సప్తతిన్వయ
సమాస పహిలా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పహిలా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస తిసరా : శారదాస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస చవథా : సద్గురుస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పాంచవా : సంతస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సహావా : శ్రోతేజనస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సాతవా : కవేశ్వరస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస ఆఠవా : సభాస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస నవవా : పరమార్థస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస దహావా : నరదేహస్తవననిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస పహిలా : వాల్మీకి స్తవననిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
ధన్య ధన్య తో వాల్మీక । ఋషీమాజీ పుణ్యశ్లోక ।
జయాచేన హా త్రిలోక్య । పావనజాలా ॥ ౧ ॥
జయాచేన హా త్రిలోక్య । పావనజాలా ॥ ౧ ॥
భవిష్య ఆణీ శతకోటీ । హేం తోం నాహీం దేఖిలేం దృష్టీం ।
ధాండోళితాం సకళ సృష్టి । శ్రుత నవ్హే ॥ ౨ ॥
ధాండోళితాం సకళ సృష్టి । శ్రుత నవ్హే ॥ ౨ ॥
భవిష్యాచేం యేక వచన । కదాచిత జాలేం ప్రమాణ ।
తరీ ఆశ్చిర్య మానితీ జన । భూమండళీచే ॥ ౩ ॥
తరీ ఆశ్చిర్య మానితీ జన । భూమండళీచే ॥ ౩ ॥
నసతాం రఘునాథావతార । నాహీం పాహిలా శాస్త్రాధార ।
రామకథేచా విస్తార । విస్తారిలా జేణేం ॥ ౪ ॥
రామకథేచా విస్తార । విస్తారిలా జేణేం ॥ ౪ ॥
ఐసా జయాచా వాగ్విళాస । ఐకోనీ సంతోషలా మహేశ ।
మగ విభాగిలేం త్రయలోక్యాస । శతకోటీ రామాయేణ ॥ ౫ ॥
మగ విభాగిలేం త్రయలోక్యాస । శతకోటీ రామాయేణ ॥ ౫ ॥
జ్యాచేం కవిత్వ శంకరేం పాహిలేం । ఇతరాం న వచే అనుమానలేం ।
రామౌపాసకాంసీ జాలేం । పరమ సమాధాన ॥ ౬ ॥
రామౌపాసకాంసీ జాలేం । పరమ సమాధాన ॥ ౬ ॥
ఋషీ హోతే థోర థోర । బహుతీం కేలా కవిత్వవిచార ।
పరీ వాల్మీకాసారిఖా కవేశ్వర । న భూతో న భవిష్యతి ॥ ౭ ॥
పరీ వాల్మీకాసారిఖా కవేశ్వర । న భూతో న భవిష్యతి ॥ ౭ ॥
పూర్వీం కేలీ దృష్ట కర్మేం । పరీ పావన జాలా రామనామేం ।
నామ జపతాం దృఢ నేమేం । పుణ్యేం సీమా సాండిలీ ॥ ౮ ॥
నామ జపతాం దృఢ నేమేం । పుణ్యేం సీమా సాండిలీ ॥ ౮ ॥
ఉఫరాటే నామ మ్హణతాం వాచేం । పర్వత ఫుటలే పాపాచే ।
ధ్వజ ఉభారలే పుణ్యాచే । బ్రహ్మాండావరుతే ॥ ౯ ॥
ధ్వజ ఉభారలే పుణ్యాచే । బ్రహ్మాండావరుతే ॥ ౯ ॥
వాల్మీకేం జేథేం తప కేలేం । తేం వన పుణ్యపావన జాలేం ।
శుష్క కాష్ఠీం అంకుర ఫుటలే । తపోబళేం జయాచ్యా ॥ ౧౦ ॥
శుష్క కాష్ఠీం అంకుర ఫుటలే । తపోబళేం జయాచ్యా ॥ ౧౦ ॥
పూర్వీ హోతా వాల్హాకోళీ । జీవఘాతకీ భూమండళీం ।
తోచి వందిజే సకళీం । విబుధీం ఆణి ఋషేశ్వరీం ॥ ౧౧ ॥
తోచి వందిజే సకళీం । విబుధీం ఆణి ఋషేశ్వరీం ॥ ౧౧ ॥
ఉపరతీ ఆణి అనుతాప । తేథేం కైంచేం ఉరేల పాప ।
దేహ్యాంతతపేం పుణ్యరూప । దుసరా జన్మ జాలా ॥ ౧౨ ॥
దేహ్యాంతతపేం పుణ్యరూప । దుసరా జన్మ జాలా ॥ ౧౨ ॥
అనుతాపేం ఆసన ఘాతలేం । దేహ్యాంచేం వారుళ జాలేం ।
తేంచి నామ పుఢేం పడిలేం । వాల్మీక ఐసేం ॥ ౧౩ ॥
తేంచి నామ పుఢేం పడిలేం । వాల్మీక ఐసేం ॥ ౧౩ ॥
వారుళాస వాల్మీక బోలిజే । మ్హణోని వాల్మీక నామ సాజే ।
జయాచ్యా తీవ్ర తపేం ఝిజే । హృదయ తాపసాచేం ॥ ౧౪ ॥
జయాచ్యా తీవ్ర తపేం ఝిజే । హృదయ తాపసాచేం ॥ ౧౪ ॥
జో తాపసాంమాజీం శ్రేష్ఠ । జో కవేశ్వరాంమధేం వరిష్ఠ ।
జయాచేం బోలణేం పష్ట । నిశ్చయాచేం ॥ ౧౫ ॥
జయాచేం బోలణేం పష్ట । నిశ్చయాచేం ॥ ౧౫ ॥
జో నిష్ఠావంతాంచేం మండణ । రఘునాథభక్తాంచేం భూషణ ।
జ్యాచీ ధారణా అసాధారణ । సాధకాం సదృఢ కరీ ॥ ౧౬ ॥
జ్యాచీ ధారణా అసాధారణ । సాధకాం సదృఢ కరీ ॥ ౧౬ ॥
ధన్య వాల్మీక ఋషేశ్వర । సమర్థాచా కవేశ్వర ।
తయాసీ మాఝా నమస్కార । సాష్టాంగభావేం ॥ ౧౭ ॥
తయాసీ మాఝా నమస్కార । సాష్టాంగభావేం ॥ ౧౭ ॥
వాల్మీక ఋషీ బోలిలా నసతా । తరీ ఆమ్హాంసీ కైంచీ రామకథా ।
మ్హణోనియాం సమర్థా । కాయ మ్హణోనీ వర్ణావేం ॥ ౧౮ ॥
మ్హణోనియాం సమర్థా । కాయ మ్హణోనీ వర్ణావేం ॥ ౧౮ ॥
రఘునథకీర్తి ప్రగట కేలీ । తేణేం తయచీ మహిమా వాఢలీ ।
భక్త మండళీ సుఖీ జాలీ । శ్రవణమాత్రేం ॥ ౧౯ ॥
