সপ্ততিন্ৱয
সমাস পহিলা : গণেশস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পহিলা : গণেশস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দুসৰা : গণেশস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস তিসৰা : শাৰদাস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস চৱথা : সদ্গুৰুস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পাংচৱা : সংতস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সহাৱা : শ্ৰোতেজনস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস সাতৱা : কৱেশ্ৱৰস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস আঠৱা : সভাস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস নৱৱা : পৰমাৰ্থস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস দহাৱা : নৰদেহস্তৱননিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস পহিলা : ৱাল্মীকি স্তৱননিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
ধন্য ধন্য তো ৱাল্মীক । ঋষীমাজী পুণ্যশ্লোক ।
জযাচেন হা ত্ৰিলোক্য । পাৱনজালা ॥ ১ ॥
জযাচেন হা ত্ৰিলোক্য । পাৱনজালা ॥ ১ ॥
ভৱিষ্য আণী শতকোটী । হেং তোং নাহীং দেখিলেং দৃষ্টীং ।
ধাংডোল়িতাং সকল় সৃষ্টি । শ্ৰুত নৱ্হে ॥ ২ ॥
ধাংডোল়িতাং সকল় সৃষ্টি । শ্ৰুত নৱ্হে ॥ ২ ॥
ভৱিষ্যাচেং যেক ৱচন । কদাচিত জালেং প্ৰমাণ ।
তৰী আশ্চিৰ্য মানিতী জন । ভূমংডল়ীচে ॥ ৩ ॥
তৰী আশ্চিৰ্য মানিতী জন । ভূমংডল়ীচে ॥ ৩ ॥
নসতাং ৰঘুনাথাৱতাৰ । নাহীং পাহিলা শাস্ত্ৰাধাৰ ।
ৰামকথেচা ৱিস্তাৰ । ৱিস্তাৰিলা জেণেং ॥ ৪ ॥
ৰামকথেচা ৱিস্তাৰ । ৱিস্তাৰিলা জেণেং ॥ ৪ ॥
ঐসা জযাচা ৱাগ্ৱিল়াস । ঐকোনী সংতোষলা মহেশ ।
মগ ৱিভাগিলেং ত্ৰযলোক্যাস । শতকোটী ৰামাযেণ ॥ ৫ ॥
মগ ৱিভাগিলেং ত্ৰযলোক্যাস । শতকোটী ৰামাযেণ ॥ ৫ ॥
জ্যাচেং কৱিত্ৱ শংকৰেং পাহিলেং । ইতৰাং ন ৱচে অনুমানলেং ।
ৰামৌপাসকাংসী জালেং । পৰম সমাধান ॥ ৬ ॥
ৰামৌপাসকাংসী জালেং । পৰম সমাধান ॥ ৬ ॥
ঋষী হোতে থোৰ থোৰ । বহুতীং কেলা কৱিত্ৱৱিচাৰ ।
পৰী ৱাল্মীকাসাৰিখা কৱেশ্ৱৰ । ন ভূতো ন ভৱিষ্যতি ॥ ৭ ॥
পৰী ৱাল্মীকাসাৰিখা কৱেশ্ৱৰ । ন ভূতো ন ভৱিষ্যতি ॥ ৭ ॥
পূৰ্ৱীং কেলী দৃষ্ট কৰ্মেং । পৰী পাৱন জালা ৰামনামেং ।
নাম জপতাং দৃঢ নেমেং । পুণ্যেং সীমা সাংডিলী ॥ ৮ ॥
নাম জপতাং দৃঢ নেমেং । পুণ্যেং সীমা সাংডিলী ॥ ৮ ॥
উফৰাটে নাম ম্হণতাং ৱাচেং । পৰ্ৱত ফুটলে পাপাচে ।
ধ্ৱজ উভাৰলে পুণ্যাচে । ব্ৰহ্মাংডাৱৰুতে ॥ ৯ ॥
ধ্ৱজ উভাৰলে পুণ্যাচে । ব্ৰহ্মাংডাৱৰুতে ॥ ৯ ॥
ৱাল্মীকেং জেথেং তপ কেলেং । তেং ৱন পুণ্যপাৱন জালেং ।
শুষ্ক কাষ্ঠীং অংকুৰ ফুটলে । তপোবল়েং জযাচ্যা ॥ ১০ ॥
শুষ্ক কাষ্ঠীং অংকুৰ ফুটলে । তপোবল়েং জযাচ্যা ॥ ১০ ॥
পূৰ্ৱী হোতা ৱাল্হাকোল়ী । জীৱঘাতকী ভূমংডল়ীং ।
তোচি ৱংদিজে সকল়ীং । ৱিবুধীং আণি ঋষেশ্ৱৰীং ॥ ১১ ॥
তোচি ৱংদিজে সকল়ীং । ৱিবুধীং আণি ঋষেশ্ৱৰীং ॥ ১১ ॥
উপৰতী আণি অনুতাপ । তেথেং কৈংচেং উৰেল পাপ ।
দেহ্যাংততপেং পুণ্যৰূপ । দুসৰা জন্ম জালা ॥ ১২ ॥
দেহ্যাংততপেং পুণ্যৰূপ । দুসৰা জন্ম জালা ॥ ১২ ॥
অনুতাপেং আসন ঘাতলেং । দেহ্যাংচেং ৱাৰুল় জালেং ।
তেংচি নাম পুঢেং পডিলেং । ৱাল্মীক ঐসেং ॥ ১৩ ॥
তেংচি নাম পুঢেং পডিলেং । ৱাল্মীক ঐসেং ॥ ১৩ ॥
ৱাৰুল়াস ৱাল্মীক বোলিজে । ম্হণোনি ৱাল্মীক নাম সাজে ।
জযাচ্যা তীৱ্ৰ তপেং ঝিজে । হৃদয তাপসাচেং ॥ ১৪ ॥
জযাচ্যা তীৱ্ৰ তপেং ঝিজে । হৃদয তাপসাচেং ॥ ১৪ ॥
জো তাপসাংমাজীং শ্ৰেষ্ঠ । জো কৱেশ্ৱৰাংমধেং ৱৰিষ্ঠ ।
জযাচেং বোলণেং পষ্ট । নিশ্চযাচেং ॥ ১৫ ॥
জযাচেং বোলণেং পষ্ট । নিশ্চযাচেং ॥ ১৫ ॥
জো নিষ্ঠাৱংতাংচেং মংডণ । ৰঘুনাথভক্তাংচেং ভূষণ ।
জ্যাচী ধাৰণা অসাধাৰণ । সাধকাং সদৃঢ কৰী ॥ ১৬ ॥
জ্যাচী ধাৰণা অসাধাৰণ । সাধকাং সদৃঢ কৰী ॥ ১৬ ॥
ধন্য ৱাল্মীক ঋষেশ্ৱৰ । সমৰ্থাচা কৱেশ্ৱৰ ।
তযাসী মাঝা নমস্কাৰ । সাষ্টাংগভাৱেং ॥ ১৭ ॥
তযাসী মাঝা নমস্কাৰ । সাষ্টাংগভাৱেং ॥ ১৭ ॥
ৱাল্মীক ঋষী বোলিলা নসতা । তৰী আম্হাংসী কৈংচী ৰামকথা ।
ম্হণোনিযাং সমৰ্থা । কায ম্হণোনী ৱৰ্ণাৱেং ॥ ১৮ ॥
ম্হণোনিযাং সমৰ্থা । কায ম্হণোনী ৱৰ্ণাৱেং ॥ ১৮ ॥
ৰঘুনথকীৰ্তি প্ৰগট কেলী । তেণেং তযচী মহিমা ৱাঢলী ।
ভক্ত মংডল়ী সুখী জালী । শ্ৰৱণমাত্ৰেং ॥ ১৯ ॥
ভক্ত মংডল়ী সুখী জালী । শ্ৰৱণমাত্ৰেং ॥ ১৯ ॥
আপুলা কাল় সাৰ্থক কেলা । ৰঘুনাথকীৰ্তিমধেং বুডালা ।
ভূমংডল়ীং উধৰিলা । বহুত লোক ॥ ২০ ॥
ভূমংডল়ীং উধৰিলা । বহুত লোক ॥ ২০ ॥
ৰঘুনাথ ভক্ত থোৰ থোৰ । মহিমা জযাংচা অপাৰ ।
ত্যা সমস্তাংচা কিংকৰ । ৰামদাস ম্হণে ॥ ২১ ॥
ত্যা সমস্তাংচা কিংকৰ । ৰামদাস ম্হণে ॥ ২১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে ৱাল্মীকস্তৱননিৰূপণনাম সমাস পহিলা ॥
সমাস দুসৰা : সূৰ্যস্তৱননিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
ধন্য ধন্য হা সূৰ্যৱৌংশ । সকল় ৱৌংশামধেং ৱিশেষ ।
মাৰ্তংডমংডল়াচা প্ৰকাশ । ফাংকলা ভূমংডল়ীং ॥ ১ ॥
মাৰ্তংডমংডল়াচা প্ৰকাশ । ফাংকলা ভূমংডল়ীং ॥ ১ ॥
সোমাআংগীং আহে লাংছন । পক্ষা যেকা হোয ক্ষীণ ।
ৰৱিকিৰ্ণ ফাংকতা আপণ । কল়াহীন হোযে ॥ ২ ॥
ৰৱিকিৰ্ণ ফাংকতা আপণ । কল়াহীন হোযে ॥ ২ ॥
যাকাৰণেং সূৰ্যাপুঢেং । দুসৰী সাম্যতা ন ঘডে ।
জযাচ্যা প্ৰকাশেং উজেডে । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৩ ॥
জযাচ্যা প্ৰকাশেং উজেডে । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৩ ॥
নানা ধৰ্ম নানা কৰ্মেং । উত্তমেং মধ্যমেং অধমেং ।
সুগমেং দুৰ্গমেং নিত্য নেমেং । সৃষ্টীমধেং চালতী ॥ ৪ ॥
সুগমেং দুৰ্গমেং নিত্য নেমেং । সৃষ্টীমধেং চালতী ॥ ৪ ॥
ৱেদশাস্ত্ৰেং আণী পুৰাণেং । মংত্ৰ যংত্ৰ নানা সাধনেং ।
সংধ্যা স্নান পূজাৱিধানেং । সূৰ্যেংৱিণ বাপুডীং ॥ ৫ ॥
সংধ্যা স্নান পূজাৱিধানেং । সূৰ্যেংৱিণ বাপুডীং ॥ ৫ ॥
নানা যোগ না মতেং । পাহোং জাতাং অসংখ্যাতেং ।
জাতী আপুলাল্যা পংথেং । সূৰ্যৌদয জালিযাং ॥ ৬ ॥
জাতী আপুলাল্যা পংথেং । সূৰ্যৌদয জালিযাং ॥ ৬ ॥
প্ৰপংচিক অথৱা পৰমাৰ্থিক । কাৰ্য কৰণেং কোণীযেক ।
দিৱসেংৱিণ নিৰাৰ্থক । সাৰ্থক নৱ্হে ॥ ৭ ॥
দিৱসেংৱিণ নিৰাৰ্থক । সাৰ্থক নৱ্হে ॥ ৭ ॥
সূৰ্যাচেং অধিষ্ঠান ডোল়ে । ডোল়ে নসতাং সৰ্ৱ আংধল়ে ।
যাকাৰণেং কাংহীংচ ন চলে । সূৰ্যেংৱিণ ॥ ৮ ॥
যাকাৰণেং কাংহীংচ ন চলে । সূৰ্যেংৱিণ ॥ ৮ ॥
ম্হণাল অংধ কৱিত্ৱেং কৰিতী । তৰী হেহি সুৰ্যাচীচ গতী ।
থংড জালিযাং আপুলী মতী । মগ মতিপ্ৰকাশ কৈংচা ॥ ৯ ॥
থংড জালিযাং আপুলী মতী । মগ মতিপ্ৰকাশ কৈংচা ॥ ৯ ॥
উষ্ণ প্ৰকাশ তো সূৰ্যাচা । শীত প্ৰকাশ তো চংদ্ৰাচা ।
