The Guru

śrī dāsabodha adhyāya 14

(Dasbodh Dashak 14 in English (IAST))

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 14 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 14. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for मायानिरूपण.

#of 440
samāsa pahilā : nispṛha lakṣaṇanāma || śrīrāma ||
samāsa dusarā : bhikṣānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa tisarā : kavitvakāā nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa cauthā : kīrtana lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : harikathā lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : cāturya lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa sātavā : yugadharma nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : akhaṃḍa dhyāna nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa navavā : śāśvata nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : māyānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : nispṛha lakṣaṇanāma || śrīrāma ||
aikā spṛhācī sikavaṇa | yukti buddhi śāhāṇapaṇa |
jeṇeṃ rāhe samādhāna | niraṃtara || 1 ||
sopā maṃtra parī nemasta | sādheṃ voṣadha guṇavaṃta |
sādheṃ bolaṇeṃ sapracita | taiseṃ mājheṃ || 2 ||
tatkāl̤aci avaguṇa jātī | uttama guṇācī hoye prāptī |
śabdavoṣadha tīvra śrotīṃ | sākṣapeṃ sevāveṃ || 3 ||
nispṛhatā dharūṃ naye | dharilī tarī soḍūṃ naye |
soḍilī tarī hiṃḍoṃ naye | vol̤akhīmadheṃ || 4 ||
kāṃtā dṛṣṭī rākhoṃ naye | manāsa goḍī cākhaūṃ naye |
dhāriṣṭa cal̤atāṃ dākhaūṃ naye | mukha āpuleṃ || 5 ||
yekesthal̤īṃ rāhoṃ naye | kānakoṃḍeṃ sāhoṃ naye |
dravya dārā pāhoṃ naye | āl̤akepaṇeṃ || 6 ||
ācārabhraṣṭa hoūṃ naye | dilyāṃ dravya gheūṃ naye |
uṇā śabda yeūṃ naye | āpaṇāvarī || 7 ||
bhikṣeviṣīṃ lājoṃ naye | bahuta bhikṣā gheūṃ naye |
pusatāṃhi deūṃ naye | vol̤akhī āpalī || 8 ||
dhaḍa mal̤ina nesoṃ naye | goḍa anna khāūṃ naye |
durāgraha karūṃ naye | prasaṃgeṃ vartāveṃ || 9 ||
bhogīṃ mana asoṃ naye | dehaduḥkheṃ trāsoṃ naye |
puḍheṃ āśā dharūṃ naye | jīvitvācī || 10 ||
viraktī gal̤oṃ deūṃ naye | dhāriṣṭa cal̤oṃ deūṃ naye |
jñāna mal̤iṇa hoūṃ naye | vivekabal̤eṃ || 11 ||
karuṇākīrtana soḍūṃ naye | aṃtardhyāna moḍūṃ naye ||
premataṃtu toḍūṃ naye | saguṇamūrtīcā ||12 ||
poṭīṃ ciṃtā dharūṃ naye | kaṣṭeṃ kheda mānūṃ naye |
samaiṃ dhīra sāṃḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 13 ||
apamānitāṃ siṇoṃ naye | nikhaṃditāṃ kaṣṭoṃ naye |
dhiḥkāritāṃ jhuroṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 14 ||
lokalāja dharūṃ naye | lājavitāṃ lājoṃ naye |
khijavitāṃ khijoṃ naye | virakta puruṣeṃ || 15 ||
śuddha mārga soḍūṃ naye | durjanāsīṃ taṃḍoṃ naye |
samaṃdha paḍoṃ deūṃ naye | cāṃḍāl̤āsī || 16 ||
tapīl̤apaṇa dharūṃ naye | bhāṃḍavitāṃ bhāṃḍoṃ naye |
uḍavitāṃ uḍaūṃ naye | nijasthitī āpulī || 17 ||
hāṃsavitāṃ hāsoṃ naye | bolavitāṃ boloṃ naye |
cālavitāṃ cāloṃ naye | kṣaṇakṣṇā || 18 ||
yeka veṣa dharūṃ naye | yeka sāja karūṃ naye |
yekadesī hoūṃ naye | bhramaṇa karāveṃ || 19 ||
salagī paḍoṃ deūṃ naye | pratigraha gheūṃ naye |
sabhemadhyeṃ baisoṃ naye | sarvakāl̤a || 20 ||
nema āṃgīṃ lāūṃ naye | bharavasā koṇāsa deūṃ naye |
aṃgīkāra karūṃ naye | nemastapaṇācā || 21 ||
nityanema sāṃḍūṃ naye | abhyāsa buḍoṃ deūṃ naye |
parataṃtra hoūṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 22 ||
svataṃtratā moḍūṃ naye | nirāpekṣā toḍūṃ naye |
parāpekṣā hoūṃ naye | kṣaṇakṣṇā || 23 ||
vaibhava dṛṣṭīṃ pāhoṃ naye | upādhīsukheṃ rāhoṃ naye |
yekāṃta moḍūṃ deūṃ naye | svarūpasthitīcā || 24 ||
anargal̤atā karūṃ naye | lokalāja dharūṃ naye |
koṭheṃtarī hoūṃ naye | āsakta kadāṃ || 25 ||
paraṃparā toḍūṃ naye | uāpādhī moḍūṃ deūṃ naye |
jñānamārge soḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 26 ||
karmamārga sāṃḍūṃ naye | vairāgya moḍūṃ deūṃ naye |
sādhana bhajana khaṃḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 27 ||
ativāda karūṃ naye | anitya poṭīṃ dhaūṃ naye |
rāgeṃ bharīṃ bharoṃ naye | bhalatīkaḍe ||28 ||
na manī tyāsa sāṃgoṃ naye| kaṃṭāl̤avāṇeṃ boloṃ naye |
bahusāla aso naye | yekeṃ sthal̤īṃ || 29 ||
kāṃhīṃ upādhī karūṃ naye | kelī tarī dharūṃ naye |
dharilī tarī sāṃpaḍoṃ naye | upādhīmadhyeṃ|| 30 ||
thorapaṇeṃ aso naye | mahattva dharūna baisoṃ naye |
kāṃhīṃ māna ichūṃ naye | koṭheṃtarī || 31 ||
sādhepaṇa soḍūṃ naye | sānepaṇa moḍūṃ naye |
bal̤ātkāreṃ joḍūṃ naye | abhimāna āṃgīṃ || 32 ||
adhikārevīṇa sāṃgoṃ naye | dāṭūna upadeśa deūṃ naye |
kānakoṃḍā karūṃ naye | paramārtha kadā || 33 ||
kaṭhīṇa vairāgya soḍūṃ naye | kaṭhīṇa abhyāsa sāṃḍūṃ naye |
kaṭhiṇatā dharūṃ naye | koṇekeviśaiṃ || 34 ||
kaṭhīṇa śabda boloṃ naye | kaṭhīṇa ājñā karūṃ naye |
kaṭhīṇa dhīratva soḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 35||
āpaṇa āsakta hoūṃ naye | kelyāvīṇa sāṃgoṃ naye |
bahusāla māgoṃ naye | śiṣyavargāṃsī || 36 ||
utdhaṭa śabda boloṃ naye | iṃdriyeṃsmaraṇa karūṃ naye |
śāktamārgeṃ bharoṃ naye | muktapaṇeṃ bharīṃ || 37 ||
nīca kṛtīṃ lājoṃ naye | vaibhava hotāṃ mājoṃ naye |
krodheṃ bharīṃ bharoṃ naye | jāṇapaṇeṃ || 38 ||
thorapaṇeṃ cukoṃ naye | nyāye nīti sāṃḍūṃ naye |
apramāṇa vartoṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 39 ||
kal̤alyāvīṇa boloṃ naye | anumāneṃ niścaye karūṃ naye |
sāṃgatāṃ duḥkha dharūṃ naye | mūrkhapaṇeṃ || 40 ||
sāvadhapaṇa soḍuṃ naye | vyāpakapaṇa sāṃḍuṃ naye |
kadā sukha mānūṃ naye | nisugapaṇāceṃ || 41 ||
vikalpa poṭīṃ dharūṃ naye | svārthaājñā karūṃ naye |
kelī tarī ṭākūṃ naye | āpaṇāsa puḍheṃ || 42 ||
prasaṃgeṃvīṇa boloṃ naye | anvayeṃvīṇa gāūṃ naye |
vicāreṃvīṇa jāūṃ naye | avicārapaṃtheṃ || 43||
paropakāra sāṃḍūṃ naye | parapīḍā karūṃnaye |
