേം കൈസീ ഭരാവീ ।
ജേണേം പാവിജേ പദവീ । രഘുനാഥകൃപേചീ ॥ ൨ ॥
സോനേം ആണി പരിമളേ । യുക്ഷദംഡാ ലാഗതീ ഫളേം ।
ഗൌല്യ മാധുര്യ രസാളേം । തരീ തേ അപൂര്വതാ ॥ ൩ ॥
തൈസാ ഹരിദാസ ആണി വിരക്ത । ജ്ഞാതാ ആണി പ്രേമള ഭക്ത ।
വിത്പന്ന ആണി വാദരഹിത । തരീ ഹേഹി അപൂര്വതാ ॥ ൪ ॥
രാഗജ്ഞാനീ താളജ്ഞാനീ । സകളകളാ ബ്രഹ്മജ്ഞാനീ ।
നിരാഭിമാനേം വര്തേ ജനീം । തരീ ഹേഹി അപൂര്വതാ ॥ ൫ ॥
മഛര നാഹീം ജയാസീ । ജോ അത്യംത പ്രിയേ സജ്ജനാസീ ।
ചതുരാംഗ ജാണേം മാനസീം । അംതരനിഷ്ഠ ॥ ൬ ॥
ജയംത്യാദികേം നാനാ പര്വേം । തീര്ഥേം ക്ഷേത്രേം ജേം അപൂര്വേം ।
ജേഥേം വസിജേ ദേവാധിദേവേം । സാമര്ഥ്യരൂപേം ॥ ൭ ॥
തയാ തിര്ഥാതേം ജേ ന മാനിതീ । ശബ്ദജ്ഞാനേം മിഥ്യാ മ്ഹണതീ ।
തയാ പാമരാം ശ്രീപതീ । ജോഡേല കൈംചാ ॥ ൮ ॥
നിര്ഗുണ നേലേം സംദേഹാനേം । സഗുണ നേലേം ബ്രഹ്മജ്ഞാനേം ।
ദോഹികഡേ അഭിമാനേം । വോസ കേലേം ॥ ൯ ॥
പുഢേം അസതാം സഗുണമൂര്തീ । നിര്ഗുണകഥാ ജേ കരിതീ ।
പ്രതിപാദൂന ഉഛേദിതീ । തേചി പഢതമൂര്ഖ ॥ ൧൦ ॥
ഐസീ ന കീജേ ഹരികഥാ । അംതര പഡേ ഉഭയേ പംഥാ ।
പരിസ ലക്ഷണേം ആതാം । ഹരികഥേചീം ॥ ൧൧ ॥
സഗുണമൂര്തീപുഢേം ഭാവേം । കരുണാകീര്തന കരാവേം ।
നാനാധ്യാനേം വര്ണാവേം । പ്രതാപകീര്തീതേം । ൧൨ ॥
ഐസേം ഗാതാം സ്വഭാവേം । രസാള കഥാ വോഢവേ ।
സര്വാംതരീം ഹേലാവേ । പ്രേമസുഖ ॥ ൧൩ ॥
കഥാ രചായാചീ ഖൂണ । സഗുണീം നാണാവേം നിര്ഗുണ ।
ന ബോലാവേ ദോഷ ഗുണ । പുഢിലാംചേ കദാ ॥ ൧൪ ॥
ദേവാചേം വര്ണാവേം വൈഭാവ । നാനാ പ്രകാരേം മഹത്ത്വ ।
സഗുണീം ഠേഉനിയാം ഭാവ । ഹരികഥാ കരാവീ ॥ ൧൫ ॥
ലാജ സാംഡൂന ജനാചീ । ആസ്ഥാ സാംഡൂന ധനാചീ ।
നീച നവീ കീര്തനാചീ । ആവഡീ ധരാവീ ॥ ൧൬ ॥
നമ്ര ഹോഊന രാജാംഗണീം । നിഃശംക ജാവേം ലോടാംഗണീ ।
കരതാളികാ നൃത്യ വാണീം । നാമഘോഷേം ഗര്ജാവേം ॥ ൧൭ ॥
യേകാംചീ കീര്തി യേകാപുഢേം । വര്ണിതാം സാഹിത്യ ന പഡേ ।
മ്ഹണോനിയാം നിവാഡേ । ജേഥീല തേഥേം ॥ ൧൮ ॥
മൂര്തീ നസ്താം സഗുണ । ശ്രവണീം ബൈസലേ സാധുജന ।
തരീ അദ്വൈതനിരൂപണ । അവശ്യ കരാവേം ॥ ൧൯ ॥
നാഹീം മൂര്തീ നാഹീം സജ്ജന । ശ്രവണീം ബൈസലേ ഭാവിക ജന ।
തരീ കരാവേം കീര്തന । പ്രസ്താവിക വൈരാഗ്യ ॥ ൨൦ ॥
ശ്രുംഘാരിക നവരസിക । യാമധേം സാംഡാവേം യേക ।
സ്ത്രിയാദികാംചേം കൌതുക । വര്ണും നയേ കീം ॥ ൨൧ ॥
ലാവണ്യ സ്ത്രിയാംചേം വര്ണിതാം । വികാര ബാധിജേ തത്വതാ ।
ധാരിഷ്ടാപാസൂന ശ്രോതാ । ചളേ തത്കാള ॥ ൨൨ ॥
മ്ഹണഊന തേം തജാവേം । ജേം ബാധക സാധകാം സ്വഭാവേം ।
ഘേതാം അംതരീം ഠസാവേം । ധ്യാന സ്ത്രിയാംചേം ॥ ൨൩ ॥
ലാവണ്യ സ്ത്രിയാംചേം ധ്യാന । കാമാകാര ജാലേം മന ।
കൈചേം ആഠവേല ധ്യാന । ഈശ്വരാചേം ॥ ൨൪ ॥
സ്ത്രീ വര്ണിതാം സുഖാവലാ । ലാവണ്യാചേ ഭരീം ഭരലാ ।
തോ സ്വയേം ജാണാവാ ചേവലാ । ഈശ്വരാപാസുനീ ॥ ൨൫ ॥
ഹരികഥേസീ ഭാവബളേം । ഗേലാ രംഗ തോ തുംബളേ ।
നിമിഷ്യ യേക ജരീ ആകളേ । ധ്യാനീം പരമാത്മാ ॥ ൨൬ ॥
ധ്യാനീം ഗുംതലേം മന । കൈചേം ആഠവേല ജന ।
നിശംക നിര്ല്ലജ കീര്തന । കരിതാം രംഗ മാജേ ॥ ൨൭ ॥
രാഗജ്ഞാന താളജ്ഞാന । സ്വരജ്ഞാനേംസീം വിത്പന്ന ।
അര്ഥാന്വയാചേം കീര്തന । കരൂം ജാണേ ॥ ൨൮ ॥
ഛപന്ന ഭാഷാ നാനാ കളാ । കംഠമാധുര്യ കോകിളാ ।
പരീ തോ ഭക്തിമാര്ഗ വേഗളാ । ഭക്ത ജാണതീ ॥ ൨൯ ॥