উষ্ণত্ৱ নস্তাং দেহ্যাচা । ঘাত হোযে ॥ ১০ ॥
উষ্ণত্ৱ নস্তাং দেহ্যাচা । ঘাত হোযে ॥ ১০ ॥
যাকাৰণেং সূৰ্যেংৱিণ । সহসা ন চলে কাৰণ ।
শ্ৰোতে তুম্হী ৱিচক্ষণ । শোধূন পাহা ॥ ১১ ॥
শ্ৰোতে তুম্হী ৱিচক্ষণ । শোধূন পাহা ॥ ১১ ॥
হৰিহৰাংচ্যা অৱতৰমূৰ্তী । শিৱশক্তীচ্যা অনংত ৱেক্তী ।
যাপূৰ্ৱীং হোতা গভস্তী । আতাং হি আহে ॥ ১২ ॥
যাপূৰ্ৱীং হোতা গভস্তী । আতাং হি আহে ॥ ১২ ॥
জিতুকে সংসাৰাসি আলে । তিতুকে সূৰ্যাখালেং ৱৰ্তলে ।
অংতী দেহে ত্যাগূন গেলে । প্ৰভাকৰাদেখতাং ॥ ১৩ ॥
অংতী দেহে ত্যাগূন গেলে । প্ৰভাকৰাদেখতাং ॥ ১৩ ॥
চংদ্ৰ ঐলীকডে জালা । ক্ষীৰসাগৰীং মধূন কাঢিলা ।
চৌদা ৰত্নাংমধেং আলা । বংধু লক্ষুমীচা ॥ ১৪ ॥
চৌদা ৰত্নাংমধেং আলা । বংধু লক্ষুমীচা ॥ ১৪ ॥
ৱিশ্ৱচক্ষু হা ভাস্কৰ । ঐসেং জাণতী লাহানথোৰ ।
যাকাৰণেং দিৱাকৰ । শ্ৰেষ্ঠাংহূন শ্ৰেষ্ঠ ॥ ১৫ ॥
যাকাৰণেং দিৱাকৰ । শ্ৰেষ্ঠাংহূন শ্ৰেষ্ঠ ॥ ১৫ ॥
অপাৰ নভমাৰ্গ ক্ৰমণেং । ঐসেংচি প্ৰত্যহীং যেণেং জাণেং ।
যা লোকোপকাৰাকাৰণেং । আজ্ঞা সমৰ্থাচী ॥ ১৬ ॥
যা লোকোপকাৰাকাৰণেং । আজ্ঞা সমৰ্থাচী ॥ ১৬ ॥
দিৱস নস্তাং অংধকাৰ । সৰ্ৱাংসী নকল়ে সাৰাসাৰ ।
দিৱসেংৱিণ তশ্কৰ । কাং দিৱাভীত পক্ষী ॥ ১৭ ॥
দিৱসেংৱিণ তশ্কৰ । কাং দিৱাভীত পক্ষী ॥ ১৭ ॥
সূৰ্যাপুঢেং আণিক দুসৰেং । কোণ আণাৱেং সামোৰেং ।
তেজোৰাসী নিৰ্ধাৰেং । উপমেৰহিত ॥ ১৮ ॥
তেজোৰাসী নিৰ্ধাৰেং । উপমেৰহিত ॥ ১৮ ॥
ঐসা হা সৱিতা সকল়াংচা । পূৰ্ৱজ হোয ৰঘুনাথাচা ।
অগাধ মহিমা মানৱী ৱাচা । কাযে ম্হণোনি ৱৰ্ণাৱী ॥ ১৯ ॥
অগাধ মহিমা মানৱী ৱাচা । কাযে ম্হণোনি ৱৰ্ণাৱী ॥ ১৯ ॥
ৰঘুনাথৱৌংশ পূৰ্ৱাপৰ । যেকাহূনি যেক থোৰ ।
মজ মতিমংদাস হা ৱিচাৰ । কাযে কল়ে ॥ ২০ ॥
মজ মতিমংদাস হা ৱিচাৰ । কাযে কল়ে ॥ ২০ ॥
ৰঘুনাথাচা সমুদাৱ । তেথেং গুংতলা অংতৰ্ভাৱ ।
ম্হণোনী ৱৰ্ণিতাং মহত্ৱ । ৱাগ্দুৰ্বল় মী ॥ ২১ ॥
ম্হণোনী ৱৰ্ণিতাং মহত্ৱ । ৱাগ্দুৰ্বল় মী ॥ ২১ ॥
সকল় দোষাচা পৰিহাৰ । কৰিতাং সূৰ্যাস নমস্কাৰ ।
স্ফূৰ্তি ৱাঢে নিৰংতৰ । সূৰ্যদৰ্শন ঘেতাং ॥ ২২ ॥
স্ফূৰ্তি ৱাঢে নিৰংতৰ । সূৰ্যদৰ্শন ঘেতাং ॥ ২২ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সূৰ্যস্তৱননিৰূপণনাম সমাস দুসৰা ॥
সমাস তিসৰা : পৃথ্ৱীস্তৱননিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
ধন্য ধন্য হে ৱসুমতী । ইচা মহিমা সাংগোং কিতী ।
প্ৰাণীমাত্ৰ তিতুকে ৰাহাতী । তিচ্যা আধাৰেং ॥ ১ ॥
প্ৰাণীমাত্ৰ তিতুকে ৰাহাতী । তিচ্যা আধাৰেং ॥ ১ ॥
অংতৰিক্ষ ৰাহাতী জীৱ । তোহি পৃথ্ৱীচা স্ৱভাৱ ।
দেহে জড নস্তাং জীৱ । কৈসে তগতী ॥ ২ ॥
দেহে জড নস্তাং জীৱ । কৈসে তগতী ॥ ২ ॥
জাল়িতী পোল়িতী কুদল়িতী । নাংগৰিতী উকৰিতী খাণতী ।
মল় মূত্ৰ তিজৱৰী কৰিতী । আণী ৱমন ॥ ৩ ॥
মল় মূত্ৰ তিজৱৰী কৰিতী । আণী ৱমন ॥ ৩ ॥
নাসকেং কুজকেং জৰ্জৰ । পৃথ্ৱীৱিণ কৈংচী থাৰ ।
দেহ্যাংতকাল়ীং শৰীৰ । তিজৱৰী পডে ॥ ৪ ॥
দেহ্যাংতকাল়ীং শৰীৰ । তিজৱৰী পডে ॥ ৪ ॥
বৰেং ৱাঈট সকল় কাংহীং । পৃথ্ৱীৱিণ থাৰ নাহীং ।
নানা ধাতু দ্ৰৱ্য তেং হি । ভূমীচে পোটীং ॥ ৫ ॥
নানা ধাতু দ্ৰৱ্য তেং হি । ভূমীচে পোটীং ॥ ৫ ॥
যেকাস যেক সংৱ্হাৰিতী । প্ৰাণী ভূমীৱৰী অসতী ।
ভূমী সাংডূন জাতী । কোণীকডে ॥ ৬ ॥
ভূমী সাংডূন জাতী । কোণীকডে ॥ ৬ ॥
গড কোঠ পুৰেং পট্টণেং । নানা দেশ কল়তী অটণেং ।
দেৱ দানৱ মানৱ ৰাহাণেং । পৃথ্ৱীৱৰী ॥ ৭ ॥
দেৱ দানৱ মানৱ ৰাহাণেং । পৃথ্ৱীৱৰী ॥ ৭ ॥
নানা ৰত্নেং হিৰে পৰীস । নানা ধাতু দ্ৰৱ্যাংশ ।
গুপ্ত প্ৰগট কৰাৱ্যাস । পৃথ্ৱীৱিণ নাহীং ॥ ৮ ॥
গুপ্ত প্ৰগট কৰাৱ্যাস । পৃথ্ৱীৱিণ নাহীং ॥ ৮ ॥
মেৰুমাংদাৰ হিমাচল় । নানা অষ্টকুল়াচল় ।
নানা পক্ষী মছ ৱ্যাল় । ভূমংডল়ীং ॥ ৯ ॥
নানা পক্ষী মছ ৱ্যাল় । ভূমংডল়ীং ॥ ৯ ॥
নানা সমুদ্ৰাপৈলীকডে । ভোংৱতেং আৱৰ্ণোদকা কডেং ।
অসংভাৱ্য তুটলে কডে । ভূমংডল়াচে ॥ ১০ ॥
অসংভাৱ্য তুটলে কডে । ভূমংডল়াচে ॥ ১০ ॥
ত্যামধেং গুপ্ত ৱিৱৰেং । লাহানথোৰেং অপাৰেং ।
তেথেং নিবিড অংধকাৰেং । ৱস্তী কীজে ॥ ১১ ॥
তেথেং নিবিড অংধকাৰেং । ৱস্তী কীজে ॥ ১১ ॥
আৱৰ্ণোদক তেং অপাৰ । ত্যাচা কোণ জাণে পাৰ ।
উদংড দাটলে জল়চৰ । অসংভাৱ্য মোঠে ॥ ১২ ॥
উদংড দাটলে জল়চৰ । অসংভাৱ্য মোঠে ॥ ১২ ॥
ত্যা জীৱনাস আধাৰ পৱন । নিবিড দাট আণী ঘন ।
ফুটোং শকেনা জীৱন । কোণেকডে ॥ ১৩ ॥
ফুটোং শকেনা জীৱন । কোণেকডে ॥ ১৩ ॥
ত্যা প্ৰভংজনাসী আধাৰ । কঠিণপণেং অহংকাৰ ।
ঐসা ত্যা ভূগোল়াচা পাৰ । কোণ জাণে ॥ ১৪॥
ঐসা ত্যা ভূগোল়াচা পাৰ । কোণ জাণে ॥ ১৪॥
নানা পদাৰ্থাংচ্যা খাণী । ধাতুৰত্নাংচ্যা দাটণী ।
কল্পতৰু চিংতামণী । অমৃতকুংডেং ॥ ১৫ ॥
কল্পতৰু চিংতামণী । অমৃতকুংডেং ॥ ১৫ ॥
নানা দীপেং নানা খংডেং । ৱসতী উদ্ৱসেং উদংডেং ।
তেথেং নানা জীৱনাচীং বংডেং । ৱেগল়ালীং ॥ ১৬ ॥
তেথেং নানা জীৱনাচীং বংডেং । ৱেগল়ালীং ॥ ১৬ ॥
মেৰুভোংৱতে কডে কাপলে । অসংভাৱ্য কডোসেং পডিলেং ।
নিবিড তৰু লাগলে । নানা জিনসী ॥ ১৭ ॥
নিবিড তৰু লাগলে । নানা জিনসী ॥ ১৭ ॥
ত্যাসন্নিধ লোকালোক । জেথেং সূৰ্যাচেং ফিৰে চাক ।
চংদ্ৰাদি দ্ৰোণাদ্ৰি মৈনাক । মাহাং গিৰী ॥ ১৮ ॥
চংদ্ৰাদি দ্ৰোণাদ্ৰি মৈনাক । মাহাং গিৰী ॥ ১৮ ॥
নানা দেশীং পাষাণভেদ । নানা জিনসী মৃত্তিকাভেদ ।
নানা ৱিভূতি ছংদ বংদ । নানা খাণী ॥ ১৯ ॥
নানা ৱিভূতি ছংদ বংদ । নানা খাণী ॥ ১৯ ॥
বহুৰত্ন হে ৱসুংদৰা । ঐসা পদাৰ্থ কৈচা দুসৰা ।
অফট পডিলেং সৈৰাৱৈৰা । জিকডে তিকডে ॥ ২০ ॥
অফট পডিলেং সৈৰাৱৈৰা । জিকডে তিকডে ॥ ২০ ॥
অৱঘী পৃথ্ৱী ফিৰোন পাহে । ঐসা প্ৰাণী কোণ আহে ।
দুজী তুল়ণা ন সাহে । ধৰণীৱিষীং ॥২১ ॥
দুজী তুল়ণা ন সাহে । ধৰণীৱিষীং ॥২১ ॥
নানা ৱল্লী নানা পিকেং । দেসোদেসী অনেকেং ।
পাহোং জাতাং সাৰিখ্যা সাৰিখেং । যেক হি নাহীং ॥ ২২ ॥
পাহোং জাতাং সাৰিখ্যা সাৰিখেং । যেক হি নাহীং ॥ ২২ ॥
স্ৱৰ্গ মৃত্যু আণিপাতাল়েং । অপূৰ্ৱ ৰচিলীং তীন তাল়েং।
পাতাল়লোকীং মাহাং ৱ্যাল়েং । ৱস্তী কীজে ॥ ২৩ ॥
পাতাল়লোকীং মাহাং ৱ্যাল়েং । ৱস্তী কীজে ॥ ২৩ ॥
নান ৱল্লী বীজাংচী খাণী । তে হে ৱিশাল় ধৰণী ।
অভিনৱ কৰ্ত্যাচী কৰণী । হোঊন গেলী ॥ ২৪ ॥
অভিনৱ কৰ্ত্যাচী কৰণী । হোঊন গেলী ॥ ২৪ ॥
গড কোঠ নানা নগৰেং । পুৰেং পট্টণেং মনোহৰেং ।
সকল়াং ঠাঈং জগদেশ্ৱৰেং । ৱস্তী কীজে ॥ ২৫ ॥
সকল়াং ঠাঈং জগদেশ্ৱৰেং । ৱস্তী কীজে ॥ ২৫ ॥
মাহাং বল়ী হোঊন গেলে । পৃথ্ৱীৱৰী চৌতাল়লে ।
সামৰ্থ্যেং নিৰাল়ে ৰাহিলে । হেং তোং ঘডেনা ॥ ২৬ ॥
সামৰ্থ্যেং নিৰাল়ে ৰাহিলে । হেং তোং ঘডেনা ॥ ২৬ ॥
অসংভাৱ্য হে জগতী। জীৱ কিতীযেক জাতী ।
নানা অৱতাৰপংগতী । ভূমংডল়াৱৰী ॥ ২৭ ॥
নানা অৱতাৰপংগতী । ভূমংডল়াৱৰী ॥ ২৭ ॥
