The Guru

ଶ୍ରୀ ଦାସବୋଧ ଅଧ୍ଯାଯ 14

(Dasbodh Dashak 14 in Odia)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 14 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 14. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for मायानिरूपण.

#of 440
ସମାସ ପହିଲା : ନିସ୍ପୃହ ଲକ୍ଷଣନାମ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଭିକ୍ଷାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ତିସରା : କଵିତ୍ଵକାଆ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଚୌଥା : କୀର୍ତନ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ହରିକଥା ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଚାତୁର୍ଯ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଯୁଗଧର୍ମ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଅଖଂଡ ଧ୍ଯାନ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ନଵଵା : ଶାଶ୍ଵତ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ମାଯାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପହିଲା : ନିସ୍ପୃହ ଲକ୍ଷଣନାମ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଐକା ସ୍ପୃହାଚୀ ସିକଵଣ । ଯୁକ୍ତି ବୁଦ୍ଧି ଶାହାଣପଣ ।
ଜେଣେଂ ରାହେ ସମାଧାନ । ନିରଂତର ॥ ୧ ॥
ସୋପା ମଂତ୍ର ପରୀ ନେମସ୍ତ । ସାଧେଂ ଵୋଷଧ ଗୁଣଵଂତ ।
ସାଧେଂ ବୋଲଣେଂ ସପ୍ରଚିତ । ତୈସେଂ ମାଝେଂ ॥ ୨ ॥
ତତ୍କାଳଚି ଅଵଗୁଣ ଜାତୀ । ଉତ୍ତମ ଗୁଣାଚୀ ହୋଯେ ପ୍ରାପ୍ତୀ ।
ଶବ୍ଦଵୋଷଧ ତୀଵ୍ର ଶ୍ରୋତୀଂ । ସାକ୍ଷପେଂ ସେଵାଵେଂ ॥ ୩ ॥
ନିସ୍ପୃହତା ଧରୂଂ ନଯେ । ଧରିଲୀ ତରୀ ସୋଡୂଂ ନଯେ ।
ସୋଡିଲୀ ତରୀ ହିଂଡୋଂ ନଯେ । ଵୋଳଖୀମଧେଂ ॥ ୪ ॥
କାଂତା ଦୃଷ୍ଟୀ ରାଖୋଂ ନଯେ । ମନାସ ଗୋଡୀ ଚାଖଊଂ ନଯେ ।
ଧାରିଷ୍ଟ ଚଳତାଂ ଦାଖଊଂ ନଯେ । ମୁଖ ଆପୁଲେଂ ॥ ୫ ॥
ଯେକେସ୍ଥଳୀଂ ରାହୋଂ ନଯେ । କାନକୋଂଡେଂ ସାହୋଂ ନଯେ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯ ଦାରା ପାହୋଂ ନଯେ । ଆଳକେପଣେଂ ॥ ୬ ॥
ଆଚାରଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଊଂ ନଯେ । ଦିଲ୍ଯାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯ ଘେଊଂ ନଯେ ।
ଉଣା ଶବ୍ଦ ଯେଊଂ ନଯେ । ଆପଣାଵରୀ ॥ ୭ ॥
ଭିକ୍ଷେଵିଷୀଂ ଲାଜୋଂ ନଯେ । ବହୁତ ଭିକ୍ଷା ଘେଊଂ ନଯେ ।
ପୁସତାଂହି ଦେଊଂ ନଯେ । ଵୋଳଖୀ ଆପଲୀ ॥ ୮ ॥
ଧଡ ମଳିନ ନେସୋଂ ନଯେ । ଗୋଡ ଅନ୍ନ ଖାଊଂ ନଯେ ।
ଦୁରାଗ୍ରହ କରୂଂ ନଯେ । ପ୍ରସଂଗେଂ ଵର୍ତାଵେଂ ॥ ୯ ॥
ଭୋଗୀଂ ମନ ଅସୋଂ ନଯେ । ଦେହଦୁଃଖେଂ ତ୍ରାସୋଂ ନଯେ ।
ପୁଢେଂ ଆଶା ଧରୂଂ ନଯେ । ଜୀଵିତ୍ଵାଚୀ ॥ ୧୦ ॥
ଵିରକ୍ତୀ ଗଳୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ । ଧାରିଷ୍ଟ ଚଳୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ ।
ଜ୍ଞାନ ମଳିଣ ହୋଊଂ ନଯେ । ଵିଵେକବଳେଂ ॥ ୧୧ ॥
କରୁଣାକୀର୍ତନ ସୋଡୂଂ ନଯେ । ଅଂତର୍ଧ୍ଯାନ ମୋଡୂଂ ନଯେ ॥
ପ୍ରେମତଂତୁ ତୋଡୂଂ ନଯେ । ସଗୁଣମୂର୍ତୀଚା ॥୧୨ ॥
ପୋଟୀଂ ଚିଂତା ଧରୂଂ ନଯେ । କଷ୍ଟେଂ ଖେଦ ମାନୂଂ ନଯେ ।
ସମୈଂ ଧୀର ସାଂଡୂଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯା ॥ ୧୩ ॥
ଅପମାନିତାଂ ସିଣୋଂ ନଯେ । ନିଖଂଦିତାଂ କଷ୍ଟୋଂ ନଯେ ।
ଧିଃକାରିତାଂ ଝୁରୋଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯା ॥ ୧୪ ॥
ଲୋକଲାଜ ଧରୂଂ ନଯେ । ଲାଜଵିତାଂ ଲାଜୋଂ ନଯେ ।
ଖିଜଵିତାଂ ଖିଜୋଂ ନଯେ । ଵିରକ୍ତ ପୁରୁଷେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ମାର୍ଗ ସୋଡୂଂ ନଯେ । ଦୁର୍ଜନାସୀଂ ତଂଡୋଂ ନଯେ ।
ସମଂଧ ପଡୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ । ଚାଂଡାଳାସୀ ॥ ୧୬ ॥
ତପୀଳପଣ ଧରୂଂ ନଯେ । ଭାଂଡଵିତାଂ ଭାଂଡୋଂ ନଯେ ।
ଉଡଵିତାଂ ଉଡଊଂ ନଯେ । ନିଜସ୍ଥିତୀ ଆପୁଲୀ ॥ ୧୭ ॥
ହାଂସଵିତାଂ ହାସୋଂ ନଯେ । ବୋଲଵିତାଂ ବୋଲୋଂ ନଯେ ।
ଚାଲଵିତାଂ ଚାଲୋଂ ନଯେ । କ୍ଷଣକ୍ଷ୍ଣା ॥ ୧୮ ॥
ଯେକ ଵେଷ ଧରୂଂ ନଯେ । ଯେକ ସାଜ କରୂଂ ନଯେ ।
ଯେକଦେସୀ ହୋଊଂ ନଯେ । ଭ୍ରମଣ କରାଵେଂ ॥ ୧୯ ॥
ସଲଗୀ ପଡୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ । ପ୍ରତିଗ୍ରହ ଘେଊଂ ନଯେ ।
ସଭେମଧ୍ଯେଂ ବୈସୋଂ ନଯେ । ସର୍ଵକାଳ ॥ ୨୦ ॥
ନେମ ଆଂଗୀଂ ଲାଊଂ ନଯେ । ଭରଵସା କୋଣାସ ଦେଊଂ ନଯେ ।
ଅଂଗୀକାର କରୂଂ ନଯେ । ନେମସ୍ତପଣାଚା ॥ ୨୧ ॥
ନିତ୍ଯନେମ ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ଅଭ୍ଯାସ ବୁଡୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ ।
ପରତଂତ୍ର ହୋଊଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯାଂ ॥ ୨୨ ॥
ସ୍ଵତଂତ୍ରତା ମୋଡୂଂ ନଯେ । ନିରାପେକ୍ଷା ତୋଡୂଂ ନଯେ ।
ପରାପେକ୍ଷା ହୋଊଂ ନଯେ । କ୍ଷଣକ୍ଷ୍ଣା ॥ ୨୩ ॥
ଵୈଭଵ ଦୃଷ୍ଟୀଂ ପାହୋଂ ନଯେ । ଉପାଧୀସୁଖେଂ ରାହୋଂ ନଯେ ।
ଯେକାଂତ ମୋଡୂଂ ଦେଊଂ ନଯେ । ସ୍ଵରୂପସ୍ଥିତୀଚା ॥ ୨୪ ॥
ଅନର୍ଗଳତା କରୂଂ ନଯେ । ଲୋକଲାଜ ଧରୂଂ ନଯେ ।
କୋଠେଂତରୀ ହୋଊଂ ନଯେ । ଆସକ୍ତ କଦାଂ ॥ ୨୫ ॥
ପରଂପରା ତୋଡୂଂ ନଯେ । ଉଆପାଧୀ ମୋଡୂଂ ଦେଊଂ ନଯେ ।
ଜ୍ଞାନମାର୍ଗେ ସୋଡୂଂ ନଯେ । କଦାକାଳୀଂ ॥ ୨୬ ॥
କର୍ମମାର୍ଗ ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ଵୈରାଗ୍ଯ ମୋଡୂଂ ଦେଊଂ ନଯେ ।
ସାଧନ ଭଜନ ଖଂଡୂଂ ନଯେ । କଦାକାଳୀଂ ॥ ୨୭ ॥
ଅତିଵାଦ କରୂଂ ନଯେ । ଅନିତ୍ଯ ପୋଟୀଂ ଧଊଂ ନଯେ ।
ରାଗେଂ ଭରୀଂ ଭରୋଂ ନଯେ । ଭଲତୀକଡେ ॥୨୮ ॥
ନ ମନୀ ତ୍ଯାସ ସାଂଗୋଂ ନଯେ। କଂଟାଳଵାଣେଂ ବୋଲୋଂ ନଯେ ।
ବହୁସାଲ ଅସୋ ନଯେ । ଯେକେଂ ସ୍ଥଳୀଂ ॥ ୨୯ ॥
କାଂହୀଂ ଉପାଧୀ କରୂଂ ନଯେ । କେଲୀ ତରୀ ଧରୂଂ ନଯେ ।
ଧରିଲୀ ତରୀ ସାଂପଡୋଂ ନଯେ । ଉପାଧୀମଧ୍ଯେଂ॥ ୩୦ ॥
ଥୋରପଣେଂ ଅସୋ ନଯେ । ମହତ୍ତ୍ଵ ଧରୂନ ବୈସୋଂ ନଯେ ।
କାଂହୀଂ ମାନ ଇଛୂଂ ନଯେ । କୋଠେଂତରୀ ॥ ୩୧ ॥
ସାଧେପଣ ସୋଡୂଂ ନଯେ । ସାନେପଣ ମୋଡୂଂ ନଯେ ।
ବଳାତ୍କାରେଂ ଜୋଡୂଂ ନଯେ । ଅଭିମାନ ଆଂଗୀଂ ॥ ୩୨ ॥
ଅଧିକାରେଵୀଣ ସାଂଗୋଂ ନଯେ । ଦାଟୂନ ଉପଦେଶ ଦେଊଂ ନଯେ ।
କାନକୋଂଡା କରୂଂ ନଯେ । ପରମାର୍ଥ କଦା ॥ ୩୩ ॥
କଠୀଣ ଵୈରାଗ୍ଯ ସୋଡୂଂ ନଯେ । କଠୀଣ ଅଭ୍ଯାସ ସାଂଡୂଂ ନଯେ ।
କଠିଣତା ଧରୂଂ ନଯେ । କୋଣେକେଵିଶୈଂ ॥ ୩୪ ॥
କଠୀଣ ଶବ୍ଦ ବୋଲୋଂ ନଯେ । କଠୀଣ ଆଜ୍ଞା କରୂଂ ନଯେ ।
କଠୀଣ ଧୀରତ୍ଵ ସୋଡୂଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯାଂ ॥ ୩୫॥
ଆପଣ ଆସକ୍ତ ହୋଊଂ ନଯେ । କେଲ୍ଯାଵୀଣ ସାଂଗୋଂ ନଯେ ।
ବହୁସାଲ ମାଗୋଂ ନଯେ । ଶିଷ୍ଯଵର୍ଗାଂସୀ ॥ ୩୬ ॥
ଉତ୍ଧଟ ଶବ୍ଦ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ଇଂଦ୍ରିଯେଂସ୍ମରଣ କରୂଂ ନଯେ ।
ଶାକ୍ତମାର୍ଗେଂ ଭରୋଂ ନଯେ । ମୁକ୍ତପଣେଂ ଭରୀଂ ॥ ୩୭ ॥
ନୀଚ କୃତୀଂ ଲାଜୋଂ ନଯେ । ଵୈଭଵ ହୋତାଂ ମାଜୋଂ ନଯେ ।
କ୍ରୋଧେଂ ଭରୀଂ ଭରୋଂ ନଯେ । ଜାଣପଣେଂ ॥ ୩୮ ॥
ଥୋରପଣେଂ ଚୁକୋଂ ନଯେ । ନ୍ଯାଯେ ନୀତି ସାଂଡୂଂ ନଯେ ।
ଅପ୍ରମାଣ ଵର୍ତୋଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯା ॥ ୩୯ ॥
କଳଲ୍ଯାଵୀଣ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ଅନୁମାନେଂ ନିଶ୍ଚଯେ କରୂଂ ନଯେ ।
ସାଂଗତାଂ ଦୁଃଖ ଧରୂଂ ନଯେ । ମୂର୍ଖପଣେଂ ॥ ୪୦ ॥
ସାଵଧପଣ ସୋଡୁଂ ନଯେ । ଵ୍ଯାପକପଣ ସାଂଡୁଂ ନଯେ ।
କଦା ସୁଖ ମାନୂଂ ନଯେ । ନିସୁଗପଣାଚେଂ ॥ ୪୧ ॥
ଵିକଲ୍ପ ପୋଟୀଂ ଧରୂଂ ନଯେ । ସ୍ଵାର୍ଥଆଜ୍ଞା କରୂଂ ନଯେ ।
କେଲୀ ତରୀ ଟାକୂଂ ନଯେ । ଆପଣାସ ପୁଢେଂ ॥ ୪୨ ॥
ପ୍ରସଂଗେଂଵୀଣ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ଅନ୍ଵଯେଂଵୀଣ ଗାଊଂ ନଯେ ।
ଵିଚାରେଂଵୀଣ ଜାଊଂ ନଯେ । ଅଵିଚାରପଂଥେଂ ॥ ୪୩॥
ପରୋପକାର ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ପରପୀଡା କରୂଂନଯେ ।
ଵିକଲ୍ପ ପଡୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ । କୋଣୀଯେକାସୀ ॥ ୪୪ ॥
ନେଣପଣ ସୋଡୂଂ ନଯେ । ମହଂତପଣ ସାଂଡୂଂ ନଯେ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯାସାଠୀଂ ହିଂଡୋଂ ନଯେ । କୀର୍ତନ କରୀତ ॥ ୪୫ ॥