vikalpa paḍoṃ deūṃ naye | koṇīyekāsī || 44 ||
neṇapaṇa soḍūṃ naye | mahaṃtapaṇa sāṃḍūṃ naye |
dravyāsāṭhīṃ hiṃḍoṃ naye | kīrtana karīta || 45 ||
saṃśayātmaka boloṃ naye | bahuta niścaye karūṃ naye |
nirvāheṃvīṇa dharūṃ naye | graṃtha hātīṃ || 46 ||
jāṇapaṇeṃ pusoṃ naye | ahaṃbhāva disoṃ naye |
sāṃgena aiseṃ mhaṇoṃ naye | koṇīyekāsī || 47 ||
jñānagarva dharūṃ naye | sahasā chal̤aṇā karūṃ naye |
koṭheṃ vāda ghāluṃ naye | koṇīyekāsī || 48 ||
svārthabuddhī jaḍoṃ naye | kārabārīṃ paḍoṃ naye |
kāryakarte hoūṃ naye | rājadvārīṃ || 49 ||
koṇāsa bharvasā deūṃ naye | jaḍa bhikṣā māgoṃ naye |
bhikṣesāthīṃ sāṃgoṃ naye | paraṃparā āpulī ||50 ||
soirikīṃta paḍoṃ naye | madhyāvarti ghaḍoṃ naye |
prapaṃcācī jaḍoṃ naye | upādhī āṃgīṃ || 51 ||
prapaṃcaprastīṃ jāūṃ naye | bāṣkal̤a anna khāūṃ naye |
pāhuṇyāsariseṃ gheūṃ naye | āmaṃtraṇeṃ kadāṃ || 52 ||
śrādha pakṣa saṭī sāmāseṃ | śāṃtī phal̤aśobana bāraseṃ |
bhoga rāhāta bahuvaseṃ | navasa vrateṃ udyāpaneṃ || 53 ||
tetheṃ nispṛheṃ jāūṃ naye | tyāceṃ anna khāūṃ naye |
yel̤ilavāṇeṃ karūṃ naye | āpaṇāsī || 54 ||
lagnamuhurtīṃ jāūṃ naye | poṭāsāṭhīṃ gāūṃ naye |
moleṃ kīrtana karūṃ naye | koṭheṃtarī || 55 ||
āpalī bhikṣā soḍūṃ naye | vāreṃ anna khāūṃ naye |
nispṛhāsi ghaḍoṃ naye | molayātrā || 56 ||
moleṃ sukṛta karūṃ naye | molapujārī hoūṃ naye |
dilhā tarī gheūṃ naye | ināma nispṛheṃ || 57 ||
koṭheṃ maṭha karūṃ naye | kelā tarī to dharūṃ naye |
maṭhapatī hoūna baisoṃ naye | nispṛha puruṣeṃ || 58 ||
nispṛheṃ avagheṃci karāveṃ | parī āpaṇa tetheṃ na sāṃpaḍāveṃ |
paraspareṃ ubhārāveṃ | bhaktimārgāsī || 59 ||
pretneṃviṇa rāhoṃ naye | āl̤asa dṛṣṭī āṇūṃ naye |
deha astāṃ pāhoṃ naye | viyoga upāsanecā || 60 ||
upādhīmadhyeṃ paḍoṃ naye | upādhī āṃgīṃ jaḍoṃ naye |
bhajanamārga moḍūṃ naye | nisaṃgal̤apaṇeṃ || 61 ||
bahu upādhī karūṃ naye | upādhīviṇa kāmā naye |
saguṇabhakti soḍūṃ naye | vibhakti khoṭī || 62 ||
bahusāla dhāṃvoṃ naye | bahusāla sāhoṃ naye |
bahuta kaṣṭa karūṃ naye | asudeṃ khoṭeṃ || 63 ||
bahusāla boloṃ naye | abolaṇeṃ kāmā naye |
bahuta anna khāūṃ naye | upavāsa khoṭā || 64 ||
bahusāla nijoṃ naye | bahuta nidrā moḍuṃ naye |
bahuta nema dharūṃ naye | bāśkal̤a khoṭeṃ || 65 ||
bahu janīṃ asoṃ naye | bahu āraṇya seūṃ naye |
bahu deha pāl̤ūṃ naye | ātmahatyā khoṭī || 66 ||
bahu saṃga dharūṃ naye | saṃtasaṃga sāṃḍuṃ naye |
karmaṭhapaṇa kāmā naye | anācāra khoṭā || 67 ||
bahu lokika sāṃḍuṃ naye | lokādhena hoūṃ naye |
bahu prītī kāmā naye | niṣṭhuratā khoṭī || 68 ||
bahu saṃśaye dharūṃ naye | muktamārga kāmā naye |
bahu sādhanīṃ paḍoṃ naye | sādhaneṃvīṇa khoṭeṃ || 69 ||
bahu viṣaye bhogūṃ naye | viṣayatyāga karitāṃ naye |
dehalobha dharūṃ naye | bahu trāsa khoṭā || 70 ||
vegal̤ā anubhava gheūṃ naye | anubhaveṃvīṇa kāmā naye |
ātmasthitī boloṃ naye | stabdhatā khoṭī || 71 ||
mana uroṃ deūṃ naye | maneṃvīṇa kāmā naye |
alakṣa vastu lakṣā naye | lakṣeṃvīṇa khoṭeṃ || 72 ||
manabuddhiagocara | buddhīvīṇa aṃdhakāra |
jāṇīvecā paḍo visara | neṇīva khoṭī || 73 ||
jñātepaṇa dharūṃ naye | jñāneṃvīṇa kāmā naye |
atarkya vastu tarkā na ye | tarkeṃvīṇa khoṭeṃ || 74 ||
dṛśyasmaraṇa kāma naye | vismaraṇa paḍoṃ naye |
kāṃhīṃ carcā karūṃ naye | keliyāvīṇa na cale || 75 ||
jagīṃ bheda kāmā naye | varṇasaṃkara karūṃ naye |
āpalā dharma uḍaūṃ naye | abhimāna khoṭā || 76 ||
āśābaddhata boloṃ naye | vivekeṃvīṇa cāloṃ naye |
samādhāna hāloṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 77 ||
abaddha pothī lehoṃ naye | pothīvīṇa kāmā naye |
abaddha vācūṃ naye | vācilyāvīṇa khoṭeṃ || 78 ||
nispṛheṃ vagatrutva sāṃḍūṃ naye | āśaṃkā ghetāṃ bhāṃḍoṃ naye |
śrotayāṃcā mānūṃ naye | vīṭa kadā || 79 ||
heṃ sikavaṇa dharitāṃ cittīṃ | sakal̤a sukheṃ vol̤agatī |
āṃgīṃ bāṇeṃ mahaṃtī | akasmāta || 80 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde nispṛhalakṣaṇanāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : bhikṣānirūpaṇa || śrīrāma ||
brahmāṇācī mukhya dīkṣā | māgitalī pāhije bhikṣā |
voṃ bhavati yā pakṣā | rakṣileṃ pāhije || 1 ||
bhikṣā māgona jo jevilā | to nirāhārī bolilā |
pratigrahāvegal̤ā jālā | bhikṣā māgatāṃ || 2 ||
saṃtāsaṃta je jana | tetheṃ korānna māgona karī bhojana |
teneṃ keleṃ amṛtaprāśana | pratidinīṃ || 3 ||
|| śloka ||
bhikṣāhārī nirāhārī | bhikṣā naiva pratigrahaḥ |
asaṃto vāpi saṃto vā | somapānaṃ dine dine ||
aisā bhikṣecā mahimā | bhikṣā māne sarvottamā |
īśvarācā agādha mahimā | tohi bhikṣā māge || 4 ||
datta gorakṣa ādikarunī | siddha bhikṣā māgatī janīṃ |
nispṛhatā bhikṣepāsunī | pragaṭa hoye || 5 ||
vāra lāūna baisalā | tarī to parādhena jālā |
taisīca nityāval̤īlā | svataṃtratā kaiṃcī || 6 ||
āṭhāṃ divasāṃ dhānya mel̤avileṃ | tarī teṃ kaṃṭāl̤avāṇeṃ jāleṃ |
prāṇī yekāyekīṃ cevaleṃ | nityanūtanatepāsunī || 7 ||
nitya nūtana hiṃḍāveṃ | udaṃḍa deśāṭaṇa karāveṃ |
tarīca bhikṣā māgatāṃ baraveṃ | ślāghyavāṇeṃ || 8 ||
akhaṃḍa bhikṣeca abhyāsa | tayāsa vāṭenā paradeśa |
jikaḍe tikaḍe svadeśa | bhuvanatraiṃ || 9 ||
bhikṣāṃ māgatāṃ kirakoṃ naye | bhikṣā māgatāṃ lājo naye |
bhikṣā māgatāṃ bhāgoṃ naye | paribhramaṇa karāveṃ || 10 ||
bhikṣā āṇi camatkāra | ccākāṭatī lahānathora |
kīrti varṇī niraṃtara | bhagavaṃtācī || 11 ||
bhikṣā mhaṇije kāmadhenu | sadā phal̤a navhe sāmānyu |
bhikṣesa karī jo amānyu | to karaṃṭā jogī || 12 ||
bhikṣeneṃ vol̤akhī hotī | bhikṣeneṃ bharama cukatī |
sāmānya bhikṣā mānya karitī | sakal̤a prāṇī || 13 ||
bhikṣā mhaṇije nirbhaye sthiti | bhikṣeneṃ pragaṭe mahaṃtī |
svataṃtratā īśvaraprāptī | bhikṣāguṇeṃ || 14 ||
bhikṣesa nāhīṃ āḍathal̤ā | bhikṣāhārī to mokal̤ā |
