samāsa pahilā : nispṛha lakṣaṇanāma || śrīrāma ||
samāsa dusarā : bhikṣānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa tisarā : kavitvakāā nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa cauthā : kīrtana lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : harikathā lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : cāturya lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa sātavā : yugadharma nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : akhaṃḍa dhyāna nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa navavā : śāśvata nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : māyānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : nispṛha lakṣaṇanāma || śrīrāma ||
aikā spṛhācī sikavaṇa | yukti buddhi śāhāṇapaṇa |
jeṇeṃ rāhe samādhāna | niraṃtara || 1 ||
jeṇeṃ rāhe samādhāna | niraṃtara || 1 ||
sopā maṃtra parī nemasta | sādheṃ voṣadha guṇavaṃta |
sādheṃ bolaṇeṃ sapracita | taiseṃ mājheṃ || 2 ||
sādheṃ bolaṇeṃ sapracita | taiseṃ mājheṃ || 2 ||
tatkāl̤aci avaguṇa jātī | uttama guṇācī hoye prāptī |
śabdavoṣadha tīvra śrotīṃ | sākṣapeṃ sevāveṃ || 3 ||
śabdavoṣadha tīvra śrotīṃ | sākṣapeṃ sevāveṃ || 3 ||
nispṛhatā dharūṃ naye | dharilī tarī soḍūṃ naye |
soḍilī tarī hiṃḍoṃ naye | vol̤akhīmadheṃ || 4 ||
soḍilī tarī hiṃḍoṃ naye | vol̤akhīmadheṃ || 4 ||
kāṃtā dṛṣṭī rākhoṃ naye | manāsa goḍī cākhaūṃ naye |
dhāriṣṭa cal̤atāṃ dākhaūṃ naye | mukha āpuleṃ || 5 ||
dhāriṣṭa cal̤atāṃ dākhaūṃ naye | mukha āpuleṃ || 5 ||
yekesthal̤īṃ rāhoṃ naye | kānakoṃḍeṃ sāhoṃ naye |
dravya dārā pāhoṃ naye | āl̤akepaṇeṃ || 6 ||
dravya dārā pāhoṃ naye | āl̤akepaṇeṃ || 6 ||
ācārabhraṣṭa hoūṃ naye | dilyāṃ dravya gheūṃ naye |
uṇā śabda yeūṃ naye | āpaṇāvarī || 7 ||
uṇā śabda yeūṃ naye | āpaṇāvarī || 7 ||
bhikṣeviṣīṃ lājoṃ naye | bahuta bhikṣā gheūṃ naye |
pusatāṃhi deūṃ naye | vol̤akhī āpalī || 8 ||
pusatāṃhi deūṃ naye | vol̤akhī āpalī || 8 ||
dhaḍa mal̤ina nesoṃ naye | goḍa anna khāūṃ naye |
durāgraha karūṃ naye | prasaṃgeṃ vartāveṃ || 9 ||
durāgraha karūṃ naye | prasaṃgeṃ vartāveṃ || 9 ||
bhogīṃ mana asoṃ naye | dehaduḥkheṃ trāsoṃ naye |
puḍheṃ āśā dharūṃ naye | jīvitvācī || 10 ||
puḍheṃ āśā dharūṃ naye | jīvitvācī || 10 ||
viraktī gal̤oṃ deūṃ naye | dhāriṣṭa cal̤oṃ deūṃ naye |
jñāna mal̤iṇa hoūṃ naye | vivekabal̤eṃ || 11 ||
jñāna mal̤iṇa hoūṃ naye | vivekabal̤eṃ || 11 ||
karuṇākīrtana soḍūṃ naye | aṃtardhyāna moḍūṃ naye ||
premataṃtu toḍūṃ naye | saguṇamūrtīcā ||12 ||
poṭīṃ ciṃtā dharūṃ naye | kaṣṭeṃ kheda mānūṃ naye |
samaiṃ dhīra sāṃḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 13 ||
samaiṃ dhīra sāṃḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 13 ||
apamānitāṃ siṇoṃ naye | nikhaṃditāṃ kaṣṭoṃ naye |
dhiḥkāritāṃ jhuroṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 14 ||
dhiḥkāritāṃ jhuroṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 14 ||
lokalāja dharūṃ naye | lājavitāṃ lājoṃ naye |
khijavitāṃ khijoṃ naye | virakta puruṣeṃ || 15 ||
khijavitāṃ khijoṃ naye | virakta puruṣeṃ || 15 ||
śuddha mārga soḍūṃ naye | durjanāsīṃ taṃḍoṃ naye |
samaṃdha paḍoṃ deūṃ naye | cāṃḍāl̤āsī || 16 ||
samaṃdha paḍoṃ deūṃ naye | cāṃḍāl̤āsī || 16 ||
tapīl̤apaṇa dharūṃ naye | bhāṃḍavitāṃ bhāṃḍoṃ naye |
uḍavitāṃ uḍaūṃ naye | nijasthitī āpulī || 17 ||
uḍavitāṃ uḍaūṃ naye | nijasthitī āpulī || 17 ||
hāṃsavitāṃ hāsoṃ naye | bolavitāṃ boloṃ naye |
cālavitāṃ cāloṃ naye | kṣaṇakṣṇā || 18 ||
cālavitāṃ cāloṃ naye | kṣaṇakṣṇā || 18 ||
yeka veṣa dharūṃ naye | yeka sāja karūṃ naye |
yekadesī hoūṃ naye | bhramaṇa karāveṃ || 19 ||
yekadesī hoūṃ naye | bhramaṇa karāveṃ || 19 ||
salagī paḍoṃ deūṃ naye | pratigraha gheūṃ naye |
sabhemadhyeṃ baisoṃ naye | sarvakāl̤a || 20 ||
sabhemadhyeṃ baisoṃ naye | sarvakāl̤a || 20 ||
nema āṃgīṃ lāūṃ naye | bharavasā koṇāsa deūṃ naye |
aṃgīkāra karūṃ naye | nemastapaṇācā || 21 ||
aṃgīkāra karūṃ naye | nemastapaṇācā || 21 ||
nityanema sāṃḍūṃ naye | abhyāsa buḍoṃ deūṃ naye |
parataṃtra hoūṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 22 ||
parataṃtra hoūṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 22 ||
svataṃtratā moḍūṃ naye | nirāpekṣā toḍūṃ naye |
parāpekṣā hoūṃ naye | kṣaṇakṣṇā || 23 ||
parāpekṣā hoūṃ naye | kṣaṇakṣṇā || 23 ||
vaibhava dṛṣṭīṃ pāhoṃ naye | upādhīsukheṃ rāhoṃ naye |
yekāṃta moḍūṃ deūṃ naye | svarūpasthitīcā || 24 ||
yekāṃta moḍūṃ deūṃ naye | svarūpasthitīcā || 24 ||
anargal̤atā karūṃ naye | lokalāja dharūṃ naye |
koṭheṃtarī hoūṃ naye | āsakta kadāṃ || 25 ||
koṭheṃtarī hoūṃ naye | āsakta kadāṃ || 25 ||
paraṃparā toḍūṃ naye | uāpādhī moḍūṃ deūṃ naye |
jñānamārge soḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 26 ||
jñānamārge soḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 26 ||
karmamārga sāṃḍūṃ naye | vairāgya moḍūṃ deūṃ naye |
sādhana bhajana khaṃḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 27 ||
sādhana bhajana khaṃḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 27 ||
ativāda karūṃ naye | anitya poṭīṃ dhaūṃ naye |
rāgeṃ bharīṃ bharoṃ naye | bhalatīkaḍe ||28 ||
rāgeṃ bharīṃ bharoṃ naye | bhalatīkaḍe ||28 ||
na manī tyāsa sāṃgoṃ naye| kaṃṭāl̤avāṇeṃ boloṃ naye |
bahusāla aso naye | yekeṃ sthal̤īṃ || 29 ||
bahusāla aso naye | yekeṃ sthal̤īṃ || 29 ||
kāṃhīṃ upādhī karūṃ naye | kelī tarī dharūṃ naye |
dharilī tarī sāṃpaḍoṃ naye | upādhīmadhyeṃ|| 30 ||
dharilī tarī sāṃpaḍoṃ naye | upādhīmadhyeṃ|| 30 ||
thorapaṇeṃ aso naye | mahattva dharūna baisoṃ naye |
kāṃhīṃ māna ichūṃ naye | koṭheṃtarī || 31 ||
kāṃhīṃ māna ichūṃ naye | koṭheṃtarī || 31 ||
sādhepaṇa soḍūṃ naye | sānepaṇa moḍūṃ naye |
bal̤ātkāreṃ joḍūṃ naye | abhimāna āṃgīṃ || 32 ||
bal̤ātkāreṃ joḍūṃ naye | abhimāna āṃgīṃ || 32 ||
adhikārevīṇa sāṃgoṃ naye | dāṭūna upadeśa deūṃ naye |
kānakoṃḍā karūṃ naye | paramārtha kadā || 33 ||
kānakoṃḍā karūṃ naye | paramārtha kadā || 33 ||
kaṭhīṇa vairāgya soḍūṃ naye | kaṭhīṇa abhyāsa sāṃḍūṃ naye |
kaṭhiṇatā dharūṃ naye | koṇekeviśaiṃ || 34 ||
kaṭhiṇatā dharūṃ naye | koṇekeviśaiṃ || 34 ||
kaṭhīṇa śabda boloṃ naye | kaṭhīṇa ājñā karūṃ naye |
kaṭhīṇa dhīratva soḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 35||
kaṭhīṇa dhīratva soḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 35||
āpaṇa āsakta hoūṃ naye | kelyāvīṇa sāṃgoṃ naye |
bahusāla māgoṃ naye | śiṣyavargāṃsī || 36 ||
bahusāla māgoṃ naye | śiṣyavargāṃsī || 36 ||
utdhaṭa śabda boloṃ naye | iṃdriyeṃsmaraṇa karūṃ naye |
śāktamārgeṃ bharoṃ naye | muktapaṇeṃ bharīṃ || 37 ||
śāktamārgeṃ bharoṃ naye | muktapaṇeṃ bharīṃ || 37 ||
nīca kṛtīṃ lājoṃ naye | vaibhava hotāṃ mājoṃ naye |
krodheṃ bharīṃ bharoṃ naye | jāṇapaṇeṃ || 38 ||
krodheṃ bharīṃ bharoṃ naye | jāṇapaṇeṃ || 38 ||
thorapaṇeṃ cukoṃ naye | nyāye nīti sāṃḍūṃ naye |
apramāṇa vartoṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 39 ||
apramāṇa vartoṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 39 ||
kal̤alyāvīṇa boloṃ naye | anumāneṃ niścaye karūṃ naye |
sāṃgatāṃ duḥkha dharūṃ naye | mūrkhapaṇeṃ || 40 ||
sāṃgatāṃ duḥkha dharūṃ naye | mūrkhapaṇeṃ || 40 ||
sāvadhapaṇa soḍuṃ naye | vyāpakapaṇa sāṃḍuṃ naye |
kadā sukha mānūṃ naye | nisugapaṇāceṃ || 41 ||
kadā sukha mānūṃ naye | nisugapaṇāceṃ || 41 ||
vikalpa poṭīṃ dharūṃ naye | svārthaājñā karūṃ naye |
kelī tarī ṭākūṃ naye | āpaṇāsa puḍheṃ || 42 ||
kelī tarī ṭākūṃ naye | āpaṇāsa puḍheṃ || 42 ||
prasaṃgeṃvīṇa boloṃ naye | anvayeṃvīṇa gāūṃ naye |
vicāreṃvīṇa jāūṃ naye | avicārapaṃtheṃ || 43||
vicāreṃvīṇa jāūṃ naye | avicārapaṃtheṃ || 43||
paropakāra sāṃḍūṃ naye | parapīḍā karūṃnaye |
vikalpa paḍoṃ deūṃ naye | koṇīyekāsī || 44 ||
vikalpa paḍoṃ deūṃ naye | koṇīyekāsī || 44 ||
neṇapaṇa soḍūṃ naye | mahaṃtapaṇa sāṃḍūṃ naye |
dravyāsāṭhīṃ hiṃḍoṃ naye | kīrtana karīta || 45 ||
dravyāsāṭhīṃ hiṃḍoṃ naye | kīrtana karīta || 45 ||
saṃśayātmaka boloṃ naye | bahuta niścaye karūṃ naye |
nirvāheṃvīṇa dharūṃ naye | graṃtha hātīṃ || 46 ||
nirvāheṃvīṇa dharūṃ naye | graṃtha hātīṃ || 46 ||
jāṇapaṇeṃ pusoṃ naye | ahaṃbhāva disoṃ naye |
sāṃgena aiseṃ mhaṇoṃ naye | koṇīyekāsī || 47 ||