ସଂଶଯାତ୍ମକ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ବହୁତ ନିଶ୍ଚଯେ କରୂଂ ନଯେ ।
ନିର୍ଵାହେଂଵୀଣ ଧରୂଂ ନଯେ । ଗ୍ରଂଥ ହାତୀଂ ॥ ୪୬ ॥
ଜାଣପଣେଂ ପୁସୋଂ ନଯେ । ଅହଂଭାଵ ଦିସୋଂ ନଯେ ।
ସାଂଗେନ ଐସେଂ ମ୍ହଣୋଂ ନଯେ । କୋଣୀଯେକାସୀ ॥ ୪୭ ॥
ଜ୍ଞାନଗର୍ଵ ଧରୂଂ ନଯେ । ସହସା ଛଳଣା କରୂଂ ନଯେ ।
କୋଠେଂ ଵାଦ ଘାଲୁଂ ନଯେ । କୋଣୀଯେକାସୀ ॥ ୪୮ ॥
ସ୍ଵାର୍ଥବୁଦ୍ଧୀ ଜଡୋଂ ନଯେ । କାରବାରୀଂ ପଡୋଂ ନଯେ ।
କାର୍ଯକର୍ତେ ହୋଊଂ ନଯେ । ରାଜଦ୍ଵାରୀଂ ॥ ୪୯ ॥
କୋଣାସ ଭର୍ଵସା ଦେଊଂ ନଯେ । ଜଡ ଭିକ୍ଷା ମାଗୋଂ ନଯେ ।
ଭିକ୍ଷେସାଥୀଂ ସାଂଗୋଂ ନଯେ । ପରଂପରା ଆପୁଲୀ ॥୫୦ ॥
ସୋଇରିକୀଂତ ପଡୋଂ ନଯେ । ମଧ୍ଯାଵର୍ତି ଘଡୋଂ ନଯେ ।
ପ୍ରପଂଚାଚୀ ଜଡୋଂ ନଯେ । ଉପାଧୀ ଆଂଗୀଂ ॥ ୫୧ ॥
ପ୍ରପଂଚପ୍ରସ୍ତୀଂ ଜାଊଂ ନଯେ । ବାଷ୍କଳ ଅନ୍ନ ଖାଊଂ ନଯେ ।
ପାହୁଣ୍ଯାସରିସେଂ ଘେଊଂ ନଯେ । ଆମଂତ୍ରଣେଂ କଦାଂ ॥ ୫୨ ॥
ଶ୍ରାଧ ପକ୍ଷ ସଟୀ ସାମାସେଂ । ଶାଂତୀ ଫଳଶୋବନ ବାରସେଂ ।
ଭୋଗ ରାହାତ ବହୁଵସେଂ । ନଵସ ଵ୍ରତେଂ ଉଦ୍ଯାପନେଂ ॥ ୫୩ ॥
ତେଥେଂ ନିସ୍ପୃହେଂ ଜାଊଂ ନଯେ । ତ୍ଯାଚେଂ ଅନ୍ନ ଖାଊଂ ନଯେ ।
ଯେଳିଲଵାଣେଂ କରୂଂ ନଯେ । ଆପଣାସୀ ॥ ୫୪ ॥
ଲଗ୍ନମୁହୁର୍ତୀଂ ଜାଊଂ ନଯେ । ପୋଟାସାଠୀଂ ଗାଊଂ ନଯେ ।
ମୋଲେଂ କୀର୍ତନ କରୂଂ ନଯେ । କୋଠେଂତରୀ ॥ ୫୫ ॥
ଆପଲୀ ଭିକ୍ଷା ସୋଡୂଂ ନଯେ । ଵାରେଂ ଅନ୍ନ ଖାଊଂ ନଯେ ।
ନିସ୍ପୃହାସି ଘଡୋଂ ନଯେ । ମୋଲଯାତ୍ରା ॥ ୫୬ ॥
ମୋଲେଂ ସୁକୃତ କରୂଂ ନଯେ । ମୋଲପୁଜାରୀ ହୋଊଂ ନଯେ ।
ଦିଲ୍ହା ତରୀ ଘେଊଂ ନଯେ । ଇନାମ ନିସ୍ପୃହେଂ ॥ ୫୭ ॥
କୋଠେଂ ମଠ କରୂଂ ନଯେ । କେଲା ତରୀ ତୋ ଧରୂଂ ନଯେ ।
ମଠପତୀ ହୋଊନ ବୈସୋଂ ନଯେ । ନିସ୍ପୃହ ପୁରୁଷେଂ ॥ ୫୮ ॥
ନିସ୍ପୃହେଂ ଅଵଘେଂଚି କରାଵେଂ । ପରୀ ଆପଣ ତେଥେଂ ନ ସାଂପଡାଵେଂ ।
ପରସ୍ପରେଂ ଉଭାରାଵେଂ । ଭକ୍ତିମାର୍ଗାସୀ ॥ ୫୯ ॥
ପ୍ରେତ୍ନେଂଵିଣ ରାହୋଂ ନଯେ । ଆଳସ ଦୃଷ୍ଟୀ ଆଣୂଂ ନଯେ ।
ଦେହ ଅସ୍ତାଂ ପାହୋଂ ନଯେ । ଵିଯୋଗ ଉପାସନେଚା ॥ ୬୦ ॥
ଉପାଧୀମଧ୍ଯେଂ ପଡୋଂ ନଯେ । ଉପାଧୀ ଆଂଗୀଂ ଜଡୋଂ ନଯେ ।
ଭଜନମାର୍ଗ ମୋଡୂଂ ନଯେ । ନିସଂଗଳପଣେଂ ॥ ୬୧ ॥
ବହୁ ଉପାଧୀ କରୂଂ ନଯେ । ଉପାଧୀଵିଣ କାମା ନଯେ ।
ସଗୁଣଭକ୍ତି ସୋଡୂଂ ନଯେ । ଵିଭକ୍ତି ଖୋଟୀ ॥ ୬୨ ॥
ବହୁସାଲ ଧାଂଵୋଂ ନଯେ । ବହୁସାଲ ସାହୋଂ ନଯେ ।
ବହୁତ କଷ୍ଟ କରୂଂ ନଯେ । ଅସୁଦେଂ ଖୋଟେଂ ॥ ୬୩ ॥
ବହୁସାଲ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ଅବୋଲଣେଂ କାମା ନଯେ ।
ବହୁତ ଅନ୍ନ ଖାଊଂ ନଯେ । ଉପଵାସ ଖୋଟା ॥ ୬୪ ॥
ବହୁସାଲ ନିଜୋଂ ନଯେ । ବହୁତ ନିଦ୍ରା ମୋଡୁଂ ନଯେ ।
ବହୁତ ନେମ ଧରୂଂ ନଯେ । ବାଶ୍କଳ ଖୋଟେଂ ॥ ୬୫ ॥
ବହୁ ଜନୀଂ ଅସୋଂ ନଯେ । ବହୁ ଆରଣ୍ଯ ସେଊଂ ନଯେ ।
ବହୁ ଦେହ ପାଳୂଂ ନଯେ । ଆତ୍ମହତ୍ଯା ଖୋଟୀ ॥ ୬୬ ॥
ବହୁ ସଂଗ ଧରୂଂ ନଯେ । ସଂତସଂଗ ସାଂଡୁଂ ନଯେ ।
କର୍ମଠପଣ କାମା ନଯେ । ଅନାଚାର ଖୋଟା ॥ ୬୭ ॥
ବହୁ ଲୋକିକ ସାଂଡୁଂ ନଯେ । ଲୋକାଧେନ ହୋଊଂ ନଯେ ।
ବହୁ ପ୍ରୀତୀ କାମା ନଯେ । ନିଷ୍ଠୁରତା ଖୋଟୀ ॥ ୬୮ ॥
ବହୁ ସଂଶଯେ ଧରୂଂ ନଯେ । ମୁକ୍ତମାର୍ଗ କାମା ନଯେ ।
ବହୁ ସାଧନୀଂ ପଡୋଂ ନଯେ । ସାଧନେଂଵୀଣ ଖୋଟେଂ ॥ ୬୯ ॥
ବହୁ ଵିଷଯେ ଭୋଗୂଂ ନଯେ । ଵିଷଯତ୍ଯାଗ କରିତାଂ ନଯେ ।
ଦେହଲୋଭ ଧରୂଂ ନଯେ । ବହୁ ତ୍ରାସ ଖୋଟା ॥ ୭୦ ॥
ଵେଗଳା ଅନୁଭଵ ଘେଊଂ ନଯେ । ଅନୁଭଵେଂଵୀଣ କାମା ନଯେ ।
ଆତ୍ମସ୍ଥିତୀ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ସ୍ତବ୍ଧତା ଖୋଟୀ ॥ ୭୧ ॥
ମନ ଉରୋଂ ଦେଊଂ ନଯେ । ମନେଂଵୀଣ କାମା ନଯେ ।
ଅଲକ୍ଷ ଵସ୍ତୁ ଲକ୍ଷା ନଯେ । ଲକ୍ଷେଂଵୀଣ ଖୋଟେଂ ॥ ୭୨ ॥
ମନବୁଦ୍ଧିଅଗୋଚର । ବୁଦ୍ଧୀଵୀଣ ଅଂଧକାର ।
ଜାଣୀଵେଚା ପଡୋ ଵିସର । ନେଣୀଵ ଖୋଟୀ ॥ ୭୩ ॥
ଜ୍ଞାତେପଣ ଧରୂଂ ନଯେ । ଜ୍ଞାନେଂଵୀଣ କାମା ନଯେ ।
ଅତର୍କ୍ଯ ଵସ୍ତୁ ତର୍କା ନ ଯେ । ତର୍କେଂଵୀଣ ଖୋଟେଂ ॥ ୭୪ ॥
ଦୃଶ୍ଯସ୍ମରଣ କାମ ନଯେ । ଵିସ୍ମରଣ ପଡୋଂ ନଯେ ।
କାଂହୀଂ ଚର୍ଚା କରୂଂ ନଯେ । କେଲିଯାଵୀଣ ନ ଚଲେ ॥ ୭୫ ॥
ଜଗୀଂ ଭେଦ କାମା ନଯେ । ଵର୍ଣସଂକର କରୂଂ ନଯେ ।
ଆପଲା ଧର୍ମ ଉଡଊଂ ନଯେ । ଅଭିମାନ ଖୋଟା ॥ ୭୬ ॥
ଆଶାବଦ୍ଧତ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ଵିଵେକେଂଵୀଣ ଚାଲୋଂ ନଯେ ।
ସମାଧାନ ହାଲୋଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯାଂ ॥ ୭୭ ॥
ଅବଦ୍ଧ ପୋଥୀ ଲେହୋଂ ନଯେ । ପୋଥୀଵୀଣ କାମା ନଯେ ।
ଅବଦ୍ଧ ଵାଚୂଂ ନଯେ । ଵାଚିଲ୍ଯାଵୀଣ ଖୋଟେଂ ॥ ୭୮ ॥
ନିସ୍ପୃହେଂ ଵଗତ୍ରୁତ୍ଵ ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ଆଶଂକା ଘେତାଂ ଭାଂଡୋଂ ନଯେ ।
ଶ୍ରୋତଯାଂଚା ମାନୂଂ ନଯେ । ଵୀଟ କଦା ॥ ୭୯ ॥
ହେଂ ସିକଵଣ ଧରିତାଂ ଚିତ୍ତୀଂ । ସକଳ ସୁଖେଂ ଵୋଳଗତୀ ।
ଆଂଗୀଂ ବାଣେଂ ମହଂତୀ । ଅକସ୍ମାତ ॥ ୮୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ନିସ୍ପୃହଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ପହିଲା ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଭିକ୍ଷାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଣାଚୀ ମୁଖ୍ଯ ଦୀକ୍ଷା । ମାଗିତଲୀ ପାହିଜେ ଭିକ୍ଷା ।
ଵୋଂ ଭଵତି ଯା ପକ୍ଷା । ରକ୍ଷିଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୧ ॥
ଭିକ୍ଷା ମାଗୋନ ଜୋ ଜେଵିଲା । ତୋ ନିରାହାରୀ ବୋଲିଲା ।
ପ୍ରତିଗ୍ରହାଵେଗଳା ଜାଲା । ଭିକ୍ଷା ମାଗତାଂ ॥ ୨ ॥
ସଂତାସଂତ ଜେ ଜନ । ତେଥେଂ କୋରାନ୍ନ ମାଗୋନ କରୀ ଭୋଜନ ।
ତେନେଂ କେଲେଂ ଅମୃତପ୍ରାଶନ । ପ୍ରତିଦିନୀଂ ॥ ୩ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
ଭିକ୍ଷାହାରୀ ନିରାହାରୀ । ଭିକ୍ଷା ନୈଵ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ।
ଅସଂତୋ ଵାପି ସଂତୋ ଵା । ସୋମପାନଂ ଦିନେ ଦିନେ ॥
ଐସା ଭିକ୍ଷେଚା ମହିମା । ଭିକ୍ଷା ମାନେ ସର୍ଵୋତ୍ତମା ।
ଈଶ୍ଵରାଚା ଅଗାଧ ମହିମା । ତୋହି ଭିକ୍ଷା ମାଗେ ॥ ୪ ॥
ଦତ୍ତ ଗୋରକ୍ଷ ଆଦିକରୁନୀ । ସିଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷା ମାଗତୀ ଜନୀଂ ।
ନିସ୍ପୃହତା ଭିକ୍ଷେପାସୁନୀ । ପ୍ରଗଟ ହୋଯେ ॥ ୫ ॥
ଵାର ଲାଊନ ବୈସଲା । ତରୀ ତୋ ପରାଧେନ ଜାଲା ।
ତୈସୀଚ ନିତ୍ଯାଵଳୀଲା । ସ୍ଵତଂତ୍ରତା କୈଂଚୀ ॥ ୬ ॥
ଆଠାଂ ଦିଵସାଂ ଧାନ୍ଯ ମେଳଵିଲେଂ । ତରୀ ତେଂ କଂଟାଳଵାଣେଂ ଜାଲେଂ ।
ପ୍ରାଣୀ ଯେକାଯେକୀଂ ଚେଵଲେଂ । ନିତ୍ଯନୂତନତେପାସୁନୀ ॥ ୭ ॥
ନିତ୍ଯ ନୂତନ ହିଂଡାଵେଂ । ଉଦଂଡ ଦେଶାଟଣ କରାଵେଂ ।
ତରୀଚ ଭିକ୍ଷା ମାଗତାଂ ବରଵେଂ । ଶ୍ଲାଘ୍ଯଵାଣେଂ ॥ ୮ ॥
ଅଖଂଡ ଭିକ୍ଷେଚ ଅଭ୍ଯାସ । ତଯାସ ଵାଟେନା ପରଦେଶ ।
ଜିକଡେ ତିକଡେ ସ୍ଵଦେଶ । ଭୁଵନତ୍ରୈଂ ॥ ୯ ॥
ଭିକ୍ଷାଂ ମାଗତାଂ କିରକୋଂ ନଯେ । ଭିକ୍ଷା ମାଗତାଂ ଲାଜୋ ନଯେ ।
ଭିକ୍ଷା ମାଗତାଂ ଭାଗୋଂ ନଯେ । ପରିଭ୍ରମଣ କରାଵେଂ ॥ ୧୦ ॥
ଭିକ୍ଷା ଆଣି ଚମତ୍କାର । ଚ୍ଚାକାଟତୀ ଲହାନଥୋର ।
କୀର୍ତି ଵର୍ଣୀ ନିରଂତର । ଭଗଵଂତାଚୀ ॥ ୧୧ ॥
ଭିକ୍ଷା ମ୍ହଣିଜେ କାମଧେନୁ । ସଦା ଫଳ ନଵ୍ହେ ସାମାନ୍ଯୁ ।
ଭିକ୍ଷେସ କରୀ ଜୋ ଅମାନ୍ଯୁ । ତୋ କରଂଟା ଜୋଗୀ ॥ ୧୨ ॥
ଭିକ୍ଷେନେଂ ଵୋଳଖୀ ହୋତୀ । ଭିକ୍ଷେନେଂ ଭରମ ଚୁକତୀ ।
ସାମାନ୍ଯ ଭିକ୍ଷା ମାନ୍ଯ କରିତୀ । ସକଳ ପ୍ରାଣୀ ॥ ୧୩ ॥
ଭିକ୍ଷା ମ୍ହଣିଜେ ନିର୍ଭଯେ ସ୍ଥିତି । ଭିକ୍ଷେନେଂ ପ୍ରଗଟେ ମହଂତୀ ।
ସ୍ଵତଂତ୍ରତା ଈଶ୍ଵରପ୍ରାପ୍ତୀ । ଭିକ୍ଷାଗୁଣେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଭିକ୍ଷେସ ନାହୀଂ ଆଡଥଳା । ଭିକ୍ଷାହାରୀ ତୋ ମୋକଳା ।
ଭିକ୍ଷେକରିତାଂ ସାର୍ଥକ ଵେଅଳା । କାଳ ଜାତୋ ॥ ୧୫ ॥
ଭିକ୍ଷା ମ୍ହଣିଜେ ଅମରଵଲ୍ଲୀ । ଜିକଡେ ତିକଡେ ଲଗଵଲୀ ।
ଅଵକାଳୀଂ ଫଳଦାଯେନୀ ଜାଲୀ । ନିର୍ଲ୍ଲଜାସୀ ॥ ୧୬ ॥
ପୃଥ୍ଵୀମଧେଂ ଦେଶ ନାନା । ଫିରତାଂ ଉପଵାସୀ ମରେନା ।
କୋଣେ ଯେକେ ଠାଈଂ ଜନା । ଜଡ ନଵ୍ହେ ॥ ୧୭ ॥
ଗୋରଜ୍ଯ ଵାଣିଜ୍ଯ କୃଷୀ । ତ୍ଯାହୂନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭିକ୍ଷେସୀ ।
ଵିସଂଭୋଂ ନଯେ ଝୋଳୀସୀ । କଦାକାଳୀଂ ॥ ୧୮ ॥
ଭିକ୍ଷେଐସେଂ ନାହୀଂ ଵୈରାଗ୍ଯ । ଵୈରାଗ୍ଯାପରତେଂ ନାହୀଂ ଭାଗ୍ଯ ।
ଵୈରାଗ୍ଯ ନସ୍ତାଂ ଅଭାଗ୍ଯ । ଯେକଦେସୀ ॥ ୧୯ ॥
କାଂହୀଂ ଭିକ୍ଷା ଆହେ ମ୍ହଣାଵେଂ । ଅଲ୍ପସଂତୋଷୀ ଅସାଵେଂ ।
ବହୁତ ଆଣିତାଂ ଘ୍ଯାଵେଂ । ମୁଷ୍ଟୀ ଯେକ ॥ ୨୦ ॥
ସୁଖରୂପ ଭିକ୍ଷା ମାଗଣେଂ । ଐସୀ ନିସ୍ପୃହତେଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ ।
ମୃଦ ଵାଗଵିଳାସ କରଣେଂ । ପରମ ସୌଖ୍ଯକାରୀ ॥ ୨୧ ॥