భక్త మండళీ సుఖీ జాలీ । శ్రవణమాత్రేం ॥ ౧౯ ॥
ఆపులా కాళ సార్థక కేలా । రఘునాథకీర్తిమధేం బుడాలా ।
భూమండళీం ఉధరిలా । బహుత లోక ॥ ౨౦ ॥
భూమండళీం ఉధరిలా । బహుత లోక ॥ ౨౦ ॥
రఘునాథ భక్త థోర థోర । మహిమా జయాంచా అపార ।
త్యా సమస్తాంచా కింకర । రామదాస మ్హణే ॥ ౨౧ ॥
త్యా సమస్తాంచా కింకర । రామదాస మ్హణే ॥ ౨౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే వాల్మీకస్తవననిరూపణనామ సమాస పహిలా ॥
సమాస దుసరా : సూర్యస్తవననిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
ధన్య ధన్య హా సూర్యవౌంశ । సకళ వౌంశామధేం విశేష ।
మార్తండమండళాచా ప్రకాశ । ఫాంకలా భూమండళీం ॥ ౧ ॥
మార్తండమండళాచా ప్రకాశ । ఫాంకలా భూమండళీం ॥ ౧ ॥
సోమాఆంగీం ఆహే లాంఛన । పక్షా యేకా హోయ క్షీణ ।
రవికిర్ణ ఫాంకతా ఆపణ । కళాహీన హోయే ॥ ౨ ॥
రవికిర్ణ ఫాంకతా ఆపణ । కళాహీన హోయే ॥ ౨ ॥
యాకారణేం సూర్యాపుఢేం । దుసరీ సామ్యతా న ఘడే ।
జయాచ్యా ప్రకాశేం ఉజేడే । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౩ ॥
జయాచ్యా ప్రకాశేం ఉజేడే । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౩ ॥
నానా ధర్మ నానా కర్మేం । ఉత్తమేం మధ్యమేం అధమేం ।
సుగమేం దుర్గమేం నిత్య నేమేం । సృష్టీమధేం చాలతీ ॥ ౪ ॥
సుగమేం దుర్గమేం నిత్య నేమేం । సృష్టీమధేం చాలతీ ॥ ౪ ॥
వేదశాస్త్రేం ఆణీ పురాణేం । మంత్ర యంత్ర నానా సాధనేం ।
సంధ్యా స్నాన పూజావిధానేం । సూర్యేంవిణ బాపుడీం ॥ ౫ ॥
సంధ్యా స్నాన పూజావిధానేం । సూర్యేంవిణ బాపుడీం ॥ ౫ ॥
నానా యోగ నా మతేం । పాహోం జాతాం అసంఖ్యాతేం ।
జాతీ ఆపులాల్యా పంథేం । సూర్యౌదయ జాలియాం ॥ ౬ ॥
జాతీ ఆపులాల్యా పంథేం । సూర్యౌదయ జాలియాం ॥ ౬ ॥
ప్రపంచిక అథవా పరమార్థిక । కార్య కరణేం కోణీయేక ।
దివసేంవిణ నిరార్థక । సార్థక నవ్హే ॥ ౭ ॥
దివసేంవిణ నిరార్థక । సార్థక నవ్హే ॥ ౭ ॥
సూర్యాచేం అధిష్ఠాన డోళే । డోళే నసతాం సర్వ ఆంధళే ।
యాకారణేం కాంహీంచ న చలే । సూర్యేంవిణ ॥ ౮ ॥
యాకారణేం కాంహీంచ న చలే । సూర్యేంవిణ ॥ ౮ ॥
మ్హణాల అంధ కవిత్వేం కరితీ । తరీ హేహి సుర్యాచీచ గతీ ।
థండ జాలియాం ఆపులీ మతీ । మగ మతిప్రకాశ కైంచా ॥ ౯ ॥
థండ జాలియాం ఆపులీ మతీ । మగ మతిప్రకాశ కైంచా ॥ ౯ ॥
ఉష్ణ ప్రకాశ తో సూర్యాచా । శీత ప్రకాశ తో చంద్రాచా ।
ఉష్ణత్వ నస్తాం దేహ్యాచా । ఘాత హోయే ॥ ౧౦ ॥
ఉష్ణత్వ నస్తాం దేహ్యాచా । ఘాత హోయే ॥ ౧౦ ॥
యాకారణేం సూర్యేంవిణ । సహసా న చలే కారణ ।
శ్రోతే తుమ్హీ విచక్షణ । శోధూన పాహా ॥ ౧౧ ॥
శ్రోతే తుమ్హీ విచక్షణ । శోధూన పాహా ॥ ౧౧ ॥
హరిహరాంచ్యా అవతరమూర్తీ । శివశక్తీచ్యా అనంత వేక్తీ ।
యాపూర్వీం హోతా గభస్తీ । ఆతాం హి ఆహే ॥ ౧౨ ॥
యాపూర్వీం హోతా గభస్తీ । ఆతాం హి ఆహే ॥ ౧౨ ॥
జితుకే సంసారాసి ఆలే । తితుకే సూర్యాఖాలేం వర్తలే ।
అంతీ దేహే త్యాగూన గేలే । ప్రభాకరాదేఖతాం ॥ ౧౩ ॥
అంతీ దేహే త్యాగూన గేలే । ప్రభాకరాదేఖతాం ॥ ౧౩ ॥
చంద్ర ఐలీకడే జాలా । క్షీరసాగరీం మధూన కాఢిలా ।
చౌదా రత్నాంమధేం ఆలా । బంధు లక్షుమీచా ॥ ౧౪ ॥
చౌదా రత్నాంమధేం ఆలా । బంధు లక్షుమీచా ॥ ౧౪ ॥
విశ్వచక్షు హా భాస్కర । ఐసేం జాణతీ లాహానథోర ।
యాకారణేం దివాకర । శ్రేష్ఠాంహూన శ్రేష్ఠ ॥ ౧౫ ॥
యాకారణేం దివాకర । శ్రేష్ఠాంహూన శ్రేష్ఠ ॥ ౧౫ ॥
అపార నభమార్గ క్రమణేం । ఐసేంచి ప్రత్యహీం యేణేం జాణేం ।
యా లోకోపకారాకారణేం । ఆజ్ఞా సమర్థాచీ ॥ ౧౬ ॥
యా లోకోపకారాకారణేం । ఆజ్ఞా సమర్థాచీ ॥ ౧౬ ॥
దివస నస్తాం అంధకార । సర్వాంసీ నకళే సారాసార ।
దివసేంవిణ తశ్కర । కాం దివాభీత పక్షీ ॥ ౧౭ ॥
దివసేంవిణ తశ్కర । కాం దివాభీత పక్షీ ॥ ౧౭ ॥
సూర్యాపుఢేం ఆణిక దుసరేం । కోణ ఆణావేం సామోరేం ।
తేజోరాసీ నిర్ధారేం । ఉపమేరహిత ॥ ౧౮ ॥
తేజోరాసీ నిర్ధారేం । ఉపమేరహిత ॥ ౧౮ ॥
ఐసా హా సవితా సకళాంచా । పూర్వజ హోయ రఘునాథాచా ।
అగాధ మహిమా మానవీ వాచా । కాయే మ్హణోని వర్ణావీ ॥ ౧౯ ॥
అగాధ మహిమా మానవీ వాచా । కాయే మ్హణోని వర్ణావీ ॥ ౧౯ ॥
రఘునాథవౌంశ పూర్వాపర । యేకాహూని యేక థోర ।
మజ మతిమందాస హా విచార । కాయే కళే ॥ ౨౦ ॥
మజ మతిమందాస హా విచార । కాయే కళే ॥ ౨౦ ॥
రఘునాథాచా సముదావ । తేథేం గుంతలా అంతర్భావ ।