bhikṣekaritāṃ sārthaka veal̤ā | kāl̤a jāto || 15 ||
bhikṣā mhaṇije amaravallī | jikaḍe tikaḍe lagavalī |
avakāl̤īṃ phal̤adāyenī jālī | nirllajāsī || 16 ||
pṛthvīmadheṃ deśa nānā | phiratāṃ upavāsī marenā |
koṇe yeke ṭhāīṃ janā | jaḍa navhe || 17 ||
gorajya vāṇijya kṛṣī | tyāhūna pratiṣṭhā bhikṣesī |
visaṃbhoṃ naye jhol̤īsī | kadākāl̤īṃ || 18 ||
bhikṣeaiseṃ nāhīṃ vairāgya | vairāgyāparateṃ nāhīṃ bhāgya |
vairāgya nastāṃ abhāgya | yekadesī || 19 ||
kāṃhīṃ bhikṣā āhe mhaṇāveṃ | alpasaṃtoṣī asāveṃ |
bahuta āṇitāṃ ghyāveṃ | muṣṭī yeka || 20 ||
sukharūpa bhikṣā māgaṇeṃ | aisī nispṛhatecīṃ lakṣaṇeṃ |
mṛda vāgavil̤āsa karaṇeṃ | parama saukhyakārī || 21 ||
aisī bhikṣecī sthitī | alpa bolileṃ yethāmatī |
bhikṣā vāṃcavī vipattī | hoṇāra kāl̤īṃ || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde bhikṣānirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : kavitvakāā nirūpaṇa || śrīrāma ||
kavitva śabdasumanamāl̤ā | artha parimal̤a āgal̤ā |
teṇeṃ saṃtaṣaṭpadakul̤ā | ānaṃda hoye || 1 ||
aisī māl̤ā aṃtaḥkaraṇīṃ | guṃphuna pūjā rāmacaraṇīṃ |
voṃkārataṃta akhaṃḍapaṇīṃ | khaṃḍūṃ ca naye || 2 ||
paropakārākāraṇeṃ | kavitva agatya karaṇeṃ |
tayā kavitvācīṃ lakṣaṇeṃ | bolijetī || 3 ||
jeṇeṃ ghaḍe bhagavadbhaktī | jeṇeṃ ghaḍe viraktī |
aisiyā katvācī yuktī | ādhīṃ vāḍhavāvī || 4 ||
kriyevīṇa śabdajñāna | tayā na mānitī sajjana |
mhaṇaunī deva prasanna | anutāpeṃ karāvā || 5 ||
devācena prasannapaṇeṃ | jeṃ jeṃ ghaḍe bolaṇeṃ |
teṃ teṃ atyaṃta ślāghyavāṇeṃ | yā nāva prāsādika || 6 ||
dhīṭa pāṭha prasādika | aiseṃ bolatī aneka |
tarī hā trividha viveka | bolijela || 7 ||
dhīṭa mhaṇije dhīṭapaṇeṃ keleṃ | jeṃ jeṃ āpulyā manāsa āleṃ |
bal̤eṃci kavitva racileṃ | yā nāva dhīṭa bolije || 8 ||
pāṭha mhaṇije pāṭhāṃtara | bahuta pāhileṃ graṃthāṃtara |
tayāsarikhā utāra | āpaṇaci kelā || 9 ||
sīghraci kavitva joḍileṃ | dṛṣṭi paḍileṃ teṃ ci varṇileṃ |
bhaktivāṃcūna jeṃ keleṃ | tyā nāva dhīṭapāṭha || 10 ||
kāmika rasika śrṛṃghārika | vīra hāsya prastāvika |
kautuka vinoda aneka | yā nāva dhīṭapāṭha || 11 ||
mana jāleṃ kāmākāra | taiseci nighatī udgāra |
dhīṭapāṭheṃ parapāra | pāvijeta nāhīṃ || 12 ||
vhāvayā udaraśāṃtī | karaṇeṃ lāge narastutī |
tetheṃ kelī je vitpatti | tyā nāva dhīṭapāṭha || 13 ||
kavitva nasāveṃ dhīṭapāṭha | kavitva nasāveṃ khaṭapaṭa |
kavitva nasāveṃ uddhaṭa | pāṣāṃḍamata || 14 ||
kavitva nasāveṃ vādāṃga | kavitva nasāveṃ rasabhaṃga |
kavitva nasāveṃ raṃgabhaṃga | dṛṣṭāṃtahīna || 15 ||
kavitva nasāveṃ pālhāl̤a | kavitva nasāveṃ bāṣkal̤a |
kavitva nasāveṃ kuṭīl̤a | lakṣuniyāṃ || 16 ||
hīna kavitva nasāveṃ | bolileṃci na bolāveṃ |
chaṃdabhaṃga na karāveṃ | mudrāhīna || 17 ||
vitpattihīna tarkahīna | kal̤āhīna śabdahīna |
bhaktijñānavairāgyahīna | kavitva nasāveṃ || 18 ||
bhaktihīna jeṃ kavitva | teṃci jāṇāveṃ ṭhoṃbeṃ mata |
āvaḍīhīna jeṃ vagatrṛtva | kaṃṭāl̤avāṇeṃ || 19 ||
bhaktiviṇa jo anuvāda | toci jāṇāvā vinoda |
prītīviṇa saṃvāda | ghaḍe kevī || 20 ||
aso dhīṭa pāṭha teṃ aiseṃ | nāthileṃ ahaṃteceṃ piseṃ |
ātāṃ prasādika teṃ kaiseṃ | sāṃgijela || 21 ||
vaibhava kāṃtā kāṃcana | jayāsa vāṭe heṃ vamana |
aṃtarīṃ lāgaleṃ dhyāna | sarvottamāceṃ || 22 ||
jayāsa ghaḍīneṃ ghaḍī | lāge bhagavaṃtīṃ āvaḍī |
caḍhatī vāḍhatī goḍī | bhagadbhajanācī || 23 ||
jo bhagavadbhajaneṃvīṇa | jāūṃ nedī yeka kṣaṇa |
sarvakāl̤a aṃtaḥkaraṇa | bhaktiraṃgeṃ raṃgaleṃ || 24 ||
jayā aṃtarī bhagavaṃta | acal̤a rāhilā nivāṃta |
to svabhāveṃ jeṃ bolata | teṃ brahmanirūpaṇa || 25 ||
aṃtarī baisalā goviṃda | teṇeṃ lāgalā bhaktichaṃda |
bhaktīviṇa anuvāda | āṇīka nāhīṃ || 26 ||
āvaḍī lāgalī aṃtarīṃ | taisīca vade vaikharī |
bhāveṃ karuṇākīrtana karī | premabhareṃ nācatu || 27 ||
bhagavaṃtīṃ lāgaleṃ mana | teṇeṃ nāṭhave dehabhāna |
śaṃkā lajyā pal̤ona | durī ṭhelī || 28 ||
to premaraṃgeṃ raṃgalā | to bhaktimadeṃ mātalā |
teṇeṃ ahaṃbhāva ghātalā | pāyāṃtal̤īṃ || 29 ||
gāta nācata niśaṃka | tayāsa kaice disatī loka |
dṛṣṭīṃ trailokyanāyeka | vasona ṭhelā || 30 ||
aisā bhagavaṃtīṃ raṃgalā | āṇīka kāṃhīṃ nalage tyālā |
svaichā varṇūṃ lāgalā | dhyāna kīrtī pratāpa || 31 ||
nānā dhyāneṃ nānā mūrtī | nānā pratāpa nānā kīrtī |
tayāpuḍheṃ narastutī | truṇatulya vāṭe || 32 ||
aso aisā bhagavadbhakta | jo ye saṃsārīṃ virakta |
tayāsa mānitī mukta | sādhujana || 33 ||
tyāce bhaktīceṃ kautuka | tayānava prasādika |
sahaja bolatāṃ viveka | pragaṭa hoya || 34 ||
aikā kavitvalakṣaṇa | keleṃca karūṃ nirūpaṇa |
jeṇe nive aṃtaḥkarṇa | śrotayāṃceṃ || 35 ||
kavitva asāveṃ nirmal̤a | kavitva asāveṃ saral̤a |
kavitva asāveṃ prāṃjal̤a | anvayāceṃ || 36 ||
kavitva asāveṃ bhaktibal̤eṃ | kavitva asāveṃ arthāgal̤eṃ |
kavitva asāveṃ vegal̤eṃ | ahaṃtesī || 37 ||
kavitva asāveṃ kīrtivāḍa | kavitva asāveṃ ramya goḍa |
kavitva asāveṃ jāḍa | pratāpaviṣīṃ || 38 ||
kavitva asāveṃ sopeṃ | kavitva asāveṃ alparūpeṃ |
kavitva asāveṃ sullapeṃ | caraṇabaṃda || 39 ||
mṛdu maṃjul̤a komal̤a | bhavya adbhuta viśāl̤a |
gaulya mādhurya rasāl̤a | bhaktiraseṃ || 40 ||
akṣarabaṃda padabaṃda | nānā cāturya prabaṃda |
nānā kauśalyatā chaṃdabaṃda | dhāṭī mudrā aneka || 41 ||
nānā yuktī nānā buddhī | nānā kal̤ā nānā siddhī |
nānā anvaye sādhī | nānā kavitva || 42 ||
nānā sāhitya dṛṣṭāṃta | nānā tarka dhāta māta |
nānā saṃmatī siddhāṃta | pūrvapakṣeṃsīṃ || 43 ||
nānā gatī nānā vitpattī | nānā matī nānā sphurti |
nānā dhāraṇā nānā dhṛtī | yā nāva kavitva || 44 ||
śaṃkā āśaṃkā pratyottareṃ | nānā kāvyeṃ śāstrādhāreṃ |
tuṭe saṃśaye nirdhāreṃ | dirdhāritāṃ || 45 ||
nānā prasaṃga nānā vicāra | nānā yoga nānā vivara |
nānā tatvacarcāsāra | yā nāva kavitva || 46 ||