ଐସୀ ଭିକ୍ଷେଚୀ ସ୍ଥିତୀ । ଅଲ୍ପ ବୋଲିଲେଂ ଯେଥାମତୀ ।
ଭିକ୍ଷା ଵାଂଚଵୀ ଵିପତ୍ତୀ । ହୋଣାର କାଳୀଂ ॥ ୨୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଭିକ୍ଷାନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦୁସରା ॥
ସମାସ ତିସରା : କଵିତ୍ଵକାଆ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
କଵିତ୍ଵ ଶବ୍ଦସୁମନମାଳା । ଅର୍ଥ ପରିମଳ ଆଗଳା ।
ତେଣେଂ ସଂତଷଟ୍ପଦକୁଳା । ଆନଂଦ ହୋଯେ ॥ ୧ ॥
ଐସୀ ମାଳା ଅଂତଃକରଣୀଂ । ଗୁଂଫୁନ ପୂଜା ରାମଚରଣୀଂ ।
ଵୋଂକାରତଂତ ଅଖଂଡପଣୀଂ । ଖଂଡୂଂ ଚ ନଯେ ॥ ୨ ॥
ପରୋପକାରାକାରଣେଂ । କଵିତ୍ଵ ଅଗତ୍ଯ କରଣେଂ ।
ତଯା କଵିତ୍ଵାଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ବୋଲିଜେତୀ ॥ ୩ ॥
ଜେଣେଂ ଘଡେ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୀ । ଜେଣେଂ ଘଡେ ଵିରକ୍ତୀ ।
ଐସିଯା କତ୍ଵାଚୀ ଯୁକ୍ତୀ । ଆଧୀଂ ଵାଢଵାଵୀ ॥ ୪ ॥
କ୍ରିଯେଵୀଣ ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନ । ତଯା ନ ମାନିତୀ ସଜ୍ଜନ ।
ମ୍ହଣୌନୀ ଦେଵ ପ୍ରସନ୍ନ । ଅନୁତାପେଂ କରାଵା ॥ ୫ ॥
ଦେଵାଚେନ ପ୍ରସନ୍ନପଣେଂ । ଜେଂ ଜେଂ ଘଡେ ବୋଲଣେଂ ।
ତେଂ ତେଂ ଅତ୍ଯଂତ ଶ୍ଲାଘ୍ଯଵାଣେଂ । ଯା ନାଵ ପ୍ରାସାଦିକ ॥ ୬ ॥
ଧୀଟ ପାଠ ପ୍ରସାଦିକ । ଐସେଂ ବୋଲତୀ ଅନେକ ।
ତରୀ ହା ତ୍ରିଵିଧ ଵିଵେକ । ବୋଲିଜେଲ ॥ ୭ ॥
ଧୀଟ ମ୍ହଣିଜେ ଧୀଟପଣେଂ କେଲେଂ । ଜେଂ ଜେଂ ଆପୁଲ୍ଯା ମନାସ ଆଲେଂ ।
ବଳେଂଚି କଵିତ୍ଵ ରଚିଲେଂ । ଯା ନାଵ ଧୀଟ ବୋଲିଜେ ॥ ୮ ॥
ପାଠ ମ୍ହଣିଜେ ପାଠାଂତର । ବହୁତ ପାହିଲେଂ ଗ୍ରଂଥାଂତର ।
ତଯାସରିଖା ଉତାର । ଆପଣଚି କେଲା ॥ ୯ ॥
ସୀଘ୍ରଚି କଵିତ୍ଵ ଜୋଡିଲେଂ । ଦୃଷ୍ଟି ପଡିଲେଂ ତେଂ ଚି ଵର୍ଣିଲେଂ ।
ଭକ୍ତିଵାଂଚୂନ ଜେଂ କେଲେଂ । ତ୍ଯା ନାଵ ଧୀଟପାଠ ॥ ୧୦ ॥
କାମିକ ରସିକ ଶ୍ରୃଂଘାରିକ । ଵୀର ହାସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ତାଵିକ ।
କୌତୁକ ଵିନୋଦ ଅନେକ । ଯା ନାଵ ଧୀଟପାଠ ॥ ୧୧ ॥
ମନ ଜାଲେଂ କାମାକାର । ତୈସେଚି ନିଘତୀ ଉଦ୍ଗାର ।
ଧୀଟପାଠେଂ ପରପାର । ପାଵିଜେତ ନାହୀଂ ॥ ୧୨ ॥
ଵ୍ହାଵଯା ଉଦରଶାଂତୀ । କରଣେଂ ଲାଗେ ନରସ୍ତୁତୀ ।
ତେଥେଂ କେଲୀ ଜେ ଵିତ୍ପତ୍ତି । ତ୍ଯା ନାଵ ଧୀଟପାଠ ॥ ୧୩ ॥
କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ଧୀଟପାଠ । କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ଖଟପଟ ।
କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ଉଦ୍ଧଟ । ପାଷାଂଡମତ ॥ ୧୪ ॥
କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ଵାଦାଂଗ । କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ରସଭଂଗ ।
କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ରଂଗଭଂଗ । ଦୃଷ୍ଟାଂତହୀନ ॥ ୧୫ ॥
କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ପାଲ୍ହାଳ । କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ବାଷ୍କଳ ।
କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ କୁଟୀଳ । ଲକ୍ଷୁନିଯାଂ ॥ ୧୬ ॥
ହୀନ କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ । ବୋଲିଲେଂଚି ନ ବୋଲାଵେଂ ।
ଛଂଦଭଂଗ ନ କରାଵେଂ । ମୁଦ୍ରାହୀନ ॥ ୧୭ ॥
ଵିତ୍ପତ୍ତିହୀନ ତର୍କହୀନ । କଳାହୀନ ଶବ୍ଦହୀନ ।
ଭକ୍ତିଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯହୀନ । କଵିତ୍ଵ ନସାଵେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଭକ୍ତିହୀନ ଜେଂ କଵିତ୍ଵ । ତେଂଚି ଜାଣାଵେଂ ଠୋଂବେଂ ମତ ।
ଆଵଡୀହୀନ ଜେଂ ଵଗତ୍ରୃତ୍ଵ । କଂଟାଳଵାଣେଂ ॥ ୧୯ ॥
ଭକ୍ତିଵିଣ ଜୋ ଅନୁଵାଦ । ତୋଚି ଜାଣାଵା ଵିନୋଦ ।
ପ୍ରୀତୀଵିଣ ସଂଵାଦ । ଘଡେ କେଵୀ ॥ ୨୦ ॥
ଅସୋ ଧୀଟ ପାଠ ତେଂ ଐସେଂ । ନାଥିଲେଂ ଅହଂତେଚେଂ ପିସେଂ ।
ଆତାଂ ପ୍ରସାଦିକ ତେଂ କୈସେଂ । ସାଂଗିଜେଲ ॥ ୨୧ ॥
ଵୈଭଵ କାଂତା କାଂଚନ । ଜଯାସ ଵାଟେ ହେଂ ଵମନ ।
ଅଂତରୀଂ ଲାଗଲେଂ ଧ୍ଯାନ । ସର୍ଵୋତ୍ତମାଚେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଜଯାସ ଘଡୀନେଂ ଘଡୀ । ଲାଗେ ଭଗଵଂତୀଂ ଆଵଡୀ ।
ଚଢତୀ ଵାଢତୀ ଗୋଡୀ । ଭଗଦ୍ଭଜନାଚୀ ॥ ୨୩ ॥
ଜୋ ଭଗଵଦ୍ଭଜନେଂଵୀଣ । ଜାଊଂ ନେଦୀ ଯେକ କ୍ଷଣ ।
ସର୍ଵକାଳ ଅଂତଃକରଣ । ଭକ୍ତିରଂଗେଂ ରଂଗଲେଂ ॥ ୨୪ ॥
ଜଯା ଅଂତରୀ ଭଗଵଂତ । ଅଚଳ ରାହିଲା ନିଵାଂତ ।
ତୋ ସ୍ଵଭାଵେଂ ଜେଂ ବୋଲତ । ତେଂ ବ୍ରହ୍ମନିରୂପଣ ॥ ୨୫ ॥
ଅଂତରୀ ବୈସଲା ଗୋଵିଂଦ । ତେଣେଂ ଲାଗଲା ଭକ୍ତିଛଂଦ ।
ଭକ୍ତୀଵିଣ ଅନୁଵାଦ । ଆଣୀକ ନାହୀଂ ॥ ୨୬ ॥
ଆଵଡୀ ଲାଗଲୀ ଅଂତରୀଂ । ତୈସୀଚ ଵଦେ ଵୈଖରୀ ।
ଭାଵେଂ କରୁଣାକୀର୍ତନ କରୀ । ପ୍ରେମଭରେଂ ନାଚତୁ ॥ ୨୭ ॥
ଭଗଵଂତୀଂ ଲାଗଲେଂ ମନ । ତେଣେଂ ନାଠଵେ ଦେହଭାନ ।
ଶଂକା ଲଜ୍ଯା ପଳୋନ । ଦୁରୀ ଠେଲୀ ॥ ୨୮ ॥
ତୋ ପ୍ରେମରଂଗେଂ ରଂଗଲା । ତୋ ଭକ୍ତିମଦେଂ ମାତଲା ।
ତେଣେଂ ଅହଂଭାଵ ଘାତଲା । ପାଯାଂତଳୀଂ ॥ ୨୯ ॥
ଗାତ ନାଚତ ନିଶଂକ । ତଯାସ କୈଚେ ଦିସତୀ ଲୋକ ।
ଦୃଷ୍ଟୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଯେକ । ଵସୋନ ଠେଲା ॥ ୩୦ ॥
ଐସା ଭଗଵଂତୀଂ ରଂଗଲା । ଆଣୀକ କାଂହୀଂ ନଲଗେ ତ୍ଯାଲା ।
ସ୍ଵୈଛା ଵର୍ଣୂଂ ଲାଗଲା । ଧ୍ଯାନ କୀର୍ତୀ ପ୍ରତାପ ॥ ୩୧ ॥
ନାନା ଧ୍ଯାନେଂ ନାନା ମୂର୍ତୀ । ନାନା ପ୍ରତାପ ନାନା କୀର୍ତୀ ।
ତଯାପୁଢେଂ ନରସ୍ତୁତୀ । ତ୍ରୁଣତୁଲ୍ଯ ଵାଟେ ॥ ୩୨ ॥
ଅସୋ ଐସା ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତ । ଜୋ ଯେ ସଂସାରୀଂ ଵିରକ୍ତ ।
ତଯାସ ମାନିତୀ ମୁକ୍ତ । ସାଧୁଜନ ॥ ୩୩ ॥
ତ୍ଯାଚେ ଭକ୍ତୀଚେଂ କୌତୁକ । ତଯାନଵ ପ୍ରସାଦିକ ।
ସହଜ ବୋଲତାଂ ଵିଵେକ । ପ୍ରଗଟ ହୋଯ ॥ ୩୪ ॥
ଐକା କଵିତ୍ଵଲକ୍ଷଣ । କେଲେଂଚ କରୂଂ ନିରୂପଣ ।
ଜେଣେ ନିଵେ ଅଂତଃକର୍ଣ । ଶ୍ରୋତଯାଂଚେଂ ॥ ୩୫ ॥
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ନିର୍ମଳ । କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ସରଳ ।
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ପ୍ରାଂଜଳ । ଅନ୍ଵଯାଚେଂ ॥ ୩୬ ॥
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ଭକ୍ତିବଳେଂ । କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ଅର୍ଥାଗଳେଂ ।
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ଵେଗଳେଂ । ଅହଂତେସୀ ॥ ୩୭ ॥
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ କୀର୍ତିଵାଡ । କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ରମ୍ଯ ଗୋଡ ।
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ଜାଡ । ପ୍ରତାପଵିଷୀଂ ॥ ୩୮ ॥
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ସୋପେଂ । କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ଅଲ୍ପରୂପେଂ ।
କଵିତ୍ଵ ଅସାଵେଂ ସୁଲ୍ଲପେଂ । ଚରଣବଂଦ ॥ ୩୯ ॥
ମୃଦୁ ମଂଜୁଳ କୋମଳ । ଭଵ୍ଯ ଅଦ୍ଭୁତ ଵିଶାଳ ।
ଗୌଲ୍ଯ ମାଧୁର୍ଯ ରସାଳ । ଭକ୍ତିରସେଂ ॥ ୪୦ ॥
ଅକ୍ଷରବଂଦ ପଦବଂଦ । ନାନା ଚାତୁର୍ଯ ପ୍ରବଂଦ ।
ନାନା କୌଶଲ୍ଯତା ଛଂଦବଂଦ । ଧାଟୀ ମୁଦ୍ରା ଅନେକ ॥ ୪୧ ॥
ନାନା ଯୁକ୍ତୀ ନାନା ବୁଦ୍ଧୀ । ନାନା କଳା ନାନା ସିଦ୍ଧୀ ।
ନାନା ଅନ୍ଵଯେ ସାଧୀ । ନାନା କଵିତ୍ଵ ॥ ୪୨ ॥
ନାନା ସାହିତ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟାଂତ । ନାନା ତର୍କ ଧାତ ମାତ ।
ନାନା ସଂମତୀ ସିଦ୍ଧାଂତ । ପୂର୍ଵପକ୍ଷେଂସୀଂ ॥ ୪୩ ॥
ନାନା ଗତୀ ନାନା ଵିତ୍ପତ୍ତୀ । ନାନା ମତୀ ନାନା ସ୍ଫୁର୍ତି ।
ନାନା ଧାରଣା ନାନା ଧୃତୀ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୪୪ ॥
ଶଂକା ଆଶଂକା ପ୍ରତ୍ଯୋତ୍ତରେଂ । ନାନା କାଵ୍ଯେଂ ଶାସ୍ତ୍ରାଧାରେଂ ।
ତୁଟେ ସଂଶଯେ ନିର୍ଧାରେଂ । ଦିର୍ଧାରିତାଂ ॥ ୪୫ ॥
ନାନା ପ୍ରସଂଗ ନାନା ଵିଚାର । ନାନା ଯୋଗ ନାନା ଵିଵର ।
ନାନା ତତ୍ଵଚର୍ଚାସାର । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୪୬ ॥
ନାନା ସାଧନେଂ ପୁରଶ୍ଚରଣେଂ । ନାନା ତପେଂ ତୀର୍ଥାଟଣେଂ ।
ନାନା ସଂଦେହ ଫେଡଣେଂ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୪୭ ॥
ଜେଣେଂ ଅନୁତାପ ଉପଜେଂ । ଜେଣେଂ ଲୋକିକ ଲାଜେ ।