ഭക്താംസ ദേവാചേം ധ്യാന । ദേവാവാംചൂന നേണേം അന്ന ।
കളാവംതാംചേം ജേം മന । തേം കളാകാര ജാലേം ॥ ൩൦ ॥
ശ്രീഹരിവീണ ജേ കളാ । തേചി ജാണാവീ അവകളാ ।
ദേവാസ സാംഡൂന വേഗളാ । പ്രത്യക്ഷ പഡിലാ ॥ ൩൧ ॥
സര്പീം വേഢിലേം ചംദനാസീ । നിധാനാആഡ വിവസീ ।
നാനാ കളാ ദേവാസീ । ആഡ തൈസ്യാ ॥ ൩൨ ॥
സാംഡൂന ദേവ സര്വജ്ഞ । നാദാമധ്യേം വ്ഹാവേം മഗ്ന ।
തേം പ്രത്യക്ഷ വിഘ്ന । ആഡവേം ആലേം ॥ ൩൩ ॥
യേക മന ഗുംതലേം സ്വരീം । കോണേം ചിംതാവാ ശ്രീഹരീ ।
ബളേംചി ധരുനിയാം ചോരീം । ശുശ്രൃഷാ ഘേതലീ ॥ ൩൪ ॥
കരിതാം ദേവാചേം ദര്ശന । ആഡവേം ആലേം രാഗജ്ഞാന ।
തേണേം ധരുനിയാം മന । സ്വരാമാഗേം നേലേം ॥ ൩൫ ॥
ഭേടോം ജാതാം രാജദ്വാരീം । ബളേംചി ധരിലാ ബേഗാരീ ।
കളാവംതാം തൈസീ പരീ । കളേനേം കേലീ ॥ ൩൬ ॥
മന ഠേഊന ഈശ്വരീം । ജോ കോണീ ഹരികഥാ കരീ ।
തോചി യേ സംസാരീം । ധന്യ ജാണാ ॥ ൩൭ ॥
ജയാസ ഹരികഥേചീ ഗോഡീ । ഉഠേ നീച നവീ ആവഡീ ।
തയാസ ജോഡലീ ജോഡീ । സര്വോത്തമാചീ ॥ ൩൮ ॥
ഹരികഥാ മാംഡലീ ജേഥേം । സര്വ സാംഡൂന ധാവേ തേഥേം ।
ആലസ്യ നിദ്രാ ദവഡൂന സ്വാര്ഥേം । ഹരികഥേസി സാദര ॥ ൩൯ ॥
ഹരിഭക്താംചിയേ ഘരീം । നീച കൃത്യ അംഗികാരീ ।
സാഹേഭൂത സര്വാംപരീം । സാക്ഷപേം ഹോയേ ॥ ൪൦ ॥
യാ നാവാചാ ഹരിദാസ । ജയാസി നാമീം വിശ്വാസ ।
യേഥൂന ഹാ സമാസ । സംപൂര്ണ ജാലാ ॥ ൪൧ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ഹരികഥാലക്ഷണനിരൂപണ സമാസ പാംചവാ ॥
സമാസ സഹാവാ : ചാതുര്യ ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
രൂപ ലാവണ്യ അഭ്യാസിതാം ന യേ । സഹജഗുണാസ ന ചലേ ഉപായേ ।
കാംഹീം തരീ ധരാവീ സോയേ । അഗാംതുക ഗുണാചീ ॥ ൧ ॥
കാളേം മാണുസ ഗോരേം ഹോയേനാ । വനാളാസ യേത്ന ചാലേനാ ।
മുക്യാസ വാചാ ഫുടേനാ । ഹാ സഹജഗുണ ॥ ൨ ॥
ആംധളേം ഡോളസ ഹോയേനാ । ബധിര തേം ഐകേനാ ।
പാംഗുള പായേ ഘേഇനാ । ഹാ സഹജഗുണ ॥ ൩ ॥
കുരൂപതേചീം ലക്ഷണേം । കിതീ മ്ഹണോനി സാംഗണേം ।
രൂപ ലാവണ്യ യാകാരണേം । പാലടേനാ ॥ ൪ ॥
അവഗുണ സോഡിതാം ജാതീ । ഉത്തമ ഗുണ അഭാസിതാം യേതീ ।
കുവിദ്യാ സാംഡൂന സികതീ । ശാഹാണേ വിദ്യാ ॥ ൫ ॥
മൂര്ഖപണ സാംഡിതാം ജാതേം । ശാഹാണപണ സികതാം യേതേം ।
കാരബാര കരിതാം ഉമജതേം । സകള കാംഹീം ॥ ൬ ॥
മാന്യതാ ആവഡേ ജീവീം । തരീ കാം ഉപേക്ഷാ കരാവീ ।
ചാതുര്യേംവിണ ഉംച പദവീ । കദാപീ നാഹീം ॥ ൭ ॥
ഐസീ പ്രചീത യേതേ മനാ । തരീ കാം സ്വഹിത കരാനാ ।
സന്മാര്ഗേം ചാലതാം ജനാം । സജ്ജനാ മാനേ ॥ ൮ ॥
ദേഹേ നേടകേം ശ്രുംഘാരിലേം । പരീ ചാതുര്യേംവിണ നാസലേം ।
ഗുണേംവിണ സാജിരേം കേലേം । ബഷ്കള ജൈസേം ॥ ൯ ॥
അംതര്കളാ ശ്രൃംഘാരാവീ । നാനാപരീ ഉമജവാവീ ।
സംപദാ മേളഊന ഭോഗാവീ । സാവകാസ ॥ ൧൦ ॥
പ്രേത്ന കരീനാ സികേനാ । ശരീര തേംഹി കഷ്ടവിനാ ।
ഉത്തമ ഗുണ ഘേഈനാ । സദാകോപീ ॥ ൧൧ ॥
ആപണ ദുസര്യാസ കരാവേം । തേം ഉസിണേം സവേംചി ഘ്യാവേം ।
ജനാ കഷ്ടവിതാം കഷ്ടാവേം । ലാഗേല ബഹു ॥ ൧൨ ॥
ന്യായേം വര്തേല തോ ശഹാണാ । അന്യാഇ തോ ദൈന്യവാണാ ।
നാനാ ചാതുര്യാച്യാ ഖുണാ । ചതുര ജാണേ ॥ ൧൩ ॥
ജേം ബഹുതാംസ മാനലേം । തേം ബഹുതീം മാന്യ കേലേം ।
യേര തേം വേര്ഥചി ഗേലേം । ജഗനിംദ്യ ॥ ൧൪ ॥
ലോക ആപണാസി വോളാവേ । കിംവാ ആവഘേച കോംസളാവേ ।
ആപണാസ സമാധാന ഫാവേ । ഐസേം കരാവേം ॥ ൧൫ ॥
സമാധാനേം സമാധാന വാഢേ । മിത്രിനേം മിത്രി ജോഡേ ।