nānā sādhaneṃ puraścaraṇeṃ | nānā tapeṃ tīrthāṭaṇeṃ |
nānā saṃdeha pheḍaṇeṃ | yā nāva kavitva || 47 ||
jeṇeṃ anutāpa upajeṃ | jeṇeṃ lokika lāje |
jeṇeṃ jñāna umaje | yā nāva kavitva || 48 ||
jeṇeṃ jñāna heṃ prabal̤e | jeṇeṃ vṛttī he māval̤eṃ |
jeṇeṃ bhaktimārga kal̤e | yā nāva kavitva || 49 ||
jeṇeṃ sadbuddhi tuṭe | jeṇeṃ bhavasiṃdhu āṭe |
jeṇeṃ bhagavaṃta pragaṭe | yā nāva kavitva || 50 ||
jeṇeṃ sadbuddhi lāge | jeṇeṃ pāṣāṃḍa bhaṃge |
jeṇeṃ viveka jāge | yā nāva kavitva || 51 ||
jeṇeṃ sadvastu bhāse | jeṇeṃ bhāsa hā nirase |
jeṇeṃ bhinnatva nāse | yā nāva kavitva || 52 ||
jeṇeṃ hoye samādhāna | jeṇeṃ tuṭe saṃsārabaṃdhana |
jayā mānitī sajjana | tayā nāva kavitva || 53 ||
aiseṃ kavitvalakṣaṇa | sāṃgatāṃ teṃ asādhāraṇa |
paraṃtu kāṃhīṃyeka nirūpaṇa | bujhāvayā keleṃ || 54 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kavitvakalā nirūpaṇa samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : kīrtana lakṣaṇa || śrīrāma ||
kalayugīṃ kīrtana karāveṃ | keval̤a komal̤a kuśal̤a gāveṃ |
kaṭhīṇa karkaśa kurṭeṃ sāṃḍāveṃ | yekīkaḍe || 1 ||
khaṭakhaṭa khuṃṭūna ṭākāvī | khal̤akhal̤a khal̤āṃsīṃ na karāvī |
khareṃ khoṭeṃ khaval̤oṃ nedāvī | vṛtti āpulī || 2 ||
garvagāṇeṃ gāūṃ naye | gātāṃ gātāṃ gal̤oṃ naye |
gopya guja garjoṃ naye | guṇa gāve || 3 ||
ghaṣṭaṇī ghisaṇī ghasmarapaṇeṃ | ghasara ghasarūṃ ghasā khāṇeṃ |
ghumaghumoṃ ci ghumaṇeṃ | yogya navhe || 4 ||
nānā nāme bhagavaṃtācīṃ | nānā dhyāneṃ saguṇācīṃ |
nānā kīrtaneṃ kīrtīcīṃ | adbhuta karāvīṃ || 5 ||
cakacaka cukāvenā | cāṭa cāvaṭa cal̤āvenā |
caracara curacura lāgenā | aiseṃ karāveṃ || 6 ||
chal̤achal̤a chal̤aṇā karūṃ naye | chal̤itāṃ chal̤itāṃ chal̤oṃ nayeṃ |
chal̤aṇeṃ chal̤aṇā karūṃ naye | koṇīyekācī || 7 ||
ji ji ji ji mhaṇāvenā | jo jo jāge to to pāvanā |
japajapoṃ janīṃjanārdanā | saṃtuṣṭa karāveṃ || 8 ||
jhirape jhare pajhare jal̤a | jhal̤ake durunī jhal̤āl̤a |
jhaḍajhaḍāṃ jhal̤akatī sakal̤a | prāṇī tetheṃ || 9 ||
yā yā yā yā mhaṇāveṃ nalage | yā yā yā yā upāva nalage |
yā yā yā yā kāṃhīṃ ca nalage | subuddhāsī || 10 ||
ṭaka ṭaka ṭaka karūṃ naye | ṭāl̤āṭāl̤ī ṭikoṃ naye |
ṭama ṭama ṭama ṭama lāūṃ naye | kaṃṭāl̤avāṇī || 11 ||
ṭhasa ṭhoṃbasa ṭhākāvenā | ṭhaka ṭhaka ṭhaka karāvenā |
ṭhākeṃ ṭhamakeṃ ṭhasāvenā | mūrtidhyāna || 12 ||
ḍal̤amal̤a ḍal̤amal̤a ḍakoṃ naye | ḍagamaga ḍagamaga kāmā naye |
ḍaṃḍal̤a ḍaṃḍal̤a cukoṃ naye | heṃkāḍapaṇeṃ || 13 ||
ḍhisāl̤a ḍhālā ḍhal̤atī kuṃce | ḍhobal̤ā ḍhasakaṇa ḍule nāce |
ḍhal̤ecinā ḍhigaḍhigāṃce | kaṃṭāl̤avāṇe || 14 ||
nānā neṭaka nāgara | nānā namra guṇāgara |
nānā nemaka madhura | nemasta gāṇeṃ || 15 ||
tāl̤a tuṃbare tānamāneṃ | tāl̤abaddha taṃtagāṇeṃ |
tūrta tārkika taneṃ maneṃ | tallina hotī || 16 ||
thartharāṃ tharakatī romāṃca | thai thai thai svareṃ uṃca|
thirathira thirāve nāca | premal̤a bhaktāṃcā || 17 ||
dakṣadākṣaṇya dāṭaleṃ | baṃdeṃ prabaṃdeṃ koṃdāṭaleṃ |
damadama dumadumoṃ lāgaleṃ | jagadaṃtara || 18 ||
dhūrta tūrta dhāvona ālā | dhiṃgabuddhīneṃ dhiṃga jālā |
dhākeṃ dhākeṃ dhokalā | raṃga avaghā || 19 ||
nānā nāṭaka neṭakeṃ | nānā māneṃ tukeṃ kautukeṃ |
nānā nemaka anekeṃ | vidyāpātreṃ || 20 ||
pāpa pal̤ona geleṃ durī | puṇya puṣkal̤a pragaṭe varī |
paratarato pare aṃtarīṃ | caṭaka lāge || 21 ||
phukaṭa phākaṭa phaṭavaṇeṃ nāhīṃ | phaṭakal̤a phugaḍī piṃgā nāhīṃ |
phikeṃ phasakaṭa phola nāhīṃ | bhakādhyā niṃdā || 22 ||
bareṃ bareṃ bareṃ mhaṇatī | bābā bābā udaṃḍa karitī |
bal̤eṃ bal̤eṃci bal̤āvitī | kathelāgīṃ || 23 ||
bhalā bhalā bhalā lokīṃ | bhaktibhāveṃ bhavya anekīṃ |
bhūṣaṇa bhāvika lokīṃ | paropakāreṃ || 24 ||
mānela tarī mānāveṃ maneṃ | matta na vhāveṃ mamateneṃ |
mī mī mī mī bahuta janeṃ | mhaṇijeta āhe || 25 ||
yekeṃ ṭokata yekāṃpāsīṃ | yeūṃ yeūṃ yetī jhaḍesīṃ |
yā yā yā yā ase tayāsī | mhaṇāveṃ nalage || 26 ||
rāga raṃga rasāl̤a suraṃgeṃ | aṃtara saṃgita rāgeṃ |
ratnaparīkṣā ratnāmāgeṃ | dhāṃvatī loka || 27 ||
lavalavāṃ lavatī locana | lakalakāṃ lakaleṃ mana |
lapalapoṃ lapatī jana | āvaḍīneṃ || 28 ||
vacaneṃ vāugīṃ vadenā | vāvarevivare vasenā |
vagatrutveṃ nivavī janā | vinita haunī|| 29||
sārāsāra samastāṃlā | sikaūṃ sikaūṃ janālā|
sāhita saṃgita sajjanālā | bareṃ vāṭe || 30 ||
khareṃkhoṭeṃ khareṃ vāṭaleṃ | kharkhara khurkhura khuṃṭaleṃ |
khoṭeṃ khoṭepaṇeṃ geleṃ| khoṭeṃ mhaṇoniyāṃ ||31 ||
śāhāṇe śodhitāṃ śodhenā | śāstrārtha śrṛtī bodhenā |
śuka śārikāśamenā | śabda tayācā || 32 ||
haruṣeṃ haruṣeṃ hāsilā | hāhāhohoneṃ bhulalā |
hita hoīnā tayālā | paratrīceṃ || 33 ||
lakṣāveṃ lakṣitāṃ alakṣīṃ | lakṣileṃ locanāteṃ lakṣī |
laṃgaleṃ layeteṃ alakṣī | vihiṃgamamārgeṃ || 34||
kṣetra kṣetrajña kṣobhato | kṣamā kṣamūna kṣmavito |
kṣmaṇeṃ kṣobhaṇeṃ kṣetrajña to | sarvāṃ ṭhāīṃ || 35 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kīrtana lakṣaṇa nirūpaṇa samāsa cauthrā ||
samāsa pāṃcavā : harikathā lakṣaṇa || śrīrāma ||
māgāṃ harikatheceṃ lakṣaṇa | śrotīṃ kelā hotā prasna |
sāvadha hoūna vicakṣaṇa | parisona ātāṃ || 1 ||
harikathā kaisī karāvī | raṃgeṃ kaisī bharāvī |
jeṇeṃ pāvije padavī | raghunāthakṛpecī || 2 ||
soneṃ āṇi parimal̤e | yukṣadaṃḍā lāgatī phal̤eṃ |
gaulya mādhurya rasāl̤eṃ | tarī te apūrvatā || 3 ||
taisā haridāsa āṇi virakta | jñātā āṇi premal̤a bhakta |
vitpanna āṇi vādarahita | tarī hehi apūrvatā || 4 ||
rāgajñānī tāl̤ajñānī | sakal̤akal̤ā brahmajñānī |
nirābhimāneṃ varte janīṃ | tarī hehi apūrvatā || 5 ||
machara nāhīṃ jayāsī | jo atyaṃta priye sajjanāsī |
caturāṃga jāṇeṃ mānasīṃ | aṃtaraniṣṭha || 6 ||
jayaṃtyādikeṃ nānā parveṃ | tīrtheṃ kṣetreṃ jeṃ apūrveṃ |
jetheṃ vasije devādhideveṃ | sāmarthyarūpeṃ || 7 ||
tayā tirthāteṃ je na mānitī | śabdajñāneṃ mithyā mhaṇatī |