ଜେଣେଂ ଜ୍ଞାନ ଉମଜେ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୪୮ ॥
ଜେଣେଂ ଜ୍ଞାନ ହେଂ ପ୍ରବଳେ । ଜେଣେଂ ଵୃତ୍ତୀ ହେ ମାଵଳେଂ ।
ଜେଣେଂ ଭକ୍ତିମାର୍ଗ କଳେ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୪୯ ॥
ଜେଣେଂ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ତୁଟେ । ଜେଣେଂ ଭଵସିଂଧୁ ଆଟେ ।
ଜେଣେଂ ଭଗଵଂତ ପ୍ରଗଟେ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୫୦ ॥
ଜେଣେଂ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଲାଗେ । ଜେଣେଂ ପାଷାଂଡ ଭଂଗେ ।
ଜେଣେଂ ଵିଵେକ ଜାଗେ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୫୧ ॥
ଜେଣେଂ ସଦ୍ଵସ୍ତୁ ଭାସେ । ଜେଣେଂ ଭାସ ହା ନିରସେ ।
ଜେଣେଂ ଭିନ୍ନତ୍ଵ ନାସେ । ଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୫୨ ॥
ଜେଣେଂ ହୋଯେ ସମାଧାନ । ଜେଣେଂ ତୁଟେ ସଂସାରବଂଧନ ।
ଜଯା ମାନିତୀ ସଜ୍ଜନ । ତଯା ନାଵ କଵିତ୍ଵ ॥ ୫୩ ॥
ଐସେଂ କଵିତ୍ଵଲକ୍ଷଣ । ସାଂଗତାଂ ତେଂ ଅସାଧାରଣ ।
ପରଂତୁ କାଂହୀଂଯେକ ନିରୂପଣ । ବୁଝାଵଯା କେଲେଂ ॥ ୫୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ କଵିତ୍ଵକଲା ନିରୂପଣ ସମାସ ତିସରା ॥
ସମାସ ଚୌଥା : କୀର୍ତନ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
କଲଯୁଗୀଂ କୀର୍ତନ କରାଵେଂ । କେଵଳ କୋମଳ କୁଶଳ ଗାଵେଂ ।
କଠୀଣ କର୍କଶ କୁର୍ଟେଂ ସାଂଡାଵେଂ । ଯେକୀକଡେ ॥ ୧ ॥
ଖଟଖଟ ଖୁଂଟୂନ ଟାକାଵୀ । ଖଳଖଳ ଖଳାଂସୀଂ ନ କରାଵୀ ।
ଖରେଂ ଖୋଟେଂ ଖଵଳୋଂ ନେଦାଵୀ । ଵୃତ୍ତି ଆପୁଲୀ ॥ ୨ ॥
ଗର୍ଵଗାଣେଂ ଗାଊଂ ନଯେ । ଗାତାଂ ଗାତାଂ ଗଳୋଂ ନଯେ ।
ଗୋପ୍ଯ ଗୁଜ ଗର୍ଜୋଂ ନଯେ । ଗୁଣ ଗାଵେ ॥ ୩ ॥
ଘଷ୍ଟଣୀ ଘିସଣୀ ଘସ୍ମରପଣେଂ । ଘସର ଘସରୂଂ ଘସା ଖାଣେଂ ।
ଘୁମଘୁମୋଂ ଚି ଘୁମଣେଂ । ଯୋଗ୍ଯ ନଵ୍ହେ ॥ ୪ ॥
ନାନା ନାମେ ଭଗଵଂତାଚୀଂ । ନାନା ଧ୍ଯାନେଂ ସଗୁଣାଚୀଂ ।
ନାନା କୀର୍ତନେଂ କୀର୍ତୀଚୀଂ । ଅଦ୍ଭୁତ କରାଵୀଂ ॥ ୫ ॥
ଚକଚକ ଚୁକାଵେନା । ଚାଟ ଚାଵଟ ଚଳାଵେନା ।
ଚରଚର ଚୁରଚୁର ଲାଗେନା । ଐସେଂ କରାଵେଂ ॥ ୬ ॥
ଛଳଛଳ ଛଳଣା କରୂଂ ନଯେ । ଛଳିତାଂ ଛଳିତାଂ ଛଳୋଂ ନଯେଂ ।
ଛଳଣେଂ ଛଳଣା କରୂଂ ନଯେ । କୋଣୀଯେକାଚୀ ॥ ୭ ॥
ଜି ଜି ଜି ଜି ମ୍ହଣାଵେନା । ଜୋ ଜୋ ଜାଗେ ତୋ ତୋ ପାଵନା ।
ଜପଜପୋଂ ଜନୀଂଜନାର୍ଦନା । ସଂତୁଷ୍ଟ କରାଵେଂ ॥ ୮ ॥
ଝିରପେ ଝରେ ପଝରେ ଜଳ । ଝଳକେ ଦୁରୁନୀ ଝଳାଳ ।
ଝଡଝଡାଂ ଝଳକତୀ ସକଳ । ପ୍ରାଣୀ ତେଥେଂ ॥ ୯ ॥
ଯା ଯା ଯା ଯା ମ୍ହଣାଵେଂ ନଲଗେ । ଯା ଯା ଯା ଯା ଉପାଵ ନଲଗେ ।
ଯା ଯା ଯା ଯା କାଂହୀଂ ଚ ନଲଗେ । ସୁବୁଦ୍ଧାସୀ ॥ ୧୦ ॥
ଟକ ଟକ ଟକ କରୂଂ ନଯେ । ଟାଳାଟାଳୀ ଟିକୋଂ ନଯେ ।
ଟମ ଟମ ଟମ ଟମ ଲାଊଂ ନଯେ । କଂଟାଳଵାଣୀ ॥ ୧୧ ॥
ଠସ ଠୋଂବସ ଠାକାଵେନା । ଠକ ଠକ ଠକ କରାଵେନା ।
ଠାକେଂ ଠମକେଂ ଠସାଵେନା । ମୂର୍ତିଧ୍ଯାନ ॥ ୧୨ ॥
ଡଳମଳ ଡଳମଳ ଡକୋଂ ନଯେ । ଡଗମଗ ଡଗମଗ କାମା ନଯେ ।
ଡଂଡଳ ଡଂଡଳ ଚୁକୋଂ ନଯେ । ହେଂକାଡପଣେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଢିସାଳ ଢାଲା ଢଳତୀ କୁଂଚେ । ଢୋବଳା ଢସକଣ ଡୁଲେ ନାଚେ ।
ଢଳେଚିନା ଢିଗଢିଗାଂଚେ । କଂଟାଳଵାଣେ ॥ ୧୪ ॥
ନାନା ନେଟକ ନାଗର । ନାନା ନମ୍ର ଗୁଣାଗର ।
ନାନା ନେମକ ମଧୁର । ନେମସ୍ତ ଗାଣେଂ ॥ ୧୫ ॥
ତାଳ ତୁଂବରେ ତାନମାନେଂ । ତାଳବଦ୍ଧ ତଂତଗାଣେଂ ।
ତୂର୍ତ ତାର୍କିକ ତନେଂ ମନେଂ । ତଲ୍ଲିନ ହୋତୀ ॥ ୧୬ ॥
ଥର୍ଥରାଂ ଥରକତୀ ରୋମାଂଚ । ଥୈ ଥୈ ଥୈ ସ୍ଵରେଂ ଉଂଚ।
ଥିରଥିର ଥିରାଵେ ନାଚ । ପ୍ରେମଳ ଭକ୍ତାଂଚା ॥ ୧୭ ॥
ଦକ୍ଷଦାକ୍ଷଣ୍ଯ ଦାଟଲେଂ । ବଂଦେଂ ପ୍ରବଂଦେଂ କୋଂଦାଟଲେଂ ।
ଦମଦମ ଦୁମଦୁମୋଂ ଲାଗଲେଂ । ଜଗଦଂତର ॥ ୧୮ ॥
ଧୂର୍ତ ତୂର୍ତ ଧାଵୋନ ଆଲା । ଧିଂଗବୁଦ୍ଧୀନେଂ ଧିଂଗ ଜାଲା ।
ଧାକେଂ ଧାକେଂ ଧୋକଲା । ରଂଗ ଅଵଘା ॥ ୧୯ ॥
ନାନା ନାଟକ ନେଟକେଂ । ନାନା ମାନେଂ ତୁକେଂ କୌତୁକେଂ ।
ନାନା ନେମକ ଅନେକେଂ । ଵିଦ୍ଯାପାତ୍ରେଂ ॥ ୨୦ ॥
ପାପ ପଳୋନ ଗେଲେଂ ଦୁରୀ । ପୁଣ୍ଯ ପୁଷ୍କଳ ପ୍ରଗଟେ ଵରୀ ।
ପରତରତୋ ପରେ ଅଂତରୀଂ । ଚଟକ ଲାଗେ ॥ ୨୧ ॥
ଫୁକଟ ଫାକଟ ଫଟଵଣେଂ ନାହୀଂ । ଫଟକଳ ଫୁଗଡୀ ପିଂଗା ନାହୀଂ ।
ଫିକେଂ ଫସକଟ ଫୋଲ ନାହୀଂ । ଭକାଧ୍ଯା ନିଂଦା ॥ ୨୨ ॥
ବରେଂ ବରେଂ ବରେଂ ମ୍ହଣତୀ । ବାବା ବାବା ଉଦଂଡ କରିତୀ ।
ବଳେଂ ବଳେଂଚି ବଳାଵିତୀ । କଥେଲାଗୀଂ ॥ ୨୩ ॥
ଭଲା ଭଲା ଭଲା ଲୋକୀଂ । ଭକ୍ତିଭାଵେଂ ଭଵ୍ଯ ଅନେକୀଂ ।
ଭୂଷଣ ଭାଵିକ ଲୋକୀଂ । ପରୋପକାରେଂ ॥ ୨୪ ॥
ମାନେଲ ତରୀ ମାନାଵେଂ ମନେଂ । ମତ୍ତ ନ ଵ୍ହାଵେଂ ମମତେନେଂ ।
ମୀ ମୀ ମୀ ମୀ ବହୁତ ଜନେଂ । ମ୍ହଣିଜେତ ଆହେ ॥ ୨୫ ॥
ଯେକେଂ ଟୋକତ ଯେକାଂପାସୀଂ । ଯେଊଂ ଯେଊଂ ଯେତୀ ଝଡେସୀଂ ।
ଯା ଯା ଯା ଯା ଅସେ ତଯାସୀ । ମ୍ହଣାଵେଂ ନଲଗେ ॥ ୨୬ ॥
ରାଗ ରଂଗ ରସାଳ ସୁରଂଗେଂ । ଅଂତର ସଂଗିତ ରାଗେଂ ।
ରତ୍ନପରୀକ୍ଷା ରତ୍ନାମାଗେଂ । ଧାଂଵତୀ ଲୋକ ॥ ୨୭ ॥
ଲଵଲଵାଂ ଲଵତୀ ଲୋଚନ । ଲକଲକାଂ ଲକଲେଂ ମନ ।
ଲପଲପୋଂ ଲପତୀ ଜନ । ଆଵଡୀନେଂ ॥ ୨୮ ॥
ଵଚନେଂ ଵାଉଗୀଂ ଵଦେନା । ଵାଵରେଵିଵରେ ଵସେନା ।
ଵଗତ୍ରୁତ୍ଵେଂ ନିଵଵୀ ଜନା । ଵିନିତ ହୌନୀ॥ ୨୯॥
ସାରାସାର ସମସ୍ତାଂଲା । ସିକଊଂ ସିକଊଂ ଜନାଲା।
ସାହିତ ସଂଗିତ ସଜ୍ଜନାଲା । ବରେଂ ଵାଟେ ॥ ୩୦ ॥
ଖରେଂଖୋଟେଂ ଖରେଂ ଵାଟଲେଂ । ଖର୍ଖର ଖୁର୍ଖୁର ଖୁଂଟଲେଂ ।
ଖୋଟେଂ ଖୋଟେପଣେଂ ଗେଲେଂ। ଖୋଟେଂ ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ॥୩୧ ॥
ଶାହାଣେ ଶୋଧିତାଂ ଶୋଧେନା । ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ଶ୍ରୃତୀ ବୋଧେନା ।
ଶୁକ ଶାରିକାଶମେନା । ଶବ୍ଦ ତଯାଚା ॥ ୩୨ ॥
ହରୁଷେଂ ହରୁଷେଂ ହାସିଲା । ହାହାହୋହୋନେଂ ଭୁଲଲା ।
ହିତ ହୋଈନା ତଯାଲା । ପରତ୍ରୀଚେଂ ॥ ୩୩ ॥
ଲକ୍ଷାଵେଂ ଲକ୍ଷିତାଂ ଅଲକ୍ଷୀଂ । ଲକ୍ଷିଲେଂ ଲୋଚନାତେଂ ଲକ୍ଷୀ ।
ଲଂଗଲେଂ ଲଯେତେଂ ଅଲକ୍ଷୀ । ଵିହିଂଗମମାର୍ଗେଂ ॥ ୩୪॥
କ୍ଷେତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ କ୍ଷୋଭତୋ । କ୍ଷମା କ୍ଷମୂନ କ୍ଷ୍ମଵିତୋ ।
କ୍ଷ୍ମଣେଂ କ୍ଷୋଭଣେଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ତୋ । ସର୍ଵାଂ ଠାଈଂ ॥ ୩୫ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ କୀର୍ତନ ଲକ୍ଷଣ ନିରୂପଣ ସମାସ ଚୌଥ୍ରା ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ହରିକଥା ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମାଗାଂ ହରିକଥେଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଶ୍ରୋତୀଂ କେଲା ହୋତା ପ୍ରସ୍ନ ।
ସାଵଧ ହୋଊନ ଵିଚକ୍ଷଣ । ପରିସୋନ ଆତାଂ ॥ ୧ ॥
ହରିକଥା କୈସୀ କରାଵୀ । ରଂଗେଂ କୈସୀ ଭରାଵୀ ।
ଜେଣେଂ ପାଵିଜେ ପଦଵୀ । ରଘୁନାଥକୃପେଚୀ ॥ ୨ ॥
ସୋନେଂ ଆଣି ପରିମଳେ । ଯୁକ୍ଷଦଂଡା ଲାଗତୀ ଫଳେଂ ।
ଗୌଲ୍ଯ ମାଧୁର୍ଯ ରସାଳେଂ । ତରୀ ତେ ଅପୂର୍ଵତା ॥ ୩ ॥
ତୈସା ହରିଦାସ ଆଣି ଵିରକ୍ତ । ଜ୍ଞାତା ଆଣି ପ୍ରେମଳ ଭକ୍ତ ।
ଵିତ୍ପନ୍ନ ଆଣି ଵାଦରହିତ । ତରୀ ହେହି ଅପୂର୍ଵତା ॥ ୪ ॥
ରାଗଜ୍ଞାନୀ ତାଳଜ୍ଞାନୀ । ସକଳକଳା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ।
ନିରାଭିମାନେଂ ଵର୍ତେ ଜନୀଂ । ତରୀ ହେହି ଅପୂର୍ଵତା ॥ ୫ ॥
ମଛର ନାହୀଂ ଜଯାସୀ । ଜୋ ଅତ୍ଯଂତ ପ୍ରିଯେ ସଜ୍ଜନାସୀ ।
ଚତୁରାଂଗ ଜାଣେଂ ମାନସୀଂ । ଅଂତରନିଷ୍ଠ ॥ ୬ ॥
ଜଯଂତ୍ଯାଦିକେଂ ନାନା ପର୍ଵେଂ । ତୀର୍ଥେଂ କ୍ଷେତ୍ରେଂ ଜେଂ ଅପୂର୍ଵେଂ ।
ଜେଥେଂ ଵସିଜେ ଦେଵାଧିଦେଵେଂ । ସାମର୍ଥ୍ଯରୂପେଂ ॥ ୭ ॥
ତଯା ତିର୍ଥାତେଂ ଜେ ନ ମାନିତୀ । ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନେଂ ମିଥ୍ଯା ମ୍ହଣତୀ ।
ତଯା ପାମରାଂ ଶ୍ରୀପତୀ । ଜୋଡେଲ କୈଂଚା ॥ ୮ ॥
ନିର୍ଗୁଣ ନେଲେଂ ସଂଦେହାନେଂ । ସଗୁଣ ନେଲେଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନେଂ ।
ଦୋହିକଡେ ଅଭିମାନେଂ । ଵୋସ କେଲେଂ ॥ ୯ ॥
ପୁଢେଂ ଅସତାଂ ସଗୁଣମୂର୍ତୀ । ନିର୍ଗୁଣକଥା ଜେ କରିତୀ ।
ପ୍ରତିପାଦୂନ ଉଛେଦିତୀ । ତେଚି ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୦ ॥
ଐସୀ ନ କୀଜେ ହରିକଥା । ଅଂତର ପଡେ ଉଭଯେ ପଂଥା ।
ପରିସ ଲକ୍ଷଣେଂ ଆତାଂ । ହରିକଥେଚୀଂ ॥ ୧୧ ॥
ସଗୁଣମୂର୍ତୀପୁଢେଂ ଭାଵେଂ । କରୁଣାକୀର୍ତନ କରାଵେଂ ।
ନାନାଧ୍ଯାନେଂ ଵର୍ଣାଵେଂ । ପ୍ରତାପକୀର୍ତୀତେଂ । ୧୨ ॥
ଐସେଂ ଗାତାଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ରସାଳ କଥା ଵୋଢଵେ ।