sāṃgena aiseṃ mhaṇoṃ naye | koṇīyekāsī || 47 ||
jñānagarva dharūṃ naye | sahasā chal̤aṇā karūṃ naye |
koṭheṃ vāda ghāluṃ naye | koṇīyekāsī || 48 ||
koṭheṃ vāda ghāluṃ naye | koṇīyekāsī || 48 ||
svārthabuddhī jaḍoṃ naye | kārabārīṃ paḍoṃ naye |
kāryakarte hoūṃ naye | rājadvārīṃ || 49 ||
kāryakarte hoūṃ naye | rājadvārīṃ || 49 ||
koṇāsa bharvasā deūṃ naye | jaḍa bhikṣā māgoṃ naye |
bhikṣesāthīṃ sāṃgoṃ naye | paraṃparā āpulī ||50 ||
bhikṣesāthīṃ sāṃgoṃ naye | paraṃparā āpulī ||50 ||
soirikīṃta paḍoṃ naye | madhyāvarti ghaḍoṃ naye |
prapaṃcācī jaḍoṃ naye | upādhī āṃgīṃ || 51 ||
prapaṃcācī jaḍoṃ naye | upādhī āṃgīṃ || 51 ||
prapaṃcaprastīṃ jāūṃ naye | bāṣkal̤a anna khāūṃ naye |
pāhuṇyāsariseṃ gheūṃ naye | āmaṃtraṇeṃ kadāṃ || 52 ||
pāhuṇyāsariseṃ gheūṃ naye | āmaṃtraṇeṃ kadāṃ || 52 ||
śrādha pakṣa saṭī sāmāseṃ | śāṃtī phal̤aśobana bāraseṃ |
bhoga rāhāta bahuvaseṃ | navasa vrateṃ udyāpaneṃ || 53 ||
bhoga rāhāta bahuvaseṃ | navasa vrateṃ udyāpaneṃ || 53 ||
tetheṃ nispṛheṃ jāūṃ naye | tyāceṃ anna khāūṃ naye |
yel̤ilavāṇeṃ karūṃ naye | āpaṇāsī || 54 ||
yel̤ilavāṇeṃ karūṃ naye | āpaṇāsī || 54 ||
lagnamuhurtīṃ jāūṃ naye | poṭāsāṭhīṃ gāūṃ naye |
moleṃ kīrtana karūṃ naye | koṭheṃtarī || 55 ||
moleṃ kīrtana karūṃ naye | koṭheṃtarī || 55 ||
āpalī bhikṣā soḍūṃ naye | vāreṃ anna khāūṃ naye |
nispṛhāsi ghaḍoṃ naye | molayātrā || 56 ||
nispṛhāsi ghaḍoṃ naye | molayātrā || 56 ||
moleṃ sukṛta karūṃ naye | molapujārī hoūṃ naye |
dilhā tarī gheūṃ naye | ināma nispṛheṃ || 57 ||
dilhā tarī gheūṃ naye | ināma nispṛheṃ || 57 ||
koṭheṃ maṭha karūṃ naye | kelā tarī to dharūṃ naye |
maṭhapatī hoūna baisoṃ naye | nispṛha puruṣeṃ || 58 ||
maṭhapatī hoūna baisoṃ naye | nispṛha puruṣeṃ || 58 ||
nispṛheṃ avagheṃci karāveṃ | parī āpaṇa tetheṃ na sāṃpaḍāveṃ |
paraspareṃ ubhārāveṃ | bhaktimārgāsī || 59 ||
paraspareṃ ubhārāveṃ | bhaktimārgāsī || 59 ||
pretneṃviṇa rāhoṃ naye | āl̤asa dṛṣṭī āṇūṃ naye |
deha astāṃ pāhoṃ naye | viyoga upāsanecā || 60 ||
deha astāṃ pāhoṃ naye | viyoga upāsanecā || 60 ||
upādhīmadhyeṃ paḍoṃ naye | upādhī āṃgīṃ jaḍoṃ naye |
bhajanamārga moḍūṃ naye | nisaṃgal̤apaṇeṃ || 61 ||
bhajanamārga moḍūṃ naye | nisaṃgal̤apaṇeṃ || 61 ||
bahu upādhī karūṃ naye | upādhīviṇa kāmā naye |
saguṇabhakti soḍūṃ naye | vibhakti khoṭī || 62 ||
saguṇabhakti soḍūṃ naye | vibhakti khoṭī || 62 ||
bahusāla dhāṃvoṃ naye | bahusāla sāhoṃ naye |
bahuta kaṣṭa karūṃ naye | asudeṃ khoṭeṃ || 63 ||
bahuta kaṣṭa karūṃ naye | asudeṃ khoṭeṃ || 63 ||
bahusāla boloṃ naye | abolaṇeṃ kāmā naye |
bahuta anna khāūṃ naye | upavāsa khoṭā || 64 ||
bahuta anna khāūṃ naye | upavāsa khoṭā || 64 ||
bahusāla nijoṃ naye | bahuta nidrā moḍuṃ naye |
bahuta nema dharūṃ naye | bāśkal̤a khoṭeṃ || 65 ||
bahuta nema dharūṃ naye | bāśkal̤a khoṭeṃ || 65 ||
bahu janīṃ asoṃ naye | bahu āraṇya seūṃ naye |
bahu deha pāl̤ūṃ naye | ātmahatyā khoṭī || 66 ||
bahu deha pāl̤ūṃ naye | ātmahatyā khoṭī || 66 ||
bahu saṃga dharūṃ naye | saṃtasaṃga sāṃḍuṃ naye |
karmaṭhapaṇa kāmā naye | anācāra khoṭā || 67 ||
karmaṭhapaṇa kāmā naye | anācāra khoṭā || 67 ||
bahu lokika sāṃḍuṃ naye | lokādhena hoūṃ naye |
bahu prītī kāmā naye | niṣṭhuratā khoṭī || 68 ||
bahu prītī kāmā naye | niṣṭhuratā khoṭī || 68 ||
bahu saṃśaye dharūṃ naye | muktamārga kāmā naye |
bahu sādhanīṃ paḍoṃ naye | sādhaneṃvīṇa khoṭeṃ || 69 ||
bahu sādhanīṃ paḍoṃ naye | sādhaneṃvīṇa khoṭeṃ || 69 ||
bahu viṣaye bhogūṃ naye | viṣayatyāga karitāṃ naye |
dehalobha dharūṃ naye | bahu trāsa khoṭā || 70 ||
dehalobha dharūṃ naye | bahu trāsa khoṭā || 70 ||
vegal̤ā anubhava gheūṃ naye | anubhaveṃvīṇa kāmā naye |
ātmasthitī boloṃ naye | stabdhatā khoṭī || 71 ||
ātmasthitī boloṃ naye | stabdhatā khoṭī || 71 ||
mana uroṃ deūṃ naye | maneṃvīṇa kāmā naye |
alakṣa vastu lakṣā naye | lakṣeṃvīṇa khoṭeṃ || 72 ||
alakṣa vastu lakṣā naye | lakṣeṃvīṇa khoṭeṃ || 72 ||
manabuddhiagocara | buddhīvīṇa aṃdhakāra |
jāṇīvecā paḍo visara | neṇīva khoṭī || 73 ||
jāṇīvecā paḍo visara | neṇīva khoṭī || 73 ||
jñātepaṇa dharūṃ naye | jñāneṃvīṇa kāmā naye |
atarkya vastu tarkā na ye | tarkeṃvīṇa khoṭeṃ || 74 ||
atarkya vastu tarkā na ye | tarkeṃvīṇa khoṭeṃ || 74 ||
dṛśyasmaraṇa kāma naye | vismaraṇa paḍoṃ naye |
kāṃhīṃ carcā karūṃ naye | keliyāvīṇa na cale || 75 ||
kāṃhīṃ carcā karūṃ naye | keliyāvīṇa na cale || 75 ||
jagīṃ bheda kāmā naye | varṇasaṃkara karūṃ naye |
āpalā dharma uḍaūṃ naye | abhimāna khoṭā || 76 ||
āpalā dharma uḍaūṃ naye | abhimāna khoṭā || 76 ||
āśābaddhata boloṃ naye | vivekeṃvīṇa cāloṃ naye |
samādhāna hāloṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 77 ||
samādhāna hāloṃ naye | kāṃhīṃ kelyāṃ || 77 ||
abaddha pothī lehoṃ naye | pothīvīṇa kāmā naye |
abaddha vācūṃ naye | vācilyāvīṇa khoṭeṃ || 78 ||
abaddha vācūṃ naye | vācilyāvīṇa khoṭeṃ || 78 ||
nispṛheṃ vagatrutva sāṃḍūṃ naye | āśaṃkā ghetāṃ bhāṃḍoṃ naye |
śrotayāṃcā mānūṃ naye | vīṭa kadā || 79 ||
śrotayāṃcā mānūṃ naye | vīṭa kadā || 79 ||
heṃ sikavaṇa dharitāṃ cittīṃ | sakal̤a sukheṃ vol̤agatī |
āṃgīṃ bāṇeṃ mahaṃtī | akasmāta || 80 ||
āṃgīṃ bāṇeṃ mahaṃtī | akasmāta || 80 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde nispṛhalakṣaṇanāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : bhikṣānirūpaṇa || śrīrāma ||
brahmāṇācī mukhya dīkṣā | māgitalī pāhije bhikṣā |
voṃ bhavati yā pakṣā | rakṣileṃ pāhije || 1 ||
voṃ bhavati yā pakṣā | rakṣileṃ pāhije || 1 ||
bhikṣā māgona jo jevilā | to nirāhārī bolilā |
pratigrahāvegal̤ā jālā | bhikṣā māgatāṃ || 2 ||
pratigrahāvegal̤ā jālā | bhikṣā māgatāṃ || 2 ||
saṃtāsaṃta je jana | tetheṃ korānna māgona karī bhojana |
teneṃ keleṃ amṛtaprāśana | pratidinīṃ || 3 ||
teneṃ keleṃ amṛtaprāśana | pratidinīṃ || 3 ||
|| śloka ||
bhikṣāhārī nirāhārī | bhikṣā naiva pratigrahaḥ |
asaṃto vāpi saṃto vā | somapānaṃ dine dine ||
asaṃto vāpi saṃto vā | somapānaṃ dine dine ||
aisā bhikṣecā mahimā | bhikṣā māne sarvottamā |
īśvarācā agādha mahimā | tohi bhikṣā māge || 4 ||
īśvarācā agādha mahimā | tohi bhikṣā māge || 4 ||
datta gorakṣa ādikarunī | siddha bhikṣā māgatī janīṃ |
nispṛhatā bhikṣepāsunī | pragaṭa hoye || 5 ||
nispṛhatā bhikṣepāsunī | pragaṭa hoye || 5 ||
vāra lāūna baisalā | tarī to parādhena jālā |
taisīca nityāval̤īlā | svataṃtratā kaiṃcī || 6 ||
taisīca nityāval̤īlā | svataṃtratā kaiṃcī || 6 ||
āṭhāṃ divasāṃ dhānya mel̤avileṃ | tarī teṃ kaṃṭāl̤avāṇeṃ jāleṃ |
prāṇī yekāyekīṃ cevaleṃ | nityanūtanatepāsunī || 7 ||
prāṇī yekāyekīṃ cevaleṃ | nityanūtanatepāsunī || 7 ||
nitya nūtana hiṃḍāveṃ | udaṃḍa deśāṭaṇa karāveṃ |
tarīca bhikṣā māgatāṃ baraveṃ | ślāghyavāṇeṃ || 8 ||
tarīca bhikṣā māgatāṃ baraveṃ | ślāghyavāṇeṃ || 8 ||
akhaṃḍa bhikṣeca abhyāsa | tayāsa vāṭenā paradeśa |
jikaḍe tikaḍe svadeśa | bhuvanatraiṃ || 9 ||
jikaḍe tikaḍe svadeśa | bhuvanatraiṃ || 9 ||
bhikṣāṃ māgatāṃ kirakoṃ naye | bhikṣā māgatāṃ lājo naye |
bhikṣā māgatāṃ bhāgoṃ naye | paribhramaṇa karāveṃ || 10 ||
bhikṣā māgatāṃ bhāgoṃ naye | paribhramaṇa karāveṃ || 10 ||
bhikṣā āṇi camatkāra | ccākāṭatī lahānathora |
kīrti varṇī niraṃtara | bhagavaṃtācī || 11 ||
kīrti varṇī niraṃtara | bhagavaṃtācī || 11 ||
bhikṣā mhaṇije kāmadhenu | sadā phal̤a navhe sāmānyu |
bhikṣesa karī jo amānyu | to karaṃṭā jogī || 12 ||
bhikṣesa karī jo amānyu | to karaṃṭā jogī || 12 ||
bhikṣeneṃ vol̤akhī hotī | bhikṣeneṃ bharama cukatī |
sāmānya bhikṣā mānya karitī | sakal̤a prāṇī || 13 ||
sāmānya bhikṣā mānya karitī | sakal̤a prāṇī || 13 ||
bhikṣā mhaṇije nirbhaye sthiti | bhikṣeneṃ pragaṭe mahaṃtī |
svataṃtratā īśvaraprāptī | bhikṣāguṇeṃ || 14 ||
svataṃtratā īśvaraprāptī | bhikṣāguṇeṃ || 14 ||
bhikṣesa nāhīṃ āḍathal̤ā | bhikṣāhārī to mokal̤ā |
bhikṣekaritāṃ sārthaka veal̤ā | kāl̤a jāto || 15 ||
bhikṣekaritāṃ sārthaka veal̤ā | kāl̤a jāto || 15 ||
bhikṣā mhaṇije amaravallī | jikaḍe tikaḍe lagavalī |
avakāl̤īṃ phal̤adāyenī jālī | nirllajāsī || 16 ||
avakāl̤īṃ phal̤adāyenī jālī | nirllajāsī || 16 ||
pṛthvīmadheṃ deśa nānā | phiratāṃ upavāsī marenā |
koṇe yeke ṭhāīṃ janā | jaḍa navhe || 17 ||
koṇe yeke ṭhāīṃ janā | jaḍa navhe || 17 ||
gorajya vāṇijya kṛṣī | tyāhūna pratiṣṭhā bhikṣesī |