മോഡിതാം ക്ഷണമാത്രേം മോഡേ । ബരേപണ ॥ ൧൬ ॥
അഹോ കാംഹോ അരേ കാഅംരേ । ജനീം ഐകിജേതേം കിം തേ ।
കളത അസതാംച കാം രേ । നികാമീപന ॥ ൧൭ ॥
ചാതുര്യേം ശ്രുംഘാരേ അംതര । വസ്ത്രേം ശ്രുംഘാരേ ശരീര ।
ദോഹിമധേം കോണ ഥോര । ബരേം പാഹാ ॥ ൧൮ ॥
ബാഹ്യാകാര ശ്രുംഗാരിലേം । തേണേം ലോകാംച്യാ ഹാതാസി കായേ ആലേം ।
ചാതുര്യേം ബഹുതാംസീ രക്ഷിലേം । നാനാ പ്രകാരേം ॥ ൧൯ ॥
ബരേം ഖാവേം ബരേം ജേവാവേം । ബരേം ല്യാവേം ബരേം നേസാവേം ।
സമസ്തീം ബരേം മ്ഹണാവേം । ഐസീ വാസനാ ॥ ൨൦ ॥
തനേം മനേം ഝിജാവേം । തേണേം ഭലേ മ്ഹണോന ഘ്യാവേം ।
ഉഗേം ചി കല്പിതാം സിണാവേം । ലാഗേല പുഢേം ॥ ൨൧ ॥
ലോകീം കാര്യഭാഗ ആഡേ । തോ കാര്യഭാഗ ജേഥേം ഘഡേ ।
ലോക സഹജചി വോഢേ । കാമാസാഠീം ॥ ൨൨ ॥
മ്ഹണോന ദുരര്യാസ സുഖീ കരാവേം । തേണേം ആപണ സുഖീ വ്ഹാവേം ।
ദുസര്യാസ കഷ്ടവിതാം കഷ്ടാവേം । ലാഗേല സ്വയേം ॥ ൨൩ ॥
ഹേം തോം പ്രഗടചി ആഹേ । പാഹില്യാവിണ കാമാ നയേ ।
സമജണേം ഹാ ഉപായേ । പ്രാണീമാത്രാസീ ॥ ൨൪ ॥
സമജലേ ആണി വര്തലേ । തേചി ഭാഗ്യപുരുഷ ജാലേ ।
യാവേഗളേ ഉരലേ । തേം കരംടേ പുരുഷ ॥ ൨൫ ॥
ജിതുകാ വ്യാപ തിതുകേം വൈഭവ । വൈഭവാസാരിഖാ ഹാവഭാവ ।
സമജലേ പാഹിജേ ഉപാവ । പ്രഗടചി ആഹേ ॥ ൨൬ ॥
ആളസേം കാര്യേഭാഗ നാസതോ । സാക്ഷേപ ഹോത ഹോത ഹോതോ ।
ദിസതേ ഗോഷ്ടീ കളേനാ തോ । ശാഹാണാ കൈസാ ॥ ൨൭ ॥
മിത്രി കരിതാം ഹോതേം കൃത്യ । വൈര കരിതാം ഹോതോ മൃത്യു ।
ബോലിലേം ഹേം സത്യ കിം അസത്യ । വോളഖാവേം ॥ ൨൮ ॥
ആപണാസ ശാഹാണേം കരൂം നേണേം । ആപലേം ഹിത ആപണ നേണേം ।
ജനീം മൈത്രി രാഖോം നേണേ । വൈര കരീ ॥ ൨൯ ॥
ഐസേ പ്രകാരീചേ ജന । ത്യാസ മ്ഹണാവേം അജ്ഞാന ।
തയാപാസീം സമാധാന । കോണ പാവേ ॥ ൩൦ ॥
ആപണ യേകായേകീ യേകലാ । സൃഷ്ടീംത ഭാംഡത ചാലിലാ ।
ബഹുതാംമധ്യേം യേകല്യാലാ । യേശ കൈചേം ॥ ൩൧ ॥
ബഹുതാംചേ മുഖീ ഉരാവേം । ബഹുതാംചേ അംതരീം ഭരാവേം ।
ഉത്തമ ഗുണീം വിവരാവേം । പ്രാണീമാത്രാസീ ॥ ൩൨ ॥
ശാഹാണേ കരാവേ ജന । പതിത കരാവേ പാവന ।
സൃഷ്ടിമധേം ഭഗവദ്ഭജന । വാഢവാവേം ॥ ൩൩ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ചാതുര്യേലക്ഷണനിരൂപണ സമാസ സഹാവാ ॥
സമാസ സാതവാ : യുഗധര്മ നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
നാനാ വേശ നാനാ ആശ്രമ । സര്വാംചേം മൂള ഗൃഹസ്ഥാശ്രമ ।
ജേഥേം പാവതീ വിശ്രാമ । ത്രൈലോക്യവാസീ ॥ ൧ ॥
ദേവ ഋഷീ മുനീ യോഗീ । നാനാ താപസീ വീതരാഗീ ।
പിതൃആദികരൂന വിഭാഗീ । അതീത അഭ്യാഗത ॥ ൨ ॥
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമീം നിര്മാണ ജാലേ । ആപലാ ആശ്രമ ടാകൂന ഗേലേ ।
പരംതു ഗൃഹസ്ഥാഗൃഹീം ഹിംഡോം ലാഗലേ । കീര്തിരൂപേം ॥ ൩ ॥
യാകാരണേം ഗൃഹസ്ഥാശ്രമ । സകളാമധേം ഉത്തമോത്തമ ।
പരംതു പാഹിജേ സ്വധര്മ । ആണീ ഭൂതദയാ ॥ ൪ ॥
ജേഥേം ശഡകര്മേം ചാലതീ । വിധ്യോക്ത ക്രിയാ ആചരതീ ।
വാഗ്മാധുര്യേം ബോലതീ । പ്രാണീമാത്രാസീ ॥ ൫ ॥
സര്വപ്രകാരേം നേമക । ശാസ്ത്രോക്ത കരണേം കാംഹീംയേക ।
ത്യാഹിമധ്യേം അലോലിക । തോ ഹാ ഭക്തിമാര്ഗ ॥ ൬ ॥
പുരശ്ചരണീ കായാക്ലേസീ । ദൃഢവ്രതീ പരമ സായാസീ ।
ജഗദീശാവേഗളേം ജയാസീ । ഥോര നാഹീം ॥ ൭ ॥
കായാ വാചാ ജീവേം പ്രാണേം । കഷ്ടേ ഭഗവംതാകാരണേം ।
മനേം ഘേതലേം ധരണേം । ഭജനമാര്ഗീം ॥ ൮ ॥