మ్హణోనీ వర్ణితాం మహత్వ । వాగ్దుర్బళ మీ ॥ ౨౧ ॥
మ్హణోనీ వర్ణితాం మహత్వ । వాగ్దుర్బళ మీ ॥ ౨౧ ॥
సకళ దోషాచా పరిహార । కరితాం సూర్యాస నమస్కార ।
స్ఫూర్తి వాఢే నిరంతర । సూర్యదర్శన ఘేతాం ॥ ౨౨ ॥
స్ఫూర్తి వాఢే నిరంతర । సూర్యదర్శన ఘేతాం ॥ ౨౨ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సూర్యస్తవననిరూపణనామ సమాస దుసరా ॥
సమాస తిసరా : పృథ్వీస్తవననిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
ధన్య ధన్య హే వసుమతీ । ఇచా మహిమా సాంగోం కితీ ।
ప్రాణీమాత్ర తితుకే రాహాతీ । తిచ్యా ఆధారేం ॥ ౧ ॥
ప్రాణీమాత్ర తితుకే రాహాతీ । తిచ్యా ఆధారేం ॥ ౧ ॥
అంతరిక్ష రాహాతీ జీవ । తోహి పృథ్వీచా స్వభావ ।
దేహే జడ నస్తాం జీవ । కైసే తగతీ ॥ ౨ ॥
దేహే జడ నస్తాం జీవ । కైసే తగతీ ॥ ౨ ॥
జాళితీ పోళితీ కుదళితీ । నాంగరితీ ఉకరితీ ఖాణతీ ।
మళ మూత్ర తిజవరీ కరితీ । ఆణీ వమన ॥ ౩ ॥
మళ మూత్ర తిజవరీ కరితీ । ఆణీ వమన ॥ ౩ ॥
నాసకేం కుజకేం జర్జర । పృథ్వీవిణ కైంచీ థార ।
దేహ్యాంతకాళీం శరీర । తిజవరీ పడే ॥ ౪ ॥
దేహ్యాంతకాళీం శరీర । తిజవరీ పడే ॥ ౪ ॥
బరేం వాఈట సకళ కాంహీం । పృథ్వీవిణ థార నాహీం ।
నానా ధాతు ద్రవ్య తేం హి । భూమీచే పోటీం ॥ ౫ ॥
నానా ధాతు ద్రవ్య తేం హి । భూమీచే పోటీం ॥ ౫ ॥
యేకాస యేక సంవ్హారితీ । ప్రాణీ భూమీవరీ అసతీ ।
భూమీ సాండూన జాతీ । కోణీకడే ॥ ౬ ॥
భూమీ సాండూన జాతీ । కోణీకడే ॥ ౬ ॥
గడ కోఠ పురేం పట్టణేం । నానా దేశ కళతీ అటణేం ।
దేవ దానవ మానవ రాహాణేం । పృథ్వీవరీ ॥ ౭ ॥
దేవ దానవ మానవ రాహాణేం । పృథ్వీవరీ ॥ ౭ ॥
నానా రత్నేం హిరే పరీస । నానా ధాతు ద్రవ్యాంశ ।
గుప్త ప్రగట కరావ్యాస । పృథ్వీవిణ నాహీం ॥ ౮ ॥
గుప్త ప్రగట కరావ్యాస । పృథ్వీవిణ నాహీం ॥ ౮ ॥
మేరుమాందార హిమాచళ । నానా అష్టకుళాచళ ।
నానా పక్షీ మఛ వ్యాళ । భూమండళీం ॥ ౯ ॥
నానా పక్షీ మఛ వ్యాళ । భూమండళీం ॥ ౯ ॥
నానా సముద్రాపైలీకడే । భోంవతేం ఆవర్ణోదకా కడేం ।
అసంభావ్య తుటలే కడే । భూమండళాచే ॥ ౧౦ ॥
అసంభావ్య తుటలే కడే । భూమండళాచే ॥ ౧౦ ॥
త్యామధేం గుప్త వివరేం । లాహానథోరేం అపారేం ।
తేథేం నిబిడ అంధకారేం । వస్తీ కీజే ॥ ౧౧ ॥
తేథేం నిబిడ అంధకారేం । వస్తీ కీజే ॥ ౧౧ ॥
ఆవర్ణోదక తేం అపార । త్యాచా కోణ జాణే పార ।
ఉదండ దాటలే జళచర । అసంభావ్య మోఠే ॥ ౧౨ ॥
ఉదండ దాటలే జళచర । అసంభావ్య మోఠే ॥ ౧౨ ॥
త్యా జీవనాస ఆధార పవన । నిబిడ దాట ఆణీ ఘన ।
ఫుటోం శకేనా జీవన । కోణేకడే ॥ ౧౩ ॥
ఫుటోం శకేనా జీవన । కోణేకడే ॥ ౧౩ ॥
త్యా ప్రభంజనాసీ ఆధార । కఠిణపణేం అహంకార ।
ఐసా త్యా భూగోళాచా పార । కోణ జాణే ॥ ౧౪॥
ఐసా త్యా భూగోళాచా పార । కోణ జాణే ॥ ౧౪॥
నానా పదార్థాంచ్యా ఖాణీ । ధాతురత్నాంచ్యా దాటణీ ।
కల్పతరు చింతామణీ । అమృతకుండేం ॥ ౧౫ ॥
కల్పతరు చింతామణీ । అమృతకుండేం ॥ ౧౫ ॥
నానా దీపేం నానా ఖండేం । వసతీ ఉద్వసేం ఉదండేం ।
తేథేం నానా జీవనాచీం బండేం । వేగళాలీం ॥ ౧౬ ॥
తేథేం నానా జీవనాచీం బండేం । వేగళాలీం ॥ ౧౬ ॥
మేరుభోంవతే కడే కాపలే । అసంభావ్య కడోసేం పడిలేం ।
నిబిడ తరు లాగలే । నానా జినసీ ॥ ౧౭ ॥
నిబిడ తరు లాగలే । నానా జినసీ ॥ ౧౭ ॥
త్యాసన్నిధ లోకాలోక । జేథేం సూర్యాచేం ఫిరే చాక ।
చంద్రాది ద్రోణాద్రి మైనాక । మాహాం గిరీ ॥ ౧౮ ॥
చంద్రాది ద్రోణాద్రి మైనాక । మాహాం గిరీ ॥ ౧౮ ॥
నానా దేశీం పాషాణభేద । నానా జినసీ మృత్తికాభేద ।
నానా విభూతి ఛంద బంద । నానా ఖాణీ ॥ ౧౯ ॥
నానా విభూతి ఛంద బంద । నానా ఖాణీ ॥ ౧౯ ॥
బహురత్న హే వసుందరా । ఐసా పదార్థ కైచా దుసరా ।
అఫట పడిలేం సైరావైరా । జికడే తికడే ॥ ౨౦ ॥
అఫట పడిలేం సైరావైరా । జికడే తికడే ॥ ౨౦ ॥
అవఘీ పృథ్వీ ఫిరోన పాహే । ఐసా ప్రాణీ కోణ ఆహే ।
దుజీ తుళణా న సాహే । ధరణీవిషీం ॥౨౧ ॥
దుజీ తుళణా న సాహే । ధరణీవిషీం ॥౨౧ ॥
నానా వల్లీ నానా పికేం । దేసోదేసీ అనేకేం ।
పాహోం జాతాం సారిఖ్యా సారిఖేం । యేక హి నాహీం ॥ ౨౨ ॥
పాహోం జాతాం సారిఖ్యా సారిఖేం । యేక హి నాహీం ॥ ౨౨ ॥
స్వర్గ మృత్యు ఆణిపాతాళేం । అపూర్వ రచిలీం తీన తాళేం।
పాతాళలోకీం మాహాం వ్యాళేం । వస్తీ కీజే ॥ ౨౩ ॥
పాతాళలోకీం మాహాం వ్యాళేం । వస్తీ కీజే ॥ ౨౩ ॥
నాన వల్లీ బీజాంచీ ఖాణీ । తే హే విశాళ ధరణీ ।