visaṃbhoṃ naye jhol̤īsī | kadākāl̤īṃ || 18 ||
visaṃbhoṃ naye jhol̤īsī | kadākāl̤īṃ || 18 ||
bhikṣeaiseṃ nāhīṃ vairāgya | vairāgyāparateṃ nāhīṃ bhāgya |
vairāgya nastāṃ abhāgya | yekadesī || 19 ||
vairāgya nastāṃ abhāgya | yekadesī || 19 ||
kāṃhīṃ bhikṣā āhe mhaṇāveṃ | alpasaṃtoṣī asāveṃ |
bahuta āṇitāṃ ghyāveṃ | muṣṭī yeka || 20 ||
bahuta āṇitāṃ ghyāveṃ | muṣṭī yeka || 20 ||
sukharūpa bhikṣā māgaṇeṃ | aisī nispṛhatecīṃ lakṣaṇeṃ |
mṛda vāgavil̤āsa karaṇeṃ | parama saukhyakārī || 21 ||
mṛda vāgavil̤āsa karaṇeṃ | parama saukhyakārī || 21 ||
aisī bhikṣecī sthitī | alpa bolileṃ yethāmatī |
bhikṣā vāṃcavī vipattī | hoṇāra kāl̤īṃ || 22 ||
bhikṣā vāṃcavī vipattī | hoṇāra kāl̤īṃ || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde bhikṣānirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : kavitvakāā nirūpaṇa || śrīrāma ||
kavitva śabdasumanamāl̤ā | artha parimal̤a āgal̤ā |
teṇeṃ saṃtaṣaṭpadakul̤ā | ānaṃda hoye || 1 ||
teṇeṃ saṃtaṣaṭpadakul̤ā | ānaṃda hoye || 1 ||
aisī māl̤ā aṃtaḥkaraṇīṃ | guṃphuna pūjā rāmacaraṇīṃ |
voṃkārataṃta akhaṃḍapaṇīṃ | khaṃḍūṃ ca naye || 2 ||
voṃkārataṃta akhaṃḍapaṇīṃ | khaṃḍūṃ ca naye || 2 ||
paropakārākāraṇeṃ | kavitva agatya karaṇeṃ |
tayā kavitvācīṃ lakṣaṇeṃ | bolijetī || 3 ||
tayā kavitvācīṃ lakṣaṇeṃ | bolijetī || 3 ||
jeṇeṃ ghaḍe bhagavadbhaktī | jeṇeṃ ghaḍe viraktī |
aisiyā katvācī yuktī | ādhīṃ vāḍhavāvī || 4 ||
aisiyā katvācī yuktī | ādhīṃ vāḍhavāvī || 4 ||
kriyevīṇa śabdajñāna | tayā na mānitī sajjana |
mhaṇaunī deva prasanna | anutāpeṃ karāvā || 5 ||
mhaṇaunī deva prasanna | anutāpeṃ karāvā || 5 ||
devācena prasannapaṇeṃ | jeṃ jeṃ ghaḍe bolaṇeṃ |
teṃ teṃ atyaṃta ślāghyavāṇeṃ | yā nāva prāsādika || 6 ||
teṃ teṃ atyaṃta ślāghyavāṇeṃ | yā nāva prāsādika || 6 ||
dhīṭa pāṭha prasādika | aiseṃ bolatī aneka |
tarī hā trividha viveka | bolijela || 7 ||
tarī hā trividha viveka | bolijela || 7 ||
dhīṭa mhaṇije dhīṭapaṇeṃ keleṃ | jeṃ jeṃ āpulyā manāsa āleṃ |
bal̤eṃci kavitva racileṃ | yā nāva dhīṭa bolije || 8 ||
bal̤eṃci kavitva racileṃ | yā nāva dhīṭa bolije || 8 ||
pāṭha mhaṇije pāṭhāṃtara | bahuta pāhileṃ graṃthāṃtara |
tayāsarikhā utāra | āpaṇaci kelā || 9 ||
tayāsarikhā utāra | āpaṇaci kelā || 9 ||
sīghraci kavitva joḍileṃ | dṛṣṭi paḍileṃ teṃ ci varṇileṃ |
bhaktivāṃcūna jeṃ keleṃ | tyā nāva dhīṭapāṭha || 10 ||
bhaktivāṃcūna jeṃ keleṃ | tyā nāva dhīṭapāṭha || 10 ||
kāmika rasika śrṛṃghārika | vīra hāsya prastāvika |
kautuka vinoda aneka | yā nāva dhīṭapāṭha || 11 ||
kautuka vinoda aneka | yā nāva dhīṭapāṭha || 11 ||
mana jāleṃ kāmākāra | taiseci nighatī udgāra |
dhīṭapāṭheṃ parapāra | pāvijeta nāhīṃ || 12 ||
dhīṭapāṭheṃ parapāra | pāvijeta nāhīṃ || 12 ||
vhāvayā udaraśāṃtī | karaṇeṃ lāge narastutī |
tetheṃ kelī je vitpatti | tyā nāva dhīṭapāṭha || 13 ||
tetheṃ kelī je vitpatti | tyā nāva dhīṭapāṭha || 13 ||
kavitva nasāveṃ dhīṭapāṭha | kavitva nasāveṃ khaṭapaṭa |
kavitva nasāveṃ uddhaṭa | pāṣāṃḍamata || 14 ||
kavitva nasāveṃ uddhaṭa | pāṣāṃḍamata || 14 ||
kavitva nasāveṃ vādāṃga | kavitva nasāveṃ rasabhaṃga |
kavitva nasāveṃ raṃgabhaṃga | dṛṣṭāṃtahīna || 15 ||
kavitva nasāveṃ raṃgabhaṃga | dṛṣṭāṃtahīna || 15 ||
kavitva nasāveṃ pālhāl̤a | kavitva nasāveṃ bāṣkal̤a |
kavitva nasāveṃ kuṭīl̤a | lakṣuniyāṃ || 16 ||
kavitva nasāveṃ kuṭīl̤a | lakṣuniyāṃ || 16 ||
hīna kavitva nasāveṃ | bolileṃci na bolāveṃ |
chaṃdabhaṃga na karāveṃ | mudrāhīna || 17 ||
chaṃdabhaṃga na karāveṃ | mudrāhīna || 17 ||
vitpattihīna tarkahīna | kal̤āhīna śabdahīna |
bhaktijñānavairāgyahīna | kavitva nasāveṃ || 18 ||
bhaktijñānavairāgyahīna | kavitva nasāveṃ || 18 ||
bhaktihīna jeṃ kavitva | teṃci jāṇāveṃ ṭhoṃbeṃ mata |
āvaḍīhīna jeṃ vagatrṛtva | kaṃṭāl̤avāṇeṃ || 19 ||
āvaḍīhīna jeṃ vagatrṛtva | kaṃṭāl̤avāṇeṃ || 19 ||
bhaktiviṇa jo anuvāda | toci jāṇāvā vinoda |
prītīviṇa saṃvāda | ghaḍe kevī || 20 ||
prītīviṇa saṃvāda | ghaḍe kevī || 20 ||
aso dhīṭa pāṭha teṃ aiseṃ | nāthileṃ ahaṃteceṃ piseṃ |
ātāṃ prasādika teṃ kaiseṃ | sāṃgijela || 21 ||
ātāṃ prasādika teṃ kaiseṃ | sāṃgijela || 21 ||
vaibhava kāṃtā kāṃcana | jayāsa vāṭe heṃ vamana |
aṃtarīṃ lāgaleṃ dhyāna | sarvottamāceṃ || 22 ||
aṃtarīṃ lāgaleṃ dhyāna | sarvottamāceṃ || 22 ||
jayāsa ghaḍīneṃ ghaḍī | lāge bhagavaṃtīṃ āvaḍī |
caḍhatī vāḍhatī goḍī | bhagadbhajanācī || 23 ||
caḍhatī vāḍhatī goḍī | bhagadbhajanācī || 23 ||
jo bhagavadbhajaneṃvīṇa | jāūṃ nedī yeka kṣaṇa |
sarvakāl̤a aṃtaḥkaraṇa | bhaktiraṃgeṃ raṃgaleṃ || 24 ||
sarvakāl̤a aṃtaḥkaraṇa | bhaktiraṃgeṃ raṃgaleṃ || 24 ||
jayā aṃtarī bhagavaṃta | acal̤a rāhilā nivāṃta |
to svabhāveṃ jeṃ bolata | teṃ brahmanirūpaṇa || 25 ||
to svabhāveṃ jeṃ bolata | teṃ brahmanirūpaṇa || 25 ||
aṃtarī baisalā goviṃda | teṇeṃ lāgalā bhaktichaṃda |
bhaktīviṇa anuvāda | āṇīka nāhīṃ || 26 ||
bhaktīviṇa anuvāda | āṇīka nāhīṃ || 26 ||
āvaḍī lāgalī aṃtarīṃ | taisīca vade vaikharī |
bhāveṃ karuṇākīrtana karī | premabhareṃ nācatu || 27 ||
bhāveṃ karuṇākīrtana karī | premabhareṃ nācatu || 27 ||
bhagavaṃtīṃ lāgaleṃ mana | teṇeṃ nāṭhave dehabhāna |
śaṃkā lajyā pal̤ona | durī ṭhelī || 28 ||
śaṃkā lajyā pal̤ona | durī ṭhelī || 28 ||
to premaraṃgeṃ raṃgalā | to bhaktimadeṃ mātalā |
teṇeṃ ahaṃbhāva ghātalā | pāyāṃtal̤īṃ || 29 ||
teṇeṃ ahaṃbhāva ghātalā | pāyāṃtal̤īṃ || 29 ||
gāta nācata niśaṃka | tayāsa kaice disatī loka |
dṛṣṭīṃ trailokyanāyeka | vasona ṭhelā || 30 ||
dṛṣṭīṃ trailokyanāyeka | vasona ṭhelā || 30 ||
aisā bhagavaṃtīṃ raṃgalā | āṇīka kāṃhīṃ nalage tyālā |
svaichā varṇūṃ lāgalā | dhyāna kīrtī pratāpa || 31 ||
svaichā varṇūṃ lāgalā | dhyāna kīrtī pratāpa || 31 ||
nānā dhyāneṃ nānā mūrtī | nānā pratāpa nānā kīrtī |
tayāpuḍheṃ narastutī | truṇatulya vāṭe || 32 ||
tayāpuḍheṃ narastutī | truṇatulya vāṭe || 32 ||
aso aisā bhagavadbhakta | jo ye saṃsārīṃ virakta |
tayāsa mānitī mukta | sādhujana || 33 ||
tayāsa mānitī mukta | sādhujana || 33 ||
tyāce bhaktīceṃ kautuka | tayānava prasādika |
sahaja bolatāṃ viveka | pragaṭa hoya || 34 ||
sahaja bolatāṃ viveka | pragaṭa hoya || 34 ||
aikā kavitvalakṣaṇa | keleṃca karūṃ nirūpaṇa |
jeṇe nive aṃtaḥkarṇa | śrotayāṃceṃ || 35 ||
jeṇe nive aṃtaḥkarṇa | śrotayāṃceṃ || 35 ||
kavitva asāveṃ nirmal̤a | kavitva asāveṃ saral̤a |
kavitva asāveṃ prāṃjal̤a | anvayāceṃ || 36 ||
kavitva asāveṃ prāṃjal̤a | anvayāceṃ || 36 ||
kavitva asāveṃ bhaktibal̤eṃ | kavitva asāveṃ arthāgal̤eṃ |
kavitva asāveṃ vegal̤eṃ | ahaṃtesī || 37 ||
kavitva asāveṃ vegal̤eṃ | ahaṃtesī || 37 ||
kavitva asāveṃ kīrtivāḍa | kavitva asāveṃ ramya goḍa |
kavitva asāveṃ jāḍa | pratāpaviṣīṃ || 38 ||
kavitva asāveṃ jāḍa | pratāpaviṣīṃ || 38 ||
kavitva asāveṃ sopeṃ | kavitva asāveṃ alparūpeṃ |
kavitva asāveṃ sullapeṃ | caraṇabaṃda || 39 ||
kavitva asāveṃ sullapeṃ | caraṇabaṃda || 39 ||
mṛdu maṃjul̤a komal̤a | bhavya adbhuta viśāl̤a |
gaulya mādhurya rasāl̤a | bhaktiraseṃ || 40 ||
gaulya mādhurya rasāl̤a | bhaktiraseṃ || 40 ||
akṣarabaṃda padabaṃda | nānā cāturya prabaṃda |
nānā kauśalyatā chaṃdabaṃda | dhāṭī mudrā aneka || 41 ||
nānā kauśalyatā chaṃdabaṃda | dhāṭī mudrā aneka || 41 ||
nānā yuktī nānā buddhī | nānā kal̤ā nānā siddhī |
nānā anvaye sādhī | nānā kavitva || 42 ||
nānā anvaye sādhī | nānā kavitva || 42 ||
nānā sāhitya dṛṣṭāṃta | nānā tarka dhāta māta |
nānā saṃmatī siddhāṃta | pūrvapakṣeṃsīṃ || 43 ||
nānā saṃmatī siddhāṃta | pūrvapakṣeṃsīṃ || 43 ||
nānā gatī nānā vitpattī | nānā matī nānā sphurti |
nānā dhāraṇā nānā dhṛtī | yā nāva kavitva || 44 ||
nānā dhāraṇā nānā dhṛtī | yā nāva kavitva || 44 ||
śaṃkā āśaṃkā pratyottareṃ | nānā kāvyeṃ śāstrādhāreṃ |
tuṭe saṃśaye nirdhāreṃ | dirdhāritāṃ || 45 ||
tuṭe saṃśaye nirdhāreṃ | dirdhāritāṃ || 45 ||
nānā prasaṃga nānā vicāra | nānā yoga nānā vivara |
nānā tatvacarcāsāra | yā nāva kavitva || 46 ||
nānā tatvacarcāsāra | yā nāva kavitva || 46 ||
nānā sādhaneṃ puraścaraṇeṃ | nānā tapeṃ tīrthāṭaṇeṃ |
nānā saṃdeha pheḍaṇeṃ | yā nāva kavitva || 47 ||
nānā saṃdeha pheḍaṇeṃ | yā nāva kavitva || 47 ||
jeṇeṃ anutāpa upajeṃ | jeṇeṃ lokika lāje |
jeṇeṃ jñāna umaje | yā nāva kavitva || 48 ||