ഐസാ ഭഗവംതാചാ ഭക്ത । വിശേഷ അംതരീം വിരക്ത ।
സംസാര സാംഡൂന ഝാലാ മുക്ത । ദേവാകാരണേം ॥ ൯ ॥
അംതരാപാസൂന വൈരാഗ്യ । തേംചി ജാണാവേം മഹദ്ഭാഗ്യ ।
ലോലംഗതേയേവഢേം അഭാഗ്യ । ആണീക നാഹീം ॥ ൧൦ ॥
രാജേ രാജ്യ സാംഡൂന ഗേലേ । ഭഗവംതാകാരണേം ഹിംഡലേം ।
കീര്തിരൂപേം പാവന ജാലേ । ഭൂമംഡളീം ॥ ൧൧ ॥
ഐസാ ജോ കാം യോഗേശ്വര । അംതരീം പ്രത്യയാചാ വിചാര ।
ഉകലൂം ജാണേ അംതര । പ്രാണീമാത്രാംചേം । ൧൨ ॥
ഐസീ വൃത്തി ഉദാസീന । ത്യാഹിവരീ വിശേഷ ആത്മജ്ഞാന ।
ദര്ശനമാത്രേം സമാധാന । പാവതീ ലോക ॥ ൧൩ ॥
ബഹുതാംസീ കരീ ഉപായേ । തോ ജനാച്യാ വാട്യാ ന യേ ।
അഖംഡ ജയാചേ ഹൃദയേ । ഭഗവദ്രൂപ ॥ ൧൪ ॥
ജനാസ ദിസേ ഹാ ദുശ്ചിത । പരീ തോ ആഹേ സാവചിത ।
അഖംഡ ജയാചേം ചിത്ത । പരമേശ്വരീം ॥ ൧൫ ॥
ഉപാസനാമൂര്തിധ്യാനീം । അഥവാ ആത്മാനുസംധാനീം ।
നാഹിം തരീ ശ്രവണമനനീം । നിരംതര ॥ ൧൬ ॥
പൂര്വജാംച്യാ പുണ്യകോടീ । സംഗ്രഹ അസില്യാ ഗാംഠീം ।
തരീച ഐസീയാചീ ഭേടീ । ഹോയേ ജനാസീ ॥ ൧൭ ॥
പ്രചീതിവിണ ജേം ജ്ഞാന । തോ ആവഘാചി അനുമാന ।
തേഥേം കൈംചേം പരത്രസാധന । പ്രാണീയാസീ ॥ ൧൮ ॥
യാകാരണേം മുഖ്യ പ്രത്യയേ । പ്രചീതിവിണ കാമ നയേ ।
ഉപായാസാരിഖാ അപായേ । ശാഹാണേ ജാണതീ ॥ ൧൯ ॥
വേഡേം സംസാര സാംഡൂന ഗേലേം । തരീ തേം കഷ്ടകഷ്ടോംചി മേലേം ।
ദോഹികഡേ അംതരലേം । ഇഹലോക പരത്ര ॥ ൨൦ ॥
രാഗേം രാഗേം നിഘോന ഗേലാ । തരീ തോ ഭാംഡഭാംഡോംചി മേലാ ।
ബഹുത ലോക കഷ്ടീ കേലാ । ആപണഹി കഷ്ടീ ॥ ൨൧ ॥
നിഘോന ഗേലാ പരീ അജ്ഞാന । ത്യാചേ സംഗതീ ലാഗലേ ജന ।
ഗുരു ശിഷ്യ ദോഘേ സമാന । അജ്ഞാനരൂപേം ॥ ൨൨ ॥
ആശാവാദീ അനാചാരീ । നിഘോനി ഗേലാ ദേശാംതരീം ।
തരീ തോ അനാചാരചി കരീ । ജനാമധ്യേം ॥ ൨൩ ॥
ഗൃഹീം പോടേവിണ കഷ്ടതീ । കഷ്ടീ ഹോഊന നിഘോന ജാതീ ।
ത്യാസ ഠാഈം ഠാഈം മാരിതീ । ചോരീ ഭരതാം ॥ ൨൪ ॥
സംസാര മിഥ്യാ ഐസാ കളലാ । ജ്ഞാന സമജോന നിഘോന ഗേലാ ।
തേണേം ജന പാവന കേലാ । ആപണാഐസാ ॥ ൨൫ ॥
യേകേ സംഗതീനേം തരതീ । യേകേ സംഗതീനേം ബുഡതീ ।
യാകാരണേം സത്സംഗതീ । ബരീ പാഹാവീ ॥ ൨൬ ॥
ജേഥേം നാഹീം വിവേകപരീക്ഷാ । തേഥേം കൈംചീ അസേല ദീക്ഷാ ।
ഘരോഘരീം മാഗതാം ഭിക്ഷാ । കോഠേംഹി മിളേനാ ॥ ൨൭ ॥
ജോ ദുസര്യാചേം അംതര ജാണേ । ദേശ കാള പ്രസംഗ ജാണേ ।
തയാ പുരുഷാ കായ ഉണേം । ഭൂമംഡളീം ॥ ൨൮ ॥
നീച പ്രാണീ ഗുരുത്വ പാവലാ । തേഥേം ആചാരചി ബുഡാലാ ।
വേദശാസ്ത്രബ്രാഹ്മണാലാ । കോണ പുസേ ॥ ൨൯ ॥
ബ്രഹ്മജ്ഞാനാചാ വിചാരൂ । ത്യാചാ ബ്രാഹ്മണാസീച അധികാരൂ ।
വര്ണാനാം ബ്രഹ്മണോ ഗുരുഃ । ഐസേം വചന ॥ ൩൦ ॥
ബ്രാഹ്മണ ബുദ്ധിപാസൂന ചേവലേ । ആചാരാപാസൂന ഭ്രഷ്ടലേ ।
ഗുരുത്വ സാംഡൂന ജാലേ । ശിഷ്യ ശിഷ്യാംചേ ॥ ൩൧ ॥
കിത്യേക ദാവലമലകാസ ജാതീ। കിത്യേക പീരാസ ഭജതീ ।
കിത്യേക തുരുക ഹോതീ । ആപലേ ഇഛേനേം ॥ ൩൨ ॥
ഐസാ കലയുഗീംചാ ആചാര । കോഠേം രാഹിലാ വിചാര ।
പുഢേം പുഢേം വര്ണസംകര । ഹോണാര ആഹേ ॥ ൩൩ ॥
ഗുരുത്വ ആലേ നീചയാതീ । കാംഹീംയേക വാഢലീ മഹംതീ ।
ശുദ്ര ആചാര ബുഡവിതീ । ബ്രഹ്മണാചാ ॥ ൩൪ ॥
ഹേം ബ്രഹ്മണാസ കളേനാ । ത്യാചീ വൃത്തിച വളേനാ ।
മിഥ്യാ അഭിമാന ഗളേനാ । മൂര്ഖപണാചാ ॥ ൩൫ ॥
രാജ്യ നേലേം മ്ലേംചിം ക്ഷേത്രീം । ഗുരുത്വ നേലേം കുപാത്രീം ।
ആപണ അരത്രീം നാ പരത്രീം । കാംഹീംച നാഹീം ॥ ൩൬ ॥