ସର୍ଵାଂତରୀଂ ହେଲାଵେ । ପ୍ରେମସୁଖ ॥ ୧୩ ॥
କଥା ରଚାଯାଚୀ ଖୂଣ । ସଗୁଣୀଂ ନାଣାଵେଂ ନିର୍ଗୁଣ ।
ନ ବୋଲାଵେ ଦୋଷ ଗୁଣ । ପୁଢିଲାଂଚେ କଦା ॥ ୧୪ ॥
ଦେଵାଚେଂ ଵର୍ଣାଵେଂ ଵୈଭାଵ । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ମହତ୍ତ୍ଵ ।
ସଗୁଣୀଂ ଠେଉନିଯାଂ ଭାଵ । ହରିକଥା କରାଵୀ ॥ ୧୫ ॥
ଲାଜ ସାଂଡୂନ ଜନାଚୀ । ଆସ୍ଥା ସାଂଡୂନ ଧନାଚୀ ।
ନୀଚ ନଵୀ କୀର୍ତନାଚୀ । ଆଵଡୀ ଧରାଵୀ ॥ ୧୬ ॥
ନମ୍ର ହୋଊନ ରାଜାଂଗଣୀଂ । ନିଃଶଂକ ଜାଵେଂ ଲୋଟାଂଗଣୀ ।
କରତାଳିକା ନୃତ୍ଯ ଵାଣୀଂ । ନାମଘୋଷେଂ ଗର୍ଜାଵେଂ ॥ ୧୭ ॥
ଯେକାଂଚୀ କୀର୍ତି ଯେକାପୁଢେଂ । ଵର୍ଣିତାଂ ସାହିତ୍ଯ ନ ପଡେ ।
ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ନିଵାଡେ । ଜେଥୀଲ ତେଥେଂ ॥ ୧୮ ॥
ମୂର୍ତୀ ନସ୍ତାଂ ସଗୁଣ । ଶ୍ରଵଣୀଂ ବୈସଲେ ସାଧୁଜନ ।
ତରୀ ଅଦ୍ଵୈତନିରୂପଣ । ଅଵଶ୍ଯ କରାଵେଂ ॥ ୧୯ ॥
ନାହୀଂ ମୂର୍ତୀ ନାହୀଂ ସଜ୍ଜନ । ଶ୍ରଵଣୀଂ ବୈସଲେ ଭାଵିକ ଜନ ।
ତରୀ କରାଵେଂ କୀର୍ତନ । ପ୍ରସ୍ତାଵିକ ଵୈରାଗ୍ଯ ॥ ୨୦ ॥
ଶ୍ରୁଂଘାରିକ ନଵରସିକ । ଯାମଧେଂ ସାଂଡାଵେଂ ଯେକ ।
ସ୍ତ୍ରିଯାଦିକାଂଚେଂ କୌତୁକ । ଵର୍ଣୁଂ ନଯେ କୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ଲାଵଣ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯାଂଚେଂ ଵର୍ଣିତାଂ । ଵିକାର ବାଧିଜେ ତତ୍ଵତା ।
ଧାରିଷ୍ଟାପାସୂନ ଶ୍ରୋତା । ଚଳେ ତତ୍କାଳ ॥ ୨୨ ॥
ମ୍ହଣଊନ ତେଂ ତଜାଵେଂ । ଜେଂ ବାଧକ ସାଧକାଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ ।
ଘେତାଂ ଅଂତରୀଂ ଠସାଵେଂ । ଧ୍ଯାନ ସ୍ତ୍ରିଯାଂଚେଂ ॥ ୨୩ ॥
ଲାଵଣ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯାଂଚେଂ ଧ୍ଯାନ । କାମାକାର ଜାଲେଂ ମନ ।
କୈଚେଂ ଆଠଵେଲ ଧ୍ଯାନ । ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୨୪ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ଵର୍ଣିତାଂ ସୁଖାଵଲା । ଲାଵଣ୍ଯାଚେ ଭରୀଂ ଭରଲା ।
ତୋ ସ୍ଵଯେଂ ଜାଣାଵା ଚେଵଲା । ଈଶ୍ଵରାପାସୁନୀ ॥ ୨୫ ॥
ହରିକଥେସୀ ଭାଵବଳେଂ । ଗେଲା ରଂଗ ତୋ ତୁଂବଳେ ।
ନିମିଷ୍ଯ ଯେକ ଜରୀ ଆକଳେ । ଧ୍ଯାନୀଂ ପରମାତ୍ମା ॥ ୨୬ ॥
ଧ୍ଯାନୀଂ ଗୁଂତଲେଂ ମନ । କୈଚେଂ ଆଠଵେଲ ଜନ ।
ନିଶଂକ ନିର୍ଲ୍ଲଜ କୀର୍ତନ । କରିତାଂ ରଂଗ ମାଜେ ॥ ୨୭ ॥
ରାଗଜ୍ଞାନ ତାଳଜ୍ଞାନ । ସ୍ଵରଜ୍ଞାନେଂସୀଂ ଵିତ୍ପନ୍ନ ।
ଅର୍ଥାନ୍ଵଯାଚେଂ କୀର୍ତନ । କରୂଂ ଜାଣେ ॥ ୨୮ ॥
ଛପନ୍ନ ଭାଷା ନାନା କଳା । କଂଠମାଧୁର୍ଯ କୋକିଳା ।
ପରୀ ତୋ ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ଵେଗଳା । ଭକ୍ତ ଜାଣତୀ ॥ ୨୯ ॥
ଭକ୍ତାଂସ ଦେଵାଚେଂ ଧ୍ଯାନ । ଦେଵାଵାଂଚୂନ ନେଣେଂ ଅନ୍ନ ।
କଳାଵଂତାଂଚେଂ ଜେଂ ମନ । ତେଂ କଳାକାର ଜାଲେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଶ୍ରୀହରିଵୀଣ ଜେ କଳା । ତେଚି ଜାଣାଵୀ ଅଵକଳା ।
ଦେଵାସ ସାଂଡୂନ ଵେଗଳା । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ପଡିଲା ॥ ୩୧ ॥
ସର୍ପୀଂ ଵେଢିଲେଂ ଚଂଦନାସୀ । ନିଧାନାଆଡ ଵିଵସୀ ।
ନାନା କଳା ଦେଵାସୀ । ଆଡ ତୈସ୍ଯା ॥ ୩୨ ॥
ସାଂଡୂନ ଦେଵ ସର୍ଵଜ୍ଞ । ନାଦାମଧ୍ଯେଂ ଵ୍ହାଵେଂ ମଗ୍ନ ।
ତେଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଵିଘ୍ନ । ଆଡଵେଂ ଆଲେଂ ॥ ୩୩ ॥
ଯେକ ମନ ଗୁଂତଲେଂ ସ୍ଵରୀଂ । କୋଣେଂ ଚିଂତାଵା ଶ୍ରୀହରୀ ।
ବଳେଂଚି ଧରୁନିଯାଂ ଚୋରୀଂ । ଶୁଶ୍ରୃଷା ଘେତଲୀ ॥ ୩୪ ॥
କରିତାଂ ଦେଵାଚେଂ ଦର୍ଶନ । ଆଡଵେଂ ଆଲେଂ ରାଗଜ୍ଞାନ ।
ତେଣେଂ ଧରୁନିଯାଂ ମନ । ସ୍ଵରାମାଗେଂ ନେଲେଂ ॥ ୩୫ ॥
ଭେଟୋଂ ଜାତାଂ ରାଜଦ୍ଵାରୀଂ । ବଳେଂଚି ଧରିଲା ବେଗାରୀ ।
କଳାଵଂତାଂ ତୈସୀ ପରୀ । କଳେନେଂ କେଲୀ ॥ ୩୬ ॥
ମନ ଠେଊନ ଈଶ୍ଵରୀଂ । ଜୋ କୋଣୀ ହରିକଥା କରୀ ।
ତୋଚି ଯେ ସଂସାରୀଂ । ଧନ୍ଯ ଜାଣା ॥ ୩୭ ॥
ଜଯାସ ହରିକଥେଚୀ ଗୋଡୀ । ଉଠେ ନୀଚ ନଵୀ ଆଵଡୀ ।
ତଯାସ ଜୋଡଲୀ ଜୋଡୀ । ସର୍ଵୋତ୍ତମାଚୀ ॥ ୩୮ ॥
ହରିକଥା ମାଂଡଲୀ ଜେଥେଂ । ସର୍ଵ ସାଂଡୂନ ଧାଵେ ତେଥେଂ ।
ଆଲସ୍ଯ ନିଦ୍ରା ଦଵଡୂନ ସ୍ଵାର୍ଥେଂ । ହରିକଥେସି ସାଦର ॥ ୩୯ ॥
ହରିଭକ୍ତାଂଚିଯେ ଘରୀଂ । ନୀଚ କୃତ୍ଯ ଅଂଗିକାରୀ ।
ସାହେଭୂତ ସର୍ଵାଂପରୀଂ । ସାକ୍ଷପେଂ ହୋଯେ ॥ ୪୦ ॥
ଯା ନାଵାଚା ହରିଦାସ । ଜଯାସି ନାମୀଂ ଵିଶ୍ଵାସ ।
ଯେଥୂନ ହା ସମାସ । ସଂପୂର୍ଣ ଜାଲା ॥ ୪୧ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ହରିକଥାଲକ୍ଷଣନିରୂପଣ ସମାସ ପାଂଚଵା ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଚାତୁର୍ଯ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ରୂପ ଲାଵଣ୍ଯ ଅଭ୍ଯାସିତାଂ ନ ଯେ । ସହଜଗୁଣାସ ନ ଚଲେ ଉପାଯେ ।
କାଂହୀଂ ତରୀ ଧରାଵୀ ସୋଯେ । ଅଗାଂତୁକ ଗୁଣାଚୀ ॥ ୧ ॥
କାଳେଂ ମାଣୁସ ଗୋରେଂ ହୋଯେନା । ଵନାଳାସ ଯେତ୍ନ ଚାଲେନା ।
ମୁକ୍ଯାସ ଵାଚା ଫୁଟେନା । ହା ସହଜଗୁଣ ॥ ୨ ॥
ଆଂଧଳେଂ ଡୋଳସ ହୋଯେନା । ବଧିର ତେଂ ଐକେନା ।
ପାଂଗୁଳ ପାଯେ ଘେଇନା । ହା ସହଜଗୁଣ ॥ ୩ ॥
କୁରୂପତେଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । କିତୀ ମ୍ହଣୋନି ସାଂଗଣେଂ ।
ରୂପ ଲାଵଣ୍ଯ ଯାକାରଣେଂ । ପାଲଟେନା ॥ ୪ ॥
ଅଵଗୁଣ ସୋଡିତାଂ ଜାତୀ । ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଅଭାସିତାଂ ଯେତୀ ।
କୁଵିଦ୍ଯା ସାଂଡୂନ ସିକତୀ । ଶାହାଣେ ଵିଦ୍ଯା ॥ ୫ ॥
ମୂର୍ଖପଣ ସାଂଡିତାଂ ଜାତେଂ । ଶାହାଣପଣ ସିକତାଂ ଯେତେଂ ।
କାରବାର କରିତାଂ ଉମଜତେଂ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୬ ॥
ମାନ୍ଯତା ଆଵଡେ ଜୀଵୀଂ । ତରୀ କାଂ ଉପେକ୍ଷା କରାଵୀ ।
ଚାତୁର୍ଯେଂଵିଣ ଉଂଚ ପଦଵୀ । କଦାପୀ ନାହୀଂ ॥ ୭ ॥
ଐସୀ ପ୍ରଚୀତ ଯେତେ ମନା । ତରୀ କାଂ ସ୍ଵହିତ କରାନା ।
ସନ୍ମାର୍ଗେଂ ଚାଲତାଂ ଜନାଂ । ସଜ୍ଜନା ମାନେ ॥ ୮ ॥
ଦେହେ ନେଟକେଂ ଶ୍ରୁଂଘାରିଲେଂ । ପରୀ ଚାତୁର୍ଯେଂଵିଣ ନାସଲେଂ ।
ଗୁଣେଂଵିଣ ସାଜିରେଂ କେଲେଂ । ବଷ୍କଳ ଜୈସେଂ ॥ ୯ ॥
ଅଂତର୍କଳା ଶ୍ରୃଂଘାରାଵୀ । ନାନାପରୀ ଉମଜଵାଵୀ ।
ସଂପଦା ମେଳଊନ ଭୋଗାଵୀ । ସାଵକାସ ॥ ୧୦ ॥
ପ୍ରେତ୍ନ କରୀନା ସିକେନା । ଶରୀର ତେଂହି କଷ୍ଟଵିନା ।
ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଘେଈନା । ସଦାକୋପୀ ॥ ୧୧ ॥
ଆପଣ ଦୁସର୍ଯାସ କରାଵେଂ । ତେଂ ଉସିଣେଂ ସଵେଂଚି ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ଜନା କଷ୍ଟଵିତାଂ କଷ୍ଟାଵେଂ । ଲାଗେଲ ବହୁ ॥ ୧୨ ॥
ନ୍ଯାଯେଂ ଵର୍ତେଲ ତୋ ଶହାଣା । ଅନ୍ଯାଇ ତୋ ଦୈନ୍ଯଵାଣା ।
ନାନା ଚାତୁର୍ଯାଚ୍ଯା ଖୁଣା । ଚତୁର ଜାଣେ ॥ ୧୩ ॥
ଜେଂ ବହୁତାଂସ ମାନଲେଂ । ତେଂ ବହୁତୀଂ ମାନ୍ଯ କେଲେଂ ।
ଯେର ତେଂ ଵେର୍ଥଚି ଗେଲେଂ । ଜଗନିଂଦ୍ଯ ॥ ୧୪ ॥
ଲୋକ ଆପଣାସି ଵୋଳାଵେ । କିଂଵା ଆଵଘେଚ କୋଂସଳାଵେ ।
ଆପଣାସ ସମାଧାନ ଫାଵେ । ଐସେଂ କରାଵେଂ ॥ ୧୫ ॥
ସମାଧାନେଂ ସମାଧାନ ଵାଢେ । ମିତ୍ରିନେଂ ମିତ୍ରି ଜୋଡେ ।
ମୋଡିତାଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରେଂ ମୋଡେ । ବରେପଣ ॥ ୧୬ ॥
ଅହୋ କାଂହୋ ଅରେ କାଅଂରେ । ଜନୀଂ ଐକିଜେତେଂ କିଂ ତେ ।
କଳତ ଅସତାଂଚ କାଂ ରେ । ନିକାମୀପନ ॥ ୧୭ ॥
ଚାତୁର୍ଯେଂ ଶ୍ରୁଂଘାରେ ଅଂତର । ଵସ୍ତ୍ରେଂ ଶ୍ରୁଂଘାରେ ଶରୀର ।
ଦୋହିମଧେଂ କୋଣ ଥୋର । ବରେଂ ପାହା ॥ ୧୮ ॥
ବାହ୍ଯାକାର ଶ୍ରୁଂଗାରିଲେଂ । ତେଣେଂ ଲୋକାଂଚ୍ଯା ହାତାସି କାଯେ ଆଲେଂ ।
ଚାତୁର୍ଯେଂ ବହୁତାଂସୀ ରକ୍ଷିଲେଂ । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୧୯ ॥
ବରେଂ ଖାଵେଂ ବରେଂ ଜେଵାଵେଂ । ବରେଂ ଲ୍ଯାଵେଂ ବରେଂ ନେସାଵେଂ ।
ସମସ୍ତୀଂ ବରେଂ ମ୍ହଣାଵେଂ । ଐସୀ ଵାସନା ॥ ୨୦ ॥
ତନେଂ ମନେଂ ଝିଜାଵେଂ । ତେଣେଂ ଭଲେ ମ୍ହଣୋନ ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ଉଗେଂ ଚି କଲ୍ପିତାଂ ସିଣାଵେଂ । ଲାଗେଲ ପୁଢେଂ ॥ ୨୧ ॥
ଲୋକୀଂ କାର୍ଯଭାଗ ଆଡେ । ତୋ କାର୍ଯଭାଗ ଜେଥେଂ ଘଡେ ।
ଲୋକ ସହଜଚି ଵୋଢେ । କାମାସାଠୀଂ ॥ ୨୨ ॥
ମ୍ହଣୋନ ଦୁରର୍ଯାସ ସୁଖୀ କରାଵେଂ । ତେଣେଂ ଆପଣ ସୁଖୀ ଵ୍ହାଵେଂ ।
ଦୁସର୍ଯାସ କଷ୍ଟଵିତାଂ କଷ୍ଟାଵେଂ । ଲାଗେଲ ସ୍ଵଯେଂ ॥ ୨୩ ॥
ହେଂ ତୋଂ ପ୍ରଗଟଚି ଆହେ । ପାହିଲ୍ଯାଵିଣ କାମା ନଯେ ।
ସମଜଣେଂ ହା ଉପାଯେ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସୀ ॥ ୨୪ ॥