jeṇeṃ jñāna umaje | yā nāva kavitva || 48 ||
jeṇeṃ jñāna heṃ prabal̤e | jeṇeṃ vṛttī he māval̤eṃ |
jeṇeṃ bhaktimārga kal̤e | yā nāva kavitva || 49 ||
jeṇeṃ bhaktimārga kal̤e | yā nāva kavitva || 49 ||
jeṇeṃ sadbuddhi tuṭe | jeṇeṃ bhavasiṃdhu āṭe |
jeṇeṃ bhagavaṃta pragaṭe | yā nāva kavitva || 50 ||
jeṇeṃ bhagavaṃta pragaṭe | yā nāva kavitva || 50 ||
jeṇeṃ sadbuddhi lāge | jeṇeṃ pāṣāṃḍa bhaṃge |
jeṇeṃ viveka jāge | yā nāva kavitva || 51 ||
jeṇeṃ viveka jāge | yā nāva kavitva || 51 ||
jeṇeṃ sadvastu bhāse | jeṇeṃ bhāsa hā nirase |
jeṇeṃ bhinnatva nāse | yā nāva kavitva || 52 ||
jeṇeṃ bhinnatva nāse | yā nāva kavitva || 52 ||
jeṇeṃ hoye samādhāna | jeṇeṃ tuṭe saṃsārabaṃdhana |
jayā mānitī sajjana | tayā nāva kavitva || 53 ||
jayā mānitī sajjana | tayā nāva kavitva || 53 ||
aiseṃ kavitvalakṣaṇa | sāṃgatāṃ teṃ asādhāraṇa |
paraṃtu kāṃhīṃyeka nirūpaṇa | bujhāvayā keleṃ || 54 ||
paraṃtu kāṃhīṃyeka nirūpaṇa | bujhāvayā keleṃ || 54 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kavitvakalā nirūpaṇa samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : kīrtana lakṣaṇa || śrīrāma ||
kalayugīṃ kīrtana karāveṃ | keval̤a komal̤a kuśal̤a gāveṃ |
kaṭhīṇa karkaśa kurṭeṃ sāṃḍāveṃ | yekīkaḍe || 1 ||
kaṭhīṇa karkaśa kurṭeṃ sāṃḍāveṃ | yekīkaḍe || 1 ||
khaṭakhaṭa khuṃṭūna ṭākāvī | khal̤akhal̤a khal̤āṃsīṃ na karāvī |
khareṃ khoṭeṃ khaval̤oṃ nedāvī | vṛtti āpulī || 2 ||
khareṃ khoṭeṃ khaval̤oṃ nedāvī | vṛtti āpulī || 2 ||
garvagāṇeṃ gāūṃ naye | gātāṃ gātāṃ gal̤oṃ naye |
gopya guja garjoṃ naye | guṇa gāve || 3 ||
gopya guja garjoṃ naye | guṇa gāve || 3 ||
ghaṣṭaṇī ghisaṇī ghasmarapaṇeṃ | ghasara ghasarūṃ ghasā khāṇeṃ |
ghumaghumoṃ ci ghumaṇeṃ | yogya navhe || 4 ||
ghumaghumoṃ ci ghumaṇeṃ | yogya navhe || 4 ||
nānā nāme bhagavaṃtācīṃ | nānā dhyāneṃ saguṇācīṃ |
nānā kīrtaneṃ kīrtīcīṃ | adbhuta karāvīṃ || 5 ||
nānā kīrtaneṃ kīrtīcīṃ | adbhuta karāvīṃ || 5 ||
cakacaka cukāvenā | cāṭa cāvaṭa cal̤āvenā |
caracara curacura lāgenā | aiseṃ karāveṃ || 6 ||
caracara curacura lāgenā | aiseṃ karāveṃ || 6 ||
chal̤achal̤a chal̤aṇā karūṃ naye | chal̤itāṃ chal̤itāṃ chal̤oṃ nayeṃ |
chal̤aṇeṃ chal̤aṇā karūṃ naye | koṇīyekācī || 7 ||
chal̤aṇeṃ chal̤aṇā karūṃ naye | koṇīyekācī || 7 ||
ji ji ji ji mhaṇāvenā | jo jo jāge to to pāvanā |
japajapoṃ janīṃjanārdanā | saṃtuṣṭa karāveṃ || 8 ||
japajapoṃ janīṃjanārdanā | saṃtuṣṭa karāveṃ || 8 ||
jhirape jhare pajhare jal̤a | jhal̤ake durunī jhal̤āl̤a |
jhaḍajhaḍāṃ jhal̤akatī sakal̤a | prāṇī tetheṃ || 9 ||
jhaḍajhaḍāṃ jhal̤akatī sakal̤a | prāṇī tetheṃ || 9 ||
yā yā yā yā mhaṇāveṃ nalage | yā yā yā yā upāva nalage |
yā yā yā yā kāṃhīṃ ca nalage | subuddhāsī || 10 ||
yā yā yā yā kāṃhīṃ ca nalage | subuddhāsī || 10 ||
ṭaka ṭaka ṭaka karūṃ naye | ṭāl̤āṭāl̤ī ṭikoṃ naye |
ṭama ṭama ṭama ṭama lāūṃ naye | kaṃṭāl̤avāṇī || 11 ||
ṭama ṭama ṭama ṭama lāūṃ naye | kaṃṭāl̤avāṇī || 11 ||
ṭhasa ṭhoṃbasa ṭhākāvenā | ṭhaka ṭhaka ṭhaka karāvenā |
ṭhākeṃ ṭhamakeṃ ṭhasāvenā | mūrtidhyāna || 12 ||
ṭhākeṃ ṭhamakeṃ ṭhasāvenā | mūrtidhyāna || 12 ||
ḍal̤amal̤a ḍal̤amal̤a ḍakoṃ naye | ḍagamaga ḍagamaga kāmā naye |
ḍaṃḍal̤a ḍaṃḍal̤a cukoṃ naye | heṃkāḍapaṇeṃ || 13 ||
ḍaṃḍal̤a ḍaṃḍal̤a cukoṃ naye | heṃkāḍapaṇeṃ || 13 ||
ḍhisāl̤a ḍhālā ḍhal̤atī kuṃce | ḍhobal̤ā ḍhasakaṇa ḍule nāce |
ḍhal̤ecinā ḍhigaḍhigāṃce | kaṃṭāl̤avāṇe || 14 ||
ḍhal̤ecinā ḍhigaḍhigāṃce | kaṃṭāl̤avāṇe || 14 ||
nānā neṭaka nāgara | nānā namra guṇāgara |
nānā nemaka madhura | nemasta gāṇeṃ || 15 ||
nānā nemaka madhura | nemasta gāṇeṃ || 15 ||
tāl̤a tuṃbare tānamāneṃ | tāl̤abaddha taṃtagāṇeṃ |
tūrta tārkika taneṃ maneṃ | tallina hotī || 16 ||
tūrta tārkika taneṃ maneṃ | tallina hotī || 16 ||
thartharāṃ tharakatī romāṃca | thai thai thai svareṃ uṃca|
thirathira thirāve nāca | premal̤a bhaktāṃcā || 17 ||
thirathira thirāve nāca | premal̤a bhaktāṃcā || 17 ||
dakṣadākṣaṇya dāṭaleṃ | baṃdeṃ prabaṃdeṃ koṃdāṭaleṃ |
damadama dumadumoṃ lāgaleṃ | jagadaṃtara || 18 ||
damadama dumadumoṃ lāgaleṃ | jagadaṃtara || 18 ||
dhūrta tūrta dhāvona ālā | dhiṃgabuddhīneṃ dhiṃga jālā |
dhākeṃ dhākeṃ dhokalā | raṃga avaghā || 19 ||
dhākeṃ dhākeṃ dhokalā | raṃga avaghā || 19 ||
nānā nāṭaka neṭakeṃ | nānā māneṃ tukeṃ kautukeṃ |
nānā nemaka anekeṃ | vidyāpātreṃ || 20 ||
nānā nemaka anekeṃ | vidyāpātreṃ || 20 ||
pāpa pal̤ona geleṃ durī | puṇya puṣkal̤a pragaṭe varī |
paratarato pare aṃtarīṃ | caṭaka lāge || 21 ||
paratarato pare aṃtarīṃ | caṭaka lāge || 21 ||
phukaṭa phākaṭa phaṭavaṇeṃ nāhīṃ | phaṭakal̤a phugaḍī piṃgā nāhīṃ |
phikeṃ phasakaṭa phola nāhīṃ | bhakādhyā niṃdā || 22 ||
phikeṃ phasakaṭa phola nāhīṃ | bhakādhyā niṃdā || 22 ||
bareṃ bareṃ bareṃ mhaṇatī | bābā bābā udaṃḍa karitī |
bal̤eṃ bal̤eṃci bal̤āvitī | kathelāgīṃ || 23 ||
bal̤eṃ bal̤eṃci bal̤āvitī | kathelāgīṃ || 23 ||
bhalā bhalā bhalā lokīṃ | bhaktibhāveṃ bhavya anekīṃ |
bhūṣaṇa bhāvika lokīṃ | paropakāreṃ || 24 ||
bhūṣaṇa bhāvika lokīṃ | paropakāreṃ || 24 ||
mānela tarī mānāveṃ maneṃ | matta na vhāveṃ mamateneṃ |
mī mī mī mī bahuta janeṃ | mhaṇijeta āhe || 25 ||
mī mī mī mī bahuta janeṃ | mhaṇijeta āhe || 25 ||
yekeṃ ṭokata yekāṃpāsīṃ | yeūṃ yeūṃ yetī jhaḍesīṃ |
yā yā yā yā ase tayāsī | mhaṇāveṃ nalage || 26 ||
yā yā yā yā ase tayāsī | mhaṇāveṃ nalage || 26 ||
rāga raṃga rasāl̤a suraṃgeṃ | aṃtara saṃgita rāgeṃ |
ratnaparīkṣā ratnāmāgeṃ | dhāṃvatī loka || 27 ||
ratnaparīkṣā ratnāmāgeṃ | dhāṃvatī loka || 27 ||
lavalavāṃ lavatī locana | lakalakāṃ lakaleṃ mana |
lapalapoṃ lapatī jana | āvaḍīneṃ || 28 ||
lapalapoṃ lapatī jana | āvaḍīneṃ || 28 ||
vacaneṃ vāugīṃ vadenā | vāvarevivare vasenā |
vagatrutveṃ nivavī janā | vinita haunī|| 29||
vagatrutveṃ nivavī janā | vinita haunī|| 29||
sārāsāra samastāṃlā | sikaūṃ sikaūṃ janālā|
sāhita saṃgita sajjanālā | bareṃ vāṭe || 30 ||
sāhita saṃgita sajjanālā | bareṃ vāṭe || 30 ||
khareṃkhoṭeṃ khareṃ vāṭaleṃ | kharkhara khurkhura khuṃṭaleṃ |
khoṭeṃ khoṭepaṇeṃ geleṃ| khoṭeṃ mhaṇoniyāṃ ||31 ||
khoṭeṃ khoṭepaṇeṃ geleṃ| khoṭeṃ mhaṇoniyāṃ ||31 ||
śāhāṇe śodhitāṃ śodhenā | śāstrārtha śrṛtī bodhenā |
śuka śārikāśamenā | śabda tayācā || 32 ||
śuka śārikāśamenā | śabda tayācā || 32 ||
haruṣeṃ haruṣeṃ hāsilā | hāhāhohoneṃ bhulalā |
hita hoīnā tayālā | paratrīceṃ || 33 ||
hita hoīnā tayālā | paratrīceṃ || 33 ||
lakṣāveṃ lakṣitāṃ alakṣīṃ | lakṣileṃ locanāteṃ lakṣī |
laṃgaleṃ layeteṃ alakṣī | vihiṃgamamārgeṃ || 34||
laṃgaleṃ layeteṃ alakṣī | vihiṃgamamārgeṃ || 34||
kṣetra kṣetrajña kṣobhato | kṣamā kṣamūna kṣmavito |
kṣmaṇeṃ kṣobhaṇeṃ kṣetrajña to | sarvāṃ ṭhāīṃ || 35 ||
kṣmaṇeṃ kṣobhaṇeṃ kṣetrajña to | sarvāṃ ṭhāīṃ || 35 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kīrtana lakṣaṇa nirūpaṇa samāsa cauthrā ||
samāsa pāṃcavā : harikathā lakṣaṇa || śrīrāma ||
māgāṃ harikatheceṃ lakṣaṇa | śrotīṃ kelā hotā prasna |
sāvadha hoūna vicakṣaṇa | parisona ātāṃ || 1 ||
sāvadha hoūna vicakṣaṇa | parisona ātāṃ || 1 ||
harikathā kaisī karāvī | raṃgeṃ kaisī bharāvī |
jeṇeṃ pāvije padavī | raghunāthakṛpecī || 2 ||
jeṇeṃ pāvije padavī | raghunāthakṛpecī || 2 ||
soneṃ āṇi parimal̤e | yukṣadaṃḍā lāgatī phal̤eṃ |
gaulya mādhurya rasāl̤eṃ | tarī te apūrvatā || 3 ||
gaulya mādhurya rasāl̤eṃ | tarī te apūrvatā || 3 ||
taisā haridāsa āṇi virakta | jñātā āṇi premal̤a bhakta |
vitpanna āṇi vādarahita | tarī hehi apūrvatā || 4 ||
vitpanna āṇi vādarahita | tarī hehi apūrvatā || 4 ||
rāgajñānī tāl̤ajñānī | sakal̤akal̤ā brahmajñānī |
nirābhimāneṃ varte janīṃ | tarī hehi apūrvatā || 5 ||
nirābhimāneṃ varte janīṃ | tarī hehi apūrvatā || 5 ||
machara nāhīṃ jayāsī | jo atyaṃta priye sajjanāsī |
caturāṃga jāṇeṃ mānasīṃ | aṃtaraniṣṭha || 6 ||
caturāṃga jāṇeṃ mānasīṃ | aṃtaraniṣṭha || 6 ||
jayaṃtyādikeṃ nānā parveṃ | tīrtheṃ kṣetreṃ jeṃ apūrveṃ |
jetheṃ vasije devādhideveṃ | sāmarthyarūpeṃ || 7 ||
jetheṃ vasije devādhideveṃ | sāmarthyarūpeṃ || 7 ||
tayā tirthāteṃ je na mānitī | śabdajñāneṃ mithyā mhaṇatī |
tayā pāmarāṃ śrīpatī | joḍela kaiṃcā || 8 ||
tayā pāmarāṃ śrīpatī | joḍela kaiṃcā || 8 ||
nirguṇa neleṃ saṃdehāneṃ | saguṇa neleṃ brahmajñāneṃ |
dohikaḍe abhimāneṃ | vosa keleṃ || 9 ||