ബ്രഹ്മണാസ ഗ്രാമണീനേം ബുഡവിലേം। വിഷ്ണൂനേം ശ്രീവത്സ മിരവിലേം ।
ത്യാച വിഷ്ണൂനേം ശ്രാപിലേം । ഫരശരാമേം ॥ ൩൭ ॥
ആമ്ഹീഹി തേചി ബ്രഹ്മണ । ദുഃഖേം ബോലിലേം ഹേം വചന ।
വഡില ഗേലേ ഗ്രാമണീ കരൂന । ആമ്ഹാം ഭോവതേം ॥ ൩൮ ॥
അതാംചേ ബ്രഹ്മണീം കായേ കേലേം । അന്ന മിളേനാ ഐസേം ജാലേം ।
തുമ്ഹാ ബഹുതാംചേ പ്രചിതീസ ആലേം । കിംവാ നാഹീം ॥ ൩൯ ॥
ബരേം വഡിലാംസ കായേ മ്ഹണാവേം । ബ്രഹ്മണാചേം അദൃഷ്ട ജാണാവേം ।
പ്രസ്ംഗേം ബോലിലേം സ്വഭാവേം । ക്ഷ്മാ കേലേം പാഹിജേ ॥ ൪൦॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ യുഗധര്മ നിരൂപണ സമാസ സാതവാ ॥
സമാസ ആഠവാ : അഖംഡ ധ്യാന നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ബരേം ഐസാ പ്രസംഗ ജാലാ । ജാലാ തോ ഹോഊന ഗേലാ।
ആതാം തരീ ബ്രാഹ്മണീം ആപണാലാ । ശാഹാണേ കരാവേം ॥ ൧ ॥
ദേവ പുജാവാ വിമളഹസ്തീം । തേണേം ഭാഗ്യ പാവിജേ സമസ്തീം ।
മൂര്ഖ അഭക്ത വേസ്തീം । ദരിദ്ര ഭോഗിജേ ॥ ൨ ॥
ആധീം ദേവാസവോളഖാവേം । മഗ അനന്യഭാവേം ഭജാവേം ।
അഖംഡ ധ്യാനചി ധരാവേം । സര്വോത്തമാചേം ॥ ൩ ॥
സര്വാംമധേം ജോ ഉത്തമ । തയാ നാവ സര്വോത്തമ ।
ആത്മാനാത്മവിവേകവര്മ । ഠാഈം പാഡാവേം ॥ ൪ ॥
ജാണജാണോം ദേഹ രക്ഷീ । ആത്മാ ദ്രഷ്ടാ അംതരസാക്ഷീ ।
പദാര്ഥമാത്രാസ പരീക്ഷീ । ജാണപണേം ॥ ൫ ॥
തോ സകള ദേഹാമധേം വര്തതോ। ഇംദ്രിയേംഗ്രാമ ചേഷ്ടവിതോ ।
പ്രചിതീനേം പ്രത്യയേ യേതോ । പ്രാണീമാത്രീം ॥ ൬ ॥
പ്രാണീമാത്രീം ജഗദാംതരേം । മ്ഹണോനി രാഖാവീം അംതരേം ।
ദാതാ ഭോക്താ പരസ്പരേം । സകള കാംഹീം ॥ ൭ ॥
ദേവ വര്തതോ ജഗദാംതരീ । തോചി ആപുലേം അംതരീം ।
ത്രൈലോകീംചേ പ്രാണീമാത്രീം । ബരേം പാഹാ ॥ ൮ ॥
മുളീം പാഹാണാര തോ യേകലാ । സകളാം ഠാഈം വിഭാഗലാ ।
ദേഹപ്രകൃതീനേം ജാലാ । ഭിന്ന ഭിന്ന ॥ ൯ ॥
ഭിന്ന ഭാസേം ദേഹാകാരേം । പ്രസ്തുതാ യേകചി അംതരേം ।
ബോലണേം ചാലണേം നിര്ധാരേം । ത്യാസീച ഘഡേ ॥ ൧൦ ॥
ആപുലേ പാരിഖേ സകള ലോക । പക്ഷീ സ്വാപദ പശ്വാദിക ।
കിഡാ മുംഗീ ദേഹധാരക । സകള പ്രാണീ ॥ ൧൧ ॥
ഖേചര ഭൂചര വനചര । നാനാ പ്രകാരേം ജളചര ।
ചത്വാര ഖാണീ വിസ്താര । കിതീ മ്ഹണോന സാംഗാവാ ॥ ൧൨॥
സമസ്ത ജാണീവേനേം വര്തതീ । രോകഡീ പാഹവീ പ്രചിതീ ।
ത്യാചീ ആപുലീ സംഗതീ । അഖംഡ ആഹേ ॥ ൧൩॥
ജഗദാംതരേം വോളലാ ധണീ । കിതീ യേകവടീല പ്രാണീ ।
പരീ തേ വോളായാചീ കരണീ । ആപണാപാസീം ॥ ൧൪ ॥
ഹേം ആപണാകഡേംച യേതേം । രാജീ രാഖിജേ സമസ്തേം ।
ദേഹാസി ബരേം കരാവേം തേം । ആത്മയാസ പാവേ ॥ ൧൫ ॥
ദുര്ജന പ്രാണീ ത്യാംതീല ദേവ । ത്യാചാ ലാതാഡ സ്വഭാവ ।
രാഗാസ ആലാ ജരീ രാവ । തരീ തംഡോം നയേ കീം ॥ ൧൬ ॥
പ്രസംഗീം സാംഡീച കരണേം । പുഢേം വിവേകേം വിവരണേം ।
വിവേക സജ്ജനചി ഹോണേം । സകള ലോകീം ॥ ൧൭ ॥
ആത്മത്വീം ദിസതോ ഭേദ । ഹാ അവഘാചി ദേഹസമംധ ।
യേകാ ജീവനേം നാനാ സ്വാദ । ഔഷധീഭേദേം ॥ ൧൮ ॥
ഗരള ആണി അമൃത ജാലേം । പരീ ആപപണ നാഹീം ഗേലേം ।
സാക്ഷത്വേം ആത്മയാസ പാഹിലേം । പാഹിജേ തൈസേം ॥ ൧൯ ॥
അംതരിനിഷ്ഠ ജോ പുരുഷ । തോ അംതരനിഷ്ഠേനേം വിശേഷ ।
ജഗാമധേം ജോ ജഗദീശ । തോ തയാസ വോളഖേ ॥ ൨൦ ॥
നയനേംചി പാഹാവാ നയേന । മനേം ശോധാവേം മന ।
തൈസാചി ഹാ ഭഗവാന । സകളാം ഘടീം ॥ ൨൧ ॥
തേണേംവിണ കാര്യഭാഗ ആഡേ । സകള കാംഹീം തേണേംചി ഘഡേ ।