అభినవ కర్త్యాచీ కరణీ । హోఊన గేలీ ॥ ౨౪ ॥
అభినవ కర్త్యాచీ కరణీ । హోఊన గేలీ ॥ ౨౪ ॥
గడ కోఠ నానా నగరేం । పురేం పట్టణేం మనోహరేం ।
సకళాం ఠాఈం జగదేశ్వరేం । వస్తీ కీజే ॥ ౨౫ ॥
సకళాం ఠాఈం జగదేశ్వరేం । వస్తీ కీజే ॥ ౨౫ ॥
మాహాం బళీ హోఊన గేలే । పృథ్వీవరీ చౌతాళలే ।
సామర్థ్యేం నిరాళే రాహిలే । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౨౬ ॥
సామర్థ్యేం నిరాళే రాహిలే । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౨౬ ॥
అసంభావ్య హే జగతీ। జీవ కితీయేక జాతీ ।
నానా అవతారపంగతీ । భూమండళావరీ ॥ ౨౭ ॥
నానా అవతారపంగతీ । భూమండళావరీ ॥ ౨౭ ॥
సధ్యాం రోకడే ప్రమాణ । కాంహీం కరావా నలగే అనుమాన ।
నానా ప్రకారీచేం జీవన । పృథ్వీచేని ఆధారేం ॥ ౨౮ ॥
నానా ప్రకారీచేం జీవన । పృథ్వీచేని ఆధారేం ॥ ౨౮ ॥
కిత్తేక భూమీ మాఝీ మ్హణతీ । సేవటీం ఆపణచి మరోన జాతీ ।
కిత్తేక కాళ హోతాం జగతీ । జైసీ తైసీ ॥ ౨౯ ॥
కిత్తేక కాళ హోతాం జగతీ । జైసీ తైసీ ॥ ౨౯ ॥
ఐసా పృథ్వీచా మహిమా । దుసరీ కాయే ద్యావీ ఉపమా ।
బ్రహ్మాదికాపాసునీ ఆమ్హాం । ఆశ్రయోచి ఆహే ॥ ౩౦ ॥
బ్రహ్మాదికాపాసునీ ఆమ్హాం । ఆశ్రయోచి ఆహే ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే పృథ్వీస్తవననిరూపణనామ సమాస తిసరా ॥
సమాస చౌథా : ఆపనిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
ఆతాం సకళాంచే జ్నమస్థాన । సకళ జీవాంచే జీవన ।
జయాస ఆపోనారాయేణ । ఐసేం బోలిజే ॥ ౧ ॥
జయాస ఆపోనారాయేణ । ఐసేం బోలిజే ॥ ౧ ॥
పృథ్వీస ఆధార ఆవర్ణోదక । సప్తసింధూచేం సింధోదక ।
నానా మేఘీచేం మేఘోదక । భూమండళీం చాలిలేం ॥ ౨ ॥
నానా మేఘీచేం మేఘోదక । భూమండళీం చాలిలేం ॥ ౨ ॥
నానా నద్యా నానా దేసీం । వాహాత మిళాల్యా సాగరాసీ ।
లాహానథోర పుణ్యరాసీ । అగాధ మహిమే ॥ ౩ ॥
లాహానథోర పుణ్యరాసీ । అగాధ మహిమే ॥ ౩ ॥
నద్యా పర్వతీంహూన కోంసళల్యా । నానా సాంకడీమధేం రిచవిల్యా ।
ధబాబాం ఖళాళాం చాలిల్యా । అసంభావ్య ॥ ౪ ॥
ధబాబాం ఖళాళాం చాలిల్యా । అసంభావ్య ॥ ౪ ॥
కూప బావీ సరోవరేం । ఉదండ తళీం థోరథోరేం ।
నిర్మళేం ఉచంబళతీ నీరేం । నానా దేసీం ॥ ౫ ॥
నిర్మళేం ఉచంబళతీ నీరేం । నానా దేసీం ॥ ౫ ॥
గాయేముఖేం పాట జాతీ । నానా కాలవే వాహతీ ।
నానా ఝర్యా ఝిరపతీ । ఝరతీ నీరేం ॥ ౬ ॥
నానా ఝర్యా ఝిరపతీ । ఝరతీ నీరేం ॥ ౬ ॥
డురేం విహీరేం పాఝర । పర్వత ఫుటోన వాహే నీర ।
ఐసే ఉదకాచే ప్రకర । భూమండళీం ॥ ౭ ॥
ఐసే ఉదకాచే ప్రకర । భూమండళీం ॥ ౭ ॥
జితుకే గిరీ తితుక్యా ధారా । కోంసళతీ భయంకరా ।
పాభళ వాహాళా అపారా । ఉకళ్యా సాండితీ ॥ ౮ ॥
పాభళ వాహాళా అపారా । ఉకళ్యా సాండితీ ॥ ౮ ॥
భూమండళీచేం జళ ఆఘవేం। కితీ మ్హణోనీ సాంగావేం ।
నానా కారంజీం ఆణావేం । బాంధోనీ పాణీ ॥ ౯ ॥
నానా కారంజీం ఆణావేం । బాంధోనీ పాణీ ॥ ౯ ॥
డోహో డవంకే ఖబాడీం టాంకీం । నానా గిరికందరీం అనేకీం ।
నానా జళేం నానా లోకీం । వేగళాలీం ॥ ౧౦ ॥
నానా జళేం నానా లోకీం । వేగళాలీం ॥ ౧౦ ॥
తీర్థేం యేకాహూన యేక । మాహాం పవిత్ర పుణ్యదాయక ।
అగాధ మహిమా శాస్త్రకారక । బోలోని గేలే ॥ ౧౧ ॥
అగాధ మహిమా శాస్త్రకారక । బోలోని గేలే ॥ ౧౧ ॥
నానా తీర్థాంచీ పుణ్యోదకేం । నానా స్థళోస్థళీం సీతళోదకేం ।
తైసీంచ నానా ఉష్ణోదకేం । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧౨ ॥
తైసీంచ నానా ఉష్ణోదకేం । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧౨ ॥
నానా వల్లీమధేం జీవన । నానా ఫళీం ఫులీం జీవన ।
నానా కందీం ముళీం జీవన । గుణకారకేం ॥ ౧౩ ॥
నానా కందీం ముళీం జీవన । గుణకారకేం ॥ ౧౩ ॥
క్షీరోదకేం సింధోదకేం । విషోదకేం పీయూషోదకేం ।
నానా స్థళాంతరీం ఉదకేం । నానా గుణాచీం ॥ ౧౪ ॥
నానా స్థళాంతరీం ఉదకేం । నానా గుణాచీం ॥ ౧౪ ॥
నానా యుక్షదండాచే రస । నానా ఫళాంచే నానా రస ।
నానా ప్రకారీచే గోరస। మద పారా గుళత్ర ॥ ౧౫ ॥
నానా ప్రకారీచే గోరస। మద పారా గుళత్ర ॥ ౧౫ ॥
నానా ముక్తఫళాంచేం పాణీ । నానా రత్నీ తళపేం పాణీ ।
నానా శస్త్రామధేం పాణీ । నానా గుణాచేం ॥ ౧౬ ॥
నానా శస్త్రామధేం పాణీ । నానా గుణాచేం ॥ ౧౬ ॥
శుక్లీత శ్రోణీత లాళ మూత్ర స్వేద । నానా ఉదకాచే నానా భేద ।
వివరోన పాహాతాం విశద । హోత జాతేం ॥ ౧౭ ॥