ସମଜଲେ ଆଣି ଵର୍ତଲେ । ତେଚି ଭାଗ୍ଯପୁରୁଷ ଜାଲେ ।
ଯାଵେଗଳେ ଉରଲେ । ତେଂ କରଂଟେ ପୁରୁଷ ॥ ୨୫ ॥
ଜିତୁକା ଵ୍ଯାପ ତିତୁକେଂ ଵୈଭଵ । ଵୈଭଵାସାରିଖା ହାଵଭାଵ ।
ସମଜଲେ ପାହିଜେ ଉପାଵ । ପ୍ରଗଟଚି ଆହେ ॥ ୨୬ ॥
ଆଳସେଂ କାର୍ଯେଭାଗ ନାସତୋ । ସାକ୍ଷେପ ହୋତ ହୋତ ହୋତୋ ।
ଦିସତେ ଗୋଷ୍ଟୀ କଳେନା ତୋ । ଶାହାଣା କୈସା ॥ ୨୭ ॥
ମିତ୍ରି କରିତାଂ ହୋତେଂ କୃତ୍ଯ । ଵୈର କରିତାଂ ହୋତୋ ମୃତ୍ଯୁ ।
ବୋଲିଲେଂ ହେଂ ସତ୍ଯ କିଂ ଅସତ୍ଯ । ଵୋଳଖାଵେଂ ॥ ୨୮ ॥
ଆପଣାସ ଶାହାଣେଂ କରୂଂ ନେଣେଂ । ଆପଲେଂ ହିତ ଆପଣ ନେଣେଂ ।
ଜନୀଂ ମୈତ୍ରି ରାଖୋଂ ନେଣେ । ଵୈର କରୀ ॥ ୨୯ ॥
ଐସେ ପ୍ରକାରୀଚେ ଜନ । ତ୍ଯାସ ମ୍ହଣାଵେଂ ଅଜ୍ଞାନ ।
ତଯାପାସୀଂ ସମାଧାନ । କୋଣ ପାଵେ ॥ ୩୦ ॥
ଆପଣ ଯେକାଯେକୀ ଯେକଲା । ସୃଷ୍ଟୀଂତ ଭାଂଡତ ଚାଲିଲା ।
ବହୁତାଂମଧ୍ଯେଂ ଯେକଲ୍ଯାଲା । ଯେଶ କୈଚେଂ ॥ ୩୧ ॥
ବହୁତାଂଚେ ମୁଖୀ ଉରାଵେଂ । ବହୁତାଂଚେ ଅଂତରୀଂ ଭରାଵେଂ ।
ଉତ୍ତମ ଗୁଣୀଂ ଵିଵରାଵେଂ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସୀ ॥ ୩୨ ॥
ଶାହାଣେ କରାଵେ ଜନ । ପତିତ କରାଵେ ପାଵନ ।
ସୃଷ୍ଟିମଧେଂ ଭଗଵଦ୍ଭଜନ । ଵାଢଵାଵେଂ ॥ ୩୩ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଚାତୁର୍ଯେଲକ୍ଷଣନିରୂପଣ ସମାସ ସହାଵା ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଯୁଗଧର୍ମ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ନାନା ଵେଶ ନାନା ଆଶ୍ରମ । ସର୍ଵାଂଚେଂ ମୂଳ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ।
ଜେଥେଂ ପାଵତୀ ଵିଶ୍ରାମ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସୀ ॥ ୧ ॥
ଦେଵ ଋଷୀ ମୁନୀ ଯୋଗୀ । ନାନା ତାପସୀ ଵୀତରାଗୀ ।
ପିତୃଆଦିକରୂନ ଵିଭାଗୀ । ଅତୀତ ଅଭ୍ଯାଗତ ॥ ୨ ॥
ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମୀଂ ନିର୍ମାଣ ଜାଲେ । ଆପଲା ଆଶ୍ରମ ଟାକୂନ ଗେଲେ ।
ପରଂତୁ ଗୃହସ୍ଥାଗୃହୀଂ ହିଂଡୋଂ ଲାଗଲେ । କୀର୍ତିରୂପେଂ ॥ ୩ ॥
ଯାକାରଣେଂ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ । ସକଳାମଧେଂ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ।
ପରଂତୁ ପାହିଜେ ସ୍ଵଧର୍ମ । ଆଣୀ ଭୂତଦଯା ॥ ୪ ॥
ଜେଥେଂ ଶଡକର୍ମେଂ ଚାଲତୀ । ଵିଧ୍ଯୋକ୍ତ କ୍ରିଯା ଆଚରତୀ ।
ଵାଗ୍ମାଧୁର୍ଯେଂ ବୋଲତୀ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସୀ ॥ ୫ ॥
ସର୍ଵପ୍ରକାରେଂ ନେମକ । ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ କରଣେଂ କାଂହୀଂଯେକ ।
ତ୍ଯାହିମଧ୍ଯେଂ ଅଲୋଲିକ । ତୋ ହା ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ॥ ୬ ॥
ପୁରଶ୍ଚରଣୀ କାଯାକ୍ଲେସୀ । ଦୃଢଵ୍ରତୀ ପରମ ସାଯାସୀ ।
ଜଗଦୀଶାଵେଗଳେଂ ଜଯାସୀ । ଥୋର ନାହୀଂ ॥ ୭ ॥
କାଯା ଵାଚା ଜୀଵେଂ ପ୍ରାଣେଂ । କଷ୍ଟେ ଭଗଵଂତାକାରଣେଂ ।
ମନେଂ ଘେତଲେଂ ଧରଣେଂ । ଭଜନମାର୍ଗୀଂ ॥ ୮ ॥
ଐସା ଭଗଵଂତାଚା ଭକ୍ତ । ଵିଶେଷ ଅଂତରୀଂ ଵିରକ୍ତ ।
ସଂସାର ସାଂଡୂନ ଝାଲା ମୁକ୍ତ । ଦେଵାକାରଣେଂ ॥ ୯ ॥
ଅଂତରାପାସୂନ ଵୈରାଗ୍ଯ । ତେଂଚି ଜାଣାଵେଂ ମହଦ୍ଭାଗ୍ଯ ।
ଲୋଲଂଗତେଯେଵଢେଂ ଅଭାଗ୍ଯ । ଆଣୀକ ନାହୀଂ ॥ ୧୦ ॥
ରାଜେ ରାଜ୍ଯ ସାଂଡୂନ ଗେଲେ । ଭଗଵଂତାକାରଣେଂ ହିଂଡଲେଂ ।
କୀର୍ତିରୂପେଂ ପାଵନ ଜାଲେ । ଭୂମଂଡଳୀଂ ॥ ୧୧ ॥
ଐସା ଜୋ କାଂ ଯୋଗେଶ୍ଵର । ଅଂତରୀଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାଚା ଵିଚାର ।
ଉକଲୂଂ ଜାଣେ ଅଂତର । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାଂଚେଂ । ୧୨ ॥
ଐସୀ ଵୃତ୍ତି ଉଦାସୀନ । ତ୍ଯାହିଵରୀ ଵିଶେଷ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ।
ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଂ ସମାଧାନ । ପାଵତୀ ଲୋକ ॥ ୧୩ ॥
ବହୁତାଂସୀ କରୀ ଉପାଯେ । ତୋ ଜନାଚ୍ଯା ଵାଟ୍ଯା ନ ଯେ ।
ଅଖଂଡ ଜଯାଚେ ହୃଦଯେ । ଭଗଵଦ୍ରୂପ ॥ ୧୪ ॥
ଜନାସ ଦିସେ ହା ଦୁଶ୍ଚିତ । ପରୀ ତୋ ଆହେ ସାଵଚିତ ।
ଅଖଂଡ ଜଯାଚେଂ ଚିତ୍ତ । ପରମେଶ୍ଵରୀଂ ॥ ୧୫ ॥
ଉପାସନାମୂର୍ତିଧ୍ଯାନୀଂ । ଅଥଵା ଆତ୍ମାନୁସଂଧାନୀଂ ।
ନାହିଂ ତରୀ ଶ୍ରଵଣମନନୀଂ । ନିରଂତର ॥ ୧୬ ॥
ପୂର୍ଵଜାଂଚ୍ଯା ପୁଣ୍ଯକୋଟୀ । ସଂଗ୍ରହ ଅସିଲ୍ଯା ଗାଂଠୀଂ ।
ତରୀଚ ଐସୀଯାଚୀ ଭେଟୀ । ହୋଯେ ଜନାସୀ ॥ ୧୭ ॥
ପ୍ରଚୀତିଵିଣ ଜେଂ ଜ୍ଞାନ । ତୋ ଆଵଘାଚି ଅନୁମାନ ।
ତେଥେଂ କୈଂଚେଂ ପରତ୍ରସାଧନ । ପ୍ରାଣୀଯାସୀ ॥ ୧୮ ॥
ଯାକାରଣେଂ ମୁଖ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଯେ । ପ୍ରଚୀତିଵିଣ କାମ ନଯେ ।
ଉପାଯାସାରିଖା ଅପାଯେ । ଶାହାଣେ ଜାଣତୀ ॥ ୧୯ ॥
ଵେଡେଂ ସଂସାର ସାଂଡୂନ ଗେଲେଂ । ତରୀ ତେଂ କଷ୍ଟକଷ୍ଟୋଂଚି ମେଲେଂ ।
ଦୋହିକଡେ ଅଂତରଲେଂ । ଇହଲୋକ ପରତ୍ର ॥ ୨୦ ॥
ରାଗେଂ ରାଗେଂ ନିଘୋନ ଗେଲା । ତରୀ ତୋ ଭାଂଡଭାଂଡୋଂଚି ମେଲା ।
ବହୁତ ଲୋକ କଷ୍ଟୀ କେଲା । ଆପଣହି କଷ୍ଟୀ ॥ ୨୧ ॥
ନିଘୋନ ଗେଲା ପରୀ ଅଜ୍ଞାନ । ତ୍ଯାଚେ ସଂଗତୀ ଲାଗଲେ ଜନ ।
ଗୁରୁ ଶିଷ୍ଯ ଦୋଘେ ସମାନ । ଅଜ୍ଞାନରୂପେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଆଶାଵାଦୀ ଅନାଚାରୀ । ନିଘୋନି ଗେଲା ଦେଶାଂତରୀଂ ।
ତରୀ ତୋ ଅନାଚାରଚି କରୀ । ଜନାମଧ୍ଯେଂ ॥ ୨୩ ॥
ଗୃହୀଂ ପୋଟେଵିଣ କଷ୍ଟତୀ । କଷ୍ଟୀ ହୋଊନ ନିଘୋନ ଜାତୀ ।
ତ୍ଯାସ ଠାଈଂ ଠାଈଂ ମାରିତୀ । ଚୋରୀ ଭରତାଂ ॥ ୨୪ ॥
ସଂସାର ମିଥ୍ଯା ଐସା କଳଲା । ଜ୍ଞାନ ସମଜୋନ ନିଘୋନ ଗେଲା ।
ତେଣେଂ ଜନ ପାଵନ କେଲା । ଆପଣାଐସା ॥ ୨୫ ॥
ଯେକେ ସଂଗତୀନେଂ ତରତୀ । ଯେକେ ସଂଗତୀନେଂ ବୁଡତୀ ।
ଯାକାରଣେଂ ସତ୍ସଂଗତୀ । ବରୀ ପାହାଵୀ ॥ ୨୬ ॥
ଜେଥେଂ ନାହୀଂ ଵିଵେକପରୀକ୍ଷା । ତେଥେଂ କୈଂଚୀ ଅସେଲ ଦୀକ୍ଷା ।
ଘରୋଘରୀଂ ମାଗତାଂ ଭିକ୍ଷା । କୋଠେଂହି ମିଳେନା ॥ ୨୭ ॥
ଜୋ ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ଅଂତର ଜାଣେ । ଦେଶ କାଳ ପ୍ରସଂଗ ଜାଣେ ।
ତଯା ପୁରୁଷା କାଯ ଉଣେଂ । ଭୂମଂଡଳୀଂ ॥ ୨୮ ॥
ନୀଚ ପ୍ରାଣୀ ଗୁରୁତ୍ଵ ପାଵଲା । ତେଥେଂ ଆଚାରଚି ବୁଡାଲା ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣାଲା । କୋଣ ପୁସେ ॥ ୨୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନାଚା ଵିଚାରୂ । ତ୍ଯାଚା ବ୍ରାହ୍ମଣାସୀଚ ଅଧିକାରୂ ।
ଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଗୁରୁଃ । ଐସେଂ ଵଚନ ॥ ୩୦ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୁଦ୍ଧିପାସୂନ ଚେଵଲେ । ଆଚାରାପାସୂନ ଭ୍ରଷ୍ଟଲେ ।
ଗୁରୁତ୍ଵ ସାଂଡୂନ ଜାଲେ । ଶିଷ୍ଯ ଶିଷ୍ଯାଂଚେ ॥ ୩୧ ॥
କିତ୍ଯେକ ଦାଵଲମଲକାସ ଜାତୀ। କିତ୍ଯେକ ପୀରାସ ଭଜତୀ ।
କିତ୍ଯେକ ତୁରୁକ ହୋତୀ । ଆପଲେ ଇଛେନେଂ ॥ ୩୨ ॥
ଐସା କଲଯୁଗୀଂଚା ଆଚାର । କୋଠେଂ ରାହିଲା ଵିଚାର ।
ପୁଢେଂ ପୁଢେଂ ଵର୍ଣସଂକର । ହୋଣାର ଆହେ ॥ ୩୩ ॥
ଗୁରୁତ୍ଵ ଆଲେ ନୀଚଯାତୀ । କାଂହୀଂଯେକ ଵାଢଲୀ ମହଂତୀ ।
ଶୁଦ୍ର ଆଚାର ବୁଡଵିତୀ । ବ୍ରହ୍ମଣାଚା ॥ ୩୪ ॥
ହେଂ ବ୍ରହ୍ମଣାସ କଳେନା । ତ୍ଯାଚୀ ଵୃତ୍ତିଚ ଵଳେନା ।
ମିଥ୍ଯା ଅଭିମାନ ଗଳେନା । ମୂର୍ଖପଣାଚା ॥ ୩୫ ॥
ରାଜ୍ଯ ନେଲେଂ ମ୍ଲେଂଚିଂ କ୍ଷେତ୍ରୀଂ । ଗୁରୁତ୍ଵ ନେଲେଂ କୁପାତ୍ରୀଂ ।
ଆପଣ ଅରତ୍ରୀଂ ନା ପରତ୍ରୀଂ । କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ ॥ ୩୬ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣାସ ଗ୍ରାମଣୀନେଂ ବୁଡଵିଲେଂ। ଵିଷ୍ଣୂନେଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସ ମିରଵିଲେଂ ।
ତ୍ଯାଚ ଵିଷ୍ଣୂନେଂ ଶ୍ରାପିଲେଂ । ଫରଶରାମେଂ ॥ ୩୭ ॥
ଆମ୍ହୀହି ତେଚି ବ୍ରହ୍ମଣ । ଦୁଃଖେଂ ବୋଲିଲେଂ ହେଂ ଵଚନ ।
ଵଡିଲ ଗେଲେ ଗ୍ରାମଣୀ କରୂନ । ଆମ୍ହାଂ ଭୋଵତେଂ ॥ ୩୮ ॥
ଅତାଂଚେ ବ୍ରହ୍ମଣୀଂ କାଯେ କେଲେଂ । ଅନ୍ନ ମିଳେନା ଐସେଂ ଜାଲେଂ ।
ତୁମ୍ହା ବହୁତାଂଚେ ପ୍ରଚିତୀସ ଆଲେଂ । କିଂଵା ନାହୀଂ ॥ ୩୯ ॥
ବରେଂ ଵଡିଲାଂସ କାଯେ ମ୍ହଣାଵେଂ । ବ୍ରହ୍ମଣାଚେଂ ଅଦୃଷ୍ଟ ଜାଣାଵେଂ ।
ପ୍ରସ୍ଂଗେଂ ବୋଲିଲେଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । କ୍ଷ୍ମା କେଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୪୦॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଯୁଗଧର୍ମ ନିରୂପଣ ସମାସ ସାତଵା ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଅଖଂଡ ଧ୍ଯାନ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବରେଂ ଐସା ପ୍ରସଂଗ ଜାଲା । ଜାଲା ତୋ ହୋଊନ ଗେଲା।