সধ্যাং ৰোকডে প্ৰমাণ । কাংহীং কৰাৱা নলগে অনুমান ।
নানা প্ৰকাৰীচেং জীৱন । পৃথ্ৱীচেনি আধাৰেং ॥ ২৮ ॥
নানা প্ৰকাৰীচেং জীৱন । পৃথ্ৱীচেনি আধাৰেং ॥ ২৮ ॥
কিত্তেক ভূমী মাঝী ম্হণতী । সেৱটীং আপণচি মৰোন জাতী ।
কিত্তেক কাল় হোতাং জগতী । জৈসী তৈসী ॥ ২৯ ॥
কিত্তেক কাল় হোতাং জগতী । জৈসী তৈসী ॥ ২৯ ॥
ঐসা পৃথ্ৱীচা মহিমা । দুসৰী কাযে দ্যাৱী উপমা ।
ব্ৰহ্মাদিকাপাসুনী আম্হাং । আশ্ৰযোচি আহে ॥ ৩০ ॥
ব্ৰহ্মাদিকাপাসুনী আম্হাং । আশ্ৰযোচি আহে ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে পৃথ্ৱীস্তৱননিৰূপণনাম সমাস তিসৰা ॥
সমাস চৌথা : আপনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
আতাং সকল়াংচে জ্নমস্থান । সকল় জীৱাংচে জীৱন ।
জযাস আপোনাৰাযেণ । ঐসেং বোলিজে ॥ ১ ॥
জযাস আপোনাৰাযেণ । ঐসেং বোলিজে ॥ ১ ॥
পৃথ্ৱীস আধাৰ আৱৰ্ণোদক । সপ্তসিংধূচেং সিংধোদক ।
নানা মেঘীচেং মেঘোদক । ভূমংডল়ীং চালিলেং ॥ ২ ॥
নানা মেঘীচেং মেঘোদক । ভূমংডল়ীং চালিলেং ॥ ২ ॥
নানা নদ্যা নানা দেসীং । ৱাহাত মিল়াল্যা সাগৰাসী ।
লাহানথোৰ পুণ্যৰাসী । অগাধ মহিমে ॥ ৩ ॥
লাহানথোৰ পুণ্যৰাসী । অগাধ মহিমে ॥ ৩ ॥
নদ্যা পৰ্ৱতীংহূন কোংসল়ল্যা । নানা সাংকডীমধেং ৰিচৱিল্যা ।
ধবাবাং খল়াল়াং চালিল্যা । অসংভাৱ্য ॥ ৪ ॥
ধবাবাং খল়াল়াং চালিল্যা । অসংভাৱ্য ॥ ৪ ॥
কূপ বাৱী সৰোৱৰেং । উদংড তল়ীং থোৰথোৰেং ।
নিৰ্মল়েং উচংবল়তী নীৰেং । নানা দেসীং ॥ ৫ ॥
নিৰ্মল়েং উচংবল়তী নীৰেং । নানা দেসীং ॥ ৫ ॥
গাযেমুখেং পাট জাতী । নানা কালৱে ৱাহতী ।
নানা ঝৰ্যা ঝিৰপতী । ঝৰতী নীৰেং ॥ ৬ ॥
নানা ঝৰ্যা ঝিৰপতী । ঝৰতী নীৰেং ॥ ৬ ॥
ডুৰেং ৱিহীৰেং পাঝৰ । পৰ্ৱত ফুটোন ৱাহে নীৰ ।
ঐসে উদকাচে প্ৰকৰ । ভূমংডল়ীং ॥ ৭ ॥
ঐসে উদকাচে প্ৰকৰ । ভূমংডল়ীং ॥ ৭ ॥
জিতুকে গিৰী তিতুক্যা ধাৰা । কোংসল়তী ভযংকৰা ।
পাভল় ৱাহাল়া অপাৰা । উকল়্যা সাংডিতী ॥ ৮ ॥
পাভল় ৱাহাল়া অপাৰা । উকল়্যা সাংডিতী ॥ ৮ ॥
ভূমংডল়ীচেং জল় আঘৱেং। কিতী ম্হণোনী সাংগাৱেং ।
নানা কাৰংজীং আণাৱেং । বাংধোনী পাণী ॥ ৯ ॥
নানা কাৰংজীং আণাৱেং । বাংধোনী পাণী ॥ ৯ ॥
ডোহো ডৱংকে খবাডীং টাংকীং । নানা গিৰিকংদৰীং অনেকীং ।
নানা জল়েং নানা লোকীং । ৱেগল়ালীং ॥ ১০ ॥
নানা জল়েং নানা লোকীং । ৱেগল়ালীং ॥ ১০ ॥
তীৰ্থেং যেকাহূন যেক । মাহাং পৱিত্ৰ পুণ্যদাযক ।
অগাধ মহিমা শাস্ত্ৰকাৰক । বোলোনি গেলে ॥ ১১ ॥
অগাধ মহিমা শাস্ত্ৰকাৰক । বোলোনি গেলে ॥ ১১ ॥
নানা তীৰ্থাংচী পুণ্যোদকেং । নানা স্থল়োস্থল়ীং সীতল়োদকেং ।
তৈসীংচ নানা উষ্ণোদকেং । ঠাঈং ঠাঈং ॥ ১২ ॥
তৈসীংচ নানা উষ্ণোদকেং । ঠাঈং ঠাঈং ॥ ১২ ॥
নানা ৱল্লীমধেং জীৱন । নানা ফল়ীং ফুলীং জীৱন ।
নানা কংদীং মুল়ীং জীৱন । গুণকাৰকেং ॥ ১৩ ॥
নানা কংদীং মুল়ীং জীৱন । গুণকাৰকেং ॥ ১৩ ॥
ক্ষীৰোদকেং সিংধোদকেং । ৱিষোদকেং পীযূষোদকেং ।
নানা স্থল়াংতৰীং উদকেং । নানা গুণাচীং ॥ ১৪ ॥
নানা স্থল়াংতৰীং উদকেং । নানা গুণাচীং ॥ ১৪ ॥
নানা যুক্ষদংডাচে ৰস । নানা ফল়াংচে নানা ৰস ।
নানা প্ৰকাৰীচে গোৰস। মদ পাৰা গুল়ত্ৰ ॥ ১৫ ॥
নানা প্ৰকাৰীচে গোৰস। মদ পাৰা গুল়ত্ৰ ॥ ১৫ ॥
নানা মুক্তফল়াংচেং পাণী । নানা ৰত্নী তল়পেং পাণী ।
নানা শস্ত্ৰামধেং পাণী । নানা গুণাচেং ॥ ১৬ ॥
নানা শস্ত্ৰামধেং পাণী । নানা গুণাচেং ॥ ১৬ ॥
শুক্লীত শ্ৰোণীত লাল় মূত্ৰ স্ৱেদ । নানা উদকাচে নানা ভেদ ।
ৱিৱৰোন পাহাতাং ৱিশদ । হোত জাতেং ॥ ১৭ ॥
ৱিৱৰোন পাহাতাং ৱিশদ । হোত জাতেং ॥ ১৭ ॥
উদকাচে দেহ কেৱল় । উদকাচেংচি ভূমংডল় ।
চংদ্ৰমংডল় সূৰ্যমংডল় । উদকাকৰিতাং ॥ ১৮ ॥
চংদ্ৰমংডল় সূৰ্যমংডল় । উদকাকৰিতাং ॥ ১৮ ॥
ক্ষাৰসিংধু ক্ষীৰসিংধু । সুৰাসিংধু আজ্যসিংধু ।
দধিসিংধু যুক্ষৰসসিংধু । শুদ্ধ সিংধু উদকাচা ॥ ১৯ ॥
দধিসিংধু যুক্ষৰসসিংধু । শুদ্ধ সিংধু উদকাচা ॥ ১৯ ॥
ঐসেং উদক ৱিস্তাৰলেং । মুল়াপাসূন সেৱটা আলেং ।
মধেহি ঠাঈং ঠাঈং উমটলেং । ঠাঈং ঠাঈং গুপ্ত ॥ ২০ ॥
মধেহি ঠাঈং ঠাঈং উমটলেং । ঠাঈং ঠাঈং গুপ্ত ॥ ২০ ॥
জে জে বীজীং মিশ্ৰীত জালেং । তো তো স্ৱাদ ঘেঊন উঠিলেং ।
উসামধেং গোডীস আলেং । পৰম সুংদৰ ॥ ২১ ॥
উসামধেং গোডীস আলেং । পৰম সুংদৰ ॥ ২১ ॥
উদকাচেং বাংধা হেং শৰীৰ । উদক চি পাহিজে তদনংতৰ ।
উদকচি উত্পত্তিৱিস্তাৰ । কিতী ম্হণোনী সাংগাৱা ॥ ২২ ॥
উদকচি উত্পত্তিৱিস্তাৰ । কিতী ম্হণোনী সাংগাৱা ॥ ২২ ॥
উদক তাৰক উদক মাৰক । উদক নানা সৌখ্যদাযেক ।
পাহাতং উদকাচা ৱিৱেক । অলোলিক আহে ॥ ২৩ ॥
পাহাতং উদকাচা ৱিৱেক । অলোলিক আহে ॥ ২৩ ॥
ভূমংডল়ীং ধাংৱে নীৰ । নানা ধ্ৱনী ত্যা সুংদৰ ।
ধবাবাং ধবাবাং থোৰ । ৰিচৱতী ধাৰা ॥ ২৪ ॥
ধবাবাং ধবাবাং থোৰ । ৰিচৱতী ধাৰা ॥ ২৪ ॥
ঠাঈং ঠাঈং ডোহো তুংবতী । ৱিশাল় তল়ীং ডবাবিতী ।
চবাবিতী থবাবিতী । কালৱে পাট ॥ ২৫ ॥
চবাবিতী থবাবিতী । কালৱে পাট ॥ ২৫ ॥
যেকী পালথ্যা গংগা ৱাহাতী । উদকেং সন্নিধচি অসতী ।
খল়াল়াং ঝৰে ৱাহাতী । ভূমীচে পোটীং ॥ ২৬ ॥
খল়াল়াং ঝৰে ৱাহাতী । ভূমীচে পোটীং ॥ ২৬ ॥
ভূগৰ্ভীং ডোহো ভৰলেং । কোণ্হী দেখিলে না ঐকিলে ।
ঠাঈং ঠাঈং ঝোৱীৰে জালে । ৱিদুল্যতাংচে ॥ ২৭ ॥
ঠাঈং ঠাঈং ঝোৱীৰে জালে । ৱিদুল্যতাংচে ॥ ২৭ ॥
পৃথ্ৱীতল়ীং পাণী ভৰলেং । পৃথ্ৱীমধেং পাণী খেল়ে ।
পৃথ্ৱী প্ৰগ্টলেং । উদংড পাণী ॥ ২৮ ॥
পৃথ্ৱী প্ৰগ্টলেং । উদংড পাণী ॥ ২৮ ॥
স্ৱৰ্গমৃত্যপাতাল়ীং । যেক নদী তীন তাল়ীং ।
মেঘোদক অংতৰাল়ীং । ৱৃষ্টী কৰী ॥ ২৯ ॥
মেঘোদক অংতৰাল়ীং । ৱৃষ্টী কৰী ॥ ২৯ ॥
পৃথ্ৱীচেং মূল় জীৱন । জীৱনাচেং মূল় দহন ।
দহনাচেং মূল় পৱন । থোৰাহূন থোৰ ॥ ৩০ ॥
দহনাচেং মূল় পৱন । থোৰাহূন থোৰ ॥ ৩০ ॥
ত্যাহূন থোৰ পৰমেশ্ৱৰ । মহদ্ভূতাংচা ৱিচাৰ ।
ত্যাহূন থোৰ পৰাত্পৰ । পৰব্ৰহ্ম জাণাৱেং ॥ ৩১ ॥
ত্যাহূন থোৰ পৰাত্পৰ । পৰব্ৰহ্ম জাণাৱেং ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আপনিৰূপণনাম সমাস চৌথা ॥
সমাস পাংচৱা : অগ্নিনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
ধন্য ধন্য হা ৱৈশ্ৱানৰু । হোযে ৰঘুনাথাচা শ্ৱশুৰু ।
ৱিশ্ৱৱ্যাপক ৱিশ্ৱংভৰু । পিতা জানকীচা ॥ ১ ॥
ৱিশ্ৱৱ্যাপক ৱিশ্ৱংভৰু । পিতা জানকীচা ॥ ১ ॥
জ্যাচ্যা মুখেং ভগৱংত ভোক্তা । জো ঋষীচা ফল়দাতা ।
তমহিমৰোগহৰ্তা । ভৰ্তা ৱিশ্ৱজনাচা ॥ ২ ॥
তমহিমৰোগহৰ্তা । ভৰ্তা ৱিশ্ৱজনাচা ॥ ২ ॥
নানা ৱৰ্ণ নানা ভেদ । জীৱমাত্ৰাস অভেদ ।
অভেদ আণী পৰম শুধ । ব্ৰম্হাদিকাসী ॥ ৩ ॥
অভেদ আণী পৰম শুধ । ব্ৰম্হাদিকাসী ॥ ৩ ॥
অগ্নীকৰিতাং সৃষ্টী চালে । অগ্নীকৰিতাং লোক ধালে ।
অগ্নীকৰিতাং সকল় জ্যালে । লাহানথোৰ ॥ ৪ ॥
অগ্নীকৰিতাং সকল় জ্যালে । লাহানথোৰ ॥ ৪ ॥
অগ্নীনেং আল়লেং ভূমংডল় । লোকাংস ৰাহৱ্যা জালেং স্থল় ।