പ്രാണീ വിവേകേം പഡാവേ । തേണേംചി യോഗേം ॥ ൨൨ ॥
ജാഗൃതീസ വ്യാപാര ഘഡതോ । സമംധ തയാസീച പഡതോ ।
സ്വപ്നാമധേം ഘഡേ ജോ തോ । യേണേംചി ന്യായേം ॥ ൨൩ ॥
അഖംഡ ധ്യാനാചേം ലക്ഷണ । അഖംഡ ദേവാചേം സ്മരണ ।
യാചേം കളതാം വിവരണ । സഹജചി ഘഡേ ॥ ൨൪ ॥
സഹജ സാംഡൂന സായാസ । ഹാചി കോണീയേക ദോഷ ।
ആത്മാ സാംഡൂന അനാത്മ്യാസ । ധ്യാനീം ധരിതീ ॥ ൨൫ ॥
പരീ തേം ധരിതാംഹി ധരേനാ । ധ്യാനീം യേതീ വേക്തി നാ ।
ഉഗേംചി കഷ്ടതീ മനാ । കാസാവിസ കരൂനീ ॥ ൨൬ ॥
മൂര്തിധ്യാന കരിതാ। സായാസേം । തേഥേം യേകാചേം യേകചി ദിസേ ।
ഭാസോം നയേ തേംചി ഭാസേ । വിലക്ഷണ ॥ ൨൭ ॥
ധ്യാന ദേവാചേം കരാവേം । കിംവാ ദേവാല്യാചേം കരാവേം ।
ഹേംചി ബരേം വിവരാവേം । ആപലേ ഠാഈം ॥ ൨൮ ॥
ദേഹ ദേഉള ആത്മാ ദേവ । കോഠേം ധരൂം പാഹാതാം ഭാവ ।
ദേവ വോളഖോന ജീവ । തേഥേംചി ലാവാവാ ॥ ൨൯ ॥
അംതരനിഷ്ഠാ ധ്യാന ഐസേം । ദംഡകധ്യാന അനാരിസേം ।
പ്രത്യയേവിണ സകള പിസേം । അനുമാനധ്യാന ॥ ൩൦ ॥
അനുമാനേം അനുമാന വാഢേ । ധ്യാന ധരിതാം സവേംചി മോഡേ ।
ഉഗേചി കഷ്ടതീ ബാപുഡേ । സ്ഥൂളധ്യാനേം ॥ ൩൧ ॥
ദേവാസ ദേഹധാരീ കല്പിതീ । തേഥേം നാനാ വികല്പ ഉഠതീ ।
ഭോഗണേം ത്യാഗണേം വിപത്തി । ദേഹയോഗേം ॥ ൩൨ ॥
ഐസേം മനീ ആഠവതേം । വിചാരിതാം ഭലതേംചി ഹോതേം ।
ദിസോം നയേ തേം ദിസതേം । നാനാ സ്വപ്നീം ॥ ൩൩ ॥
ദിസതേം തേം സാംഗതാം ന യേ । ബളേം ഭാവര്ഥ ധരിതാം നയേ ।
സാധക കാസാവിസ ഹോയേ । അംതര്യാമീം ॥ ൩൪ ॥
സാംഗോപാംഗ ഘഡേ ധ്യാന । ത്യാസ സാക്ഷ ആപുലേം മന ।
മനാമധ്യേം വികല്പദര്ശന । ഹോഊംച നയേ ॥ ൩൫ ॥
ഫുടക മന യേകവടിലേം । തേണേം തുടക ധ്യാന കേലേം ।
തേഥേം കോണ സാര്ഥക ജാലേം । പാഹാനാ കാം ॥ ൩൬ ॥
അഖംഡ ധ്യാനേം ന ഘഡേ ഹിത । തരീ തോ ജാണാവാ പതിത ।
ഹാചി അര്ഥ സാവചിത । ബരാ പാഹാവാ ॥ ൩൭ ॥
ധ്യാന ധരിതേം തേം കോണ । ധ്യാനീം ആഠവതേം തേം കോണ ।
ദോനീമധേം അനന്യ ലക്ഷണ । അസിലേം പാഹിജേ ॥ ൩൮ ॥
അനന്യ സഹജചി ആഹേ । സാധക ശോധൂന ന പാഹേ ।
ജ്ഞാനീ തോ വിവരോന രാഹേ । സമാധാനേം ॥ ൩൯ ॥
ഐസീം ഹേ പ്രത്യയാചീ കാമേം । പ്രത്യയേംവിണ ബാധിജേ ഭ്രമേം ।
ലോകദംഡകസംഭ്രമേം । ചാലതീ പ്രാണീ ॥ ൪൦ ॥
ദംഡകധ്യാനാചേം ലക്ഷണ । ധരൂന ബൈസലേം അവലക്ഷണ ।
പ്രമാണ ആഅണി അപ്രമാണ । ബാജാരീ നേണതീ ॥ ൪൧ ॥
മിഥ്യാ സമാചാര ഉഠവിതീ । ബാഉഗ്യാച ബോംബാ ഘാലിതീ ।
മനാംസ ആണിതാം അംതീം । ആവഘേംചി മിഥ്യാ ॥ ൪൨ ॥
കോണീയേക ധ്യാനസ്ത ബൈസലാ । കോണീയേക സികവീ ത്യാലാ ।
മുകുട കാഢൂനി മാള ഘാലാ । മ്ഹണിജേ ബരേം ॥ ൪൩ ॥
മനാചേഥേം കായേ ദുഷ്കാള । ജേ ആഖുഡ കല്പിതീ മാള ।
സാംഗതേ ഐകതേ കേവള । മൂര്ഖ ജാണാവേ ॥ ൪൪ ॥
പ്രത്യക്ഷ കഷ്ട കരാവേ ന ലഗതീ । ദോരേ ഫുലേം ഗുംഫാവീ ന ലഗതീ ।
കല്പനേചീ മാള ഥിടീ കരിതീ । കായേ നിമിത്യ ॥ ൪൫ ॥
ബുധീവിണ പ്രാണീ സകള । തേ തേ അവഘേചി ബാഷ്കള ।
തയാ മുര്ഖാസീം ഖളഖള । കോണേം കരാവീ ॥ ൪൬ ॥
ജേണേം ജൈസാ പരമാര്ഥ കേലാ । തൈസാച പൃഥ്വീവരീ ദംഡക ചാലിലാ ।
സാതാ പാംചാചാ ബളാവലാ । സാഭിമാന ॥ ൪൭ ॥
പ്രത്യയേംവിണ സാഭിമാന । രോഗീ മാരിലേ ഝാംകൂന ।
തേഥേം അവഘാചീ അനുമാന । ജ്ഞാന കൈംചേം ॥ ൪൮ ॥
സര്വ സാഭിമാന സാംഡാവാ । പ്രത്യയേം വിവേക മാംഡാവാ ।
മായാ പൂര്വപക്ഷ ഖംഡാവാ । വിവേകബളേം ॥ ൪൯ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ അഖംഡധ്യാനനിരൂപണനാമ സമാസ ആഠവാ ॥