dohikaḍe abhimāneṃ | vosa keleṃ || 9 ||
puḍheṃ asatāṃ saguṇamūrtī | nirguṇakathā je karitī |
pratipādūna ucheditī | teci paḍhatamūrkha || 10 ||
pratipādūna ucheditī | teci paḍhatamūrkha || 10 ||
aisī na kīje harikathā | aṃtara paḍe ubhaye paṃthā |
parisa lakṣaṇeṃ ātāṃ | harikathecīṃ || 11 ||
parisa lakṣaṇeṃ ātāṃ | harikathecīṃ || 11 ||
saguṇamūrtīpuḍheṃ bhāveṃ | karuṇākīrtana karāveṃ |
nānādhyāneṃ varṇāveṃ | pratāpakīrtīteṃ | 12 ||
nānādhyāneṃ varṇāveṃ | pratāpakīrtīteṃ | 12 ||
aiseṃ gātāṃ svabhāveṃ | rasāl̤a kathā voḍhave |
sarvāṃtarīṃ helāve | premasukha || 13 ||
sarvāṃtarīṃ helāve | premasukha || 13 ||
kathā racāyācī khūṇa | saguṇīṃ nāṇāveṃ nirguṇa |
na bolāve doṣa guṇa | puḍhilāṃce kadā || 14 ||
na bolāve doṣa guṇa | puḍhilāṃce kadā || 14 ||
devāceṃ varṇāveṃ vaibhāva | nānā prakāreṃ mahattva |
saguṇīṃ ṭheuniyāṃ bhāva | harikathā karāvī || 15 ||
saguṇīṃ ṭheuniyāṃ bhāva | harikathā karāvī || 15 ||
lāja sāṃḍūna janācī | āsthā sāṃḍūna dhanācī |
nīca navī kīrtanācī | āvaḍī dharāvī || 16 ||
nīca navī kīrtanācī | āvaḍī dharāvī || 16 ||
namra hoūna rājāṃgaṇīṃ | niḥśaṃka jāveṃ loṭāṃgaṇī |
karatāl̤ikā nṛtya vāṇīṃ | nāmaghoṣeṃ garjāveṃ || 17 ||
karatāl̤ikā nṛtya vāṇīṃ | nāmaghoṣeṃ garjāveṃ || 17 ||
yekāṃcī kīrti yekāpuḍheṃ | varṇitāṃ sāhitya na paḍe |
mhaṇoniyāṃ nivāḍe | jethīla tetheṃ || 18 ||
mhaṇoniyāṃ nivāḍe | jethīla tetheṃ || 18 ||
mūrtī nastāṃ saguṇa | śravaṇīṃ baisale sādhujana |
tarī advaitanirūpaṇa | avaśya karāveṃ || 19 ||
tarī advaitanirūpaṇa | avaśya karāveṃ || 19 ||
nāhīṃ mūrtī nāhīṃ sajjana | śravaṇīṃ baisale bhāvika jana |
tarī karāveṃ kīrtana | prastāvika vairāgya || 20 ||
tarī karāveṃ kīrtana | prastāvika vairāgya || 20 ||
śruṃghārika navarasika | yāmadheṃ sāṃḍāveṃ yeka |
striyādikāṃceṃ kautuka | varṇuṃ naye kīṃ || 21 ||
striyādikāṃceṃ kautuka | varṇuṃ naye kīṃ || 21 ||
lāvaṇya striyāṃceṃ varṇitāṃ | vikāra bādhije tatvatā |
dhāriṣṭāpāsūna śrotā | cal̤e tatkāl̤a || 22 ||
dhāriṣṭāpāsūna śrotā | cal̤e tatkāl̤a || 22 ||
mhaṇaūna teṃ tajāveṃ | jeṃ bādhaka sādhakāṃ svabhāveṃ |
ghetāṃ aṃtarīṃ ṭhasāveṃ | dhyāna striyāṃceṃ || 23 ||
ghetāṃ aṃtarīṃ ṭhasāveṃ | dhyāna striyāṃceṃ || 23 ||
lāvaṇya striyāṃceṃ dhyāna | kāmākāra jāleṃ mana |
kaiceṃ āṭhavela dhyāna | īśvarāceṃ || 24 ||
kaiceṃ āṭhavela dhyāna | īśvarāceṃ || 24 ||
strī varṇitāṃ sukhāvalā | lāvaṇyāce bharīṃ bharalā |
to svayeṃ jāṇāvā cevalā | īśvarāpāsunī || 25 ||
to svayeṃ jāṇāvā cevalā | īśvarāpāsunī || 25 ||
harikathesī bhāvabal̤eṃ | gelā raṃga to tuṃbal̤e |
nimiṣya yeka jarī ākal̤e | dhyānīṃ paramātmā || 26 ||
nimiṣya yeka jarī ākal̤e | dhyānīṃ paramātmā || 26 ||
dhyānīṃ guṃtaleṃ mana | kaiceṃ āṭhavela jana |
niśaṃka nirllaja kīrtana | karitāṃ raṃga māje || 27 ||
niśaṃka nirllaja kīrtana | karitāṃ raṃga māje || 27 ||
rāgajñāna tāl̤ajñāna | svarajñāneṃsīṃ vitpanna |
arthānvayāceṃ kīrtana | karūṃ jāṇe || 28 ||
arthānvayāceṃ kīrtana | karūṃ jāṇe || 28 ||
chapanna bhāṣā nānā kal̤ā | kaṃṭhamādhurya kokil̤ā |
parī to bhaktimārga vegal̤ā | bhakta jāṇatī || 29 ||
parī to bhaktimārga vegal̤ā | bhakta jāṇatī || 29 ||
bhaktāṃsa devāceṃ dhyāna | devāvāṃcūna neṇeṃ anna |
kal̤āvaṃtāṃceṃ jeṃ mana | teṃ kal̤ākāra jāleṃ || 30 ||
kal̤āvaṃtāṃceṃ jeṃ mana | teṃ kal̤ākāra jāleṃ || 30 ||
śrīharivīṇa je kal̤ā | teci jāṇāvī avakal̤ā |
devāsa sāṃḍūna vegal̤ā | pratyakṣa paḍilā || 31 ||
devāsa sāṃḍūna vegal̤ā | pratyakṣa paḍilā || 31 ||
sarpīṃ veḍhileṃ caṃdanāsī | nidhānāāḍa vivasī |
nānā kal̤ā devāsī | āḍa taisyā || 32 ||
nānā kal̤ā devāsī | āḍa taisyā || 32 ||
sāṃḍūna deva sarvajña | nādāmadhyeṃ vhāveṃ magna |
teṃ pratyakṣa vighna | āḍaveṃ āleṃ || 33 ||
teṃ pratyakṣa vighna | āḍaveṃ āleṃ || 33 ||
yeka mana guṃtaleṃ svarīṃ | koṇeṃ ciṃtāvā śrīharī |
bal̤eṃci dharuniyāṃ corīṃ | śuśrṛṣā ghetalī || 34 ||
bal̤eṃci dharuniyāṃ corīṃ | śuśrṛṣā ghetalī || 34 ||
karitāṃ devāceṃ darśana | āḍaveṃ āleṃ rāgajñāna |
teṇeṃ dharuniyāṃ mana | svarāmāgeṃ neleṃ || 35 ||
teṇeṃ dharuniyāṃ mana | svarāmāgeṃ neleṃ || 35 ||
bheṭoṃ jātāṃ rājadvārīṃ | bal̤eṃci dharilā begārī |
kal̤āvaṃtāṃ taisī parī | kal̤eneṃ kelī || 36 ||
kal̤āvaṃtāṃ taisī parī | kal̤eneṃ kelī || 36 ||
mana ṭheūna īśvarīṃ | jo koṇī harikathā karī |
toci ye saṃsārīṃ | dhanya jāṇā || 37 ||
toci ye saṃsārīṃ | dhanya jāṇā || 37 ||
jayāsa harikathecī goḍī | uṭhe nīca navī āvaḍī |
tayāsa joḍalī joḍī | sarvottamācī || 38 ||
tayāsa joḍalī joḍī | sarvottamācī || 38 ||
harikathā māṃḍalī jetheṃ | sarva sāṃḍūna dhāve tetheṃ |
ālasya nidrā davaḍūna svārtheṃ | harikathesi sādara || 39 ||
ālasya nidrā davaḍūna svārtheṃ | harikathesi sādara || 39 ||
haribhaktāṃciye gharīṃ | nīca kṛtya aṃgikārī |
sāhebhūta sarvāṃparīṃ | sākṣapeṃ hoye || 40 ||
sāhebhūta sarvāṃparīṃ | sākṣapeṃ hoye || 40 ||
yā nāvācā haridāsa | jayāsi nāmīṃ viśvāsa |
yethūna hā samāsa | saṃpūrṇa jālā || 41 ||
yethūna hā samāsa | saṃpūrṇa jālā || 41 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde harikathālakṣaṇanirūpaṇa samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : cāturya lakṣaṇa || śrīrāma ||
rūpa lāvaṇya abhyāsitāṃ na ye | sahajaguṇāsa na cale upāye |
kāṃhīṃ tarī dharāvī soye | agāṃtuka guṇācī || 1 ||
kāṃhīṃ tarī dharāvī soye | agāṃtuka guṇācī || 1 ||
kāl̤eṃ māṇusa goreṃ hoyenā | vanāl̤āsa yetna cālenā |
mukyāsa vācā phuṭenā | hā sahajaguṇa || 2 ||
mukyāsa vācā phuṭenā | hā sahajaguṇa || 2 ||
āṃdhal̤eṃ ḍol̤asa hoyenā | badhira teṃ aikenā |
pāṃgul̤a pāye gheinā | hā sahajaguṇa || 3 ||
pāṃgul̤a pāye gheinā | hā sahajaguṇa || 3 ||
kurūpatecīṃ lakṣaṇeṃ | kitī mhaṇoni sāṃgaṇeṃ |
rūpa lāvaṇya yākāraṇeṃ | pālaṭenā || 4 ||
rūpa lāvaṇya yākāraṇeṃ | pālaṭenā || 4 ||
avaguṇa soḍitāṃ jātī | uttama guṇa abhāsitāṃ yetī |
kuvidyā sāṃḍūna sikatī | śāhāṇe vidyā || 5 ||
kuvidyā sāṃḍūna sikatī | śāhāṇe vidyā || 5 ||
mūrkhapaṇa sāṃḍitāṃ jāteṃ | śāhāṇapaṇa sikatāṃ yeteṃ |
kārabāra karitāṃ umajateṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 6 ||
kārabāra karitāṃ umajateṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 6 ||
mānyatā āvaḍe jīvīṃ | tarī kāṃ upekṣā karāvī |
cāturyeṃviṇa uṃca padavī | kadāpī nāhīṃ || 7 ||
cāturyeṃviṇa uṃca padavī | kadāpī nāhīṃ || 7 ||
aisī pracīta yete manā | tarī kāṃ svahita karānā |
sanmārgeṃ cālatāṃ janāṃ | sajjanā māne || 8 ||
sanmārgeṃ cālatāṃ janāṃ | sajjanā māne || 8 ||
dehe neṭakeṃ śruṃghārileṃ | parī cāturyeṃviṇa nāsaleṃ |
guṇeṃviṇa sājireṃ keleṃ | baṣkal̤a jaiseṃ || 9 ||
guṇeṃviṇa sājireṃ keleṃ | baṣkal̤a jaiseṃ || 9 ||
aṃtarkal̤ā śrṛṃghārāvī | nānāparī umajavāvī |
saṃpadā mel̤aūna bhogāvī | sāvakāsa || 10 ||
saṃpadā mel̤aūna bhogāvī | sāvakāsa || 10 ||
pretna karīnā sikenā | śarīra teṃhi kaṣṭavinā |
uttama guṇa gheīnā | sadākopī || 11 ||
uttama guṇa gheīnā | sadākopī || 11 ||
āpaṇa dusaryāsa karāveṃ | teṃ usiṇeṃ saveṃci ghyāveṃ |
janā kaṣṭavitāṃ kaṣṭāveṃ | lāgela bahu || 12 ||
janā kaṣṭavitāṃ kaṣṭāveṃ | lāgela bahu || 12 ||
nyāyeṃ vartela to śahāṇā | anyāi to dainyavāṇā |
nānā cāturyācyā khuṇā | catura jāṇe || 13 ||
nānā cāturyācyā khuṇā | catura jāṇe || 13 ||
jeṃ bahutāṃsa mānaleṃ | teṃ bahutīṃ mānya keleṃ |
yera teṃ verthaci geleṃ | jaganiṃdya || 14 ||
yera teṃ verthaci geleṃ | jaganiṃdya || 14 ||
loka āpaṇāsi vol̤āve | kiṃvā āvagheca koṃsal̤āve |
āpaṇāsa samādhāna phāve | aiseṃ karāveṃ || 15 ||
āpaṇāsa samādhāna phāve | aiseṃ karāveṃ || 15 ||
samādhāneṃ samādhāna vāḍhe | mitrineṃ mitri joḍe |
moḍitāṃ kṣaṇamātreṃ moḍe | barepaṇa || 16 ||
moḍitāṃ kṣaṇamātreṃ moḍe | barepaṇa || 16 ||
aho kāṃho are kāaṃre | janīṃ aikijeteṃ kiṃ te |
kal̤ata asatāṃca kāṃ re | nikāmīpana || 17 ||
kal̤ata asatāṃca kāṃ re | nikāmīpana || 17 ||
cāturyeṃ śruṃghāre aṃtara | vastreṃ śruṃghāre śarīra |
dohimadheṃ koṇa thora | bareṃ pāhā || 18 ||
dohimadheṃ koṇa thora | bareṃ pāhā || 18 ||
bāhyākāra śruṃgārileṃ | teṇeṃ lokāṃcyā hātāsi kāye āleṃ |
cāturyeṃ bahutāṃsī rakṣileṃ | nānā prakāreṃ || 19 ||
cāturyeṃ bahutāṃsī rakṣileṃ | nānā prakāreṃ || 19 ||
bareṃ khāveṃ bareṃ jevāveṃ | bareṃ lyāveṃ bareṃ nesāveṃ |
samastīṃ bareṃ mhaṇāveṃ | aisī vāsanā || 20 ||
samastīṃ bareṃ mhaṇāveṃ | aisī vāsanā || 20 ||