দীপ দীপিকা নানা জ্ৱাল় । জেথেং তেথেং ॥ ৫ ॥
দীপ দীপিকা নানা জ্ৱাল় । জেথেং তেথেং ॥ ৫ ॥
পোটামধেং জঠৰাগ্নী । তেণেং ক্ষুধা লাগে জনীং ।
অগ্নীকৰিতাং ভোজনীং । ৰুচী যেতে ॥ ৬ ॥
অগ্নীকৰিতাং ভোজনীং । ৰুচী যেতে ॥ ৬ ॥
অগ্নী সৰ্ৱাংগীং ৱ্যাপক । উষ্ণেং ৰাহে কূণী যেক ।
উষ্ণ নস্তাং সকল় লোক । মৰোন জাতী ॥ ৭ ॥
উষ্ণ নস্তাং সকল় লোক । মৰোন জাতী ॥ ৭ ॥
আধীং অগ্নী মংদ হোতো । পুঢেং প্ৰাণী তো নাসতো ।
ঐসা হা অনুভৱ যেতো । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৮ ॥
ঐসা হা অনুভৱ যেতো । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ৮ ॥
অসতাং অগ্নীচেং বল় । শত্ৰু জিংকে তাত্কাল় ।
অগ্নী আহে তাৱত্কাল় । জিণেং আহে ॥ ৯ ॥
অগ্নী আহে তাৱত্কাল় । জিণেং আহে ॥ ৯ ॥
নানা ৰস নিৰ্মাণ জালে । অগ্নীকৰিতাং নিপজলে ।
মাহাংৰোগী আৰোগ্য জালে । নিমিষমাত্ৰেং ॥ ১০ ॥
মাহাংৰোগী আৰোগ্য জালে । নিমিষমাত্ৰেং ॥ ১০ ॥
সূৰ্য সকল়াংহূন ৱিশেষ । সূৰ্যাউপৰী অগ্নীপ্ৰৱেশ ।
ৰাত্ৰভাগীং লোক অগ্নীস । সাহেং কৰিতী ॥ ১১ ॥
ৰাত্ৰভাগীং লোক অগ্নীস । সাহেং কৰিতী ॥ ১১ ॥
অংত্যজগৃহীংচা অগ্নী আণিলা । ত্যাস দোষ নাহীং বোলিলা ।
সকল়াং গৃহীং পৱিত্ৰ জালা । ৱৈশ্ৱানৰু ॥ ১২ ॥
সকল়াং গৃহীং পৱিত্ৰ জালা । ৱৈশ্ৱানৰু ॥ ১২ ॥
অগ্নীহোত্ৰ নানা যাগ । অগ্নীকৰিতাং হোতী সাংগ ।
অগ্নী ত্ৰুপ্ত হোতাং মগ । সুপ্ৰসন্ন হোতো ॥ ১৩ ॥
অগ্নী ত্ৰুপ্ত হোতাং মগ । সুপ্ৰসন্ন হোতো ॥ ১৩ ॥
দেৱ দানৱ মানৱ । অগ্নীকৰিতাং চালে সৰ্ৱ ।
সকল় জনাসী উপাৱ । অগ্নী আহে ॥ ১৪ ॥
সকল় জনাসী উপাৱ । অগ্নী আহে ॥ ১৪ ॥
লগ্নেং কৰিতী থোৰ থোৰ । নানা দাৰূচা প্ৰকাৰ ।
ভূমংডল়ীং যাত্ৰা থোৰ । দাৰূনেং শোভতী ॥ ১৫ ॥
ভূমংডল়ীং যাত্ৰা থোৰ । দাৰূনেং শোভতী ॥ ১৫ ॥
নানা লোক ৰোগী হোতী । উষ্ণ ঔশধেং সেৱিতী ।
তেণে লোক আৰোগ্য হোতী । ৱন্হীকৰিতাং ॥ ১৬ ॥
তেণে লোক আৰোগ্য হোতী । ৱন্হীকৰিতাং ॥ ১৬ ॥
ব্ৰহ্মণাস তনুমনু । সূৰ্যদেৱ হুতাশনু ।
যেতদ্ৱিষঈং অনুমানু । কাংহীংচ নাহীং ॥ ১৭ ॥
যেতদ্ৱিষঈং অনুমানু । কাংহীংচ নাহীং ॥ ১৭ ॥
লোকামধ্যেং জঠৰানল়ু । সাগৰীং আহে ৱডৱনাল়ু ।
ভূগোল়াবাহেৰ আৱৰ্ণানল়ু । শিৱনেত্ৰীং ৱিদুল্যতা ॥ ১৮ ॥
ভূগোল়াবাহেৰ আৱৰ্ণানল়ু । শিৱনেত্ৰীং ৱিদুল্যতা ॥ ১৮ ॥
কুপীপাসূন অগ্নী হোতো । উংচদৰ্পণীং অগ্নী নিঘতো ।
কাষ্ঠমংথনী প্ৰগটতো । চকমকেনেং ॥ ১৯ ॥
কাষ্ঠমংথনী প্ৰগটতো । চকমকেনেং ॥ ১৯ ॥
অগ্নী সকল়াং ঠাঈং আহে । কঠীণ ঘিসণীং প্ৰগট হোযে ।
আগ্যাসৰ্পেং দগ্ধ হোযে । গিৰিকংদৰেং ॥ ২০ ॥
আগ্যাসৰ্পেং দগ্ধ হোযে । গিৰিকংদৰেং ॥ ২০ ॥
অগ্নীকৰিতাং নানা উপাযে । অগ্নীকৰিতাং নানা অপায ।
ৱিৱেকেংৱিণ সকল হোযে । নিৰাৰ্থক ॥ ২১ ॥
ৱিৱেকেংৱিণ সকল হোযে । নিৰাৰ্থক ॥ ২১ ॥
ভূমংডল়ীং লাহানথোৰ । সকল়াংস ৱন্হীচা আধাৰ ।
অগ্নিমুখেং পৰমেশ্ৱৰ । সংতুষ্ট হোযে ॥ ২২ ॥
অগ্নিমুখেং পৰমেশ্ৱৰ । সংতুষ্ট হোযে ॥ ২২ ॥
ঐসা অগ্নীচা মহিমা । বোলিজে তিতুকী উণী উপমা ।
উত্তৰোত্তৰ অগাধ মহিমা । অগ্নীপুৰুষাচা ॥ ২৩ ॥
উত্তৰোত্তৰ অগাধ মহিমা । অগ্নীপুৰুষাচা ॥ ২৩ ॥
জীত অসতাং সুখী কৰী । মেল্যাং প্ৰেত ভস্ম কৰী ।
সৰ্ৱভক্ষকু ত্যাচী থোৰী । কাযে ম্হণোনী সাংগাৱী ॥ ২৪ ॥
সৰ্ৱভক্ষকু ত্যাচী থোৰী । কাযে ম্হণোনী সাংগাৱী ॥ ২৪ ॥
সকল় সৃষ্টীচা সংৱ্হাৰ । প্ৰল়য কৰী ৱৈশ্ৱানৰ ।
ৱৈশ্ৱানৰেং পদাৰ্থমাত্ৰ । কাংহীংচ উৰেনা ॥ ২৫ ॥
ৱৈশ্ৱানৰেং পদাৰ্থমাত্ৰ । কাংহীংচ উৰেনা ॥ ২৫ ॥
নানা হোম উদংড কৰিতী । ঘৰোঘৰীং ৱৈশদেৱ চালতী ।
নানা ক্ষেত্ৰীং দীপ জল়তী । দেৱাপাসীং ॥ ২৬ ॥
নানা ক্ষেত্ৰীং দীপ জল়তী । দেৱাপাসীং ॥ ২৬ ॥
দীপাৰাধনেং নিলাংজনেং । দেৱ ৱোৱাল়িজে জনেং ।
খৰেং খোটেং নিৱডণেং । দিৱ্য হোতাং ॥ ২৭ ॥
খৰেং খোটেং নিৱডণেং । দিৱ্য হোতাং ॥ ২৭ ॥
অষ্টধা প্ৰকুৰ্তী লোক তিন্হী । সকল় ৱ্যাপূন ৰাহিলা ৱন্হী ।
অগাধ মহিমা ৱদনীং । কিতী ম্হণোনী বোলাৱা ॥ ২৮ ॥
অগাধ মহিমা ৱদনীং । কিতী ম্হণোনী বোলাৱা ॥ ২৮ ॥
চ্যাৰী শ্ৰৃংগেং ত্ৰিপদীং জাত । দোনী শিৰেং সপ্ত হাত ।
ঐসা বোলিলা শাস্ত্ৰাৰ্থ । প্ৰচিতীৱিণ ॥ ২৯ ॥
ঐসা বোলিলা শাস্ত্ৰাৰ্থ । প্ৰচিতীৱিণ ॥ ২৯ ॥
ঐসা ৱন্হী উষ্ণমূৰ্তী । তো মী বোলিলোং যেথামতী ।
ন্যূন্যপূৰ্ণ ক্ষমা শ্ৰোতীং । কেলেং পাহিজে ॥ ৩০ ॥
ন্যূন্যপূৰ্ণ ক্ষমা শ্ৰোতীং । কেলেং পাহিজে ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে অগ্নিনিৰূপণনাম সমাস পাংচৱা ॥
সমাস সহাৱা : ৱাযুস্তৱন ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
ধন্য ধন্য হা ৱাযুদেৱ । যাচা ৱিচিত্ৰ স্ৱভাৱ ।
ৱাযোকৰিতাং সকল় জীৱ । ৱৰ্ততী জনীং ॥ ১ ॥
ৱাযোকৰিতাং সকল় জীৱ । ৱৰ্ততী জনীং ॥ ১ ॥
ৱাযোকৰিতাং শ্ৱাসোশ্ৱাস । নানা ৱিদ্যাংচা অভ্যাস ।
ৱাযোকৰিতাং শৰীৰাস । চল়ণ ঘডে ॥ ২ ॥
ৱাযোকৰিতাং শৰীৰাস । চল়ণ ঘডে ॥ ২ ॥
চল়ণ ৱল়ণ প্ৰাসাৰণ । নিৰোধন আণী আকোচন ।
প্ৰাণ অপান ৱ্যান উদান । সমান ৱাযু ॥ ৩ ॥
প্ৰাণ অপান ৱ্যান উদান । সমান ৱাযু ॥ ৩ ॥
নাগ কূৰ্ম কৰ্কশ ৱাযো । দেৱদত্ত ধনংজযো।
ঐসে হে ৱাযোচে স্ৱভাৱো । উদংড অসতী ॥ ৪ ॥
ঐসে হে ৱাযোচে স্ৱভাৱো । উদংড অসতী ॥ ৪ ॥
ৱাযো ব্ৰহ্মাংডীং প্ৰগটলা । ব্ৰহ্মাংডদেৱতাংস পুৰৱলা ।
তেথুনী পিংডী প্ৰগটলা । নানা গুণেং ॥ ৫ ॥
তেথুনী পিংডী প্ৰগটলা । নানা গুণেং ॥ ৫ ॥
স্ৱৰ্গলোকীং সকল় দেৱ । তৈসেচি পুৰুষাৰ্থী দানৱ ।
মৃত্যলোকীংচে মানৱ । ৱিখ্যাত ৰাজে ॥ ৬ ॥
মৃত্যলোকীংচে মানৱ । ৱিখ্যাত ৰাজে ॥ ৬ ॥
নৰদেহীং নানা ভেদে । অনংত ভেদাচীং শ্ৱাপদেং ।
ৱনচৰেং জল়চৰেং আনংদেং । ক্ৰীডা কৰিতী॥ ৭॥
ৱনচৰেং জল়চৰেং আনংদেং । ক্ৰীডা কৰিতী॥ ৭॥
ত্যা সমস্তাংমধেং ৱাযু খেল়ে । খেচৰকুল় অৱঘেং চল়ে ।
উঠতী ৱন্হীচে উবাল়ে । ৱাযোকৰিতাং ॥ ৮॥
উঠতী ৱন্হীচে উবাল়ে । ৱাযোকৰিতাং ॥ ৮॥
ৱাযো মেঘাচেং ভৰণ ভৰী। সৱেংচ পিটূন পৰতেং সাৰী ।
ৱাযো ঐসা কাৰবৰী । দুসৰা নাহীং ॥ ৯ ॥
ৱাযো ঐসা কাৰবৰী । দুসৰা নাহীং ॥ ৯ ॥
পৰী তে আত্মযাচী সত্তা । ৱৰ্তে শৰীৰীং তত্ৱতা ।
পৰী ৱ্যাপকপণেং যা সমৰ্থা । তুল়ণা নাহীং ॥ ১০ ॥
পৰী ৱ্যাপকপণেং যা সমৰ্থা । তুল়ণা নাহীং ॥ ১০ ॥
গিৰীহূন দাট ফৌজা । মেঘ উঠিলে লোককাজা ।
গৰ্জগৰ্জোং তডক ৱিজা । ৱাযোবল়েং ॥ ১১ ॥
গৰ্জগৰ্জোং তডক ৱিজা । ৱাযোবল়েং ॥ ১১ ॥
চংদ্ৰসূৰ্য নক্ষত্ৰমাল়া । গ্ৰহমংডল়েং মেঘমাল়া ।
যেং ব্ৰহ্মাংডীং নানা কল়া । ৱাযোকৰিতাং ॥ ১২ ॥
যেং ব্ৰহ্মাংডীং নানা কল়া । ৱাযোকৰিতাং ॥ ১২ ॥
যেকৱটলেং তেং নিৱডেনা । কালৱলেং তেং ৱেগল়েং হোযেনা ।
তৈসেং হে বেংচাড নানা । কেৱী কল়ে ॥ ১৩ ॥
তৈসেং হে বেংচাড নানা । কেৱী কল়ে ॥ ১৩ ॥
ৱাযো সুটে সৰাৰাং । অসংভাৱ্য পডতীগাৰা ।