സമാസ നവവാ : ശാശ്വത നിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
പിംഡാചേം പാഹിലേം കൌതുക । ശോധിലാ ആത്മാനാത്മാ വിവേക ।
പിംഡ അനാത്മാ ആത്മാ യേക । സകള കര്താ ॥ ൧ ॥
ആത്മ്യാസ അനന്യതാ ബോലിലീ । തേ വിവേകേം പ്രത്യയാ ആലീ ।
ആതാം പാഹിജേ സമജലീ । ബ്രഹ്മാംഡരചനാ ॥ ൨ ॥
ആത്മാനാത്മാവിവേക പിംഡീ । സാരാസാരവിചാര ബ്രഹ്മാംഡീ।
വിവരവിവരോം ഹേ ഗോഡീ । ഘേതലീ പാഹിജേ ॥ ൩ ॥
പിംഡ കാര്യ ബ്രഹ്മാംഡ കാരണ । യാചേം കരാവേം വിവരണ ।
ഹേംചി പുഢേം നിരൂപണ । ബോലിലേം അസേ ॥ ൪ ॥
അസാര മ്ഹണിജേ നാസിവംത । സാര മ്ഹണിജേ തേം ശാശ്വത ।
ജയാസ ഹോഈല കല്പാംത । തേം സാര നവ്ഹേ ॥ ൫ ॥
പൃഥ്വീ ജളാപാസൂന ജാലീ । പുഢേം തേ ജളീം മിളാലീ ।
ജളാചീ ഉത്പത്തി വാഢലീ । തേജാപാസുനീ ॥ ൬ ॥
തേ ജള തേജേം ശോഷിലേം । മഹത്തേജേം ആടോന ഗേലേം ।
പുഢേം തേജചി ഉരലേം । സാവകാശ ॥ ൭ ॥
തേജ ജാലേം വായോപാസുനീ । വായോ ഝഡപീ തയാലാഗുനീ ।
തേജ ജാഉനീ ദാടണീ । വായോചീച ജാലീ ॥ ൮ ॥
വായോ ഗഗനാപാസുനീ ജാലാ । മാഗുതാം തേഥേംചി വിരാലാ ।
ഐസാ ഹാ കല്പാംത ബോലിലാ । വേദാംതശാസ്ത്രീം ॥ ൯ ॥
ഗുണമായാ മൂളമായാ । പരബ്രഹ്മീം പാവതീ ലയാ ।
തേം പരബ്രഹ്മ വിവരായാ । വിവേക പാഹിജേ ॥ ൧൦ ॥
സര്വ ഉപാധീംചാ സേവട । തേഥേം നാഹീം ദൃശ്യ ഖടപട ।
നിര്ഗുണ ബ്രഹ്മ ഘനദാട । സകളാം ഠാഈം ॥ ൧൧ ॥
ഉദംഡ കല്പാംത ജാലാ । തരീ നാശ നാഹീം തയാലാ ।
മായാത്യാഗേം ശാശ്വതാലാ । വോളഖാവേം ॥ ൧൨ ॥
ദേവ അംതരാത്മാ സഗുണ । സഗുണേം പാവിജേ നിര്ഗുണ ।
നിര്ഗുണജ്ഞാനേം വിജ്ഞാന । ഹോത അസേ ॥ ൧൩ ॥
കല്പനേതീത ജേം നിര്മള । തേഥേം നാഹീം മായാമള ।
മിഥ്യത്വേം ദൃശ്യ സകള । ഹോത ജാതേം ॥ ൧൪ ॥
ജേം ഹോതേ ആണി സവേംചി ജാതേം । തേം തേം പ്രത്യയാസ യേതേം ।
ജേഥേം ഹോണേം ജാണേം നാഹീം തേം । വിവേകേം വോളഖാവേ ॥ ൧൫ ॥
യേക ജ്ഞാന യേക അജ്ഞാന । യേക ജാണാവേം വിപരീത ജ്ഞാന ।
ഹേ ത്രിപുടീ ഹോയേ ക്ഷീണ । തേംചി വിജ്ഞാന ॥ ൧൬ ॥
വേദാംത സിധാംത ധാദാംത । യാചീ പാഹാവീ പ്രചിത ।
നിര്വികാര സദോദിത । ജേഥേം തേഥേം ॥ ൧൭ ॥
തേം ജ്ഞാനദൃഷ്ടീനേം പാഹാവേം । പാഹോന അനന്യ രാഹാവേം ।
മുഖ്യ ആത്മനിവേദന ജാണാവേം । യാചേം നാംവ ॥ ൧൮ ॥
ദൃശ്യാസ ദിസതേ ദൃശ്യ । മനാസ ഭാസതോ ഭാസ ।
ദൃശ്യഭാസാതീത അവിനാശ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൧൯ ॥
പാഹോം ജാതാം ദുരീച്യാ ദുരീ । പരബ്രഹ്മ സബാഹേഅംതരീം ।
അംതചി നാഹീം അനംത സരീ । കോണാസ ദ്യാവീ ॥ ൨൦ ॥
ചംചള തേം സ്ഥിരാവേനാ । നിശ്ചള തേം കദാപീ ചളേനാ ।
ആഭാള യേതേം ജാതേം ഗഗനാ । ചളണ നാഹീം ॥ ൨൧ ॥
ജേം വികാരേം വാഢേം മോഡേ । തേഥേം ശാശ്വതതാ കൈംചീ ഘഡേ ।
കല്പാംത ഹോതാച വിഘഡേ । സകള കാംഹീം ॥ ൨൨ ॥
ജേ അംതരീംച ഭ്രമലേം । മായാസംഭ്രമേം സംഭ്രമലേം ।
തയാസ ഹേം കൈസേം ഉകലേ । ആവ്ഹാട ചക്ര ॥ ൨൩ ॥
ഭിഡേനേം വേവ്ഹാര നിവഡേനാ । ഭിഡേനേം സിധാംത കളേനാ ।
ഭിഡേനേം ദേവ ആകളേനാ । ആംതര്യാമീം ॥ ൨൪ ॥
വൈദ്യാചീ പ്രചിത യേഈനാ । ആണീ ഭീഡഹി ഉലംഘേനാ ।
തരീ മഗ രോഗീ വാംചേനാ । ഐസേം ജാണാവേം ॥ ൨൫ ॥
ജേണേം രാജാ വോളഖിലാ । തോ രാവ മ്ഹണേനാ ഭലത്യാലാ ।
ജേണേം ദേവ വോളഖിലാ । തോ ദേവരൂപീ ॥ ൨൬ ॥
ജയാസ മാഈകാചീ ഭീഡ । തേം കായേ ബോലേല ദ്വാഡ ।