ଆତାଂ ତରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଆପଣାଲା । ଶାହାଣେ କରାଵେଂ ॥ ୧ ॥
ଦେଵ ପୁଜାଵା ଵିମଳହସ୍ତୀଂ । ତେଣେଂ ଭାଗ୍ଯ ପାଵିଜେ ସମସ୍ତୀଂ ।
ମୂର୍ଖ ଅଭକ୍ତ ଵେସ୍ତୀଂ । ଦରିଦ୍ର ଭୋଗିଜେ ॥ ୨ ॥
ଆଧୀଂ ଦେଵାସଵୋଳଖାଵେଂ । ମଗ ଅନନ୍ଯଭାଵେଂ ଭଜାଵେଂ ।
ଅଖଂଡ ଧ୍ଯାନଚି ଧରାଵେଂ । ସର୍ଵୋତ୍ତମାଚେଂ ॥ ୩ ॥
ସର୍ଵାଂମଧେଂ ଜୋ ଉତ୍ତମ । ତଯା ନାଵ ସର୍ଵୋତ୍ତମ ।
ଆତ୍ମାନାତ୍ମଵିଵେକଵର୍ମ । ଠାଈଂ ପାଡାଵେଂ ॥ ୪ ॥
ଜାଣଜାଣୋଂ ଦେହ ରକ୍ଷୀ । ଆତ୍ମା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଅଂତରସାକ୍ଷୀ ।
ପଦାର୍ଥମାତ୍ରାସ ପରୀକ୍ଷୀ । ଜାଣପଣେଂ ॥ ୫ ॥
ତୋ ସକଳ ଦେହାମଧେଂ ଵର୍ତତୋ। ଇଂଦ୍ରିଯେଂଗ୍ରାମ ଚେଷ୍ଟଵିତୋ ।
ପ୍ରଚିତୀନେଂ ପ୍ରତ୍ଯଯେ ଯେତୋ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରୀଂ ॥ ୬ ॥
ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରୀଂ ଜଗଦାଂତରେଂ । ମ୍ହଣୋନି ରାଖାଵୀଂ ଅଂତରେଂ ।
ଦାତା ଭୋକ୍ତା ପରସ୍ପରେଂ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୭ ॥
ଦେଵ ଵର୍ତତୋ ଜଗଦାଂତରୀ । ତୋଚି ଆପୁଲେଂ ଅଂତରୀଂ ।
ତ୍ରୈଲୋକୀଂଚେ ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରୀଂ । ବରେଂ ପାହା ॥ ୮ ॥
ମୁଳୀଂ ପାହାଣାର ତୋ ଯେକଲା । ସକଳାଂ ଠାଈଂ ଵିଭାଗଲା ।
ଦେହପ୍ରକୃତୀନେଂ ଜାଲା । ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ॥ ୯ ॥
ଭିନ୍ନ ଭାସେଂ ଦେହାକାରେଂ । ପ୍ରସ୍ତୁତା ଯେକଚି ଅଂତରେଂ ।
ବୋଲଣେଂ ଚାଲଣେଂ ନିର୍ଧାରେଂ । ତ୍ଯାସୀଚ ଘଡେ ॥ ୧୦ ॥
ଆପୁଲେ ପାରିଖେ ସକଳ ଲୋକ । ପକ୍ଷୀ ସ୍ଵାପଦ ପଶ୍ଵାଦିକ ।
କିଡା ମୁଂଗୀ ଦେହଧାରକ । ସକଳ ପ୍ରାଣୀ ॥ ୧୧ ॥
ଖେଚର ଭୂଚର ଵନଚର । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ଜଳଚର ।
ଚତ୍ଵାର ଖାଣୀ ଵିସ୍ତାର । କିତୀ ମ୍ହଣୋନ ସାଂଗାଵା ॥ ୧୨॥
ସମସ୍ତ ଜାଣୀଵେନେଂ ଵର୍ତତୀ । ରୋକଡୀ ପାହଵୀ ପ୍ରଚିତୀ ।
ତ୍ଯାଚୀ ଆପୁଲୀ ସଂଗତୀ । ଅଖଂଡ ଆହେ ॥ ୧୩॥
ଜଗଦାଂତରେଂ ଵୋଳଲା ଧଣୀ । କିତୀ ଯେକଵଟୀଲ ପ୍ରାଣୀ ।
ପରୀ ତେ ଵୋଳାଯାଚୀ କରଣୀ । ଆପଣାପାସୀଂ ॥ ୧୪ ॥
ହେଂ ଆପଣାକଡେଂଚ ଯେତେଂ । ରାଜୀ ରାଖିଜେ ସମସ୍ତେଂ ।
ଦେହାସି ବରେଂ କରାଵେଂ ତେଂ । ଆତ୍ମଯାସ ପାଵେ ॥ ୧୫ ॥
ଦୁର୍ଜନ ପ୍ରାଣୀ ତ୍ଯାଂତୀଲ ଦେଵ । ତ୍ଯାଚା ଲାତାଡ ସ୍ଵଭାଵ ।
ରାଗାସ ଆଲା ଜରୀ ରାଵ । ତରୀ ତଂଡୋଂ ନଯେ କୀଂ ॥ ୧୬ ॥
ପ୍ରସଂଗୀଂ ସାଂଡୀଚ କରଣେଂ । ପୁଢେଂ ଵିଵେକେଂ ଵିଵରଣେଂ ।
ଵିଵେକ ସଜ୍ଜନଚି ହୋଣେଂ । ସକଳ ଲୋକୀଂ ॥ ୧୭ ॥
ଆତ୍ମତ୍ଵୀଂ ଦିସତୋ ଭେଦ । ହା ଅଵଘାଚି ଦେହସମଂଧ ।
ଯେକା ଜୀଵନେଂ ନାନା ସ୍ଵାଦ । ଔଷଧୀଭେଦେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଗରଳ ଆଣି ଅମୃତ ଜାଲେଂ । ପରୀ ଆପପଣ ନାହୀଂ ଗେଲେଂ ।
ସାକ୍ଷତ୍ଵେଂ ଆତ୍ମଯାସ ପାହିଲେଂ । ପାହିଜେ ତୈସେଂ ॥ ୧୯ ॥
ଅଂତରିନିଷ୍ଠ ଜୋ ପୁରୁଷ । ତୋ ଅଂତରନିଷ୍ଠେନେଂ ଵିଶେଷ ।
ଜଗାମଧେଂ ଜୋ ଜଗଦୀଶ । ତୋ ତଯାସ ଵୋଳଖେ ॥ ୨୦ ॥
ନଯନେଂଚି ପାହାଵା ନଯେନ । ମନେଂ ଶୋଧାଵେଂ ମନ ।
ତୈସାଚି ହା ଭଗଵାନ । ସକଳାଂ ଘଟୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ତେଣେଂଵିଣ କାର୍ଯଭାଗ ଆଡେ । ସକଳ କାଂହୀଂ ତେଣେଂଚି ଘଡେ ।
ପ୍ରାଣୀ ଵିଵେକେଂ ପଡାଵେ । ତେଣେଂଚି ଯୋଗେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଜାଗୃତୀସ ଵ୍ଯାପାର ଘଡତୋ । ସମଂଧ ତଯାସୀଚ ପଡତୋ ।
ସ୍ଵପ୍ନାମଧେଂ ଘଡେ ଜୋ ତୋ । ଯେଣେଂଚି ନ୍ଯାଯେଂ ॥ ୨୩ ॥
ଅଖଂଡ ଧ୍ଯାନାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଅଖଂଡ ଦେଵାଚେଂ ସ୍ମରଣ ।
ଯାଚେଂ କଳତାଂ ଵିଵରଣ । ସହଜଚି ଘଡେ ॥ ୨୪ ॥
ସହଜ ସାଂଡୂନ ସାଯାସ । ହାଚି କୋଣୀଯେକ ଦୋଷ ।
ଆତ୍ମା ସାଂଡୂନ ଅନାତ୍ମ୍ଯାସ । ଧ୍ଯାନୀଂ ଧରିତୀ ॥ ୨୫ ॥
ପରୀ ତେଂ ଧରିତାଂହି ଧରେନା । ଧ୍ଯାନୀଂ ଯେତୀ ଵେକ୍ତି ନା ।
ଉଗେଂଚି କଷ୍ଟତୀ ମନା । କାସାଵିସ କରୂନୀ ॥ ୨୬ ॥
ମୂର୍ତିଧ୍ଯାନ କରିତା। ସାଯାସେଂ । ତେଥେଂ ଯେକାଚେଂ ଯେକଚି ଦିସେ ।
ଭାସୋଂ ନଯେ ତେଂଚି ଭାସେ । ଵିଲକ୍ଷଣ ॥ ୨୭ ॥
ଧ୍ଯାନ ଦେଵାଚେଂ କରାଵେଂ । କିଂଵା ଦେଵାଲ୍ଯାଚେଂ କରାଵେଂ ।
ହେଂଚି ବରେଂ ଵିଵରାଵେଂ । ଆପଲେ ଠାଈଂ ॥ ୨୮ ॥
ଦେହ ଦେଉଳ ଆତ୍ମା ଦେଵ । କୋଠେଂ ଧରୂଂ ପାହାତାଂ ଭାଵ ।
ଦେଵ ଵୋଳଖୋନ ଜୀଵ । ତେଥେଂଚି ଲାଵାଵା ॥ ୨୯ ॥
ଅଂତରନିଷ୍ଠା ଧ୍ଯାନ ଐସେଂ । ଦଂଡକଧ୍ଯାନ ଅନାରିସେଂ ।
ପ୍ରତ୍ଯଯେଵିଣ ସକଳ ପିସେଂ । ଅନୁମାନଧ୍ଯାନ ॥ ୩୦ ॥
ଅନୁମାନେଂ ଅନୁମାନ ଵାଢେ । ଧ୍ଯାନ ଧରିତାଂ ସଵେଂଚି ମୋଡେ ।
ଉଗେଚି କଷ୍ଟତୀ ବାପୁଡେ । ସ୍ଥୂଳଧ୍ଯାନେଂ ॥ ୩୧ ॥
ଦେଵାସ ଦେହଧାରୀ କଲ୍ପିତୀ । ତେଥେଂ ନାନା ଵିକଲ୍ପ ଉଠତୀ ।
ଭୋଗଣେଂ ତ୍ଯାଗଣେଂ ଵିପତ୍ତି । ଦେହଯୋଗେଂ ॥ ୩୨ ॥
ଐସେଂ ମନୀ ଆଠଵତେଂ । ଵିଚାରିତାଂ ଭଲତେଂଚି ହୋତେଂ ।
ଦିସୋଂ ନଯେ ତେଂ ଦିସତେଂ । ନାନା ସ୍ଵପ୍ନୀଂ ॥ ୩୩ ॥
ଦିସତେଂ ତେଂ ସାଂଗତାଂ ନ ଯେ । ବଳେଂ ଭାଵର୍ଥ ଧରିତାଂ ନଯେ ।
ସାଧକ କାସାଵିସ ହୋଯେ । ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୩୪ ॥
ସାଂଗୋପାଂଗ ଘଡେ ଧ୍ଯାନ । ତ୍ଯାସ ସାକ୍ଷ ଆପୁଲେଂ ମନ ।
ମନାମଧ୍ଯେଂ ଵିକଲ୍ପଦର୍ଶନ । ହୋଊଂଚ ନଯେ ॥ ୩୫ ॥
ଫୁଟକ ମନ ଯେକଵଟିଲେଂ । ତେଣେଂ ତୁଟକ ଧ୍ଯାନ କେଲେଂ ।
ତେଥେଂ କୋଣ ସାର୍ଥକ ଜାଲେଂ । ପାହାନା କାଂ ॥ ୩୬ ॥
ଅଖଂଡ ଧ୍ଯାନେଂ ନ ଘଡେ ହିତ । ତରୀ ତୋ ଜାଣାଵା ପତିତ ।
ହାଚି ଅର୍ଥ ସାଵଚିତ । ବରା ପାହାଵା ॥ ୩୭ ॥
ଧ୍ଯାନ ଧରିତେଂ ତେଂ କୋଣ । ଧ୍ଯାନୀଂ ଆଠଵତେଂ ତେଂ କୋଣ ।
ଦୋନୀମଧେଂ ଅନନ୍ଯ ଲକ୍ଷଣ । ଅସିଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୩୮ ॥
ଅନନ୍ଯ ସହଜଚି ଆହେ । ସାଧକ ଶୋଧୂନ ନ ପାହେ ।
ଜ୍ଞାନୀ ତୋ ଵିଵରୋନ ରାହେ । ସମାଧାନେଂ ॥ ୩୯ ॥
ଐସୀଂ ହେ ପ୍ରତ୍ଯଯାଚୀ କାମେଂ । ପ୍ରତ୍ଯଯେଂଵିଣ ବାଧିଜେ ଭ୍ରମେଂ ।
ଲୋକଦଂଡକସଂଭ୍ରମେଂ । ଚାଲତୀ ପ୍ରାଣୀ ॥ ୪୦ ॥
ଦଂଡକଧ୍ଯାନାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଧରୂନ ବୈସଲେଂ ଅଵଲକ୍ଷଣ ।
ପ୍ରମାଣ ଆଅଣି ଅପ୍ରମାଣ । ବାଜାରୀ ନେଣତୀ ॥ ୪୧ ॥
ମିଥ୍ଯା ସମାଚାର ଉଠଵିତୀ । ବାଉଗ୍ଯାଚ ବୋଂବା ଘାଲିତୀ ।
ମନାଂସ ଆଣିତାଂ ଅଂତୀଂ । ଆଵଘେଂଚି ମିଥ୍ଯା ॥ ୪୨ ॥
କୋଣୀଯେକ ଧ୍ଯାନସ୍ତ ବୈସଲା । କୋଣୀଯେକ ସିକଵୀ ତ୍ଯାଲା ।
ମୁକୁଟ କାଢୂନି ମାଳ ଘାଲା । ମ୍ହଣିଜେ ବରେଂ ॥ ୪୩ ॥
ମନାଚେଥେଂ କାଯେ ଦୁଷ୍କାଳ । ଜେ ଆଖୁଡ କଲ୍ପିତୀ ମାଳ ।
ସାଂଗତେ ଐକତେ କେଵଳ । ମୂର୍ଖ ଜାଣାଵେ ॥ ୪୪ ॥
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ କଷ୍ଟ କରାଵେ ନ ଲଗତୀ । ଦୋରେ ଫୁଲେଂ ଗୁଂଫାଵୀ ନ ଲଗତୀ ।
କଲ୍ପନେଚୀ ମାଳ ଥିଟୀ କରିତୀ । କାଯେ ନିମିତ୍ଯ ॥ ୪୫ ॥
ବୁଧୀଵିଣ ପ୍ରାଣୀ ସକଳ । ତେ ତେ ଅଵଘେଚି ବାଷ୍କଳ ।
ତଯା ମୁର୍ଖାସୀଂ ଖଳଖଳ । କୋଣେଂ କରାଵୀ ॥ ୪୬ ॥
ଜେଣେଂ ଜୈସା ପରମାର୍ଥ କେଲା । ତୈସାଚ ପୃଥ୍ଵୀଵରୀ ଦଂଡକ ଚାଲିଲା ।
ସାତା ପାଂଚାଚା ବଳାଵଲା । ସାଭିମାନ ॥ ୪୭ ॥
ପ୍ରତ୍ଯଯେଂଵିଣ ସାଭିମାନ । ରୋଗୀ ମାରିଲେ ଝାଂକୂନ ।
ତେଥେଂ ଅଵଘାଚୀ ଅନୁମାନ । ଜ୍ଞାନ କୈଂଚେଂ ॥ ୪୮ ॥
ସର୍ଵ ସାଭିମାନ ସାଂଡାଵା । ପ୍ରତ୍ଯଯେଂ ଵିଵେକ ମାଂଡାଵା ।
ମାଯା ପୂର୍ଵପକ୍ଷ ଖଂଡାଵା । ଵିଵେକବଳେଂ ॥ ୪୯ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଅଖଂଡଧ୍ଯାନନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଆଠଵା ॥
ସମାସ ନଵଵା : ଶାଶ୍ଵତ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ପିଂଡାଚେଂ ପାହିଲେଂ କୌତୁକ । ଶୋଧିଲା ଆତ୍ମାନାତ୍ମା ଵିଵେକ ।
ପିଂଡ ଅନାତ୍ମା ଆତ୍ମା ଯେକ । ସକଳ କର୍ତା ॥ ୧ ॥
ଆତ୍ମ୍ଯାସ ଅନନ୍ଯତା ବୋଲିଲୀ । ତେ ଵିଵେକେଂ ପ୍ରତ୍ଯଯା ଆଲୀ ।
ଆତାଂ ପାହିଜେ ସମଜଲୀ । ବ୍ରହ୍ମାଂଡରଚନା ॥ ୨ ॥
ଆତ୍ମାନାତ୍ମାଵିଵେକ ପିଂଡୀ । ସାରାସାରଵିଚାର ବ୍ରହ୍ମାଂଡୀ।
ଵିଵରଵିଵରୋଂ ହେ ଗୋଡୀ । ଘେତଲୀ ପାହିଜେ ॥ ୩ ॥
ପିଂଡ କାର୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ କାରଣ । ଯାଚେଂ କରାଵେଂ ଵିଵରଣ ।
ହେଂଚି ପୁଢେଂ ନିରୂପଣ । ବୋଲିଲେଂ ଅସେ ॥ ୪ ॥
ଅସାର ମ୍ହଣିଜେ ନାସିଵଂତ । ସାର ମ୍ହଣିଜେ ତେଂ ଶାଶ୍ଵତ ।