వివరోన పాహాతాం విశద । హోత జాతేం ॥ ౧౭ ॥
ఉదకాచే దేహ కేవళ । ఉదకాచేంచి భూమండళ ।
చంద్రమండళ సూర్యమండళ । ఉదకాకరితాం ॥ ౧౮ ॥
చంద్రమండళ సూర్యమండళ । ఉదకాకరితాం ॥ ౧౮ ॥
క్షారసింధు క్షీరసింధు । సురాసింధు ఆజ్యసింధు ।
దధిసింధు యుక్షరససింధు । శుద్ధ సింధు ఉదకాచా ॥ ౧౯ ॥
దధిసింధు యుక్షరససింధు । శుద్ధ సింధు ఉదకాచా ॥ ౧౯ ॥
ఐసేం ఉదక విస్తారలేం । ముళాపాసూన సేవటా ఆలేం ।
మధేహి ఠాఈం ఠాఈం ఉమటలేం । ఠాఈం ఠాఈం గుప్త ॥ ౨౦ ॥
మధేహి ఠాఈం ఠాఈం ఉమటలేం । ఠాఈం ఠాఈం గుప్త ॥ ౨౦ ॥
జే జే బీజీం మిశ్రీత జాలేం । తో తో స్వాద ఘేఊన ఉఠిలేం ।
ఉసామధేం గోడీస ఆలేం । పరమ సుందర ॥ ౨౧ ॥
ఉసామధేం గోడీస ఆలేం । పరమ సుందర ॥ ౨౧ ॥
ఉదకాచేం బాంధా హేం శరీర । ఉదక చి పాహిజే తదనంతర ।
ఉదకచి ఉత్పత్తివిస్తార । కితీ మ్హణోనీ సాంగావా ॥ ౨౨ ॥
ఉదకచి ఉత్పత్తివిస్తార । కితీ మ్హణోనీ సాంగావా ॥ ౨౨ ॥
ఉదక తారక ఉదక మారక । ఉదక నానా సౌఖ్యదాయేక ।
పాహాతం ఉదకాచా వివేక । అలోలిక ఆహే ॥ ౨౩ ॥
పాహాతం ఉదకాచా వివేక । అలోలిక ఆహే ॥ ౨౩ ॥
భూమండళీం ధాంవే నీర । నానా ధ్వనీ త్యా సుందర ।
ధబాబాం ధబాబాం థోర । రిచవతీ ధారా ॥ ౨౪ ॥
ధబాబాం ధబాబాం థోర । రిచవతీ ధారా ॥ ౨౪ ॥
ఠాఈం ఠాఈం డోహో తుంబతీ । విశాళ తళీం డబాబితీ ।
చబాబితీ థబాబితీ । కాలవే పాట ॥ ౨౫ ॥
చబాబితీ థబాబితీ । కాలవే పాట ॥ ౨౫ ॥
యేకీ పాలథ్యా గంగా వాహాతీ । ఉదకేం సన్నిధచి అసతీ ।
ఖళాళాం ఝరే వాహాతీ । భూమీచే పోటీం ॥ ౨౬ ॥
ఖళాళాం ఝరే వాహాతీ । భూమీచే పోటీం ॥ ౨౬ ॥
భూగర్భీం డోహో భరలేం । కోణ్హీ దేఖిలే నా ఐకిలే ।
ఠాఈం ఠాఈం ఝోవీరే జాలే । విదుల్యతాంచే ॥ ౨౭ ॥
ఠాఈం ఠాఈం ఝోవీరే జాలే । విదుల్యతాంచే ॥ ౨౭ ॥
పృథ్వీతళీం పాణీ భరలేం । పృథ్వీమధేం పాణీ ఖేళే ।
పృథ్వీ ప్రగ్టలేం । ఉదండ పాణీ ॥ ౨౮ ॥
పృథ్వీ ప్రగ్టలేం । ఉదండ పాణీ ॥ ౨౮ ॥
స్వర్గమృత్యపాతాళీం । యేక నదీ తీన తాళీం ।
మేఘోదక అంతరాళీం । వృష్టీ కరీ ॥ ౨౯ ॥
మేఘోదక అంతరాళీం । వృష్టీ కరీ ॥ ౨౯ ॥
పృథ్వీచేం మూళ జీవన । జీవనాచేం మూళ దహన ।
దహనాచేం మూళ పవన । థోరాహూన థోర ॥ ౩౦ ॥
దహనాచేం మూళ పవన । థోరాహూన థోర ॥ ౩౦ ॥
త్యాహూన థోర పరమేశ్వర । మహద్భూతాంచా విచార ।
త్యాహూన థోర పరాత్పర । పరబ్రహ్మ జాణావేం ॥ ౩౧ ॥
త్యాహూన థోర పరాత్పర । పరబ్రహ్మ జాణావేం ॥ ౩౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆపనిరూపణనామ సమాస చౌథా ॥
సమాస పాంచవా : అగ్నినిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
ధన్య ధన్య హా వైశ్వానరు । హోయే రఘునాథాచా శ్వశురు ।
విశ్వవ్యాపక విశ్వంభరు । పితా జానకీచా ॥ ౧ ॥
విశ్వవ్యాపక విశ్వంభరు । పితా జానకీచా ॥ ౧ ॥
జ్యాచ్యా ముఖేం భగవంత భోక్తా । జో ఋషీచా ఫళదాతా ।
తమహిమరోగహర్తా । భర్తా విశ్వజనాచా ॥ ౨ ॥
తమహిమరోగహర్తా । భర్తా విశ్వజనాచా ॥ ౨ ॥
నానా వర్ణ నానా భేద । జీవమాత్రాస అభేద ।
అభేద ఆణీ పరమ శుధ । బ్రమ్హాదికాసీ ॥ ౩ ॥
అభేద ఆణీ పరమ శుధ । బ్రమ్హాదికాసీ ॥ ౩ ॥
అగ్నీకరితాం సృష్టీ చాలే । అగ్నీకరితాం లోక ధాలే ।
అగ్నీకరితాం సకళ జ్యాలే । లాహానథోర ॥ ౪ ॥
అగ్నీకరితాం సకళ జ్యాలే । లాహానథోర ॥ ౪ ॥
అగ్నీనేం ఆళలేం భూమండళ । లోకాంస రాహవ్యా జాలేం స్థళ ।
దీప దీపికా నానా జ్వాళ । జేథేం తేథేం ॥ ౫ ॥
దీప దీపికా నానా జ్వాళ । జేథేం తేథేం ॥ ౫ ॥
పోటామధేం జఠరాగ్నీ । తేణేం క్షుధా లాగే జనీం ।
అగ్నీకరితాం భోజనీం । రుచీ యేతే ॥ ౬ ॥
అగ్నీకరితాం భోజనీం । రుచీ యేతే ॥ ౬ ॥
అగ్నీ సర్వాంగీం వ్యాపక । ఉష్ణేం రాహే కూణీ యేక ।
ఉష్ణ నస్తాం సకళ లోక । మరోన జాతీ ॥ ౭ ॥
ఉష్ణ నస్తాం సకళ లోక । మరోన జాతీ ॥ ౭ ॥
ఆధీం అగ్నీ మంద హోతో । పుఢేం ప్రాణీ తో నాసతో ।
ఐసా హా అనుభవ యేతో । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౮ ॥
ఐసా హా అనుభవ యేతో । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౮ ॥
అసతాం అగ్నీచేం బళ । శత్రు జింకే తాత్కాళ ।
అగ్నీ ఆహే తావత్కాళ । జిణేం ఆహే ॥ ౯ ॥
అగ్నీ ఆహే తావత్కాళ । జిణేం ఆహే ॥ ౯ ॥
నానా రస నిర్మాణ జాలే । అగ్నీకరితాం నిపజలే ।
మాహాంరోగీ ఆరోగ్య జాలే । నిమిషమాత్రేం ॥ ౧౦ ॥
మాహాంరోగీ ఆరోగ్య జాలే । నిమిషమాత్రేం ॥ ౧౦ ॥