taneṃ maneṃ jhijāveṃ | teṇeṃ bhale mhaṇona ghyāveṃ |
ugeṃ ci kalpitāṃ siṇāveṃ | lāgela puḍheṃ || 21 ||
ugeṃ ci kalpitāṃ siṇāveṃ | lāgela puḍheṃ || 21 ||
lokīṃ kāryabhāga āḍe | to kāryabhāga jetheṃ ghaḍe |
loka sahajaci voḍhe | kāmāsāṭhīṃ || 22 ||
loka sahajaci voḍhe | kāmāsāṭhīṃ || 22 ||
mhaṇona duraryāsa sukhī karāveṃ | teṇeṃ āpaṇa sukhī vhāveṃ |
dusaryāsa kaṣṭavitāṃ kaṣṭāveṃ | lāgela svayeṃ || 23 ||
dusaryāsa kaṣṭavitāṃ kaṣṭāveṃ | lāgela svayeṃ || 23 ||
heṃ toṃ pragaṭaci āhe | pāhilyāviṇa kāmā naye |
samajaṇeṃ hā upāye | prāṇīmātrāsī || 24 ||
samajaṇeṃ hā upāye | prāṇīmātrāsī || 24 ||
samajale āṇi vartale | teci bhāgyapuruṣa jāle |
yāvegal̤e urale | teṃ karaṃṭe puruṣa || 25 ||
yāvegal̤e urale | teṃ karaṃṭe puruṣa || 25 ||
jitukā vyāpa titukeṃ vaibhava | vaibhavāsārikhā hāvabhāva |
samajale pāhije upāva | pragaṭaci āhe || 26 ||
samajale pāhije upāva | pragaṭaci āhe || 26 ||
āl̤aseṃ kāryebhāga nāsato | sākṣepa hota hota hoto |
disate goṣṭī kal̤enā to | śāhāṇā kaisā || 27 ||
disate goṣṭī kal̤enā to | śāhāṇā kaisā || 27 ||
mitri karitāṃ hoteṃ kṛtya | vaira karitāṃ hoto mṛtyu |
bolileṃ heṃ satya kiṃ asatya | vol̤akhāveṃ || 28 ||
bolileṃ heṃ satya kiṃ asatya | vol̤akhāveṃ || 28 ||
āpaṇāsa śāhāṇeṃ karūṃ neṇeṃ | āpaleṃ hita āpaṇa neṇeṃ |
janīṃ maitri rākhoṃ neṇe | vaira karī || 29 ||
janīṃ maitri rākhoṃ neṇe | vaira karī || 29 ||
aise prakārīce jana | tyāsa mhaṇāveṃ ajñāna |
tayāpāsīṃ samādhāna | koṇa pāve || 30 ||
tayāpāsīṃ samādhāna | koṇa pāve || 30 ||
āpaṇa yekāyekī yekalā | sṛṣṭīṃta bhāṃḍata cālilā |
bahutāṃmadhyeṃ yekalyālā | yeśa kaiceṃ || 31 ||
bahutāṃmadhyeṃ yekalyālā | yeśa kaiceṃ || 31 ||
bahutāṃce mukhī urāveṃ | bahutāṃce aṃtarīṃ bharāveṃ |
uttama guṇīṃ vivarāveṃ | prāṇīmātrāsī || 32 ||
uttama guṇīṃ vivarāveṃ | prāṇīmātrāsī || 32 ||
śāhāṇe karāve jana | patita karāve pāvana |
sṛṣṭimadheṃ bhagavadbhajana | vāḍhavāveṃ || 33 ||
sṛṣṭimadheṃ bhagavadbhajana | vāḍhavāveṃ || 33 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde cāturyelakṣaṇanirūpaṇa samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : yugadharma nirūpaṇa || śrīrāma ||
nānā veśa nānā āśrama | sarvāṃceṃ mūl̤a gṛhasthāśrama |
jetheṃ pāvatī viśrāma | trailokyavāsī || 1 ||
jetheṃ pāvatī viśrāma | trailokyavāsī || 1 ||
deva ṛṣī munī yogī | nānā tāpasī vītarāgī |
pitṛādikarūna vibhāgī | atīta abhyāgata || 2 ||
pitṛādikarūna vibhāgī | atīta abhyāgata || 2 ||
gṛhasthāśramīṃ nirmāṇa jāle | āpalā āśrama ṭākūna gele |
paraṃtu gṛhasthāgṛhīṃ hiṃḍoṃ lāgale | kīrtirūpeṃ || 3 ||
paraṃtu gṛhasthāgṛhīṃ hiṃḍoṃ lāgale | kīrtirūpeṃ || 3 ||
yākāraṇeṃ gṛhasthāśrama | sakal̤āmadheṃ uttamottama |
paraṃtu pāhije svadharma | āṇī bhūtadayā || 4 ||
paraṃtu pāhije svadharma | āṇī bhūtadayā || 4 ||
jetheṃ śaḍakarmeṃ cālatī | vidhyokta kriyā ācaratī |
vāgmādhuryeṃ bolatī | prāṇīmātrāsī || 5 ||
vāgmādhuryeṃ bolatī | prāṇīmātrāsī || 5 ||
sarvaprakāreṃ nemaka | śāstrokta karaṇeṃ kāṃhīṃyeka |
tyāhimadhyeṃ alolika | to hā bhaktimārga || 6 ||
tyāhimadhyeṃ alolika | to hā bhaktimārga || 6 ||
puraścaraṇī kāyāklesī | dṛḍhavratī parama sāyāsī |
jagadīśāvegal̤eṃ jayāsī | thora nāhīṃ || 7 ||
jagadīśāvegal̤eṃ jayāsī | thora nāhīṃ || 7 ||
kāyā vācā jīveṃ prāṇeṃ | kaṣṭe bhagavaṃtākāraṇeṃ |
maneṃ ghetaleṃ dharaṇeṃ | bhajanamārgīṃ || 8 ||
maneṃ ghetaleṃ dharaṇeṃ | bhajanamārgīṃ || 8 ||
aisā bhagavaṃtācā bhakta | viśeṣa aṃtarīṃ virakta |
saṃsāra sāṃḍūna jhālā mukta | devākāraṇeṃ || 9 ||
saṃsāra sāṃḍūna jhālā mukta | devākāraṇeṃ || 9 ||
aṃtarāpāsūna vairāgya | teṃci jāṇāveṃ mahadbhāgya |
lolaṃgateyevaḍheṃ abhāgya | āṇīka nāhīṃ || 10 ||
lolaṃgateyevaḍheṃ abhāgya | āṇīka nāhīṃ || 10 ||
rāje rājya sāṃḍūna gele | bhagavaṃtākāraṇeṃ hiṃḍaleṃ |
kīrtirūpeṃ pāvana jāle | bhūmaṃḍal̤īṃ || 11 ||
kīrtirūpeṃ pāvana jāle | bhūmaṃḍal̤īṃ || 11 ||
aisā jo kāṃ yogeśvara | aṃtarīṃ pratyayācā vicāra |
ukalūṃ jāṇe aṃtara | prāṇīmātrāṃceṃ | 12 ||
ukalūṃ jāṇe aṃtara | prāṇīmātrāṃceṃ | 12 ||
aisī vṛtti udāsīna | tyāhivarī viśeṣa ātmajñāna |
darśanamātreṃ samādhāna | pāvatī loka || 13 ||
darśanamātreṃ samādhāna | pāvatī loka || 13 ||
bahutāṃsī karī upāye | to janācyā vāṭyā na ye |
akhaṃḍa jayāce hṛdaye | bhagavadrūpa || 14 ||
akhaṃḍa jayāce hṛdaye | bhagavadrūpa || 14 ||
janāsa dise hā duścita | parī to āhe sāvacita |
akhaṃḍa jayāceṃ citta | parameśvarīṃ || 15 ||
akhaṃḍa jayāceṃ citta | parameśvarīṃ || 15 ||
upāsanāmūrtidhyānīṃ | athavā ātmānusaṃdhānīṃ |
nāhiṃ tarī śravaṇamananīṃ | niraṃtara || 16 ||
nāhiṃ tarī śravaṇamananīṃ | niraṃtara || 16 ||
pūrvajāṃcyā puṇyakoṭī | saṃgraha asilyā gāṃṭhīṃ |
tarīca aisīyācī bheṭī | hoye janāsī || 17 ||
tarīca aisīyācī bheṭī | hoye janāsī || 17 ||
pracītiviṇa jeṃ jñāna | to āvaghāci anumāna |
tetheṃ kaiṃceṃ paratrasādhana | prāṇīyāsī || 18 ||
tetheṃ kaiṃceṃ paratrasādhana | prāṇīyāsī || 18 ||
yākāraṇeṃ mukhya pratyaye | pracītiviṇa kāma naye |
upāyāsārikhā apāye | śāhāṇe jāṇatī || 19 ||
upāyāsārikhā apāye | śāhāṇe jāṇatī || 19 ||
veḍeṃ saṃsāra sāṃḍūna geleṃ | tarī teṃ kaṣṭakaṣṭoṃci meleṃ |
dohikaḍe aṃtaraleṃ | ihaloka paratra || 20 ||
dohikaḍe aṃtaraleṃ | ihaloka paratra || 20 ||
rāgeṃ rāgeṃ nighona gelā | tarī to bhāṃḍabhāṃḍoṃci melā |
bahuta loka kaṣṭī kelā | āpaṇahi kaṣṭī || 21 ||
bahuta loka kaṣṭī kelā | āpaṇahi kaṣṭī || 21 ||
nighona gelā parī ajñāna | tyāce saṃgatī lāgale jana |
guru śiṣya doghe samāna | ajñānarūpeṃ || 22 ||
guru śiṣya doghe samāna | ajñānarūpeṃ || 22 ||
āśāvādī anācārī | nighoni gelā deśāṃtarīṃ |
tarī to anācāraci karī | janāmadhyeṃ || 23 ||
tarī to anācāraci karī | janāmadhyeṃ || 23 ||
gṛhīṃ poṭeviṇa kaṣṭatī | kaṣṭī hoūna nighona jātī |
tyāsa ṭhāīṃ ṭhāīṃ māritī | corī bharatāṃ || 24 ||
tyāsa ṭhāīṃ ṭhāīṃ māritī | corī bharatāṃ || 24 ||
saṃsāra mithyā aisā kal̤alā | jñāna samajona nighona gelā |
teṇeṃ jana pāvana kelā | āpaṇāaisā || 25 ||
teṇeṃ jana pāvana kelā | āpaṇāaisā || 25 ||
yeke saṃgatīneṃ taratī | yeke saṃgatīneṃ buḍatī |
yākāraṇeṃ satsaṃgatī | barī pāhāvī || 26 ||
yākāraṇeṃ satsaṃgatī | barī pāhāvī || 26 ||
jetheṃ nāhīṃ vivekaparīkṣā | tetheṃ kaiṃcī asela dīkṣā |
gharogharīṃ māgatāṃ bhikṣā | koṭheṃhi mil̤enā || 27 ||
gharogharīṃ māgatāṃ bhikṣā | koṭheṃhi mil̤enā || 27 ||
jo dusaryāceṃ aṃtara jāṇe | deśa kāl̤a prasaṃga jāṇe |
tayā puruṣā kāya uṇeṃ | bhūmaṃḍal̤īṃ || 28 ||
tayā puruṣā kāya uṇeṃ | bhūmaṃḍal̤īṃ || 28 ||
nīca prāṇī gurutva pāvalā | tetheṃ ācāraci buḍālā |
vedaśāstrabrāhmaṇālā | koṇa puse || 29 ||
vedaśāstrabrāhmaṇālā | koṇa puse || 29 ||
brahmajñānācā vicārū | tyācā brāhmaṇāsīca adhikārū |
varṇānāṃ brahmaṇo guruḥ | aiseṃ vacana || 30 ||
varṇānāṃ brahmaṇo guruḥ | aiseṃ vacana || 30 ||
brāhmaṇa buddhipāsūna cevale | ācārāpāsūna bhraṣṭale |
gurutva sāṃḍūna jāle | śiṣya śiṣyāṃce || 31 ||
gurutva sāṃḍūna jāle | śiṣya śiṣyāṃce || 31 ||
kityeka dāvalamalakāsa jātī| kityeka pīrāsa bhajatī |
kityeka turuka hotī | āpale icheneṃ || 32 ||
kityeka turuka hotī | āpale icheneṃ || 32 ||
aisā kalayugīṃcā ācāra | koṭheṃ rāhilā vicāra |
puḍheṃ puḍheṃ varṇasaṃkara | hoṇāra āhe || 33 ||
puḍheṃ puḍheṃ varṇasaṃkara | hoṇāra āhe || 33 ||
gurutva āle nīcayātī | kāṃhīṃyeka vāḍhalī mahaṃtī |
śudra ācāra buḍavitī | brahmaṇācā || 34 ||
śudra ācāra buḍavitī | brahmaṇācā || 34 ||
heṃ brahmaṇāsa kal̤enā | tyācī vṛttica val̤enā |
mithyā abhimāna gal̤enā | mūrkhapaṇācā || 35 ||
mithyā abhimāna gal̤enā | mūrkhapaṇācā || 35 ||
rājya neleṃ mleṃciṃ kṣetrīṃ | gurutva neleṃ kupātrīṃ |
āpaṇa aratrīṃ nā paratrīṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 36 ||
āpaṇa aratrīṃ nā paratrīṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 36 ||
brahmaṇāsa grāmaṇīneṃ buḍavileṃ| viṣṇūneṃ śrīvatsa miravileṃ |
tyāca viṣṇūneṃ śrāpileṃ | pharaśarāmeṃ || 37 ||
tyāca viṣṇūneṃ śrāpileṃ | pharaśarāmeṃ || 37 ||
āmhīhi teci brahmaṇa | duḥkheṃ bolileṃ heṃ vacana |
vaḍila gele grāmaṇī karūna | āmhāṃ bhovateṃ || 38 ||
vaḍila gele grāmaṇī karūna | āmhāṃ bhovateṃ || 38 ||
atāṃce brahmaṇīṃ kāye keleṃ | anna mil̤enā aiseṃ jāleṃ |
tumhā bahutāṃce pracitīsa āleṃ | kiṃvā nāhīṃ || 39 ||
tumhā bahutāṃce pracitīsa āleṃ | kiṃvā nāhīṃ || 39 ||