তৈসে জীৱ হে নীৰা- । সৰিসে পডতী ॥ ১৪ ॥
তৈসে জীৱ হে নীৰা- । সৰিসে পডতী ॥ ১৪ ॥
ৱাযুৰূপেং কমল়কল়া । তোচি আধাৰ জল়া ।
তযা জল়াচ্যা আধাৰেং ভূগোল়া । শেষেং ধৰিলেং ॥১৫ ॥
তযা জল়াচ্যা আধাৰেং ভূগোল়া । শেষেং ধৰিলেং ॥১৫ ॥
শেষাস পৱনাচা আহাৰ । আহাৰেং ফুগে শৰীৰ ।
তৰী মগ ঘেতলা ভাৰ । ভূমংডল়াচা ॥১৬॥
তৰী মগ ঘেতলা ভাৰ । ভূমংডল়াচা ॥১৬॥
মাহাংকূৰ্মাচেং শৰীৰ ভলেং । নেণোং ব্ৰহ্মাংড পালথেং ঘাতলেং ।
যেৱঢেং শৰীৰ তেং ৰাহিলেং । ৱাযোচেনী ॥ ১৭॥
যেৱঢেং শৰীৰ তেং ৰাহিলেং । ৱাযোচেনী ॥ ১৭॥
ৱাৰাহেং আপুলেং দংতীং । পৃথ্ৱী ধৰিলী হোতী ।
তযাচী যেৱঢী শক্তী । ৱাযুবল়েং ॥ ১৮ ॥
তযাচী যেৱঢী শক্তী । ৱাযুবল়েং ॥ ১৮ ॥
ব্ৰহ্ম ৱিষ্ণু মহেশ্ৱৰ । চৌথা আপণ জগদেশ্ৱৰ ।
ৱাযোস্ৱৰূপ ৱিচাৰ । ৱিৱেকী জাণতী ॥ ১৯ ॥
ৱাযোস্ৱৰূপ ৱিচাৰ । ৱিৱেকী জাণতী ॥ ১৯ ॥
তেতিস কোটী সুৰৱৰ । অঠ্যাসী সহস্ৰ ঋষেশ্ৱৰ ।
সিধ যোগী ভাৰেংভাৰ । ৱাযোকৰিতাং ॥ ২০ ॥
সিধ যোগী ভাৰেংভাৰ । ৱাযোকৰিতাং ॥ ২০ ॥
নৱ কোটী কাত্যাযণী । ছেপন কোটী চ্যামুংডিণী ।
ঔট কোটী ভূতখাণী । ৱাযোৰূপেং ॥ ২১॥
ঔট কোটী ভূতখাণী । ৱাযোৰূপেং ॥ ২১॥
ভূতেং দেৱতেং নানা শক্তী । ৱাযোৰূপ ত্যাংচ্যা ৱেক্তী ।
নানা জীৱ নেণো কিতী । ভূমংডল়ীং ॥ ২২ ॥
নানা জীৱ নেণো কিতী । ভূমংডল়ীং ॥ ২২ ॥
পিংডীং ব্ৰহ্মাংডীং পুৰৱলা । বাহেৰ কংচুকাস গেলা ।
সকল়াং ঠাঈং পুৰৱলা । সমৰ্থ ৱাযু ॥ ২৩ ॥
সকল়াং ঠাঈং পুৰৱলা । সমৰ্থ ৱাযু ॥ ২৩ ॥
ঐসা হা সমৰ্থ পৱন । হনুমংত জযাচা নংদন ।
ৰঘুনাথস্মৰণীং তনমন । হনুমংতাচেং ॥ ২৪ ॥
ৰঘুনাথস্মৰণীং তনমন । হনুমংতাচেং ॥ ২৪ ॥
হনুমংত ৱাযোচা প্ৰসীধ । পিত্যাপুত্ৰাংস নাহীং ভেদ ।
ম্হণোনি দোঘেহি অভেদ । পুৰুষাৰ্থৱিষীং ॥ ২৫ ॥
ম্হণোনি দোঘেহি অভেদ । পুৰুষাৰ্থৱিষীং ॥ ২৫ ॥
হনুমংতাস বোলিজে প্ৰাণনাথ । যেণেং গুণেং হা সমৰ্থ ।
প্ৰাণেংৱিণ সকল় ৱেৰ্থ । হোত জাতেং ॥ ২৬ ॥
প্ৰাণেংৱিণ সকল় ৱেৰ্থ । হোত জাতেং ॥ ২৬ ॥
মাগেং মৃত্য আলা হনুমংতা । তেৱ্হাং ৱাযো ৰোধলা হোতা ।
সকল় দেৱাংস আৱস্তা । প্ৰাণাংত মাংডলেং ॥ ২৭ ॥
সকল় দেৱাংস আৱস্তা । প্ৰাণাংত মাংডলেং ॥ ২৭ ॥
দেৱ সকল় মিল়োন । কেলেং ৱাযুচেং স্তৱন ।
ৱাযো প্ৰসন্ন হোঊন । মোকল়েং কেলেং ॥ ২৮ ॥
ৱাযো প্ৰসন্ন হোঊন । মোকল়েং কেলেং ॥ ২৮ ॥
ম্হণোনি প্ৰতপী থোৰ । হনুমংত ঈশ্ৱৰী অৱতাৰ ।
যচা পুৰুষাৰ্থ সুৰৱৰ । পাহাতচি ৰাহিলে ॥ ২৯ ॥
যচা পুৰুষাৰ্থ সুৰৱৰ । পাহাতচি ৰাহিলে ॥ ২৯ ॥
দেৱ কাৰাগৃহীং হোতে । হনুমংতেং দেখিলেং অৱচিতেং ।
সংৱ্হাৰ কৰূনী লংকেভোংৱতেং । ৱিটংবূন পাডিলেং ॥ ৩০ ॥
সংৱ্হাৰ কৰূনী লংকেভোংৱতেং । ৱিটংবূন পাডিলেং ॥ ৩০ ॥
উসিণেং ঘেতলেং দেৱাংচেং । মূল় শোধিলেং ৰাক্ষসাংচেং ।
মোঠেং কৌতুক পুছ্যকেতাচেং । আশ্চৰ্য ৱাটে ॥ ৩১ ॥
মোঠেং কৌতুক পুছ্যকেতাচেং । আশ্চৰ্য ৱাটে ॥ ৩১ ॥
ৰাৱণ হোতা সিংহ্যাসনাৱৰী । তেথেং জাঊন ঠোংসৰে মাৰী ।
লংকেমধেং নিৰোধ কৰী । উদক কৈচেং ॥ ৩২ ॥
লংকেমধেং নিৰোধ কৰী । উদক কৈচেং ॥ ৩২ ॥
দেৱাস আধাৰ ৱাটলা । মোঠা পুৰুষাৰ্থ দেখিলা ।
মনামধেং ৰঘুনাথালা । কৰুণা কৰিতী ॥ ৩৩ ॥
মনামধেং ৰঘুনাথালা । কৰুণা কৰিতী ॥ ৩৩ ॥
দৈত্য আৱঘে সংৱ্হাৰিলে । দেৱ তত্কাল় সোডিলে ।
প্ৰাণীমাত্ৰ সুখী জালে । ত্ৰযলোক্যৱাসী ॥ ৩৪ ॥
প্ৰাণীমাত্ৰ সুখী জালে । ত্ৰযলোক্যৱাসী ॥ ৩৪ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে ৱাযোস্তৱননিৰূপণনাম সমাস সহাৱা ॥
সমাস সাতৱা : মহদ্ভূতনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
পৃথ্ৱীচেং মূল় জীৱন । জীৱনাচেং মূল় অগ্ন ।
অগ্নীচেং মূল় পৱন । মাগাং নিৰোপিলেং ॥ ১ ॥
অগ্নীচেং মূল় পৱন । মাগাং নিৰোপিলেং ॥ ১ ॥
আতাং ঐকা পৱনাচেং মূল় । তো হা অংতৰাত্মাচি কেৱল় ।
অত্যংতচি চংচল় । সকল়াংমধেং ॥ ২ ॥
অত্যংতচি চংচল় । সকল়াংমধেং ॥ ২ ॥
তো যেতো জাতো দিসেনা । স্থিৰ হোঊন বৈসেনা ।
জ্যাচেং ৰূপ অনুমানেনা । ৱেদশ্ৰুতীসী ॥ ৩ ॥
জ্যাচেং ৰূপ অনুমানেনা । ৱেদশ্ৰুতীসী ॥ ৩ ॥
মুল়ীং মুল়ীংচেং স্ফুৰ্ণ । তেংচি অংতৰাত্ম্যাচেং লক্ষণ ।
জগদেশ্ৱৰাপাসূন ত্ৰিগুণ । পুঢেং জালেং ॥ ৪ ॥
জগদেশ্ৱৰাপাসূন ত্ৰিগুণ । পুঢেং জালেং ॥ ৪ ॥
ত্ৰিগুণাপাসূন জালীং ভূতেং। পাৱলীং পষ্ট দশেতেং ।
ত্যা ভূতাংচেং স্ৱৰূপ তেং । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱেং ॥ ৫ ॥
ত্যা ভূতাংচেং স্ৱৰূপ তেং । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱেং ॥ ৫ ॥
ত্যামধেং মুখ্য আকাশ । চৌ ভূতাংমধেং ৱিশেষ ।
যাচ্যা প্ৰকাশেং প্ৰকাশ । সকল় কাংহীং ॥ ৬ ॥
যাচ্যা প্ৰকাশেং প্ৰকাশ । সকল় কাংহীং ॥ ৬ ॥
যেক ৱিষ্ণু মহদ্ভূত । ঐসা ভূতাংচা সংকেত ।
পৰংতু যাচী প্ৰচীত । পাহিলী পাহিজে ॥ ৭ ॥
পৰংতু যাচী প্ৰচীত । পাহিলী পাহিজে ॥ ৭ ॥
ৱিস্তাৰেং বোলিলীং ভূতেং । ত্যা ভূতামধেং ৱ্যাপক তেং ।
ৱিৱৰোন পাহাতাং যেতেং । প্ৰত্যযাসী ॥ ৮ ॥
ৱিৱৰোন পাহাতাং যেতেং । প্ৰত্যযাসী ॥ ৮ ॥
আত্মযাচ্যা চপল়পণাপুঢেং । ৱাযো তেং কিতী বাপুডেং ।
আত্ম্যাচেং চপল়পণ ৰোকডেং । সমজোন পাহাৱেং ॥ ৯ ॥
আত্ম্যাচেং চপল়পণ ৰোকডেং । সমজোন পাহাৱেং ॥ ৯ ॥
আত্ম্যাৱেগল়েং কাম চালেনা । আত্মা দিসেনা না আডল়েনা ।
গুপ্তৰূপেং ৱিচাৰ নানা । পাহোন সোডী ॥ ১০ ॥
গুপ্তৰূপেং ৱিচাৰ নানা । পাহোন সোডী ॥ ১০ ॥
পিংড ব্ৰহ্মাংড ৱ্যাপূন ধৰিলেং । নানা শৰীৰীং ৱিল়াসলেং ।
ৱিৱেকী জনাসী ভাসলেং । জগদাংতৰী ॥ ১১ ॥
ৱিৱেকী জনাসী ভাসলেং । জগদাংতৰী ॥ ১১ ॥
আত্ম্যাৱিণ দেহে চালতী । হেং তোং ন ঘডে কল্পাংতীং ।
অষ্টধা প্ৰকৃৰ্তীচ্যা ৱেক্তী । ৰূপাসী আল্যা ॥ ১২ ॥
অষ্টধা প্ৰকৃৰ্তীচ্যা ৱেক্তী । ৰূপাসী আল্যা ॥ ১২ ॥
মূল়াপাসূন সেৱটৱৰী । সকল় কাংহীং আত্মাচ কৰী ।
আত্ম্যাপৈলীকডে নিৰ্ৱিকাৰী । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ১৩ ॥
আত্ম্যাপৈলীকডে নিৰ্ৱিকাৰী । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ১৩ ॥
আত্মা শৰীৰীং ৱৰ্ততো । ইংদ্ৰিযেংগ্ৰাম চেষ্টৱিতো ।
নানা সুখদুঃখেং ভোগিতো । দেহ্যাত্মযোগেং ॥ ১৪ ॥
নানা সুখদুঃখেং ভোগিতো । দেহ্যাত্মযোগেং ॥ ১৪ ॥
সপ্তকংচুক হেং ব্ৰহ্মাংড । ত্যামধেং সপ্তকংচুক পিংড ।
ত্যা পিংডামধেং আত্মা জাড । ৱিৱেকেং ৱোল়খা ॥ ১৫ ॥
ত্যা পিংডামধেং আত্মা জাড । ৱিৱেকেং ৱোল়খা ॥ ১৫ ॥
শব্দ ঐকোন সমজতো । সমজোন প্ৰত্যোত্তৰ দেতো ।
কঠীণ মৃদ সীতোষ্ণ জাণতো । ত্ৱচেমধেং ॥ ১৬ ॥
কঠীণ মৃদ সীতোষ্ণ জাণতো । ত্ৱচেমধেং ॥ ১৬ ॥
নেত্ৰীং ভৰোনী পদাৰ্থ পাহাণেং । নানা পদাৰ্থ পৰীক্ষণেং ।
উংচ নীচ সমজণেং । মনামধেং ॥ ১৭॥
উংচ নীচ সমজণেং । মনামধেং ॥ ১৭॥
ক্ৰূৰদৃষ্টী সৌম্যদৃষ্টী । কপটদৃষ্টী কৃপাদৃষ্টী ।