సూర్య సకళాంహూన విశేష । సూర్యాఉపరీ అగ్నీప్రవేశ ।
రాత్రభాగీం లోక అగ్నీస । సాహేం కరితీ ॥ ౧౧ ॥
రాత్రభాగీం లోక అగ్నీస । సాహేం కరితీ ॥ ౧౧ ॥
అంత్యజగృహీంచా అగ్నీ ఆణిలా । త్యాస దోష నాహీం బోలిలా ।
సకళాం గృహీం పవిత్ర జాలా । వైశ్వానరు ॥ ౧౨ ॥
సకళాం గృహీం పవిత్ర జాలా । వైశ్వానరు ॥ ౧౨ ॥
అగ్నీహోత్ర నానా యాగ । అగ్నీకరితాం హోతీ సాంగ ।
అగ్నీ త్రుప్త హోతాం మగ । సుప్రసన్న హోతో ॥ ౧౩ ॥
అగ్నీ త్రుప్త హోతాం మగ । సుప్రసన్న హోతో ॥ ౧౩ ॥
దేవ దానవ మానవ । అగ్నీకరితాం చాలే సర్వ ।
సకళ జనాసీ ఉపావ । అగ్నీ ఆహే ॥ ౧౪ ॥
సకళ జనాసీ ఉపావ । అగ్నీ ఆహే ॥ ౧౪ ॥
లగ్నేం కరితీ థోర థోర । నానా దారూచా ప్రకార ।
భూమండళీం యాత్రా థోర । దారూనేం శోభతీ ॥ ౧౫ ॥
భూమండళీం యాత్రా థోర । దారూనేం శోభతీ ॥ ౧౫ ॥
నానా లోక రోగీ హోతీ । ఉష్ణ ఔశధేం సేవితీ ।
తేణే లోక ఆరోగ్య హోతీ । వన్హీకరితాం ॥ ౧౬ ॥
తేణే లోక ఆరోగ్య హోతీ । వన్హీకరితాం ॥ ౧౬ ॥
బ్రహ్మణాస తనుమను । సూర్యదేవ హుతాశను ।
యేతద్విషఈం అనుమాను । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౧౭ ॥
యేతద్విషఈం అనుమాను । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౧౭ ॥
లోకామధ్యేం జఠరానళు । సాగరీం ఆహే వడవనాళు ।
భూగోళాబాహేర ఆవర్ణానళు । శివనేత్రీం విదుల్యతా ॥ ౧౮ ॥
భూగోళాబాహేర ఆవర్ణానళు । శివనేత్రీం విదుల్యతా ॥ ౧౮ ॥
కుపీపాసూన అగ్నీ హోతో । ఉంచదర్పణీం అగ్నీ నిఘతో ।
కాష్ఠమంథనీ ప్రగటతో । చకమకేనేం ॥ ౧౯ ॥
కాష్ఠమంథనీ ప్రగటతో । చకమకేనేం ॥ ౧౯ ॥
అగ్నీ సకళాం ఠాఈం ఆహే । కఠీణ ఘిసణీం ప్రగట హోయే ।
ఆగ్యాసర్పేం దగ్ధ హోయే । గిరికందరేం ॥ ౨౦ ॥
ఆగ్యాసర్పేం దగ్ధ హోయే । గిరికందరేం ॥ ౨౦ ॥
అగ్నీకరితాం నానా ఉపాయే । అగ్నీకరితాం నానా అపాయ ।
వివేకేంవిణ సకల హోయే । నిరార్థక ॥ ౨౧ ॥
వివేకేంవిణ సకల హోయే । నిరార్థక ॥ ౨౧ ॥
భూమండళీం లాహానథోర । సకళాంస వన్హీచా ఆధార ।
అగ్నిముఖేం పరమేశ్వర । సంతుష్ట హోయే ॥ ౨౨ ॥
అగ్నిముఖేం పరమేశ్వర । సంతుష్ట హోయే ॥ ౨౨ ॥
ఐసా అగ్నీచా మహిమా । బోలిజే తితుకీ ఉణీ ఉపమా ।
ఉత్తరోత్తర అగాధ మహిమా । అగ్నీపురుషాచా ॥ ౨౩ ॥
ఉత్తరోత్తర అగాధ మహిమా । అగ్నీపురుషాచా ॥ ౨౩ ॥
జీత అసతాం సుఖీ కరీ । మేల్యాం ప్రేత భస్మ కరీ ।
సర్వభక్షకు త్యాచీ థోరీ । కాయే మ్హణోనీ సాంగావీ ॥ ౨౪ ॥
సర్వభక్షకు త్యాచీ థోరీ । కాయే మ్హణోనీ సాంగావీ ॥ ౨౪ ॥
సకళ సృష్టీచా సంవ్హార । ప్రళయ కరీ వైశ్వానర ।
వైశ్వానరేం పదార్థమాత్ర । కాంహీంచ ఉరేనా ॥ ౨౫ ॥
వైశ్వానరేం పదార్థమాత్ర । కాంహీంచ ఉరేనా ॥ ౨౫ ॥
నానా హోమ ఉదండ కరితీ । ఘరోఘరీం వైశదేవ చాలతీ ।
నానా క్షేత్రీం దీప జళతీ । దేవాపాసీం ॥ ౨౬ ॥
నానా క్షేత్రీం దీప జళతీ । దేవాపాసీం ॥ ౨౬ ॥
దీపారాధనేం నిలాంజనేం । దేవ వోవాళిజే జనేం ।
ఖరేం ఖోటేం నివడణేం । దివ్య హోతాం ॥ ౨౭ ॥
ఖరేం ఖోటేం నివడణేం । దివ్య హోతాం ॥ ౨౭ ॥
అష్టధా ప్రకుర్తీ లోక తిన్హీ । సకళ వ్యాపూన రాహిలా వన్హీ ।
అగాధ మహిమా వదనీం । కితీ మ్హణోనీ బోలావా ॥ ౨౮ ॥
అగాధ మహిమా వదనీం । కితీ మ్హణోనీ బోలావా ॥ ౨౮ ॥
చ్యారీ శ్రృంగేం త్రిపదీం జాత । దోనీ శిరేం సప్త హాత ।
ఐసా బోలిలా శాస్త్రార్థ । ప్రచితీవిణ ॥ ౨౯ ॥
ఐసా బోలిలా శాస్త్రార్థ । ప్రచితీవిణ ॥ ౨౯ ॥
ఐసా వన్హీ ఉష్ణమూర్తీ । తో మీ బోలిలోం యేథామతీ ।
న్యూన్యపూర్ణ క్షమా శ్రోతీం । కేలేం పాహిజే ॥ ౩౦ ॥
న్యూన్యపూర్ణ క్షమా శ్రోతీం । కేలేం పాహిజే ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే అగ్నినిరూపణనామ సమాస పాంచవా ॥
సమాస సహావా : వాయుస్తవన ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
ధన్య ధన్య హా వాయుదేవ । యాచా విచిత్ర స్వభావ ।
వాయోకరితాం సకళ జీవ । వర్తతీ జనీం ॥ ౧ ॥
వాయోకరితాం సకళ జీవ । వర్తతీ జనీం ॥ ౧ ॥
వాయోకరితాం శ్వాసోశ్వాస । నానా విద్యాంచా అభ్యాస ।
వాయోకరితాం శరీరాస । చళణ ఘడే ॥ ౨ ॥
వాయోకరితాం శరీరాస । చళణ ఘడే ॥ ౨ ॥
చళణ వళణ ప్రాసారణ । నిరోధన ఆణీ ఆకోచన ।
ప్రాణ అపాన వ్యాన ఉదాన । సమాన వాయు ॥ ౩ ॥
ప్రాణ అపాన వ్యాన ఉదాన । సమాన వాయు ॥ ౩ ॥
నాగ కూర్మ కర్కశ వాయో । దేవదత్త ధనంజయో।
ఐసే హే వాయోచే స్వభావో । ఉదండ అసతీ ॥ ౪ ॥