tayā pāmarāṃ śrīpatī | joḍela kaiṃcā || 8 ||
nirguṇa neleṃ saṃdehāneṃ | saguṇa neleṃ brahmajñāneṃ |
dohikaḍe abhimāneṃ | vosa keleṃ || 9 ||
puḍheṃ asatāṃ saguṇamūrtī | nirguṇakathā je karitī |
pratipādūna ucheditī | teci paḍhatamūrkha || 10 ||
aisī na kīje harikathā | aṃtara paḍe ubhaye paṃthā |
parisa lakṣaṇeṃ ātāṃ | harikathecīṃ || 11 ||
saguṇamūrtīpuḍheṃ bhāveṃ | karuṇākīrtana karāveṃ |
nānādhyāneṃ varṇāveṃ | pratāpakīrtīteṃ | 12 ||
aiseṃ gātāṃ svabhāveṃ | rasāl̤a kathā voḍhave |
sarvāṃtarīṃ helāve | premasukha || 13 ||
kathā racāyācī khūṇa | saguṇīṃ nāṇāveṃ nirguṇa |
na bolāve doṣa guṇa | puḍhilāṃce kadā || 14 ||
devāceṃ varṇāveṃ vaibhāva | nānā prakāreṃ mahattva |
saguṇīṃ ṭheuniyāṃ bhāva | harikathā karāvī || 15 ||
lāja sāṃḍūna janācī | āsthā sāṃḍūna dhanācī |
nīca navī kīrtanācī | āvaḍī dharāvī || 16 ||
namra hoūna rājāṃgaṇīṃ | niḥśaṃka jāveṃ loṭāṃgaṇī |
karatāl̤ikā nṛtya vāṇīṃ | nāmaghoṣeṃ garjāveṃ || 17 ||
yekāṃcī kīrti yekāpuḍheṃ | varṇitāṃ sāhitya na paḍe |
mhaṇoniyāṃ nivāḍe | jethīla tetheṃ || 18 ||
mūrtī nastāṃ saguṇa | śravaṇīṃ baisale sādhujana |
tarī advaitanirūpaṇa | avaśya karāveṃ || 19 ||
nāhīṃ mūrtī nāhīṃ sajjana | śravaṇīṃ baisale bhāvika jana |
tarī karāveṃ kīrtana | prastāvika vairāgya || 20 ||
śruṃghārika navarasika | yāmadheṃ sāṃḍāveṃ yeka |
striyādikāṃceṃ kautuka | varṇuṃ naye kīṃ || 21 ||
lāvaṇya striyāṃceṃ varṇitāṃ | vikāra bādhije tatvatā |
dhāriṣṭāpāsūna śrotā | cal̤e tatkāl̤a || 22 ||
mhaṇaūna teṃ tajāveṃ | jeṃ bādhaka sādhakāṃ svabhāveṃ |
ghetāṃ aṃtarīṃ ṭhasāveṃ | dhyāna striyāṃceṃ || 23 ||
lāvaṇya striyāṃceṃ dhyāna | kāmākāra jāleṃ mana |
kaiceṃ āṭhavela dhyāna | īśvarāceṃ || 24 ||
strī varṇitāṃ sukhāvalā | lāvaṇyāce bharīṃ bharalā |
to svayeṃ jāṇāvā cevalā | īśvarāpāsunī || 25 ||
harikathesī bhāvabal̤eṃ | gelā raṃga to tuṃbal̤e |
nimiṣya yeka jarī ākal̤e | dhyānīṃ paramātmā || 26 ||
dhyānīṃ guṃtaleṃ mana | kaiceṃ āṭhavela jana |
niśaṃka nirllaja kīrtana | karitāṃ raṃga māje || 27 ||
rāgajñāna tāl̤ajñāna | svarajñāneṃsīṃ vitpanna |
arthānvayāceṃ kīrtana | karūṃ jāṇe || 28 ||
chapanna bhāṣā nānā kal̤ā | kaṃṭhamādhurya kokil̤ā |
parī to bhaktimārga vegal̤ā | bhakta jāṇatī || 29 ||
bhaktāṃsa devāceṃ dhyāna | devāvāṃcūna neṇeṃ anna |
kal̤āvaṃtāṃceṃ jeṃ mana | teṃ kal̤ākāra jāleṃ || 30 ||
śrīharivīṇa je kal̤ā | teci jāṇāvī avakal̤ā |
devāsa sāṃḍūna vegal̤ā | pratyakṣa paḍilā || 31 ||
sarpīṃ veḍhileṃ caṃdanāsī | nidhānāāḍa vivasī |
nānā kal̤ā devāsī | āḍa taisyā || 32 ||
sāṃḍūna deva sarvajña | nādāmadhyeṃ vhāveṃ magna |
teṃ pratyakṣa vighna | āḍaveṃ āleṃ || 33 ||
yeka mana guṃtaleṃ svarīṃ | koṇeṃ ciṃtāvā śrīharī |
bal̤eṃci dharuniyāṃ corīṃ | śuśrṛṣā ghetalī || 34 ||
karitāṃ devāceṃ darśana | āḍaveṃ āleṃ rāgajñāna |
teṇeṃ dharuniyāṃ mana | svarāmāgeṃ neleṃ || 35 ||
bheṭoṃ jātāṃ rājadvārīṃ | bal̤eṃci dharilā begārī |
kal̤āvaṃtāṃ taisī parī | kal̤eneṃ kelī || 36 ||
mana ṭheūna īśvarīṃ | jo koṇī harikathā karī |
toci ye saṃsārīṃ | dhanya jāṇā || 37 ||
jayāsa harikathecī goḍī | uṭhe nīca navī āvaḍī |
tayāsa joḍalī joḍī | sarvottamācī || 38 ||
harikathā māṃḍalī jetheṃ | sarva sāṃḍūna dhāve tetheṃ |
ālasya nidrā davaḍūna svārtheṃ | harikathesi sādara || 39 ||
haribhaktāṃciye gharīṃ | nīca kṛtya aṃgikārī |
sāhebhūta sarvāṃparīṃ | sākṣapeṃ hoye || 40 ||
yā nāvācā haridāsa | jayāsi nāmīṃ viśvāsa |
yethūna hā samāsa | saṃpūrṇa jālā || 41 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde harikathālakṣaṇanirūpaṇa samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : cāturya lakṣaṇa || śrīrāma ||
rūpa lāvaṇya abhyāsitāṃ na ye | sahajaguṇāsa na cale upāye |
kāṃhīṃ tarī dharāvī soye | agāṃtuka guṇācī || 1 ||
kāl̤eṃ māṇusa goreṃ hoyenā | vanāl̤āsa yetna cālenā |
mukyāsa vācā phuṭenā | hā sahajaguṇa || 2 ||
āṃdhal̤eṃ ḍol̤asa hoyenā | badhira teṃ aikenā |
pāṃgul̤a pāye gheinā | hā sahajaguṇa || 3 ||
kurūpatecīṃ lakṣaṇeṃ | kitī mhaṇoni sāṃgaṇeṃ |
rūpa lāvaṇya yākāraṇeṃ | pālaṭenā || 4 ||
avaguṇa soḍitāṃ jātī | uttama guṇa abhāsitāṃ yetī |
kuvidyā sāṃḍūna sikatī | śāhāṇe vidyā || 5 ||
mūrkhapaṇa sāṃḍitāṃ jāteṃ | śāhāṇapaṇa sikatāṃ yeteṃ |
kārabāra karitāṃ umajateṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 6 ||
mānyatā āvaḍe jīvīṃ | tarī kāṃ upekṣā karāvī |
cāturyeṃviṇa uṃca padavī | kadāpī nāhīṃ || 7 ||
aisī pracīta yete manā | tarī kāṃ svahita karānā |
sanmārgeṃ cālatāṃ janāṃ | sajjanā māne || 8 ||
dehe neṭakeṃ śruṃghārileṃ | parī cāturyeṃviṇa nāsaleṃ |
guṇeṃviṇa sājireṃ keleṃ | baṣkal̤a jaiseṃ || 9 ||
aṃtarkal̤ā śrṛṃghārāvī | nānāparī umajavāvī |
saṃpadā mel̤aūna bhogāvī | sāvakāsa || 10 ||
pretna karīnā sikenā | śarīra teṃhi kaṣṭavinā |
uttama guṇa gheīnā | sadākopī || 11 ||
āpaṇa dusaryāsa karāveṃ | teṃ usiṇeṃ saveṃci ghyāveṃ |
janā kaṣṭavitāṃ kaṣṭāveṃ | lāgela bahu || 12 ||
nyāyeṃ vartela to śahāṇā | anyāi to dainyavāṇā |
nānā cāturyācyā khuṇā | catura jāṇe || 13 ||
jeṃ bahutāṃsa mānaleṃ | teṃ bahutīṃ mānya keleṃ |
yera teṃ verthaci geleṃ | jaganiṃdya || 14 ||
loka āpaṇāsi vol̤āve | kiṃvā āvagheca koṃsal̤āve |
āpaṇāsa samādhāna phāve | aiseṃ karāveṃ || 15 ||
samādhāneṃ samādhāna vāḍhe | mitrineṃ mitri joḍe |
moḍitāṃ kṣaṇamātreṃ moḍe | barepaṇa || 16 ||
aho kāṃho are kāaṃre | janīṃ aikijeteṃ kiṃ te |
kal̤ata asatāṃca kāṃ re | nikāmīpana || 17 ||
cāturyeṃ śruṃghāre aṃtara | vastreṃ śruṃghāre śarīra |
dohimadheṃ koṇa thora | bareṃ pāhā || 18 ||
bāhyākāra śruṃgārileṃ | teṇeṃ lokāṃcyā hātāsi kāye āleṃ |
cāturyeṃ bahutāṃsī rakṣileṃ | nānā prakāreṃ || 19 ||
bareṃ khāveṃ bareṃ jevāveṃ | bareṃ lyāveṃ bareṃ nesāveṃ |