নানা প্ৰকাৰীংচ্যা দৃষ্টী । ভেদ জাণে॥ ১৮ ॥
নানা প্ৰকাৰীংচ্যা দৃষ্টী । ভেদ জাণে॥ ১৮ ॥
জিৱ্হেমধেং নানা স্ৱাদ । নিৱডূন জাণে ভেদাভেদ ।
জেং জেং জাণেং তেং তেং ৱিশদ । কৰুনী বোলে ॥ ১৯॥
জেং জেং জাণেং তেং তেং ৱিশদ । কৰুনী বোলে ॥ ১৯॥
উত্তম অন্নাচে পৰিমল় । নানা সুগংধ পৰিমল় ।
নানা ফল়াংচে পৰিমল় । ঘ্ৰাণৈংদ্ৰিযেং জাণে ॥ ২০ ॥
নানা ফল়াংচে পৰিমল় । ঘ্ৰাণৈংদ্ৰিযেং জাণে ॥ ২০ ॥
জিৱ্হেনেং স্ৱাদ ঘেণেং বোলণেং । পাণীঈইংদ্ৰিযেং ঘেণেং দেণেং ।
পাদৈংদ্ৰিযেং যেণেং জাণেং । সৰ্ৱকাল় ॥২১ ॥
পাদৈংদ্ৰিযেং যেণেং জাণেং । সৰ্ৱকাল় ॥২১ ॥
শিস্নৈংদ্ৰিযেং সুৰতভোগ । গুদৈংদ্ৰিযেং মল়োত্সৰ্গ ।
মনেংকৰূনী সকল় সাংগ । কল্পূন পাহে ॥ ২২॥
মনেংকৰূনী সকল় সাংগ । কল্পূন পাহে ॥ ২২॥
ঐসেং ৱ্যাপাৰ পৰোপৰী । ত্ৰিভুৱনীং যেকলাচি কৰী ।
ত্যাচী ৱৰ্ণাৱযা থোৰী । দুসৰা নাহীং ॥ ২৩ ॥
ত্যাচী ৱৰ্ণাৱযা থোৰী । দুসৰা নাহীং ॥ ২৩ ॥
ত্যাৱিণ দুসৰা কৈচা । জে মহিমা সাংগাৱা তযাচা ।
ৱ্যাপ আটোপ আত্মযাচা । ন ভূতো ন ভৱিষ্যতি ॥ ২৪ ॥
ৱ্যাপ আটোপ আত্মযাচা । ন ভূতো ন ভৱিষ্যতি ॥ ২৪ ॥
চৌদা ৱিদ্যা চৌসষ্টী কল়া । ধূৰ্তপণাচ্যা নানা কল়া ।
ৱেদ শাস্ত্ৰ পুৰাণ জিৱ্হাল়া । তেণেংৱিণ কৈচা ॥ ২৫ ॥
ৱেদ শাস্ত্ৰ পুৰাণ জিৱ্হাল়া । তেণেংৱিণ কৈচা ॥ ২৫ ॥
যেহলোকীংচা আচাৰ । পৰলোকীং সাৰাসাৰৱিচাৰ ।
উভয লোকীংচা নিৰ্ধাৰ । আত্মাচ কৰী ॥ ২৬ ॥
উভয লোকীংচা নিৰ্ধাৰ । আত্মাচ কৰী ॥ ২৬ ॥
নানা মতেং নানা ভেদ । নানা সংৱাদ ৱেৱাদ ।
নানা নিশ্চয ভেদাভেদ । আত্মাচ কৰী ॥ ২৭ ॥
নানা নিশ্চয ভেদাভেদ । আত্মাচ কৰী ॥ ২৭ ॥
মুখ্যতত্ৱ ৱিস্তাৰলেং । তেণেং তযাস ৰূপ আণিলেং ।
যেণেংকৰিতাং সাৰ্থক জালেং । সকল় কাংহীং ॥ ২৮ ॥
যেণেংকৰিতাং সাৰ্থক জালেং । সকল় কাংহীং ॥ ২৮ ॥
লিহিণেং ৱাচণেং পাঠাংতৰ কৰণেং । পুসণেং সাংগণেং অৰ্থ কৰণেং ।
গাণেং বাজৱণেং নাচণেং । আত্ম্যাচকৰিতাং ॥ ২৯ ॥
গাণেং বাজৱণেং নাচণেং । আত্ম্যাচকৰিতাং ॥ ২৯ ॥
নানা সুখেং আনংদতো । নানা দুঃখেং কষ্টী হোতো ।
দেহে ধৰিতো আণী সোডিতো । নানাপ্ৰকাৰেং ॥ ৩০ ॥
দেহে ধৰিতো আণী সোডিতো । নানাপ্ৰকাৰেং ॥ ৩০ ॥
যেকলাচি নানা দেহে ধৰী । যেকলাচি নটে পৰোপৰী ।
নট নাট্যকল়া কুসৰী । ত্যাৱিণ নাহীং ॥ ৩১ ॥
নট নাট্যকল়া কুসৰী । ত্যাৱিণ নাহীং ॥ ৩১ ॥
যেকলাচি জালা বহুৰূপী । বহুৰূপী বহুসাক্ষপী ।
বহুৰূপেং বহুপ্ৰতাপী । আণী লংডী ॥ ৩২ ॥
বহুৰূপেং বহুপ্ৰতাপী । আণী লংডী ॥ ৩২ ॥
যেকলাচি ৱিস্তাৰলা কৈসা । পাহে বহুৱিধ তমাসা ।
দংপত্যেংৱিণ কৈসা । ৱিস্তাৰলা ॥ ৩৩ ॥
দংপত্যেংৱিণ কৈসা । ৱিস্তাৰলা ॥ ৩৩ ॥
স্ত্ৰিযাংস পাহিজে পুৰুষ । পুৰুষাসী পাহিজে স্ত্ৰীৱেষ ।
ঐসা আৱডীচা সংতোষ । পৰস্পৰেং ॥ ৩৪ ॥
ঐসা আৱডীচা সংতোষ । পৰস্পৰেং ॥ ৩৪ ॥
স্থূল়াচেং মূল় তেং লিংগ । লিংগামধেং হেং প্ৰসংগ ।
যেণেং প্ৰকাৰেং জগ । প্ৰত্যক্ষ চালে ॥ ৩৫ ॥
যেণেং প্ৰকাৰেং জগ । প্ৰত্যক্ষ চালে ॥ ৩৫ ॥
পুৰুষাংচা জীৱ স্ত্ৰিযাংচী জীৱী । ঐসী হোতে উঠাঠেৱী ।
পৰী যা সূক্ষ্মাচী গোৱী । সমজলী পাহিজে ॥ ৩৬ ॥
পৰী যা সূক্ষ্মাচী গোৱী । সমজলী পাহিজে ॥ ৩৬ ॥
স্থূল়াংকৰিতাং ৱাটে ভেদ । সূক্ষমীং আৱঘেংচি অভেদ ।
ঐসেং বোলণেং নিৰুধ । প্ৰত্যযা আলেং ॥ ৩৭ ॥
ঐসেং বোলণেং নিৰুধ । প্ৰত্যযা আলেং ॥ ৩৭ ॥
বাযকোনেং বাযকোস ভোগিলেং । ঐসেং নাহীং কীং ঘডলেং ।
বাযকোস অংতৰী লাগলেং । ধ্যান পুৰুষাচেং ॥৩৮ ॥
বাযকোস অংতৰী লাগলেং । ধ্যান পুৰুষাচেং ॥৩৮ ॥
স্ত্ৰীসী পুৰুষ পুৰুষাস ৱধু । ঐসা আহে হা সমংধু ।
যাকাৰণেং সূক্ষ্ম সংৱাদু । সুক্ষ্মীং চ আহে ॥ ৩৯ ॥
যাকাৰণেং সূক্ষ্ম সংৱাদু । সুক্ষ্মীং চ আহে ॥ ৩৯ ॥
পুৰুষৈছেমধেং প্ৰকৃতী । প্ৰকৃতীমধেং পুৰুষৱেক্তী ।
প্ৰকৃতীপুৰুষ বোলতী । যেণেং ন্যাযেং ॥ ৪০ ॥
প্ৰকৃতীপুৰুষ বোলতী । যেণেং ন্যাযেং ॥ ৪০ ॥
পিংডাৱৰূন ব্ৰহ্মাংড পাহাৱেং । প্ৰচীতীনেং প্ৰচীতীস ঘ্যাৱেং ।
উমজেনা তৰী উমজাৱেং । ৱিৱৰাৱিৱৰোং ॥ ৪১ ॥
উমজেনা তৰী উমজাৱেং । ৱিৱৰাৱিৱৰোং ॥ ৪১ ॥
দ্ৱৈতৈছা হোতে মুল়ীং । তৰী তে আলী ভূমংডল়ীং ।
ভূমংডল়ীং আণী মুল়ীং । ৰুজু পাহাৱেং ॥ ৪২ ॥
ভূমংডল়ীং আণী মুল়ীং । ৰুজু পাহাৱেং ॥ ৪২ ॥
যেথেং মোঠা জালা সাক্ষেপ । ফিটলা শ্ৰোতযাংচা আক্ষেপ ।
জে প্ৰকৃতীপুৰুষাচেং ৰূপ । নিৱডোন গেলেং ॥ ৪৩ ॥
জে প্ৰকৃতীপুৰুষাচেং ৰূপ । নিৱডোন গেলেং ॥ ৪৩ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে মহদ্ভূতনিৰূপণনাম সমাস সাতৱা
॥ সমাস আঠৱা : আত্মাৰামনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
॥ সমাস আঠৱা : আত্মাৰামনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
নমূং গণপতী মংগল়মূৰ্তী । জযাচেনি মতিস্ফূৰ্তী ।
লোক ভজনী স্তৱন কৰিতী । আত্মযাচেং ॥ ১ ॥
লোক ভজনী স্তৱন কৰিতী । আত্মযাচেং ॥ ১ ॥
নমূং ৱৈখৰী ৱাগেশ্ৱৰী । অভ্যাংতৰীং প্ৰকাশ কৰী ।
নানা ভৰোৱৰী ৱিৱৰী । নানা ৱিদ্যা ॥ ২ ॥
নানা ভৰোৱৰী ৱিৱৰী । নানা ৱিদ্যা ॥ ২ ॥
সকল় জনাংমধেং নাম । ৰামনাম উত্তমোত্তম ।
শ্ৰম জাউনী ৱিশ্ৰাম । চংদ্ৰমৌল়ী পাৱলা ॥ ৩ ॥
শ্ৰম জাউনী ৱিশ্ৰাম । চংদ্ৰমৌল়ী পাৱলা ॥ ৩ ॥
নামাচা মহিমা থোৰ । ৰূপ কৈসেং উত্তৰোত্তৰ ।
পৰাত্পৰ পৰমেশ্ৱৰ । ত্ৰযলোক্যধৰ্তা ॥ ৪ ॥
পৰাত্পৰ পৰমেশ্ৱৰ । ত্ৰযলোক্যধৰ্তা ॥ ৪ ॥
আত্মাৰাম চহুংকডে । লোক ৱাৱডে জিকডে তিকডে ।
দেহে পডে মৃত্য ঘডে । আত্মযাৱিণ ॥ ৫ ॥
দেহে পডে মৃত্য ঘডে । আত্মযাৱিণ ॥ ৫ ॥
জীৱাত্মা শিৱাত্মা পৰমাত্মা । জগদাত্মা ৱিশ্ৱাত্মা গুপ্তাত্মা ।
আত্মা অংতৰত্মা সূক্ষ্মাত্মা । দেৱদানৱমানৱীং ॥ ৬ ॥
আত্মা অংতৰত্মা সূক্ষ্মাত্মা । দেৱদানৱমানৱীং ॥ ৬ ॥
সকল় মাৰ্গ চালতী বোলতী । অৱতাৰপংগতীচী গতী ।
আত্ম্যাকৰিতাং হোত জাতী । ব্ৰহ্মাদিক ॥ ৭ ॥
আত্ম্যাকৰিতাং হোত জাতী । ব্ৰহ্মাদিক ॥ ৭ ॥
নাদৰূপ জোতীৰূপ । সাক্ষৰূপ সত্তাৰূপ ।
চৈতন্যৰূপ সস্ৱৰূপ । দ্ৰষ্টাৰূপ জাণিজে ॥ ৮ ॥
চৈতন্যৰূপ সস্ৱৰূপ । দ্ৰষ্টাৰূপ জাণিজে ॥ ৮ ॥
নৰোত্তমু ৱিৰোত্তমু । পুৰুষোত্তমু ৰঘোত্তমু ।
সৰ্ৱোত্তমু উত্তমোত্তমু । ত্ৰযলোক্যৱাসী ॥ ৯ ॥
সৰ্ৱোত্তমু উত্তমোত্তমু । ত্ৰযলোক্যৱাসী ॥ ৯ ॥
নানা খতপট আণী চটপট । নানা লটপট আণি ঝটপট ।
আত্মা নসতাং সৰ্ৱ সপাট । চহুংকডে ॥ ১০ ॥
আত্মা নসতাং সৰ্ৱ সপাট । চহুংকডে ॥ ১০ ॥
আত্ম্যাৱিণ ৱেডেং কুডেং । অত্ম্যাৱিণ মডেং বাপুডেং ।
আত্ম্যাৱিণ থডেং ৰোকডেং । শৰীৰাচেং ॥ ১১ ॥
আত্ম্যাৱিণ থডেং ৰোকডেং । শৰীৰাচেং ॥ ১১ ॥
আত্মজ্ঞানী সমজে মনীং । পাহে জনী আত্মযালাগুনী ।
ভুৱনী অথৱা ত্ৰিভুৱনীং । অত্ম্যাৱিণেং ৱোস ॥ ১২ ॥
ভুৱনী অথৱা ত্ৰিভুৱনীং । অত্ম্যাৱিণেং ৱোস ॥ ১২ ॥
পৰম সুংদৰ আণি চতুৰ । জাণে সকল় সাৰাসাৰ ।