ఐసే హే వాయోచే స్వభావో । ఉదండ అసతీ ॥ ౪ ॥
వాయో బ్రహ్మాండీం ప్రగటలా । బ్రహ్మాండదేవతాంస పురవలా ।
తేథునీ పిండీ ప్రగటలా । నానా గుణేం ॥ ౫ ॥
తేథునీ పిండీ ప్రగటలా । నానా గుణేం ॥ ౫ ॥
స్వర్గలోకీం సకళ దేవ । తైసేచి పురుషార్థీ దానవ ।
మృత్యలోకీంచే మానవ । విఖ్యాత రాజే ॥ ౬ ॥
మృత్యలోకీంచే మానవ । విఖ్యాత రాజే ॥ ౬ ॥
నరదేహీం నానా భేదే । అనంత భేదాచీం శ్వాపదేం ।
వనచరేం జళచరేం ఆనందేం । క్రీడా కరితీ॥ ౭॥
వనచరేం జళచరేం ఆనందేం । క్రీడా కరితీ॥ ౭॥
త్యా సమస్తాంమధేం వాయు ఖేళే । ఖేచరకుళ అవఘేం చళే ।
ఉఠతీ వన్హీచే ఉబాళే । వాయోకరితాం ॥ ౮॥
ఉఠతీ వన్హీచే ఉబాళే । వాయోకరితాం ॥ ౮॥
వాయో మేఘాచేం భరణ భరీ। సవేంచ పిటూన పరతేం సారీ ।
వాయో ఐసా కారబరీ । దుసరా నాహీం ॥ ౯ ॥
వాయో ఐసా కారబరీ । దుసరా నాహీం ॥ ౯ ॥
పరీ తే ఆత్మయాచీ సత్తా । వర్తే శరీరీం తత్వతా ।
పరీ వ్యాపకపణేం యా సమర్థా । తుళణా నాహీం ॥ ౧౦ ॥
పరీ వ్యాపకపణేం యా సమర్థా । తుళణా నాహీం ॥ ౧౦ ॥
గిరీహూన దాట ఫౌజా । మేఘ ఉఠిలే లోకకాజా ।
గర్జగర్జోం తడక విజా । వాయోబళేం ॥ ౧౧ ॥
గర్జగర్జోం తడక విజా । వాయోబళేం ॥ ౧౧ ॥
చంద్రసూర్య నక్షత్రమాళా । గ్రహమండళేం మేఘమాళా ।
యేం బ్రహ్మాండీం నానా కళా । వాయోకరితాం ॥ ౧౨ ॥
యేం బ్రహ్మాండీం నానా కళా । వాయోకరితాం ॥ ౧౨ ॥
యేకవటలేం తేం నివడేనా । కాలవలేం తేం వేగళేం హోయేనా ।
తైసేం హే బేంచాడ నానా । కేవీ కళే ॥ ౧౩ ॥
తైసేం హే బేంచాడ నానా । కేవీ కళే ॥ ౧౩ ॥
వాయో సుటే సరారాం । అసంభావ్య పడతీగారా ।
తైసే జీవ హే నీరా- । సరిసే పడతీ ॥ ౧౪ ॥
తైసే జీవ హే నీరా- । సరిసే పడతీ ॥ ౧౪ ॥
వాయురూపేం కమళకళా । తోచి ఆధార జళా ।
తయా జళాచ్యా ఆధారేం భూగోళా । శేషేం ధరిలేం ॥౧౫ ॥
తయా జళాచ్యా ఆధారేం భూగోళా । శేషేం ధరిలేం ॥౧౫ ॥
శేషాస పవనాచా ఆహార । ఆహారేం ఫుగే శరీర ।
తరీ మగ ఘేతలా భార । భూమండళాచా ॥౧౬॥
తరీ మగ ఘేతలా భార । భూమండళాచా ॥౧౬॥
మాహాంకూర్మాచేం శరీర భలేం । నేణోం బ్రహ్మాండ పాలథేం ఘాతలేం ।
యేవఢేం శరీర తేం రాహిలేం । వాయోచేనీ ॥ ౧౭॥
యేవఢేం శరీర తేం రాహిలేం । వాయోచేనీ ॥ ౧౭॥
వారాహేం ఆపులేం దంతీం । పృథ్వీ ధరిలీ హోతీ ।
తయాచీ యేవఢీ శక్తీ । వాయుబళేం ॥ ౧౮ ॥
తయాచీ యేవఢీ శక్తీ । వాయుబళేం ॥ ౧౮ ॥
బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వర । చౌథా ఆపణ జగదేశ్వర ।
వాయోస్వరూప విచార । వివేకీ జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
వాయోస్వరూప విచార । వివేకీ జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
తేతిస కోటీ సురవర । అఠ్యాసీ సహస్ర ఋషేశ్వర ।
సిధ యోగీ భారేంభార । వాయోకరితాం ॥ ౨౦ ॥
సిధ యోగీ భారేంభార । వాయోకరితాం ॥ ౨౦ ॥
నవ కోటీ కాత్యాయణీ । ఛేపన కోటీ చ్యాముండిణీ ।
ఔట కోటీ భూతఖాణీ । వాయోరూపేం ॥ ౨౧॥
ఔట కోటీ భూతఖాణీ । వాయోరూపేం ॥ ౨౧॥
భూతేం దేవతేం నానా శక్తీ । వాయోరూప త్యాంచ్యా వేక్తీ ।
నానా జీవ నేణో కితీ । భూమండళీం ॥ ౨౨ ॥
నానా జీవ నేణో కితీ । భూమండళీం ॥ ౨౨ ॥
పిండీం బ్రహ్మాండీం పురవలా । బాహేర కంచుకాస గేలా ।
సకళాం ఠాఈం పురవలా । సమర్థ వాయు ॥ ౨౩ ॥
సకళాం ఠాఈం పురవలా । సమర్థ వాయు ॥ ౨౩ ॥
ఐసా హా సమర్థ పవన । హనుమంత జయాచా నందన ।
రఘునాథస్మరణీం తనమన । హనుమంతాచేం ॥ ౨౪ ॥
రఘునాథస్మరణీం తనమన । హనుమంతాచేం ॥ ౨౪ ॥
హనుమంత వాయోచా ప్రసీధ । పిత్యాపుత్రాంస నాహీం భేద ।
మ్హణోని దోఘేహి అభేద । పురుషార్థవిషీం ॥ ౨౫ ॥
మ్హణోని దోఘేహి అభేద । పురుషార్థవిషీం ॥ ౨౫ ॥
హనుమంతాస బోలిజే ప్రాణనాథ । యేణేం గుణేం హా సమర్థ ।
ప్రాణేంవిణ సకళ వేర్థ । హోత జాతేం ॥ ౨౬ ॥
ప్రాణేంవిణ సకళ వేర్థ । హోత జాతేం ॥ ౨౬ ॥
మాగేం మృత్య ఆలా హనుమంతా । తేవ్హాం వాయో రోధలా హోతా ।
సకళ దేవాంస ఆవస్తా । ప్రాణాంత మాండలేం ॥ ౨౭ ॥
సకళ దేవాంస ఆవస్తా । ప్రాణాంత మాండలేం ॥ ౨౭ ॥
దేవ సకళ మిళోన । కేలేం వాయుచేం స్తవన ।
వాయో ప్రసన్న హోఊన । మోకళేం కేలేం ॥ ౨౮ ॥
వాయో ప్రసన్న హోఊన । మోకళేం కేలేం ॥ ౨౮ ॥
మ్హణోని ప్రతపీ థోర । హనుమంత ఈశ్వరీ అవతార ।
యచా పురుషార్థ సురవర । పాహాతచి రాహిలే ॥ ౨౯ ॥
యచా పురుషార్థ సురవర । పాహాతచి రాహిలే ॥ ౨౯ ॥
దేవ కారాగృహీం హోతే । హనుమంతేం దేఖిలేం అవచితేం ।