വിചാര പാഹാതാം ഉഘഡ । സകള കാംഹീം ॥ ൨൭ ॥
ഭീഡ മായേഐലികഡേ । പരബ്രഹ്മ തേം പൈലീകഡേ ।
പൈലീകഡേ ഐലീകഡേ । സദോദിത ॥ ൨൮ ॥
ലടിക്യാചീ ഭീഡ ധരണേം । ഭ്രമേം ഭലതേംചി കരണേം ।
ഐസീ നവ്ഹേംതീലക്ഷണേം । വിവേകാചീം ॥ ൨൯ ॥
ഖോടേം ആവഘേംചി സാംഡാവേം । ഖരേം പ്രത്യയേം വോളഖാവേം ।
മായാത്യാഗേം സമജാവേം । പരബ്രഹ്മ ॥ ൩൦ ॥
തേം മായേചേം ജേം ലക്ഷണ । തേംചി പുഢേം നിരൂപണ ।
സുചിതപണേം വിവരണ । കേലേം പാഹിജേ ॥ ൩൧ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ശാശ്വതനിരൂപണനാമ സമാസ നവവാ ॥
സമാസ ദഹാവാ : മായാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
മായാ ദിസേ പരീ നാസേ । വസ്തു ന ദിസേ പരീ ന നാസേ ।
മായാ സത്യ വാടേ പരീ മിഥ്യാ അസേ । നിരംതര ॥ ൧ ॥
കരംടാ പഡോനി ഉതാണാ । കരീ നാനാപരീ കല്പനാ ।
പരീ തേം കാംഹീംച ഘഡേനാ । തൈസീ മായാ ॥ ൨ ॥
ദ്രവ്യദാരേചേം സ്വപ്നവൈഭവ । നാനാ വിളാസേം ഹാവഭാവ ।
ക്ഷണീക വാടേ പരീ ഭാവ । തൈസീ മായാ ॥ ൩ ॥
ഗഗനീം ഗംധര്വനഗരേം । ദിസതാതീ നാനാ പ്രകാരേം ।
നാനാ രൂപേം നാനാ വികാരേം । തൈസീ മായാ ॥ ൪ ॥
ലക്ഷുമീ രായേവിനോദാചീ । ബോലതാം വാടേ സാചീ ।
മിഥ്യാ പ്രചിത തേഥീചീ । തൈസീ മായാ ॥ ൫ ॥
ദസര്യാചേ സുവര്ണാചേ ലാടേ । ലോക മ്ഹണതീ പരീ തേ കാംടേ ।
പരീ സര്വത്ര രാഹാടേ । തൈസീ മായാ ॥ ൬ ॥
മേല്യാചാ മോഹോഛാവ കരണേം । സതീചേം വൈഭവ വാഢവിണേം ।
മസണീം ജാഉനീ രുദന കരണേം । തൈസീ മായാ ॥ ൭ ॥
രാഖേസീ മ്ഹണതീ ലക്ഷുമീ । ദുസരീ ഭരദോരീ ലക്ഷുമീ ।
തിസരീ നാമമാത്ര ലക്ഷുമീ । തൈസീ മായാ ॥ ൮ ॥
മുളീം ബാളവിധവാ നാരീ । തിചേം നാംവ ജന്മസാവിത്രീ ।
കുബേര ഹിംഡേ ഘരോഘരീ । തൈസീ മായാ ॥ ൯ ॥
ദശാവതാരാംതീല കൃഷ്ണാ । ഉപജേ ജീര്ണ വസ്ത്രാംചീ തൃഷ്ണാ ।
നദീ നാമേം പീയുഷ്ണാ । തൈസീ മായാ ॥ ൧൦ ॥
ബഹുരൂപാംതീല രാമദേവരാവ । ഗ്രാമസ്താംപുഢേ ദാഖവീ ഹാവഭാവ ।
കാം മാഹാംരാജ മ്ഹണോനി ലാഘവ । തൈസീ മായാ ॥ ൧൧ ॥
ദേവ്ഹാരാം അസേ അന്നപൂര്ണാ । ആണീ ഗൃഹീം അന്നചി മിളേനാ ।
നാമേം സരസ്വതീ സികേനാ । ശുഭാവളു ॥ ൧൨ ॥
സുണ്യാസ വ്യാഘ്ര നാമ ഠേവിലേം । പുത്രാസ ഇംദ്രനാമേം പാചാരിലേം ।
കുരൂപ പരീ ആളവിലേം । സുംദരാ ഐസേം ॥ ൧൩ ॥
മൂര്ഖ നാമേം സകളകളാ । രാശഭീ നാമേം കോകിളാ ।
നാതരീ ഡോളസേചാ ഡോളാ । ഫുടലാ ജൈസാ ॥ ൧൪ ॥
മാതാംഗീചേം നാമ തുളസീ । ചര്മികീചേം നാമ കാസീ ।
ബോലതീ അതിശൂദ്രിണീസീ । ഭാഗീരഥീ ഐസേം ॥ ൧൫ ॥
സാഉലീ ആണീ അംധകാര । യേക ഹോതാം തേഥീചാ വിചാര ।
ഉഗാചി ദിസേ ഭാസമാത്ര । തൈസീ മായാ ॥ ൧൬ ॥
ശ്രവണ ബോടേം സംധീ കരതള । രവിരശ്മേം ദിസതീ ഇംഗള ।
രമ്യ ആരക്തകല്ഹോള । തൈസീ മായാ ॥ ൧൭ ॥
ഭഗവേം വസ്ത്ര ദേഖതാം മനാലാ । വാടേ അഗ്നചി ലാഗലാ ।
വിവംചിതാം പ്രത്യേ ആലാ । തൈസീ മായാ ॥ ൧൮ ॥
ജളീം ചരണകരാംഗുളേം । ആഖുഡ ലാംബേം ജിരകോളേം ।
വിപരീത കാണേം ദിസതീ ജളേം । തൈസീ മായാ ॥ ൧൯ ॥
ഭോവംഡീനേം പൃഥ്വീ കലഥലീ । കാമിണീനേം പിവളീ ജാലീ ।
സന്യപാതസ്ഥാം അനുഭവലീ । തൈസീ മായാ ॥ ൨൦ ॥
കോണീയേക പദാര്ഥവികാര । ഉഗാചി ദിസേ ഭാസമാത്ര ।
അനന്യാചാ അന്യ പ്രകാര । തൈസീ മായാ ॥ ൨൧ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ മായാനിരൂപണനാമ സമാസ ദഹാവാ ॥
॥ ദശക ചൌദാവാ സമാപ്ത ॥

Explore More