আত্ম্যাৱিণ অংধকাৰ । উভয লোকীং ॥ ১৩ ॥
আত্ম্যাৱিণ অংধকাৰ । উভয লোকীং ॥ ১৩ ॥
সৰ্ৱাংগীং সিধ সাৱধ । নানা ভেদ নানা ৱেধ ।
নানা খেদ আণী আনংদ । তেণেংচিকৰিতাং ॥ ১৪ ॥
নানা খেদ আণী আনংদ । তেণেংচিকৰিতাং ॥ ১৪ ॥
ৰংক অথৱা ব্ৰহ্মাদিক । যেকচি চালৱী অনেক ।
পাহাৱা নিত্যানিত্যৱিৱেক । কোণ্হিযেকেং ॥ ১৫ ॥
পাহাৱা নিত্যানিত্যৱিৱেক । কোণ্হিযেকেং ॥ ১৫ ॥
জ্যাচে ঘৰী পদ্মিণী নাৰী । আত্মা তংৱৰী আৱডী ধৰী ।
আত্মা গেলিযাং শৰীৰীং । তেজ কৈচেং ॥ ১৬ ॥
আত্মা গেলিযাং শৰীৰীং । তেজ কৈচেং ॥ ১৬ ॥
আত্মা দিসেনা না ভাসেনা । বাহ্যাকাৰেং অনুমানেনা ।
নানা মনাচ্যা কল্পনা । আত্মযাচেনী ॥ ১৭ ॥
নানা মনাচ্যা কল্পনা । আত্মযাচেনী ॥ ১৭ ॥
আত্মা শৰীৰীং ৱাস্তৱ্য কৰী । অৱঘেং ব্ৰহ্মাংড ৱিৱৰী ভৰী ।
ৱাসনা ভাৱনা পৰোপৰীং । কিতী ম্হণোনী সাংগাৱ্যা ॥ ১৮ ॥
ৱাসনা ভাৱনা পৰোপৰীং । কিতী ম্হণোনী সাংগাৱ্যা ॥ ১৮ ॥
মনাচ্যা অনংত ৱৃত্তী । অনংত কল্পনা ধৰিতী ।
অনংত প্ৰাণী সাংগো কিতী । অংতৰ ত্যাংচেং ॥ ১৯ ॥
অনংত প্ৰাণী সাংগো কিতী । অংতৰ ত্যাংচেং ॥ ১৯ ॥
অনংত ৰাজকাৰণেং ধৰণেং । কুবুধী সুবুধী ৱিৱৰণেং ।
কল়োং নেদণেং চুকাৱণেং । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ২০ ॥
কল়োং নেদণেং চুকাৱণেং । প্ৰাণীমাত্ৰাসী ॥ ২০ ॥
যেকাস যেক জপতী টপতী । যেকাস যেক খপতী লপতী ।
শত্ৰুপণাচী স্থিতী গতী । চহুংকডে ॥ ২১ ॥
শত্ৰুপণাচী স্থিতী গতী । চহুংকডে ॥ ২১ ॥
পৃথ্ৱীমধেং পৰোপৰীং । যেকাস যেক সিংতৰী ।
কিত্তেক ভক্ত পৰোপৰীং । পৰোপকাৰ কৰিতী ॥ ২২ ॥
কিত্তেক ভক্ত পৰোপৰীং । পৰোপকাৰ কৰিতী ॥ ২২ ॥
যেক আত্মা অনংত ভেদ । দেহেপৰত্ৱেং ঘেতী স্ৱাদ ।
আত্মা ঠাঈংচা অভেদ । ভেদ হি ধৰী ॥ ২৩ ॥
আত্মা ঠাঈংচা অভেদ । ভেদ হি ধৰী ॥ ২৩ ॥
পুৰুষাস স্ত্ৰী পাহিজে । স্ত্ৰীস পুৰুষ পাহিজে ।
নৱৰীস নৱৰী পাহিজে । হেং তোং ঘডেনা ॥ ২৪ ॥
নৱৰীস নৱৰী পাহিজে । হেং তোং ঘডেনা ॥ ২৪ ॥
পুৰুষাচা জীৱ স্ত্ৰীযাংচী জীৱী । ঐসী নাহীং উঠাঠেৱী ।
ৱিষযসুখাচী গোৱী । তেথেং ভেদ আহে ॥ ২৫ ॥
ৱিষযসুখাচী গোৱী । তেথেং ভেদ আহে ॥ ২৫ ॥
জ্যা প্ৰাণ্যাস জো আহাৰ । তেথেংচি হোতী তত্পৰ ।
পশূচে আহাৰীং নৰ । অনাদৰেং ৱৰ্ততী ॥ ২৬ ॥
পশূচে আহাৰীং নৰ । অনাদৰেং ৱৰ্ততী ॥ ২৬ ॥
আহাৰভেদ দেহেভেদ । গুপ্ত প্ৰগট উদংড ভেদ ।
তৈসাচি জাণাৱা আনংদ । ৱেগল়ালা ॥ ২৭ ॥
তৈসাচি জাণাৱা আনংদ । ৱেগল়ালা ॥ ২৭ ॥
সিংধু ভূগৰ্ভীংচীং নীৰেং । ত্যা নীৰামধীল শৰীৰেং ।
আৱৰ্ণোদকাচীং জল়চৰেং । অত্যংত মোঠী ॥ ২৮ ॥
আৱৰ্ণোদকাচীং জল়চৰেং । অত্যংত মোঠী ॥ ২৮ ॥
সূক্ষ্ম দৃষ্টীং আণিতাং মনা । শৰীৰাচা অংত লাগেনা ।
মা তো অংতৰাত্মা অনুমানা । কৈসা যেতো ॥ ২৯ ॥
মা তো অংতৰাত্মা অনুমানা । কৈসা যেতো ॥ ২৯ ॥
দেহ্যাত্মযোগ শোধূন পাহিলা । তেণেং কাংহীং অনুমানলা ।
স্থূল়সূক্ষ্মাচা গলবলা । গথাগোৱী ॥ ৩০ ॥
স্থূল়সূক্ষ্মাচা গলবলা । গথাগোৱী ॥ ৩০ ॥
গথাগোৱী উগৱাৱ্যাকাৰণেং । কেলীং নানা নিৰূপণেং ।
অংতৰাত্মা কৃপাল়ুপণেং । বহুতাং মুখেং বোলিলা ॥ ৩১ ॥
অংতৰাত্মা কৃপাল়ুপণেং । বহুতাং মুখেং বোলিলা ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মাৰামনিৰূপণনাম সমাস আঠৱা ॥
সমাস নৱৱা : নানা উপাসনানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
পৃথ্ৱীমধেং লোক নানা । ত্যাস নানা উপাসনা ।
ভাৱাৰ্থেং প্ৰৱৰ্তলে ভজনা । ঠাঈং ঠাঈং ॥ ১ ॥
ভাৱাৰ্থেং প্ৰৱৰ্তলে ভজনা । ঠাঈং ঠাঈং ॥ ১ ॥
অপুল্যা দেৱাস ভজতী । নানা স্তুতী স্তৱনেং কৰিতী ।
জে জে নিৰ্গুণ ম্হণিতী । উপাসনেসী ॥ ২ ॥
জে জে নিৰ্গুণ ম্হণিতী । উপাসনেসী ॥ ২ ॥
যাচা কৈসা আহে ভাৱ । মজ সাংগিজে অভিপ্ৰাৱ ।
অৰে হা স্তুতীচা স্ৱভাৱ । ঐসা আহে ॥ ৩ ॥
অৰে হা স্তুতীচা স্ৱভাৱ । ঐসা আহে ॥ ৩ ॥
নিৰ্গুণ ম্হণিজে বহুগুণ । বহুগুণী অংতৰাত্মা জাণ ।
সকল় ত্যাচে অংশ হেং প্ৰমাণ । প্ৰচিত পাহা ॥ ৪ ॥
সকল় ত্যাচে অংশ হেং প্ৰমাণ । প্ৰচিত পাহা ॥ ৪ ॥
সকল় জনাসী মানাৱেং তেং । যেকা অংতৰাত্ম্যাস পাৱতেং ।
অধিকাৰপৰত্ৱেং তেং । মান্য কীজে ॥ ৫ ॥
অধিকাৰপৰত্ৱেং তেং । মান্য কীজে ॥ ৫ ॥
শ্ৰোতা ম্হণে হা অনুমান । মুল়ীং ঘালাৱেং জীৱন ।
তেং পাৱে পানোপান । হে সধ্যা প্ৰচিতী ॥ ৬ ॥
তেং পাৱে পানোপান । হে সধ্যা প্ৰচিতী ॥ ৬ ॥
ৱক্তা ম্হণে তুল়সীৱৰী । উদক ঘালাৱেং পাত্ৰভৰী ।
পৰী ন থিৰে নিমিষভৰী । ভূমীস ভেদে ॥ ৭ ॥
পৰী ন থিৰে নিমিষভৰী । ভূমীস ভেদে ॥ ৭ ॥
থোৰা ৱৃক্ষাস কৈসেং কৰাৱেং । সেংড্যা পাত্ৰ কৈসেং ন্যাৱেং ।
যাচা অভিপ্ৰাৱ দেৱেং । মজ নিৰোপাৱা ॥ ৮ ॥
যাচা অভিপ্ৰাৱ দেৱেং । মজ নিৰোপাৱা ॥ ৮ ॥
প্ৰজন্যাচেং উদক পডতেং । তেং তোং মুল়াকডে যেতেং ।
হাত চি পাৱেনা তেথেং । কাযে কৰিতী ॥ ৯ ॥
হাত চি পাৱেনা তেথেং । কাযে কৰিতী ॥ ৯ ॥
সকল়াস মূল় সাংপডে । ঐসেং পুণ্য কৈচেং ঘডে ।
সাধুজনাচেং পৱাডে । ৱিৱেকীং মন ॥ ১০ ॥
সাধুজনাচেং পৱাডে । ৱিৱেকীং মন ॥ ১০ ॥
তথাপী ৱৃক্ষাংচেনি পডিপাডেং । জীৱন ঘালিতাং কোঠেং পডে ।
যে গোষ্টীচেং সাংকডেং । কাংহীংচ নাহীং ॥ ১১ ॥
যে গোষ্টীচেং সাংকডেং । কাংহীংচ নাহীং ॥ ১১ ॥
মাগীল আশংকেচেং নিৰ্শন । হোতাং জালেং সমাধান ।
আতাং গুণাস নিৰ্গুণ । কৈসেং ম্হণতী ॥ ১২ ॥
আতাং গুণাস নিৰ্গুণ । কৈসেং ম্হণতী ॥ ১২ ॥
চংচল়পণেং ৱিকাৰলেং । সগুণ ঐসেং বোলিলেং ।
যেৰ তেং নিৰ্গুণ উৰলেং । গুণাতীত ॥ ১৩ ॥
যেৰ তেং নিৰ্গুণ উৰলেং । গুণাতীত ॥ ১৩ ॥
ৱক্তা ম্হণে হা ৱিচাৰ । শোধূন পাহাৱেং সাৰাসাৰ ।
অংতৰীং ৰাহাতাং নিৰ্ধাৰ । নাংৱ নাহীং ॥ ১৪ ॥
অংতৰীং ৰাহাতাং নিৰ্ধাৰ । নাংৱ নাহীং ॥ ১৪ ॥
ৱিৱেকেংচি তো মুখ্য ৰাজা । আণি সেৱকাচেং নাংৱ ৰাজা ।
যাচা ৱিচাৰ সমজা । ৱেৱাদ খোটা ॥ ১৫ ॥
যাচা ৱিচাৰ সমজা । ৱেৱাদ খোটা ॥ ১৫ ॥
কল্পাংতপ্ৰল়ঈং জেং উৰলেং । তেং নিৰ্গুণ ঐসেং বোলিলেং ।
যেৰ তেং অৱঘেংচি জালেং । মাযেমধেং ॥ ১৬ ॥
যেৰ তেং অৱঘেংচি জালেং । মাযেমধেং ॥ ১৬ ॥
সেনা শাহাৰ বাজাৰ । নানা যাত্ৰা লাহানথোৰ ।
শব্দ উঠতী অপাৰ । কৈসে নিৱডাৱে ॥ ১৭ ॥
শব্দ উঠতী অপাৰ । কৈসে নিৱডাৱে ॥ ১৭ ॥
কাল়ামধেং প্ৰজ্যন্যকাল় । মধ্যৰাত্ৰীং হোতাং নিৱল় ।
নানা জীৱ বোলতী সকল় । কৈসে নিৱডাৱে ॥ ১৮ ॥
নানা জীৱ বোলতী সকল় । কৈসে নিৱডাৱে ॥ ১৮ ॥
নানা দেশ ভাষা মতেং । ভূমংডল়ীং অসংখ্যাতেং ।
বহু ঋষী বহু মতেং । কৈসীং নিৱডাৱীং ॥ ১৯ ॥
বহু ঋষী বহু মতেং । কৈসীং নিৱডাৱীং ॥ ১৯ ॥
ৱৃষ্টী হোতাং চ অংকুৰ । সৃষ্টীৱৰী নিঘতী অপাৰ ।
নানা তৰু লাহানথোৰ । কৈসে নিৱডাৱে ॥ ২০ ॥
নানা তৰু লাহানথোৰ । কৈসে নিৱডাৱে ॥ ২০ ॥
খেচৰেং ভূচৰেং জল়চৰেং । নানা প্ৰকাৰীংচীং শৰীৰেং ।
নান ৰংগ চিত্ৰৱিচিত্ৰেং । কৈসী নিৱডাৱীং ॥ ২১ ॥