bareṃ vaḍilāṃsa kāye mhaṇāveṃ | brahmaṇāceṃ adṛṣṭa jāṇāveṃ |
prasṃgeṃ bolileṃ svabhāveṃ | kṣmā keleṃ pāhije || 40||
prasṃgeṃ bolileṃ svabhāveṃ | kṣmā keleṃ pāhije || 40||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde yugadharma nirūpaṇa samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : akhaṃḍa dhyāna nirūpaṇa || śrīrāma ||
bareṃ aisā prasaṃga jālā | jālā to hoūna gelā|
ātāṃ tarī brāhmaṇīṃ āpaṇālā | śāhāṇe karāveṃ || 1 ||
ātāṃ tarī brāhmaṇīṃ āpaṇālā | śāhāṇe karāveṃ || 1 ||
deva pujāvā vimal̤ahastīṃ | teṇeṃ bhāgya pāvije samastīṃ |
mūrkha abhakta vestīṃ | daridra bhogije || 2 ||
mūrkha abhakta vestīṃ | daridra bhogije || 2 ||
ādhīṃ devāsavol̤akhāveṃ | maga ananyabhāveṃ bhajāveṃ |
akhaṃḍa dhyānaci dharāveṃ | sarvottamāceṃ || 3 ||
akhaṃḍa dhyānaci dharāveṃ | sarvottamāceṃ || 3 ||
sarvāṃmadheṃ jo uttama | tayā nāva sarvottama |
ātmānātmavivekavarma | ṭhāīṃ pāḍāveṃ || 4 ||
ātmānātmavivekavarma | ṭhāīṃ pāḍāveṃ || 4 ||
jāṇajāṇoṃ deha rakṣī | ātmā draṣṭā aṃtarasākṣī |
padārthamātrāsa parīkṣī | jāṇapaṇeṃ || 5 ||
padārthamātrāsa parīkṣī | jāṇapaṇeṃ || 5 ||
to sakal̤a dehāmadheṃ vartato| iṃdriyeṃgrāma ceṣṭavito |
pracitīneṃ pratyaye yeto | prāṇīmātrīṃ || 6 ||
pracitīneṃ pratyaye yeto | prāṇīmātrīṃ || 6 ||
prāṇīmātrīṃ jagadāṃtareṃ | mhaṇoni rākhāvīṃ aṃtareṃ |
dātā bhoktā paraspareṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
dātā bhoktā paraspareṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
deva vartato jagadāṃtarī | toci āpuleṃ aṃtarīṃ |
trailokīṃce prāṇīmātrīṃ | bareṃ pāhā || 8 ||
trailokīṃce prāṇīmātrīṃ | bareṃ pāhā || 8 ||
mul̤īṃ pāhāṇāra to yekalā | sakal̤āṃ ṭhāīṃ vibhāgalā |
dehaprakṛtīneṃ jālā | bhinna bhinna || 9 ||
dehaprakṛtīneṃ jālā | bhinna bhinna || 9 ||
bhinna bhāseṃ dehākāreṃ | prastutā yekaci aṃtareṃ |
bolaṇeṃ cālaṇeṃ nirdhāreṃ | tyāsīca ghaḍe || 10 ||
bolaṇeṃ cālaṇeṃ nirdhāreṃ | tyāsīca ghaḍe || 10 ||
āpule pārikhe sakal̤a loka | pakṣī svāpada paśvādika |
kiḍā muṃgī dehadhāraka | sakal̤a prāṇī || 11 ||
kiḍā muṃgī dehadhāraka | sakal̤a prāṇī || 11 ||
khecara bhūcara vanacara | nānā prakāreṃ jal̤acara |
catvāra khāṇī vistāra | kitī mhaṇona sāṃgāvā || 12||
catvāra khāṇī vistāra | kitī mhaṇona sāṃgāvā || 12||
samasta jāṇīveneṃ vartatī | rokaḍī pāhavī pracitī |
tyācī āpulī saṃgatī | akhaṃḍa āhe || 13||
tyācī āpulī saṃgatī | akhaṃḍa āhe || 13||
jagadāṃtareṃ vol̤alā dhaṇī | kitī yekavaṭīla prāṇī |
parī te vol̤āyācī karaṇī | āpaṇāpāsīṃ || 14 ||
parī te vol̤āyācī karaṇī | āpaṇāpāsīṃ || 14 ||
heṃ āpaṇākaḍeṃca yeteṃ | rājī rākhije samasteṃ |
dehāsi bareṃ karāveṃ teṃ | ātmayāsa pāve || 15 ||
dehāsi bareṃ karāveṃ teṃ | ātmayāsa pāve || 15 ||
durjana prāṇī tyāṃtīla deva | tyācā lātāḍa svabhāva |
rāgāsa ālā jarī rāva | tarī taṃḍoṃ naye kīṃ || 16 ||
rāgāsa ālā jarī rāva | tarī taṃḍoṃ naye kīṃ || 16 ||
prasaṃgīṃ sāṃḍīca karaṇeṃ | puḍheṃ vivekeṃ vivaraṇeṃ |
viveka sajjanaci hoṇeṃ | sakal̤a lokīṃ || 17 ||
viveka sajjanaci hoṇeṃ | sakal̤a lokīṃ || 17 ||
ātmatvīṃ disato bheda | hā avaghāci dehasamaṃdha |
yekā jīvaneṃ nānā svāda | auṣadhībhedeṃ || 18 ||
yekā jīvaneṃ nānā svāda | auṣadhībhedeṃ || 18 ||
garal̤a āṇi amṛta jāleṃ | parī āpapaṇa nāhīṃ geleṃ |
sākṣatveṃ ātmayāsa pāhileṃ | pāhije taiseṃ || 19 ||
sākṣatveṃ ātmayāsa pāhileṃ | pāhije taiseṃ || 19 ||
aṃtariniṣṭha jo puruṣa | to aṃtaraniṣṭheneṃ viśeṣa |
jagāmadheṃ jo jagadīśa | to tayāsa vol̤akhe || 20 ||
jagāmadheṃ jo jagadīśa | to tayāsa vol̤akhe || 20 ||
nayaneṃci pāhāvā nayena | maneṃ śodhāveṃ mana |
taisāci hā bhagavāna | sakal̤āṃ ghaṭīṃ || 21 ||
taisāci hā bhagavāna | sakal̤āṃ ghaṭīṃ || 21 ||
teṇeṃviṇa kāryabhāga āḍe | sakal̤a kāṃhīṃ teṇeṃci ghaḍe |
prāṇī vivekeṃ paḍāve | teṇeṃci yogeṃ || 22 ||
prāṇī vivekeṃ paḍāve | teṇeṃci yogeṃ || 22 ||
jāgṛtīsa vyāpāra ghaḍato | samaṃdha tayāsīca paḍato |
svapnāmadheṃ ghaḍe jo to | yeṇeṃci nyāyeṃ || 23 ||
svapnāmadheṃ ghaḍe jo to | yeṇeṃci nyāyeṃ || 23 ||
akhaṃḍa dhyānāceṃ lakṣaṇa | akhaṃḍa devāceṃ smaraṇa |
yāceṃ kal̤atāṃ vivaraṇa | sahajaci ghaḍe || 24 ||
yāceṃ kal̤atāṃ vivaraṇa | sahajaci ghaḍe || 24 ||
sahaja sāṃḍūna sāyāsa | hāci koṇīyeka doṣa |
ātmā sāṃḍūna anātmyāsa | dhyānīṃ dharitī || 25 ||
ātmā sāṃḍūna anātmyāsa | dhyānīṃ dharitī || 25 ||
parī teṃ dharitāṃhi dharenā | dhyānīṃ yetī vekti nā |
ugeṃci kaṣṭatī manā | kāsāvisa karūnī || 26 ||
ugeṃci kaṣṭatī manā | kāsāvisa karūnī || 26 ||
mūrtidhyāna karitā| sāyāseṃ | tetheṃ yekāceṃ yekaci dise |
bhāsoṃ naye teṃci bhāse | vilakṣaṇa || 27 ||
bhāsoṃ naye teṃci bhāse | vilakṣaṇa || 27 ||
dhyāna devāceṃ karāveṃ | kiṃvā devālyāceṃ karāveṃ |
heṃci bareṃ vivarāveṃ | āpale ṭhāīṃ || 28 ||
heṃci bareṃ vivarāveṃ | āpale ṭhāīṃ || 28 ||
deha deul̤a ātmā deva | koṭheṃ dharūṃ pāhātāṃ bhāva |
deva vol̤akhona jīva | tetheṃci lāvāvā || 29 ||
deva vol̤akhona jīva | tetheṃci lāvāvā || 29 ||
aṃtaraniṣṭhā dhyāna aiseṃ | daṃḍakadhyāna anāriseṃ |
pratyayeviṇa sakal̤a piseṃ | anumānadhyāna || 30 ||
pratyayeviṇa sakal̤a piseṃ | anumānadhyāna || 30 ||
anumāneṃ anumāna vāḍhe | dhyāna dharitāṃ saveṃci moḍe |
ugeci kaṣṭatī bāpuḍe | sthūl̤adhyāneṃ || 31 ||
ugeci kaṣṭatī bāpuḍe | sthūl̤adhyāneṃ || 31 ||
devāsa dehadhārī kalpitī | tetheṃ nānā vikalpa uṭhatī |
bhogaṇeṃ tyāgaṇeṃ vipatti | dehayogeṃ || 32 ||
bhogaṇeṃ tyāgaṇeṃ vipatti | dehayogeṃ || 32 ||
aiseṃ manī āṭhavateṃ | vicāritāṃ bhalateṃci hoteṃ |
disoṃ naye teṃ disateṃ | nānā svapnīṃ || 33 ||
disoṃ naye teṃ disateṃ | nānā svapnīṃ || 33 ||
disateṃ teṃ sāṃgatāṃ na ye | bal̤eṃ bhāvartha dharitāṃ naye |
sādhaka kāsāvisa hoye | aṃtaryāmīṃ || 34 ||
sādhaka kāsāvisa hoye | aṃtaryāmīṃ || 34 ||
sāṃgopāṃga ghaḍe dhyāna | tyāsa sākṣa āpuleṃ mana |
manāmadhyeṃ vikalpadarśana | hoūṃca naye || 35 ||
manāmadhyeṃ vikalpadarśana | hoūṃca naye || 35 ||
phuṭaka mana yekavaṭileṃ | teṇeṃ tuṭaka dhyāna keleṃ |
tetheṃ koṇa sārthaka jāleṃ | pāhānā kāṃ || 36 ||
tetheṃ koṇa sārthaka jāleṃ | pāhānā kāṃ || 36 ||
akhaṃḍa dhyāneṃ na ghaḍe hita | tarī to jāṇāvā patita |
hāci artha sāvacita | barā pāhāvā || 37 ||
hāci artha sāvacita | barā pāhāvā || 37 ||
dhyāna dhariteṃ teṃ koṇa | dhyānīṃ āṭhavateṃ teṃ koṇa |
donīmadheṃ ananya lakṣaṇa | asileṃ pāhije || 38 ||
donīmadheṃ ananya lakṣaṇa | asileṃ pāhije || 38 ||
ananya sahajaci āhe | sādhaka śodhūna na pāhe |
jñānī to vivarona rāhe | samādhāneṃ || 39 ||
jñānī to vivarona rāhe | samādhāneṃ || 39 ||
aisīṃ he pratyayācī kāmeṃ | pratyayeṃviṇa bādhije bhrameṃ |
lokadaṃḍakasaṃbhrameṃ | cālatī prāṇī || 40 ||
lokadaṃḍakasaṃbhrameṃ | cālatī prāṇī || 40 ||
daṃḍakadhyānāceṃ lakṣaṇa | dharūna baisaleṃ avalakṣaṇa |
pramāṇa āaṇi apramāṇa | bājārī neṇatī || 41 ||
pramāṇa āaṇi apramāṇa | bājārī neṇatī || 41 ||
mithyā samācāra uṭhavitī | bāugyāca boṃbā ghālitī |
manāṃsa āṇitāṃ aṃtīṃ | āvagheṃci mithyā || 42 ||
manāṃsa āṇitāṃ aṃtīṃ | āvagheṃci mithyā || 42 ||
koṇīyeka dhyānasta baisalā | koṇīyeka sikavī tyālā |
mukuṭa kāḍhūni māl̤a ghālā | mhaṇije bareṃ || 43 ||
mukuṭa kāḍhūni māl̤a ghālā | mhaṇije bareṃ || 43 ||
manācetheṃ kāye duṣkāl̤a | je ākhuḍa kalpitī māl̤a |
sāṃgate aikate keval̤a | mūrkha jāṇāve || 44 ||
sāṃgate aikate keval̤a | mūrkha jāṇāve || 44 ||
pratyakṣa kaṣṭa karāve na lagatī | dore phuleṃ guṃphāvī na lagatī |
kalpanecī māl̤a thiṭī karitī | kāye nimitya || 45 ||
kalpanecī māl̤a thiṭī karitī | kāye nimitya || 45 ||
budhīviṇa prāṇī sakal̤a | te te avagheci bāṣkal̤a |
tayā murkhāsīṃ khal̤akhal̤a | koṇeṃ karāvī || 46 ||
tayā murkhāsīṃ khal̤akhal̤a | koṇeṃ karāvī || 46 ||
jeṇeṃ jaisā paramārtha kelā | taisāca pṛthvīvarī daṃḍaka cālilā |
sātā pāṃcācā bal̤āvalā | sābhimāna || 47 ||
sātā pāṃcācā bal̤āvalā | sābhimāna || 47 ||
pratyayeṃviṇa sābhimāna | rogī mārile jhāṃkūna |
tetheṃ avaghācī anumāna | jñāna kaiṃceṃ || 48 ||
tetheṃ avaghācī anumāna | jñāna kaiṃceṃ || 48 ||
sarva sābhimāna sāṃḍāvā | pratyayeṃ viveka māṃḍāvā |
māyā pūrvapakṣa khaṃḍāvā | vivekabal̤eṃ || 49 ||
māyā pūrvapakṣa khaṃḍāvā | vivekabal̤eṃ || 49 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde akhaṃḍadhyānanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : śāśvata nirūpaṇa || śrīrāma ||