samastīṃ bareṃ mhaṇāveṃ | aisī vāsanā || 20 ||
taneṃ maneṃ jhijāveṃ | teṇeṃ bhale mhaṇona ghyāveṃ |
ugeṃ ci kalpitāṃ siṇāveṃ | lāgela puḍheṃ || 21 ||
lokīṃ kāryabhāga āḍe | to kāryabhāga jetheṃ ghaḍe |
loka sahajaci voḍhe | kāmāsāṭhīṃ || 22 ||
mhaṇona duraryāsa sukhī karāveṃ | teṇeṃ āpaṇa sukhī vhāveṃ |
dusaryāsa kaṣṭavitāṃ kaṣṭāveṃ | lāgela svayeṃ || 23 ||
heṃ toṃ pragaṭaci āhe | pāhilyāviṇa kāmā naye |
samajaṇeṃ hā upāye | prāṇīmātrāsī || 24 ||
samajale āṇi vartale | teci bhāgyapuruṣa jāle |
yāvegal̤e urale | teṃ karaṃṭe puruṣa || 25 ||
jitukā vyāpa titukeṃ vaibhava | vaibhavāsārikhā hāvabhāva |
samajale pāhije upāva | pragaṭaci āhe || 26 ||
āl̤aseṃ kāryebhāga nāsato | sākṣepa hota hota hoto |
disate goṣṭī kal̤enā to | śāhāṇā kaisā || 27 ||
mitri karitāṃ hoteṃ kṛtya | vaira karitāṃ hoto mṛtyu |
bolileṃ heṃ satya kiṃ asatya | vol̤akhāveṃ || 28 ||
āpaṇāsa śāhāṇeṃ karūṃ neṇeṃ | āpaleṃ hita āpaṇa neṇeṃ |
janīṃ maitri rākhoṃ neṇe | vaira karī || 29 ||
aise prakārīce jana | tyāsa mhaṇāveṃ ajñāna |
tayāpāsīṃ samādhāna | koṇa pāve || 30 ||
āpaṇa yekāyekī yekalā | sṛṣṭīṃta bhāṃḍata cālilā |
bahutāṃmadhyeṃ yekalyālā | yeśa kaiceṃ || 31 ||
bahutāṃce mukhī urāveṃ | bahutāṃce aṃtarīṃ bharāveṃ |
uttama guṇīṃ vivarāveṃ | prāṇīmātrāsī || 32 ||
śāhāṇe karāve jana | patita karāve pāvana |
sṛṣṭimadheṃ bhagavadbhajana | vāḍhavāveṃ || 33 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde cāturyelakṣaṇanirūpaṇa samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : yugadharma nirūpaṇa || śrīrāma ||
nānā veśa nānā āśrama | sarvāṃceṃ mūl̤a gṛhasthāśrama |
jetheṃ pāvatī viśrāma | trailokyavāsī || 1 ||
deva ṛṣī munī yogī | nānā tāpasī vītarāgī |
pitṛādikarūna vibhāgī | atīta abhyāgata || 2 ||
gṛhasthāśramīṃ nirmāṇa jāle | āpalā āśrama ṭākūna gele |
paraṃtu gṛhasthāgṛhīṃ hiṃḍoṃ lāgale | kīrtirūpeṃ || 3 ||
yākāraṇeṃ gṛhasthāśrama | sakal̤āmadheṃ uttamottama |
paraṃtu pāhije svadharma | āṇī bhūtadayā || 4 ||
jetheṃ śaḍakarmeṃ cālatī | vidhyokta kriyā ācaratī |
vāgmādhuryeṃ bolatī | prāṇīmātrāsī || 5 ||
sarvaprakāreṃ nemaka | śāstrokta karaṇeṃ kāṃhīṃyeka |
tyāhimadhyeṃ alolika | to hā bhaktimārga || 6 ||
puraścaraṇī kāyāklesī | dṛḍhavratī parama sāyāsī |
jagadīśāvegal̤eṃ jayāsī | thora nāhīṃ || 7 ||
kāyā vācā jīveṃ prāṇeṃ | kaṣṭe bhagavaṃtākāraṇeṃ |
maneṃ ghetaleṃ dharaṇeṃ | bhajanamārgīṃ || 8 ||
aisā bhagavaṃtācā bhakta | viśeṣa aṃtarīṃ virakta |
saṃsāra sāṃḍūna jhālā mukta | devākāraṇeṃ || 9 ||
aṃtarāpāsūna vairāgya | teṃci jāṇāveṃ mahadbhāgya |
lolaṃgateyevaḍheṃ abhāgya | āṇīka nāhīṃ || 10 ||
rāje rājya sāṃḍūna gele | bhagavaṃtākāraṇeṃ hiṃḍaleṃ |
kīrtirūpeṃ pāvana jāle | bhūmaṃḍal̤īṃ || 11 ||
aisā jo kāṃ yogeśvara | aṃtarīṃ pratyayācā vicāra |
ukalūṃ jāṇe aṃtara | prāṇīmātrāṃceṃ | 12 ||
aisī vṛtti udāsīna | tyāhivarī viśeṣa ātmajñāna |
darśanamātreṃ samādhāna | pāvatī loka || 13 ||
bahutāṃsī karī upāye | to janācyā vāṭyā na ye |
akhaṃḍa jayāce hṛdaye | bhagavadrūpa || 14 ||
janāsa dise hā duścita | parī to āhe sāvacita |
akhaṃḍa jayāceṃ citta | parameśvarīṃ || 15 ||
upāsanāmūrtidhyānīṃ | athavā ātmānusaṃdhānīṃ |
nāhiṃ tarī śravaṇamananīṃ | niraṃtara || 16 ||
pūrvajāṃcyā puṇyakoṭī | saṃgraha asilyā gāṃṭhīṃ |
tarīca aisīyācī bheṭī | hoye janāsī || 17 ||
pracītiviṇa jeṃ jñāna | to āvaghāci anumāna |
tetheṃ kaiṃceṃ paratrasādhana | prāṇīyāsī || 18 ||
yākāraṇeṃ mukhya pratyaye | pracītiviṇa kāma naye |
upāyāsārikhā apāye | śāhāṇe jāṇatī || 19 ||
veḍeṃ saṃsāra sāṃḍūna geleṃ | tarī teṃ kaṣṭakaṣṭoṃci meleṃ |
dohikaḍe aṃtaraleṃ | ihaloka paratra || 20 ||
rāgeṃ rāgeṃ nighona gelā | tarī to bhāṃḍabhāṃḍoṃci melā |
bahuta loka kaṣṭī kelā | āpaṇahi kaṣṭī || 21 ||
nighona gelā parī ajñāna | tyāce saṃgatī lāgale jana |
guru śiṣya doghe samāna | ajñānarūpeṃ || 22 ||
āśāvādī anācārī | nighoni gelā deśāṃtarīṃ |
tarī to anācāraci karī | janāmadhyeṃ || 23 ||
gṛhīṃ poṭeviṇa kaṣṭatī | kaṣṭī hoūna nighona jātī |
tyāsa ṭhāīṃ ṭhāīṃ māritī | corī bharatāṃ || 24 ||
saṃsāra mithyā aisā kal̤alā | jñāna samajona nighona gelā |
teṇeṃ jana pāvana kelā | āpaṇāaisā || 25 ||
yeke saṃgatīneṃ taratī | yeke saṃgatīneṃ buḍatī |
yākāraṇeṃ satsaṃgatī | barī pāhāvī || 26 ||
jetheṃ nāhīṃ vivekaparīkṣā | tetheṃ kaiṃcī asela dīkṣā |
gharogharīṃ māgatāṃ bhikṣā | koṭheṃhi mil̤enā || 27 ||
jo dusaryāceṃ aṃtara jāṇe | deśa kāl̤a prasaṃga jāṇe |
tayā puruṣā kāya uṇeṃ | bhūmaṃḍal̤īṃ || 28 ||
nīca prāṇī gurutva pāvalā | tetheṃ ācāraci buḍālā |
vedaśāstrabrāhmaṇālā | koṇa puse || 29 ||
brahmajñānācā vicārū | tyācā brāhmaṇāsīca adhikārū |
varṇānāṃ brahmaṇo guruḥ | aiseṃ vacana || 30 ||
brāhmaṇa buddhipāsūna cevale | ācārāpāsūna bhraṣṭale |
gurutva sāṃḍūna jāle | śiṣya śiṣyāṃce || 31 ||
kityeka dāvalamalakāsa jātī| kityeka pīrāsa bhajatī |
kityeka turuka hotī | āpale icheneṃ || 32 ||
aisā kalayugīṃcā ācāra | koṭheṃ rāhilā vicāra |
puḍheṃ puḍheṃ varṇasaṃkara | hoṇāra āhe || 33 ||
gurutva āle nīcayātī | kāṃhīṃyeka vāḍhalī mahaṃtī |
śudra ācāra buḍavitī | brahmaṇācā || 34 ||
heṃ brahmaṇāsa kal̤enā | tyācī vṛttica val̤enā |
mithyā abhimāna gal̤enā | mūrkhapaṇācā || 35 ||
rājya neleṃ mleṃciṃ kṣetrīṃ | gurutva neleṃ kupātrīṃ |
āpaṇa aratrīṃ nā paratrīṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 36 ||
brahmaṇāsa grāmaṇīneṃ buḍavileṃ| viṣṇūneṃ śrīvatsa miravileṃ |
tyāca viṣṇūneṃ śrāpileṃ | pharaśarāmeṃ || 37 ||
āmhīhi teci brahmaṇa | duḥkheṃ bolileṃ heṃ vacana |
vaḍila gele grāmaṇī karūna | āmhāṃ bhovateṃ || 38 ||
atāṃce brahmaṇīṃ kāye keleṃ | anna mil̤enā aiseṃ jāleṃ |
tumhā bahutāṃce pracitīsa āleṃ | kiṃvā nāhīṃ || 39 ||