নান ৰংগ চিত্ৰৱিচিত্ৰেং । কৈসী নিৱডাৱীং ॥ ২১ ॥
কৈসেং দৃশ্য আকাৰলেং । নানাপৰীং ৱিকাৰলেং ।
উদংডচি পৈসাৱলেং । কৈসেং নিৱডাৱেং ॥ ২২ ॥
উদংডচি পৈসাৱলেং । কৈসেং নিৱডাৱেং ॥ ২২ ॥
পোকল়ীমধেং গংধৰ্ৱনগৰেং । নানা ৰংগ লাহনথোৰেং ।
বহু ৱেক্তি বহু প্ৰকাৰেং । কৈসীং নিৱডাৱীং ॥ ২৩ ॥
বহু ৱেক্তি বহু প্ৰকাৰেং । কৈসীং নিৱডাৱীং ॥ ২৩ ॥
দিৱসৰজনীচে প্ৰকাৰ । চাংদিণেং আণী অংধকাৰ ।
ৱিচাৰ আণী অৱিচাৰ । কৈসা নিৱডাৱা ॥ ২৪ ॥
ৱিচাৰ আণী অৱিচাৰ । কৈসা নিৱডাৱা ॥ ২৪ ॥
ৱিসৰ আণী আঠৱণ । নেমস্ত আণী বাষ্কল়পণ ।
প্ৰচিত আণী অনুমান । যেণেং ৰিতীং ॥ ২৫ ॥
প্ৰচিত আণী অনুমান । যেণেং ৰিতীং ॥ ২৫ ॥
ন্যায আণী অন্যায । হোয আণী ন হোযে ।
ৱিৱেকেংৱিণ কাযে । উমজোং জাণে ॥ ২৬ ॥
ৱিৱেকেংৱিণ কাযে । উমজোং জাণে ॥ ২৬ ॥
কাৰ্যকৰ্তা আণী নিকামী । শূৰ আণী কুকৰ্মী ।
ধৰ্মী আণী অধৰ্মী । কল়লা পাহিজে ॥ ২৭ ॥
ধৰ্মী আণী অধৰ্মী । কল়লা পাহিজে ॥ ২৭ ॥
ধনাঢ্য আণি দিৱাল়খোৰ । সাৱ আণি তশ্কৰ ।
খৰেং খোটেং হা ৱিচাৰ । কল়লা পাহিজে ॥ ২৮ ॥
খৰেং খোটেং হা ৱিচাৰ । কল়লা পাহিজে ॥ ২৮ ॥
ৱৰিষ্ঠ আণি কনিষ্ঠ । ভ্ৰষ্ট আণী অংতৰনিষ্ঠ ।
সাৰাসাৰ ৱিচাৰ পষ্ট । কল়লা পাহিজে ॥ ২৯ ॥
সাৰাসাৰ ৱিচাৰ পষ্ট । কল়লা পাহিজে ॥ ২৯ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে নানা উপাসনানিৰূপণনাম সমাস নৱৱা ॥
সমাস দহাৱা : গুণভূতনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰামসমৰ্থ ॥
পংচভূতেং চালে জগ । পংচভূতাংচী লগবগ ।
পংচভূতেং গেলিযাং মগ । কাযে আহে ॥ ১ ॥
পংচভূতেং গেলিযাং মগ । কাযে আহে ॥ ১ ॥
শ্ৰোতা ৱক্তযাস বোলে । ভূতাংচে মহিমে ৱাঢৱিলে ।
আণি ত্ৰিগুণ কোঠেং গেলে । সাংগা স্ৱামী ॥ ২ ॥
আণি ত্ৰিগুণ কোঠেং গেলে । সাংগা স্ৱামী ॥ ২ ॥
অংতৰাত্মা পাংচৱে ভূত । ত্ৰিগুণ ত্যাচেং অংগভূত ।
সাৱধ কৰূনিযাং চিত্ত । বৰেং পাহেং ॥ ৩ ॥
সাৱধ কৰূনিযাং চিত্ত । বৰেং পাহেং ॥ ৩ ॥
ভূত ম্হণিজে জিতুকেং জালেং । ত্ৰিগুণ জাল্যাংত আলে ।
ইতুকেন মূল় খংডলেং । আশংকেচেং ॥ ৪ ॥
ইতুকেন মূল় খংডলেং । আশংকেচেং ॥ ৪ ॥
ভূতাংৱেগল়েং কাংহীং নাহীং । ভূতজাত হেং সৰ্ৱ হি ।
যেকাৱেগল়েং যেক কাংহীং । ঘডেচিনা ॥ ৫ ॥
যেকাৱেগল়েং যেক কাংহীং । ঘডেচিনা ॥ ৫ ॥
আত্ম্যাচেনী জালা পৱন । পৱনাচেন প্ৰগটে অগ্ন ।
অগ্নীপাসূন জীৱন । ঐসেং বোলতী ॥ ৬ ॥
অগ্নীপাসূন জীৱন । ঐসেং বোলতী ॥ ৬ ॥
জীৱন আৱঘেং ডবাবিলেং । তেং ৰৱিমংডল়েং আল়লেং ।
ৱন্হীৱাযোচেন জালেং । ভূমংডল় ॥ ৭ ॥
ৱন্হীৱাযোচেন জালেং । ভূমংডল় ॥ ৭ ॥
ৱন্হী ৱাযো ৰৱী নস্তাং । তৰী হোতে উদংড সীতল়তা ।
তে সীতল়তেমধেং উষ্ণতা । যেণেং ন্যাযেং ॥ ৮ ॥
তে সীতল়তেমধেং উষ্ণতা । যেণেং ন্যাযেং ॥ ৮ ॥
আৱঘেং ৱৰ্মাসী ৱৰ্ম কেলেং । তৰীচ যেৱঢেং ফাংপাৱলেং ।
দেহেমাত্ৰ তিতুকেং জালেং । ৱৰ্মাকৰিতাং ॥ ৯ ॥
দেহেমাত্ৰ তিতুকেং জালেং । ৱৰ্মাকৰিতাং ॥ ৯ ॥
আৱঘেং সীতল়চি অসতেং । তৰী প্ৰাণীমাত্ৰ মৰোনী জাতেং ।
আৱঘ্যা উষ্ণেংচি কৰপতে । সকল় কাংহীং ॥ ১০ ॥
আৱঘ্যা উষ্ণেংচি কৰপতে । সকল় কাংহীং ॥ ১০ ॥
ভূমংডল় আল়োন গোঠলেং । তেং ৰৱিকিৰ্ণেং ৱাল়োন গেলেং ।
মগ সহজ চি দেৱেং ৰচিলেং । উপাযাসী ॥ ১১ ॥
মগ সহজ চি দেৱেং ৰচিলেং । উপাযাসী ॥ ১১ ॥
ম্হণোনী কেলা প্ৰজ্যন্যকাল় । থংড জালেং ভূমংডল় ।
পুঢেংউষ্ণ কাংহীং সীতল় । সীতকাল় জাণাৱা ॥ ১২ ॥
পুঢেংউষ্ণ কাংহীং সীতল় । সীতকাল় জাণাৱা ॥ ১২ ॥
সীতকাল়েং কষ্টলে লোক । কৰ্পোন গেলেং ৱৃক্ষাদিক ।
ম্হণোন পুঢেং কৌতুক । উষ্ণকাল়াচেং ॥ ১৩ ॥
ম্হণোন পুঢেং কৌতুক । উষ্ণকাল়াচেং ॥ ১৩ ॥
ত্যাহিমধেং প্ৰাতঃকাল় । মাধ্যানকাল় সাযংকাল় ।
সীতকাল় উষ্ণকাল় । নিৰ্মাণ কেলে ॥ ১৪ ॥
সীতকাল় উষ্ণকাল় । নিৰ্মাণ কেলে ॥ ১৪ ॥
ঐসেং যেকামাগেং যেক কেলেং । ৱিলেনেং নেমস্ত লাৱিলেং ।
যেণেংকৰিতাং জগলে । প্ৰাণীমাত্ৰ ॥ ১৫ ॥
যেণেংকৰিতাং জগলে । প্ৰাণীমাত্ৰ ॥ ১৫ ॥
নানা ৰসেং ৰোগ কঠিণ । ম্হণোনী ঔষধী কেল্যা নিৰ্মাণ ।
পৰংতু সৃষ্টীচেং ৱিৱৰণ । কল়লেং পাহিজে ॥ ১৬॥
পৰংতু সৃষ্টীচেং ৱিৱৰণ । কল়লেং পাহিজে ॥ ১৬॥
দেহেমূল় ৰক্ত ৰেত । ত্যা আপাচে হোতী দাত ।
ঐসীচ ভূমংডল়ীং প্ৰচিত । নানা ৰত্নাংচী ॥ ১৭ ॥
ঐসীচ ভূমংডল়ীং প্ৰচিত । নানা ৰত্নাংচী ॥ ১৭ ॥
সকল়াংসী মূল় জীৱন বাংধা । জীৱনেং চালে সকল় ধংদা ।
জীৱনেংৱিণ হৰিগোৱিংদা । প্ৰাণী কৈচে ॥ ১৮ ॥
জীৱনেংৱিণ হৰিগোৱিংদা । প্ৰাণী কৈচে ॥ ১৮ ॥
জীৱনাচেং মুক্তাফল় । শুক্ৰাসাৰিখেং সুঢাল় ।
হিৰে মাণিকে ইংদ্ৰনীল় । তে জল়েং জালে ॥ ১৯ ॥
হিৰে মাণিকে ইংদ্ৰনীল় । তে জল়েং জালে ॥ ১৯ ॥
মহিমা কোণাচা সাংগাৱা । জালা কৰ্দমুচি আঘৱা ।
ৱেগল়ৱেগল়ু নিৱডাৱা । কোণ্যা প্ৰকাৰেং ॥ ২০ ॥
ৱেগল়ৱেগল়ু নিৱডাৱা । কোণ্যা প্ৰকাৰেং ॥ ২০ ॥
পৰংতু বোলিলেং কাংহীংযেক । মনাস কল়াৱযা ৱিৱেক ।
জনামধেং তাৰ্কিক লোক । সমজতী আঘৱেং ॥ ২১ ॥
জনামধেং তাৰ্কিক লোক । সমজতী আঘৱেং ॥ ২১ ॥
আৱঘেং সমজলেং হেং ঘডেনা । শাস্ত্ৰাংশাস্ত্ৰাংসীং পডেনা ।
অনুমানেং নিশ্চয হোযেনা । কাংহীংযেক ॥ ২২ ॥
অনুমানেং নিশ্চয হোযেনা । কাংহীংযেক ॥ ২২ ॥
অগাধ গুণ ভগৱংতাচে । শেষ ৱৰ্ণূং ন শকে ৱাচেং ।
ৱেদৱিধী তেহি কাচে । দেৱেংৱিণ ॥ ২৩ ॥
ৱেদৱিধী তেহি কাচে । দেৱেংৱিণ ॥ ২৩ ॥
আত্মাৰাম সকল়াং পাল়ী । আৱঘেং ত্ৰযলোক্য সাংভাল়ী ।
তযা যেকেংৱিণ ধুল়ী । হোযে সৰ্ৱত্ৰাংচী ॥ ২৪ ॥
তযা যেকেংৱিণ ধুল়ী । হোযে সৰ্ৱত্ৰাংচী ॥ ২৪ ॥
জেথেং আত্মাৰাম নাহীং । তেথেং উৰোং ন শকে কাংহীং ।
ত্ৰযলোকীচে প্ৰাণী সৰ্ৱ হি । প্ৰেতৰূপী ॥ ২৫ ॥
ত্ৰযলোকীচে প্ৰাণী সৰ্ৱ হি । প্ৰেতৰূপী ॥ ২৫ ॥
আত্মা নস্তাং যেতী মৰণেং । আত্ম্যাৱিণ কৈচেং জিণেং ।
বৰা ৱিৱেক সমজণেং । অংতৰ্যামীং ॥ ২৬ ॥
বৰা ৱিৱেক সমজণেং । অংতৰ্যামীং ॥ ২৬ ॥
সমজণেং জেং ৱিৱেকাচেং । তেংহি আত্ম্যাৱিণ কৈচেং ।
কোণীযেকেং জগদীশাচেং । ভজন কৰাৱেং ॥ ২৭ ॥
কোণীযেকেং জগদীশাচেং । ভজন কৰাৱেং ॥ ২৭ ॥
উপাসনা প্ৰগট জালী । তৰী হে ৱিচাৰণা কল়লী ।
যাকাৰণেং পাহিজে কেলী । ৱিচাৰণা দেৱাচী ॥ ২৮ ॥
যাকাৰণেং পাহিজে কেলী । ৱিচাৰণা দেৱাচী ॥ ২৮ ॥
উপাসনেচা মোঠা আশ্ৰযো । উপাসনেৱিণ নিৰাশ্ৰযো ।
উদংড কেলেং তৰী তো জযো । প্ৰাপ্ত নাহীং ॥ ২৯ ॥
উদংড কেলেং তৰী তো জযো । প্ৰাপ্ত নাহীং ॥ ২৯ ॥
সমৰ্থাচী নাহীং পাঠী । তযাস ভলতাচ কুটী ।
যাকাৰণেং উঠাউঠী । ভজন কৰাৱেং ॥ ৩০ ॥
যাকাৰণেং উঠাউঠী । ভজন কৰাৱেং ॥ ৩০ ॥
ভজন সাধন অভ্যাস। যেণেং পাৱিজে পৰলোকাস ।
দাস ম্হণে হা ৱিশ্ৱাস । ধৰিলা পাহিজে ॥ ৩১ ॥
দাস ম্হণে হা ৱিশ্ৱাস । ধৰিলা পাহিজে ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে গুণভূতনিৰূপণনাম সমাস দহাৱা ॥
॥ দশক সোল়াৱা সমাপ্ত ॥