piṃḍāceṃ pāhileṃ kautuka | śodhilā ātmānātmā viveka |
piṃḍa anātmā ātmā yeka | sakal̤a kartā || 1 ||
piṃḍa anātmā ātmā yeka | sakal̤a kartā || 1 ||
ātmyāsa ananyatā bolilī | te vivekeṃ pratyayā ālī |
ātāṃ pāhije samajalī | brahmāṃḍaracanā || 2 ||
ātāṃ pāhije samajalī | brahmāṃḍaracanā || 2 ||
ātmānātmāviveka piṃḍī | sārāsāravicāra brahmāṃḍī|
vivaravivaroṃ he goḍī | ghetalī pāhije || 3 ||
vivaravivaroṃ he goḍī | ghetalī pāhije || 3 ||
piṃḍa kārya brahmāṃḍa kāraṇa | yāceṃ karāveṃ vivaraṇa |
heṃci puḍheṃ nirūpaṇa | bolileṃ ase || 4 ||
heṃci puḍheṃ nirūpaṇa | bolileṃ ase || 4 ||
asāra mhaṇije nāsivaṃta | sāra mhaṇije teṃ śāśvata |
jayāsa hoīla kalpāṃta | teṃ sāra navhe || 5 ||
jayāsa hoīla kalpāṃta | teṃ sāra navhe || 5 ||
pṛthvī jal̤āpāsūna jālī | puḍheṃ te jal̤īṃ mil̤ālī |
jal̤ācī utpatti vāḍhalī | tejāpāsunī || 6 ||
jal̤ācī utpatti vāḍhalī | tejāpāsunī || 6 ||
te jal̤a tejeṃ śoṣileṃ | mahattejeṃ āṭona geleṃ |
puḍheṃ tejaci uraleṃ | sāvakāśa || 7 ||
puḍheṃ tejaci uraleṃ | sāvakāśa || 7 ||
teja jāleṃ vāyopāsunī | vāyo jhaḍapī tayālāgunī |
teja jāunī dāṭaṇī | vāyocīca jālī || 8 ||
teja jāunī dāṭaṇī | vāyocīca jālī || 8 ||
vāyo gaganāpāsunī jālā | māgutāṃ tetheṃci virālā |
aisā hā kalpāṃta bolilā | vedāṃtaśāstrīṃ || 9 ||
aisā hā kalpāṃta bolilā | vedāṃtaśāstrīṃ || 9 ||
guṇamāyā mūl̤amāyā | parabrahmīṃ pāvatī layā |
teṃ parabrahma vivarāyā | viveka pāhije || 10 ||
teṃ parabrahma vivarāyā | viveka pāhije || 10 ||
sarva upādhīṃcā sevaṭa | tetheṃ nāhīṃ dṛśya khaṭapaṭa |
nirguṇa brahma ghanadāṭa | sakal̤āṃ ṭhāīṃ || 11 ||
nirguṇa brahma ghanadāṭa | sakal̤āṃ ṭhāīṃ || 11 ||
udaṃḍa kalpāṃta jālā | tarī nāśa nāhīṃ tayālā |
māyātyāgeṃ śāśvatālā | vol̤akhāveṃ || 12 ||
māyātyāgeṃ śāśvatālā | vol̤akhāveṃ || 12 ||
deva aṃtarātmā saguṇa | saguṇeṃ pāvije nirguṇa |
nirguṇajñāneṃ vijñāna | hota ase || 13 ||
nirguṇajñāneṃ vijñāna | hota ase || 13 ||
kalpanetīta jeṃ nirmal̤a | tetheṃ nāhīṃ māyāmal̤a |
mithyatveṃ dṛśya sakal̤a | hota jāteṃ || 14 ||
mithyatveṃ dṛśya sakal̤a | hota jāteṃ || 14 ||
jeṃ hote āṇi saveṃci jāteṃ | teṃ teṃ pratyayāsa yeteṃ |
jetheṃ hoṇeṃ jāṇeṃ nāhīṃ teṃ | vivekeṃ vol̤akhāve || 15 ||
jetheṃ hoṇeṃ jāṇeṃ nāhīṃ teṃ | vivekeṃ vol̤akhāve || 15 ||
yeka jñāna yeka ajñāna | yeka jāṇāveṃ viparīta jñāna |
he tripuṭī hoye kṣīṇa | teṃci vijñāna || 16 ||
he tripuṭī hoye kṣīṇa | teṃci vijñāna || 16 ||
vedāṃta sidhāṃta dhādāṃta | yācī pāhāvī pracita |
nirvikāra sadodita | jetheṃ tetheṃ || 17 ||
nirvikāra sadodita | jetheṃ tetheṃ || 17 ||
teṃ jñānadṛṣṭīneṃ pāhāveṃ | pāhona ananya rāhāveṃ |
mukhya ātmanivedana jāṇāveṃ | yāceṃ nāṃva || 18 ||
mukhya ātmanivedana jāṇāveṃ | yāceṃ nāṃva || 18 ||
dṛśyāsa disate dṛśya | manāsa bhāsato bhāsa |
dṛśyabhāsātīta avināśa | parabrahma teṃ || 19 ||
dṛśyabhāsātīta avināśa | parabrahma teṃ || 19 ||
pāhoṃ jātāṃ durīcyā durī | parabrahma sabāheaṃtarīṃ |
aṃtaci nāhīṃ anaṃta sarī | koṇāsa dyāvī || 20 ||
aṃtaci nāhīṃ anaṃta sarī | koṇāsa dyāvī || 20 ||
caṃcal̤a teṃ sthirāvenā | niścal̤a teṃ kadāpī cal̤enā |
ābhāl̤a yeteṃ jāteṃ gaganā | cal̤aṇa nāhīṃ || 21 ||
ābhāl̤a yeteṃ jāteṃ gaganā | cal̤aṇa nāhīṃ || 21 ||
jeṃ vikāreṃ vāḍheṃ moḍe | tetheṃ śāśvatatā kaiṃcī ghaḍe |
kalpāṃta hotāca vighaḍe | sakal̤a kāṃhīṃ || 22 ||
kalpāṃta hotāca vighaḍe | sakal̤a kāṃhīṃ || 22 ||
je aṃtarīṃca bhramaleṃ | māyāsaṃbhrameṃ saṃbhramaleṃ |
tayāsa heṃ kaiseṃ ukale | āvhāṭa cakra || 23 ||
tayāsa heṃ kaiseṃ ukale | āvhāṭa cakra || 23 ||
bhiḍeneṃ vevhāra nivaḍenā | bhiḍeneṃ sidhāṃta kal̤enā |
bhiḍeneṃ deva ākal̤enā | āṃtaryāmīṃ || 24 ||
bhiḍeneṃ deva ākal̤enā | āṃtaryāmīṃ || 24 ||
vaidyācī pracita yeīnā | āṇī bhīḍahi ulaṃghenā |
tarī maga rogī vāṃcenā | aiseṃ jāṇāveṃ || 25 ||
tarī maga rogī vāṃcenā | aiseṃ jāṇāveṃ || 25 ||
jeṇeṃ rājā vol̤akhilā | to rāva mhaṇenā bhalatyālā |
jeṇeṃ deva vol̤akhilā | to devarūpī || 26 ||
jeṇeṃ deva vol̤akhilā | to devarūpī || 26 ||
jayāsa māīkācī bhīḍa | teṃ kāye bolela dvāḍa |
vicāra pāhātāṃ ughaḍa | sakal̤a kāṃhīṃ || 27 ||
vicāra pāhātāṃ ughaḍa | sakal̤a kāṃhīṃ || 27 ||
bhīḍa māyeailikaḍe | parabrahma teṃ pailīkaḍe |
pailīkaḍe ailīkaḍe | sadodita || 28 ||
pailīkaḍe ailīkaḍe | sadodita || 28 ||
laṭikyācī bhīḍa dharaṇeṃ | bhrameṃ bhalateṃci karaṇeṃ |
aisī navheṃtīlakṣaṇeṃ | vivekācīṃ || 29 ||
aisī navheṃtīlakṣaṇeṃ | vivekācīṃ || 29 ||
khoṭeṃ āvagheṃci sāṃḍāveṃ | khareṃ pratyayeṃ vol̤akhāveṃ |
māyātyāgeṃ samajāveṃ | parabrahma || 30 ||
māyātyāgeṃ samajāveṃ | parabrahma || 30 ||
teṃ māyeceṃ jeṃ lakṣaṇa | teṃci puḍheṃ nirūpaṇa |
sucitapaṇeṃ vivaraṇa | keleṃ pāhije || 31 ||
sucitapaṇeṃ vivaraṇa | keleṃ pāhije || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śāśvatanirūpaṇanāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : māyānirūpaṇa || śrīrāma ||
māyā dise parī nāse | vastu na dise parī na nāse |
māyā satya vāṭe parī mithyā ase | niraṃtara || 1 ||
māyā satya vāṭe parī mithyā ase | niraṃtara || 1 ||
karaṃṭā paḍoni utāṇā | karī nānāparī kalpanā |
parī teṃ kāṃhīṃca ghaḍenā | taisī māyā || 2 ||
parī teṃ kāṃhīṃca ghaḍenā | taisī māyā || 2 ||
dravyadāreceṃ svapnavaibhava | nānā vil̤āseṃ hāvabhāva |
kṣaṇīka vāṭe parī bhāva | taisī māyā || 3 ||
kṣaṇīka vāṭe parī bhāva | taisī māyā || 3 ||
gaganīṃ gaṃdharvanagareṃ | disatātī nānā prakāreṃ |
nānā rūpeṃ nānā vikāreṃ | taisī māyā || 4 ||
nānā rūpeṃ nānā vikāreṃ | taisī māyā || 4 ||
lakṣumī rāyevinodācī | bolatāṃ vāṭe sācī |
mithyā pracita tethīcī | taisī māyā || 5 ||
mithyā pracita tethīcī | taisī māyā || 5 ||
dasaryāce suvarṇāce lāṭe | loka mhaṇatī parī te kāṃṭe |
parī sarvatra rāhāṭe | taisī māyā || 6 ||
parī sarvatra rāhāṭe | taisī māyā || 6 ||
melyācā mohochāva karaṇeṃ | satīceṃ vaibhava vāḍhaviṇeṃ |
masaṇīṃ jāunī rudana karaṇeṃ | taisī māyā || 7 ||
masaṇīṃ jāunī rudana karaṇeṃ | taisī māyā || 7 ||
rākhesī mhaṇatī lakṣumī | dusarī bharadorī lakṣumī |
tisarī nāmamātra lakṣumī | taisī māyā || 8 ||
tisarī nāmamātra lakṣumī | taisī māyā || 8 ||
mul̤īṃ bāl̤avidhavā nārī | ticeṃ nāṃva janmasāvitrī |
kubera hiṃḍe gharogharī | taisī māyā || 9 ||
kubera hiṃḍe gharogharī | taisī māyā || 9 ||
daśāvatārāṃtīla kṛṣṇā | upaje jīrṇa vastrāṃcī tṛṣṇā |
nadī nāmeṃ pīyuṣṇā | taisī māyā || 10 ||
nadī nāmeṃ pīyuṣṇā | taisī māyā || 10 ||
bahurūpāṃtīla rāmadevarāva | grāmastāṃpuḍhe dākhavī hāvabhāva |
kāṃ māhāṃrāja mhaṇoni lāghava | taisī māyā || 11 ||
kāṃ māhāṃrāja mhaṇoni lāghava | taisī māyā || 11 ||
devhārāṃ ase annapūrṇā | āṇī gṛhīṃ annaci mil̤enā |
nāmeṃ sarasvatī sikenā | śubhāval̤u || 12 ||
nāmeṃ sarasvatī sikenā | śubhāval̤u || 12 ||
suṇyāsa vyāghra nāma ṭhevileṃ | putrāsa iṃdranāmeṃ pācārileṃ |
kurūpa parī āl̤avileṃ | suṃdarā aiseṃ || 13 ||
kurūpa parī āl̤avileṃ | suṃdarā aiseṃ || 13 ||
mūrkha nāmeṃ sakal̤akal̤ā | rāśabhī nāmeṃ kokil̤ā |
nātarī ḍol̤asecā ḍol̤ā | phuṭalā jaisā || 14 ||
nātarī ḍol̤asecā ḍol̤ā | phuṭalā jaisā || 14 ||
mātāṃgīceṃ nāma tul̤asī | carmikīceṃ nāma kāsī |
bolatī atiśūdriṇīsī | bhāgīrathī aiseṃ || 15 ||
bolatī atiśūdriṇīsī | bhāgīrathī aiseṃ || 15 ||
sāulī āṇī aṃdhakāra | yeka hotāṃ tethīcā vicāra |
ugāci dise bhāsamātra | taisī māyā || 16 ||
ugāci dise bhāsamātra | taisī māyā || 16 ||
śravaṇa boṭeṃ saṃdhī karatal̤a | raviraśmeṃ disatī iṃgal̤a |
ramya āraktakalhol̤a | taisī māyā || 17 ||
ramya āraktakalhol̤a | taisī māyā || 17 ||
bhagaveṃ vastra dekhatāṃ manālā | vāṭe agnaci lāgalā |
vivaṃcitāṃ pratye ālā | taisī māyā || 18 ||
vivaṃcitāṃ pratye ālā | taisī māyā || 18 ||
jal̤īṃ caraṇakarāṃgul̤eṃ | ākhuḍa lāṃbeṃ jirakol̤eṃ |
viparīta kāṇeṃ disatī jal̤eṃ | taisī māyā || 19 ||
viparīta kāṇeṃ disatī jal̤eṃ | taisī māyā || 19 ||
bhovaṃḍīneṃ pṛthvī kalathalī | kāmiṇīneṃ pival̤ī jālī |
sanyapātasthāṃ anubhavalī | taisī māyā || 20 ||
sanyapātasthāṃ anubhavalī | taisī māyā || 20 ||
koṇīyeka padārthavikāra | ugāci dise bhāsamātra |
ananyācā anya prakāra | taisī māyā || 21 ||
ananyācā anya prakāra | taisī māyā || 21 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde māyānirūpaṇanāma samāsa dahāvā ||
|| daśaka caudāvā samāpta ||