bareṃ vaḍilāṃsa kāye mhaṇāveṃ | brahmaṇāceṃ adṛṣṭa jāṇāveṃ |
prasṃgeṃ bolileṃ svabhāveṃ | kṣmā keleṃ pāhije || 40||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde yugadharma nirūpaṇa samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : akhaṃḍa dhyāna nirūpaṇa || śrīrāma ||
bareṃ aisā prasaṃga jālā | jālā to hoūna gelā|
ātāṃ tarī brāhmaṇīṃ āpaṇālā | śāhāṇe karāveṃ || 1 ||
deva pujāvā vimal̤ahastīṃ | teṇeṃ bhāgya pāvije samastīṃ |
mūrkha abhakta vestīṃ | daridra bhogije || 2 ||
ādhīṃ devāsavol̤akhāveṃ | maga ananyabhāveṃ bhajāveṃ |
akhaṃḍa dhyānaci dharāveṃ | sarvottamāceṃ || 3 ||
sarvāṃmadheṃ jo uttama | tayā nāva sarvottama |
ātmānātmavivekavarma | ṭhāīṃ pāḍāveṃ || 4 ||
jāṇajāṇoṃ deha rakṣī | ātmā draṣṭā aṃtarasākṣī |
padārthamātrāsa parīkṣī | jāṇapaṇeṃ || 5 ||
to sakal̤a dehāmadheṃ vartato| iṃdriyeṃgrāma ceṣṭavito |
pracitīneṃ pratyaye yeto | prāṇīmātrīṃ || 6 ||
prāṇīmātrīṃ jagadāṃtareṃ | mhaṇoni rākhāvīṃ aṃtareṃ |
dātā bhoktā paraspareṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
deva vartato jagadāṃtarī | toci āpuleṃ aṃtarīṃ |
trailokīṃce prāṇīmātrīṃ | bareṃ pāhā || 8 ||
mul̤īṃ pāhāṇāra to yekalā | sakal̤āṃ ṭhāīṃ vibhāgalā |
dehaprakṛtīneṃ jālā | bhinna bhinna || 9 ||
bhinna bhāseṃ dehākāreṃ | prastutā yekaci aṃtareṃ |
bolaṇeṃ cālaṇeṃ nirdhāreṃ | tyāsīca ghaḍe || 10 ||
āpule pārikhe sakal̤a loka | pakṣī svāpada paśvādika |
kiḍā muṃgī dehadhāraka | sakal̤a prāṇī || 11 ||
khecara bhūcara vanacara | nānā prakāreṃ jal̤acara |
catvāra khāṇī vistāra | kitī mhaṇona sāṃgāvā || 12||
samasta jāṇīveneṃ vartatī | rokaḍī pāhavī pracitī |
tyācī āpulī saṃgatī | akhaṃḍa āhe || 13||
jagadāṃtareṃ vol̤alā dhaṇī | kitī yekavaṭīla prāṇī |
parī te vol̤āyācī karaṇī | āpaṇāpāsīṃ || 14 ||
heṃ āpaṇākaḍeṃca yeteṃ | rājī rākhije samasteṃ |
dehāsi bareṃ karāveṃ teṃ | ātmayāsa pāve || 15 ||
durjana prāṇī tyāṃtīla deva | tyācā lātāḍa svabhāva |
rāgāsa ālā jarī rāva | tarī taṃḍoṃ naye kīṃ || 16 ||
prasaṃgīṃ sāṃḍīca karaṇeṃ | puḍheṃ vivekeṃ vivaraṇeṃ |
viveka sajjanaci hoṇeṃ | sakal̤a lokīṃ || 17 ||
ātmatvīṃ disato bheda | hā avaghāci dehasamaṃdha |
yekā jīvaneṃ nānā svāda | auṣadhībhedeṃ || 18 ||
garal̤a āṇi amṛta jāleṃ | parī āpapaṇa nāhīṃ geleṃ |
sākṣatveṃ ātmayāsa pāhileṃ | pāhije taiseṃ || 19 ||
aṃtariniṣṭha jo puruṣa | to aṃtaraniṣṭheneṃ viśeṣa |
jagāmadheṃ jo jagadīśa | to tayāsa vol̤akhe || 20 ||
nayaneṃci pāhāvā nayena | maneṃ śodhāveṃ mana |
taisāci hā bhagavāna | sakal̤āṃ ghaṭīṃ || 21 ||
teṇeṃviṇa kāryabhāga āḍe | sakal̤a kāṃhīṃ teṇeṃci ghaḍe |
prāṇī vivekeṃ paḍāve | teṇeṃci yogeṃ || 22 ||
jāgṛtīsa vyāpāra ghaḍato | samaṃdha tayāsīca paḍato |
svapnāmadheṃ ghaḍe jo to | yeṇeṃci nyāyeṃ || 23 ||
akhaṃḍa dhyānāceṃ lakṣaṇa | akhaṃḍa devāceṃ smaraṇa |
yāceṃ kal̤atāṃ vivaraṇa | sahajaci ghaḍe || 24 ||
sahaja sāṃḍūna sāyāsa | hāci koṇīyeka doṣa |
ātmā sāṃḍūna anātmyāsa | dhyānīṃ dharitī || 25 ||
parī teṃ dharitāṃhi dharenā | dhyānīṃ yetī vekti nā |
ugeṃci kaṣṭatī manā | kāsāvisa karūnī || 26 ||
mūrtidhyāna karitā| sāyāseṃ | tetheṃ yekāceṃ yekaci dise |
bhāsoṃ naye teṃci bhāse | vilakṣaṇa || 27 ||
dhyāna devāceṃ karāveṃ | kiṃvā devālyāceṃ karāveṃ |
heṃci bareṃ vivarāveṃ | āpale ṭhāīṃ || 28 ||
deha deul̤a ātmā deva | koṭheṃ dharūṃ pāhātāṃ bhāva |
deva vol̤akhona jīva | tetheṃci lāvāvā || 29 ||
aṃtaraniṣṭhā dhyāna aiseṃ | daṃḍakadhyāna anāriseṃ |
pratyayeviṇa sakal̤a piseṃ | anumānadhyāna || 30 ||
anumāneṃ anumāna vāḍhe | dhyāna dharitāṃ saveṃci moḍe |
ugeci kaṣṭatī bāpuḍe | sthūl̤adhyāneṃ || 31 ||
devāsa dehadhārī kalpitī | tetheṃ nānā vikalpa uṭhatī |
bhogaṇeṃ tyāgaṇeṃ vipatti | dehayogeṃ || 32 ||
aiseṃ manī āṭhavateṃ | vicāritāṃ bhalateṃci hoteṃ |
disoṃ naye teṃ disateṃ | nānā svapnīṃ || 33 ||
disateṃ teṃ sāṃgatāṃ na ye | bal̤eṃ bhāvartha dharitāṃ naye |
sādhaka kāsāvisa hoye | aṃtaryāmīṃ || 34 ||
sāṃgopāṃga ghaḍe dhyāna | tyāsa sākṣa āpuleṃ mana |
manāmadhyeṃ vikalpadarśana | hoūṃca naye || 35 ||
phuṭaka mana yekavaṭileṃ | teṇeṃ tuṭaka dhyāna keleṃ |
tetheṃ koṇa sārthaka jāleṃ | pāhānā kāṃ || 36 ||
akhaṃḍa dhyāneṃ na ghaḍe hita | tarī to jāṇāvā patita |
hāci artha sāvacita | barā pāhāvā || 37 ||
dhyāna dhariteṃ teṃ koṇa | dhyānīṃ āṭhavateṃ teṃ koṇa |
donīmadheṃ ananya lakṣaṇa | asileṃ pāhije || 38 ||
ananya sahajaci āhe | sādhaka śodhūna na pāhe |
jñānī to vivarona rāhe | samādhāneṃ || 39 ||
aisīṃ he pratyayācī kāmeṃ | pratyayeṃviṇa bādhije bhrameṃ |
lokadaṃḍakasaṃbhrameṃ | cālatī prāṇī || 40 ||
daṃḍakadhyānāceṃ lakṣaṇa | dharūna baisaleṃ avalakṣaṇa |
pramāṇa āaṇi apramāṇa | bājārī neṇatī || 41 ||
mithyā samācāra uṭhavitī | bāugyāca boṃbā ghālitī |
manāṃsa āṇitāṃ aṃtīṃ | āvagheṃci mithyā || 42 ||
koṇīyeka dhyānasta baisalā | koṇīyeka sikavī tyālā |
mukuṭa kāḍhūni māl̤a ghālā | mhaṇije bareṃ || 43 ||
manācetheṃ kāye duṣkāl̤a | je ākhuḍa kalpitī māl̤a |
sāṃgate aikate keval̤a | mūrkha jāṇāve || 44 ||
pratyakṣa kaṣṭa karāve na lagatī | dore phuleṃ guṃphāvī na lagatī |
kalpanecī māl̤a thiṭī karitī | kāye nimitya || 45 ||
budhīviṇa prāṇī sakal̤a | te te avagheci bāṣkal̤a |
tayā murkhāsīṃ khal̤akhal̤a | koṇeṃ karāvī || 46 ||
jeṇeṃ jaisā paramārtha kelā | taisāca pṛthvīvarī daṃḍaka cālilā |
sātā pāṃcācā bal̤āvalā | sābhimāna || 47 ||
pratyayeṃviṇa sābhimāna | rogī mārile jhāṃkūna |
tetheṃ avaghācī anumāna | jñāna kaiṃceṃ || 48 ||
sarva sābhimāna sāṃḍāvā | pratyayeṃ viveka māṃḍāvā |
māyā pūrvapakṣa khaṃḍāvā | vivekabal̤eṃ || 49 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde akhaṃḍadhyānanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : śāśvata nirūpaṇa || śrīrāma ||