ଜଯାସ ହୋଈଲ କଲ୍ପାଂତ । ତେଂ ସାର ନଵ୍ହେ ॥ ୫ ॥
ପୃଥ୍ଵୀ ଜଳାପାସୂନ ଜାଲୀ । ପୁଢେଂ ତେ ଜଳୀଂ ମିଳାଲୀ ।
ଜଳାଚୀ ଉତ୍ପତ୍ତି ଵାଢଲୀ । ତେଜାପାସୁନୀ ॥ ୬ ॥
ତେ ଜଳ ତେଜେଂ ଶୋଷିଲେଂ । ମହତ୍ତେଜେଂ ଆଟୋନ ଗେଲେଂ ।
ପୁଢେଂ ତେଜଚି ଉରଲେଂ । ସାଵକାଶ ॥ ୭ ॥
ତେଜ ଜାଲେଂ ଵାଯୋପାସୁନୀ । ଵାଯୋ ଝଡପୀ ତଯାଲାଗୁନୀ ।
ତେଜ ଜାଉନୀ ଦାଟଣୀ । ଵାଯୋଚୀଚ ଜାଲୀ ॥ ୮ ॥
ଵାଯୋ ଗଗନାପାସୁନୀ ଜାଲା । ମାଗୁତାଂ ତେଥେଂଚି ଵିରାଲା ।
ଐସା ହା କଲ୍ପାଂତ ବୋଲିଲା । ଵେଦାଂତଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ॥ ୯ ॥
ଗୁଣମାଯା ମୂଳମାଯା । ପରବ୍ରହ୍ମୀଂ ପାଵତୀ ଲଯା ।
ତେଂ ପରବ୍ରହ୍ମ ଵିଵରାଯା । ଵିଵେକ ପାହିଜେ ॥ ୧୦ ॥
ସର୍ଵ ଉପାଧୀଂଚା ସେଵଟ । ତେଥେଂ ନାହୀଂ ଦୃଶ୍ଯ ଖଟପଟ ।
ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ଘନଦାଟ । ସକଳାଂ ଠାଈଂ ॥ ୧୧ ॥
ଉଦଂଡ କଲ୍ପାଂତ ଜାଲା । ତରୀ ନାଶ ନାହୀଂ ତଯାଲା ।
ମାଯାତ୍ଯାଗେଂ ଶାଶ୍ଵତାଲା । ଵୋଳଖାଵେଂ ॥ ୧୨ ॥
ଦେଵ ଅଂତରାତ୍ମା ସଗୁଣ । ସଗୁଣେଂ ପାଵିଜେ ନିର୍ଗୁଣ ।
ନିର୍ଗୁଣଜ୍ଞାନେଂ ଵିଜ୍ଞାନ । ହୋତ ଅସେ ॥ ୧୩ ॥
କଲ୍ପନେତୀତ ଜେଂ ନିର୍ମଳ । ତେଥେଂ ନାହୀଂ ମାଯାମଳ ।
ମିଥ୍ଯତ୍ଵେଂ ଦୃଶ୍ଯ ସକଳ । ହୋତ ଜାତେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଜେଂ ହୋତେ ଆଣି ସଵେଂଚି ଜାତେଂ । ତେଂ ତେଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାସ ଯେତେଂ ।
ଜେଥେଂ ହୋଣେଂ ଜାଣେଂ ନାହୀଂ ତେଂ । ଵିଵେକେଂ ଵୋଳଖାଵେ ॥ ୧୫ ॥
ଯେକ ଜ୍ଞାନ ଯେକ ଅଜ୍ଞାନ । ଯେକ ଜାଣାଵେଂ ଵିପରୀତ ଜ୍ଞାନ ।
ହେ ତ୍ରିପୁଟୀ ହୋଯେ କ୍ଷୀଣ । ତେଂଚି ଵିଜ୍ଞାନ ॥ ୧୬ ॥
ଵେଦାଂତ ସିଧାଂତ ଧାଦାଂତ । ଯାଚୀ ପାହାଵୀ ପ୍ରଚିତ ।
ନିର୍ଵିକାର ସଦୋଦିତ । ଜେଥେଂ ତେଥେଂ ॥ ୧୭ ॥
ତେଂ ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟୀନେଂ ପାହାଵେଂ । ପାହୋନ ଅନନ୍ଯ ରାହାଵେଂ ।
ମୁଖ୍ଯ ଆତ୍ମନିଵେଦନ ଜାଣାଵେଂ । ଯାଚେଂ ନାଂଵ ॥ ୧୮ ॥
ଦୃଶ୍ଯାସ ଦିସତେ ଦୃଶ୍ଯ । ମନାସ ଭାସତୋ ଭାସ ।
ଦୃଶ୍ଯଭାସାତୀତ ଅଵିନାଶ । ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ॥ ୧୯ ॥
ପାହୋଂ ଜାତାଂ ଦୁରୀଚ୍ଯା ଦୁରୀ । ପରବ୍ରହ୍ମ ସବାହେଅଂତରୀଂ ।
ଅଂତଚି ନାହୀଂ ଅନଂତ ସରୀ । କୋଣାସ ଦ୍ଯାଵୀ ॥ ୨୦ ॥
ଚଂଚଳ ତେଂ ସ୍ଥିରାଵେନା । ନିଶ୍ଚଳ ତେଂ କଦାପୀ ଚଳେନା ।
ଆଭାଳ ଯେତେଂ ଜାତେଂ ଗଗନା । ଚଳଣ ନାହୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ଜେଂ ଵିକାରେଂ ଵାଢେଂ ମୋଡେ । ତେଥେଂ ଶାଶ୍ଵତତା କୈଂଚୀ ଘଡେ ।
କଲ୍ପାଂତ ହୋତାଚ ଵିଘଡେ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୨୨ ॥
ଜେ ଅଂତରୀଂଚ ଭ୍ରମଲେଂ । ମାଯାସଂଭ୍ରମେଂ ସଂଭ୍ରମଲେଂ ।
ତଯାସ ହେଂ କୈସେଂ ଉକଲେ । ଆଵ୍ହାଟ ଚକ୍ର ॥ ୨୩ ॥
ଭିଡେନେଂ ଵେଵ୍ହାର ନିଵଡେନା । ଭିଡେନେଂ ସିଧାଂତ କଳେନା ।
ଭିଡେନେଂ ଦେଵ ଆକଳେନା । ଆଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୨୪ ॥
ଵୈଦ୍ଯାଚୀ ପ୍ରଚିତ ଯେଈନା । ଆଣୀ ଭୀଡହି ଉଲଂଘେନା ।
ତରୀ ମଗ ରୋଗୀ ଵାଂଚେନା । ଐସେଂ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୨୫ ॥
ଜେଣେଂ ରାଜା ଵୋଳଖିଲା । ତୋ ରାଵ ମ୍ହଣେନା ଭଲତ୍ଯାଲା ।
ଜେଣେଂ ଦେଵ ଵୋଳଖିଲା । ତୋ ଦେଵରୂପୀ ॥ ୨୬ ॥
ଜଯାସ ମାଈକାଚୀ ଭୀଡ । ତେଂ କାଯେ ବୋଲେଲ ଦ୍ଵାଡ ।
ଵିଚାର ପାହାତାଂ ଉଘଡ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୨୭ ॥
ଭୀଡ ମାଯେଐଲିକଡେ । ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ପୈଲୀକଡେ ।
ପୈଲୀକଡେ ଐଲୀକଡେ । ସଦୋଦିତ ॥ ୨୮ ॥
ଲଟିକ୍ଯାଚୀ ଭୀଡ ଧରଣେଂ । ଭ୍ରମେଂ ଭଲତେଂଚି କରଣେଂ ।
ଐସୀ ନଵ୍ହେଂତୀଲକ୍ଷଣେଂ । ଵିଵେକାଚୀଂ ॥ ୨୯ ॥
ଖୋଟେଂ ଆଵଘେଂଚି ସାଂଡାଵେଂ । ଖରେଂ ପ୍ରତ୍ଯଯେଂ ଵୋଳଖାଵେଂ ।
ମାଯାତ୍ଯାଗେଂ ସମଜାଵେଂ । ପରବ୍ରହ୍ମ ॥ ୩୦ ॥
ତେଂ ମାଯେଚେଂ ଜେଂ ଲକ୍ଷଣ । ତେଂଚି ପୁଢେଂ ନିରୂପଣ ।
ସୁଚିତପଣେଂ ଵିଵରଣ । କେଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୩୧ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଶାଶ୍ଵତନିରୂପଣନାମ ସମାସ ନଵଵା ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ମାଯାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମାଯା ଦିସେ ପରୀ ନାସେ । ଵସ୍ତୁ ନ ଦିସେ ପରୀ ନ ନାସେ ।
ମାଯା ସତ୍ଯ ଵାଟେ ପରୀ ମିଥ୍ଯା ଅସେ । ନିରଂତର ॥ ୧ ॥
କରଂଟା ପଡୋନି ଉତାଣା । କରୀ ନାନାପରୀ କଲ୍ପନା ।
ପରୀ ତେଂ କାଂହୀଂଚ ଘଡେନା । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୨ ॥
ଦ୍ରଵ୍ଯଦାରେଚେଂ ସ୍ଵପ୍ନଵୈଭଵ । ନାନା ଵିଳାସେଂ ହାଵଭାଵ ।
କ୍ଷଣୀକ ଵାଟେ ପରୀ ଭାଵ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୩ ॥
ଗଗନୀଂ ଗଂଧର୍ଵନଗରେଂ । ଦିସତାତୀ ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ।
ନାନା ରୂପେଂ ନାନା ଵିକାରେଂ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୪ ॥
ଲକ୍ଷୁମୀ ରାଯେଵିନୋଦାଚୀ । ବୋଲତାଂ ଵାଟେ ସାଚୀ ।
ମିଥ୍ଯା ପ୍ରଚିତ ତେଥୀଚୀ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୫ ॥
ଦସର୍ଯାଚେ ସୁଵର୍ଣାଚେ ଲାଟେ । ଲୋକ ମ୍ହଣତୀ ପରୀ ତେ କାଂଟେ ।
ପରୀ ସର୍ଵତ୍ର ରାହାଟେ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୬ ॥
ମେଲ୍ଯାଚା ମୋହୋଛାଵ କରଣେଂ । ସତୀଚେଂ ଵୈଭଵ ଵାଢଵିଣେଂ ।
ମସଣୀଂ ଜାଉନୀ ରୁଦନ କରଣେଂ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୭ ॥
ରାଖେସୀ ମ୍ହଣତୀ ଲକ୍ଷୁମୀ । ଦୁସରୀ ଭରଦୋରୀ ଲକ୍ଷୁମୀ ।
ତିସରୀ ନାମମାତ୍ର ଲକ୍ଷୁମୀ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୮ ॥
ମୁଳୀଂ ବାଳଵିଧଵା ନାରୀ । ତିଚେଂ ନାଂଵ ଜନ୍ମସାଵିତ୍ରୀ ।
କୁବେର ହିଂଡେ ଘରୋଘରୀ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୯ ॥
ଦଶାଵତାରାଂତୀଲ କୃଷ୍ଣା । ଉପଜେ ଜୀର୍ଣ ଵସ୍ତ୍ରାଂଚୀ ତୃଷ୍ଣା ।
ନଦୀ ନାମେଂ ପୀଯୁଷ୍ଣା । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୧୦ ॥
ବହୁରୂପାଂତୀଲ ରାମଦେଵରାଵ । ଗ୍ରାମସ୍ତାଂପୁଢେ ଦାଖଵୀ ହାଵଭାଵ ।
କାଂ ମାହାଂରାଜ ମ୍ହଣୋନି ଲାଘଵ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୧୧ ॥
ଦେଵ୍ହାରାଂ ଅସେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣା । ଆଣୀ ଗୃହୀଂ ଅନ୍ନଚି ମିଳେନା ।
ନାମେଂ ସରସ୍ଵତୀ ସିକେନା । ଶୁଭାଵଳୁ ॥ ୧୨ ॥
ସୁଣ୍ଯାସ ଵ୍ଯାଘ୍ର ନାମ ଠେଵିଲେଂ । ପୁତ୍ରାସ ଇଂଦ୍ରନାମେଂ ପାଚାରିଲେଂ ।
କୁରୂପ ପରୀ ଆଳଵିଲେଂ । ସୁଂଦରା ଐସେଂ ॥ ୧୩ ॥
ମୂର୍ଖ ନାମେଂ ସକଳକଳା । ରାଶଭୀ ନାମେଂ କୋକିଳା ।
ନାତରୀ ଡୋଳସେଚା ଡୋଳା । ଫୁଟଲା ଜୈସା ॥ ୧୪ ॥
ମାତାଂଗୀଚେଂ ନାମ ତୁଳସୀ । ଚର୍ମିକୀଚେଂ ନାମ କାସୀ ।
ବୋଲତୀ ଅତିଶୂଦ୍ରିଣୀସୀ । ଭାଗୀରଥୀ ଐସେଂ ॥ ୧୫ ॥
ସାଉଲୀ ଆଣୀ ଅଂଧକାର । ଯେକ ହୋତାଂ ତେଥୀଚା ଵିଚାର ।
ଉଗାଚି ଦିସେ ଭାସମାତ୍ର । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୧୬ ॥
ଶ୍ରଵଣ ବୋଟେଂ ସଂଧୀ କରତଳ । ରଵିରଶ୍ମେଂ ଦିସତୀ ଇଂଗଳ ।
ରମ୍ଯ ଆରକ୍ତକଲ୍ହୋଳ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୧୭ ॥
ଭଗଵେଂ ଵସ୍ତ୍ର ଦେଖତାଂ ମନାଲା । ଵାଟେ ଅଗ୍ନଚି ଲାଗଲା ।
ଵିଵଂଚିତାଂ ପ୍ରତ୍ଯେ ଆଲା । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୧୮ ॥
ଜଳୀଂ ଚରଣକରାଂଗୁଳେଂ । ଆଖୁଡ ଲାଂବେଂ ଜିରକୋଳେଂ ।
ଵିପରୀତ କାଣେଂ ଦିସତୀ ଜଳେଂ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୧୯ ॥
ଭୋଵଂଡୀନେଂ ପୃଥ୍ଵୀ କଲଥଲୀ । କାମିଣୀନେଂ ପିଵଳୀ ଜାଲୀ ।
ସନ୍ଯପାତସ୍ଥାଂ ଅନୁଭଵଲୀ । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୨୦ ॥
କୋଣୀଯେକ ପଦାର୍ଥଵିକାର । ଉଗାଚି ଦିସେ ଭାସମାତ୍ର ।
ଅନନ୍ଯାଚା ଅନ୍ଯ ପ୍ରକାର । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୨୧ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ମାଯାନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦହାଵା ॥
॥ ଦଶକ ଚୌଦାଵା ସମାପ୍ତ ॥

Explore More