piṃḍāceṃ pāhileṃ kautuka | śodhilā ātmānātmā viveka |
piṃḍa anātmā ātmā yeka | sakal̤a kartā || 1 ||
ātmyāsa ananyatā bolilī | te vivekeṃ pratyayā ālī |
ātāṃ pāhije samajalī | brahmāṃḍaracanā || 2 ||
ātmānātmāviveka piṃḍī | sārāsāravicāra brahmāṃḍī|
vivaravivaroṃ he goḍī | ghetalī pāhije || 3 ||
piṃḍa kārya brahmāṃḍa kāraṇa | yāceṃ karāveṃ vivaraṇa |
heṃci puḍheṃ nirūpaṇa | bolileṃ ase || 4 ||
asāra mhaṇije nāsivaṃta | sāra mhaṇije teṃ śāśvata |
jayāsa hoīla kalpāṃta | teṃ sāra navhe || 5 ||
pṛthvī jal̤āpāsūna jālī | puḍheṃ te jal̤īṃ mil̤ālī |
jal̤ācī utpatti vāḍhalī | tejāpāsunī || 6 ||
te jal̤a tejeṃ śoṣileṃ | mahattejeṃ āṭona geleṃ |
puḍheṃ tejaci uraleṃ | sāvakāśa || 7 ||
teja jāleṃ vāyopāsunī | vāyo jhaḍapī tayālāgunī |
teja jāunī dāṭaṇī | vāyocīca jālī || 8 ||
vāyo gaganāpāsunī jālā | māgutāṃ tetheṃci virālā |
aisā hā kalpāṃta bolilā | vedāṃtaśāstrīṃ || 9 ||
guṇamāyā mūl̤amāyā | parabrahmīṃ pāvatī layā |
teṃ parabrahma vivarāyā | viveka pāhije || 10 ||
sarva upādhīṃcā sevaṭa | tetheṃ nāhīṃ dṛśya khaṭapaṭa |
nirguṇa brahma ghanadāṭa | sakal̤āṃ ṭhāīṃ || 11 ||
udaṃḍa kalpāṃta jālā | tarī nāśa nāhīṃ tayālā |
māyātyāgeṃ śāśvatālā | vol̤akhāveṃ || 12 ||
deva aṃtarātmā saguṇa | saguṇeṃ pāvije nirguṇa |
nirguṇajñāneṃ vijñāna | hota ase || 13 ||
kalpanetīta jeṃ nirmal̤a | tetheṃ nāhīṃ māyāmal̤a |
mithyatveṃ dṛśya sakal̤a | hota jāteṃ || 14 ||
jeṃ hote āṇi saveṃci jāteṃ | teṃ teṃ pratyayāsa yeteṃ |
jetheṃ hoṇeṃ jāṇeṃ nāhīṃ teṃ | vivekeṃ vol̤akhāve || 15 ||
yeka jñāna yeka ajñāna | yeka jāṇāveṃ viparīta jñāna |
he tripuṭī hoye kṣīṇa | teṃci vijñāna || 16 ||
vedāṃta sidhāṃta dhādāṃta | yācī pāhāvī pracita |
nirvikāra sadodita | jetheṃ tetheṃ || 17 ||
teṃ jñānadṛṣṭīneṃ pāhāveṃ | pāhona ananya rāhāveṃ |
mukhya ātmanivedana jāṇāveṃ | yāceṃ nāṃva || 18 ||
dṛśyāsa disate dṛśya | manāsa bhāsato bhāsa |
dṛśyabhāsātīta avināśa | parabrahma teṃ || 19 ||
pāhoṃ jātāṃ durīcyā durī | parabrahma sabāheaṃtarīṃ |
aṃtaci nāhīṃ anaṃta sarī | koṇāsa dyāvī || 20 ||
caṃcal̤a teṃ sthirāvenā | niścal̤a teṃ kadāpī cal̤enā |
ābhāl̤a yeteṃ jāteṃ gaganā | cal̤aṇa nāhīṃ || 21 ||
jeṃ vikāreṃ vāḍheṃ moḍe | tetheṃ śāśvatatā kaiṃcī ghaḍe |
kalpāṃta hotāca vighaḍe | sakal̤a kāṃhīṃ || 22 ||
je aṃtarīṃca bhramaleṃ | māyāsaṃbhrameṃ saṃbhramaleṃ |
tayāsa heṃ kaiseṃ ukale | āvhāṭa cakra || 23 ||
bhiḍeneṃ vevhāra nivaḍenā | bhiḍeneṃ sidhāṃta kal̤enā |
bhiḍeneṃ deva ākal̤enā | āṃtaryāmīṃ || 24 ||
vaidyācī pracita yeīnā | āṇī bhīḍahi ulaṃghenā |
tarī maga rogī vāṃcenā | aiseṃ jāṇāveṃ || 25 ||
jeṇeṃ rājā vol̤akhilā | to rāva mhaṇenā bhalatyālā |
jeṇeṃ deva vol̤akhilā | to devarūpī || 26 ||
jayāsa māīkācī bhīḍa | teṃ kāye bolela dvāḍa |
vicāra pāhātāṃ ughaḍa | sakal̤a kāṃhīṃ || 27 ||
bhīḍa māyeailikaḍe | parabrahma teṃ pailīkaḍe |
pailīkaḍe ailīkaḍe | sadodita || 28 ||
laṭikyācī bhīḍa dharaṇeṃ | bhrameṃ bhalateṃci karaṇeṃ |
aisī navheṃtīlakṣaṇeṃ | vivekācīṃ || 29 ||
khoṭeṃ āvagheṃci sāṃḍāveṃ | khareṃ pratyayeṃ vol̤akhāveṃ |
māyātyāgeṃ samajāveṃ | parabrahma || 30 ||
teṃ māyeceṃ jeṃ lakṣaṇa | teṃci puḍheṃ nirūpaṇa |
sucitapaṇeṃ vivaraṇa | keleṃ pāhije || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śāśvatanirūpaṇanāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : māyānirūpaṇa || śrīrāma ||
māyā dise parī nāse | vastu na dise parī na nāse |
māyā satya vāṭe parī mithyā ase | niraṃtara || 1 ||
karaṃṭā paḍoni utāṇā | karī nānāparī kalpanā |
parī teṃ kāṃhīṃca ghaḍenā | taisī māyā || 2 ||
dravyadāreceṃ svapnavaibhava | nānā vil̤āseṃ hāvabhāva |
kṣaṇīka vāṭe parī bhāva | taisī māyā || 3 ||
gaganīṃ gaṃdharvanagareṃ | disatātī nānā prakāreṃ |
nānā rūpeṃ nānā vikāreṃ | taisī māyā || 4 ||
lakṣumī rāyevinodācī | bolatāṃ vāṭe sācī |
mithyā pracita tethīcī | taisī māyā || 5 ||
dasaryāce suvarṇāce lāṭe | loka mhaṇatī parī te kāṃṭe |
parī sarvatra rāhāṭe | taisī māyā || 6 ||
melyācā mohochāva karaṇeṃ | satīceṃ vaibhava vāḍhaviṇeṃ |
masaṇīṃ jāunī rudana karaṇeṃ | taisī māyā || 7 ||
rākhesī mhaṇatī lakṣumī | dusarī bharadorī lakṣumī |
tisarī nāmamātra lakṣumī | taisī māyā || 8 ||
mul̤īṃ bāl̤avidhavā nārī | ticeṃ nāṃva janmasāvitrī |
kubera hiṃḍe gharogharī | taisī māyā || 9 ||
daśāvatārāṃtīla kṛṣṇā | upaje jīrṇa vastrāṃcī tṛṣṇā |
nadī nāmeṃ pīyuṣṇā | taisī māyā || 10 ||
bahurūpāṃtīla rāmadevarāva | grāmastāṃpuḍhe dākhavī hāvabhāva |
kāṃ māhāṃrāja mhaṇoni lāghava | taisī māyā || 11 ||
devhārāṃ ase annapūrṇā | āṇī gṛhīṃ annaci mil̤enā |
nāmeṃ sarasvatī sikenā | śubhāval̤u || 12 ||
suṇyāsa vyāghra nāma ṭhevileṃ | putrāsa iṃdranāmeṃ pācārileṃ |
kurūpa parī āl̤avileṃ | suṃdarā aiseṃ || 13 ||
mūrkha nāmeṃ sakal̤akal̤ā | rāśabhī nāmeṃ kokil̤ā |
nātarī ḍol̤asecā ḍol̤ā | phuṭalā jaisā || 14 ||
mātāṃgīceṃ nāma tul̤asī | carmikīceṃ nāma kāsī |
bolatī atiśūdriṇīsī | bhāgīrathī aiseṃ || 15 ||
sāulī āṇī aṃdhakāra | yeka hotāṃ tethīcā vicāra |
ugāci dise bhāsamātra | taisī māyā || 16 ||
śravaṇa boṭeṃ saṃdhī karatal̤a | raviraśmeṃ disatī iṃgal̤a |
ramya āraktakalhol̤a | taisī māyā || 17 ||
bhagaveṃ vastra dekhatāṃ manālā | vāṭe agnaci lāgalā |
vivaṃcitāṃ pratye ālā | taisī māyā || 18 ||
jal̤īṃ caraṇakarāṃgul̤eṃ | ākhuḍa lāṃbeṃ jirakol̤eṃ |
viparīta kāṇeṃ disatī jal̤eṃ | taisī māyā || 19 ||
bhovaṃḍīneṃ pṛthvī kalathalī | kāmiṇīneṃ pival̤ī jālī |
sanyapātasthāṃ anubhavalī | taisī māyā || 20 ||
koṇīyeka padārthavikāra | ugāci dise bhāsamātra |
ananyācā anya prakāra | taisī māyā || 21 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde māyānirūpaṇanāma samāsa dahāvā ||
|| daśaka caudāvā samāpta ||

Explore More