సంవ్హార కరూనీ లంకేభోంవతేం । విటంబూన పాడిలేం ॥ ౩౦ ॥
సంవ్హార కరూనీ లంకేభోంవతేం । విటంబూన పాడిలేం ॥ ౩౦ ॥
ఉసిణేం ఘేతలేం దేవాంచేం । మూళ శోధిలేం రాక్షసాంచేం ।
మోఠేం కౌతుక పుఛ్యకేతాచేం । ఆశ్చర్య వాటే ॥ ౩౧ ॥
మోఠేం కౌతుక పుఛ్యకేతాచేం । ఆశ్చర్య వాటే ॥ ౩౧ ॥
రావణ హోతా సింహ్యాసనావరీ । తేథేం జాఊన ఠోంసరే మారీ ।
లంకేమధేం నిరోధ కరీ । ఉదక కైచేం ॥ ౩౨ ॥
లంకేమధేం నిరోధ కరీ । ఉదక కైచేం ॥ ౩౨ ॥
దేవాస ఆధార వాటలా । మోఠా పురుషార్థ దేఖిలా ।
మనామధేం రఘునాథాలా । కరుణా కరితీ ॥ ౩౩ ॥
మనామధేం రఘునాథాలా । కరుణా కరితీ ॥ ౩౩ ॥
దైత్య ఆవఘే సంవ్హారిలే । దేవ తత్కాళ సోడిలే ।
ప్రాణీమాత్ర సుఖీ జాలే । త్రయలోక్యవాసీ ॥ ౩౪ ॥
ప్రాణీమాత్ర సుఖీ జాలే । త్రయలోక్యవాసీ ॥ ౩౪ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే వాయోస్తవననిరూపణనామ సమాస సహావా ॥
సమాస సాతవా : మహద్భూతనిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
పృథ్వీచేం మూళ జీవన । జీవనాచేం మూళ అగ్న ।
అగ్నీచేం మూళ పవన । మాగాం నిరోపిలేం ॥ ౧ ॥
అగ్నీచేం మూళ పవన । మాగాం నిరోపిలేం ॥ ౧ ॥
ఆతాం ఐకా పవనాచేం మూళ । తో హా అంతరాత్మాచి కేవళ ।
అత్యంతచి చంచళ । సకళాంమధేం ॥ ౨ ॥
అత్యంతచి చంచళ । సకళాంమధేం ॥ ౨ ॥
తో యేతో జాతో దిసేనా । స్థిర హోఊన బైసేనా ।
జ్యాచేం రూప అనుమానేనా । వేదశ్రుతీసీ ॥ ౩ ॥
జ్యాచేం రూప అనుమానేనా । వేదశ్రుతీసీ ॥ ౩ ॥
ముళీం ముళీంచేం స్ఫుర్ణ । తేంచి అంతరాత్మ్యాచేం లక్షణ ।
జగదేశ్వరాపాసూన త్రిగుణ । పుఢేం జాలేం ॥ ౪ ॥
జగదేశ్వరాపాసూన త్రిగుణ । పుఢేం జాలేం ॥ ౪ ॥
త్రిగుణాపాసూన జాలీం భూతేం। పావలీం పష్ట దశేతేం ।
త్యా భూతాంచేం స్వరూప తేం । వివేకేం వోళఖావేం ॥ ౫ ॥
త్యా భూతాంచేం స్వరూప తేం । వివేకేం వోళఖావేం ॥ ౫ ॥
త్యామధేం ముఖ్య ఆకాశ । చౌ భూతాంమధేం విశేష ।
యాచ్యా ప్రకాశేం ప్రకాశ । సకళ కాంహీం ॥ ౬ ॥
యాచ్యా ప్రకాశేం ప్రకాశ । సకళ కాంహీం ॥ ౬ ॥
యేక విష్ణు మహద్భూత । ఐసా భూతాంచా సంకేత ।
పరంతు యాచీ ప్రచీత । పాహిలీ పాహిజే ॥ ౭ ॥
పరంతు యాచీ ప్రచీత । పాహిలీ పాహిజే ॥ ౭ ॥
విస్తారేం బోలిలీం భూతేం । త్యా భూతామధేం వ్యాపక తేం ।
వివరోన పాహాతాం యేతేం । ప్రత్యయాసీ ॥ ౮ ॥
వివరోన పాహాతాం యేతేం । ప్రత్యయాసీ ॥ ౮ ॥
ఆత్మయాచ్యా చపళపణాపుఢేం । వాయో తేం కితీ బాపుడేం ।
ఆత్మ్యాచేం చపళపణ రోకడేం । సమజోన పాహావేం ॥ ౯ ॥
ఆత్మ్యాచేం చపళపణ రోకడేం । సమజోన పాహావేం ॥ ౯ ॥
ఆత్మ్యావేగళేం కామ చాలేనా । ఆత్మా దిసేనా నా ఆడళేనా ।
గుప్తరూపేం విచార నానా । పాహోన సోడీ ॥ ౧౦ ॥
గుప్తరూపేం విచార నానా । పాహోన సోడీ ॥ ౧౦ ॥
పిండ బ్రహ్మాండ వ్యాపూన ధరిలేం । నానా శరీరీం విళాసలేం ।
వివేకీ జనాసీ భాసలేం । జగదాంతరీ ॥ ౧౧ ॥
వివేకీ జనాసీ భాసలేం । జగదాంతరీ ॥ ౧౧ ॥
ఆత్మ్యావిణ దేహే చాలతీ । హేం తోం న ఘడే కల్పాంతీం ।
అష్టధా ప్రకృర్తీచ్యా వేక్తీ । రూపాసీ ఆల్యా ॥ ౧౨ ॥
అష్టధా ప్రకృర్తీచ్యా వేక్తీ । రూపాసీ ఆల్యా ॥ ౧౨ ॥
మూళాపాసూన సేవటవరీ । సకళ కాంహీం ఆత్మాచ కరీ ।
ఆత్మ్యాపైలీకడే నిర్వికారీ । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧౩ ॥
ఆత్మ్యాపైలీకడే నిర్వికారీ । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧౩ ॥
ఆత్మా శరీరీం వర్తతో । ఇంద్రియేంగ్రామ చేష్టవితో ।
నానా సుఖదుఃఖేం భోగితో । దేహ్యాత్మయోగేం ॥ ౧౪ ॥
నానా సుఖదుఃఖేం భోగితో । దేహ్యాత్మయోగేం ॥ ౧౪ ॥
సప్తకంచుక హేం బ్రహ్మాండ । త్యామధేం సప్తకంచుక పిండ ।
త్యా పిండామధేం ఆత్మా జాడ । వివేకేం వోళఖా ॥ ౧౫ ॥
త్యా పిండామధేం ఆత్మా జాడ । వివేకేం వోళఖా ॥ ౧౫ ॥
శబ్ద ఐకోన సమజతో । సమజోన ప్రత్యోత్తర దేతో ।
కఠీణ మృద సీతోష్ణ జాణతో । త్వచేమధేం ॥ ౧౬ ॥
కఠీణ మృద సీతోష్ణ జాణతో । త్వచేమధేం ॥ ౧౬ ॥
నేత్రీం భరోనీ పదార్థ పాహాణేం । నానా పదార్థ పరీక్షణేం ।
ఉంచ నీచ సమజణేం । మనామధేం ॥ ౧౭॥
ఉంచ నీచ సమజణేం । మనామధేం ॥ ౧౭॥
క్రూరదృష్టీ సౌమ్యదృష్టీ । కపటదృష్టీ కృపాదృష్టీ ।
నానా ప్రకారీంచ్యా దృష్టీ । భేద జాణే॥ ౧౮ ॥
నానా ప్రకారీంచ్యా దృష్టీ । భేద జాణే॥ ౧౮ ॥
జివ్హేమధేం నానా స్వాద । నివడూన జాణే భేదాభేద ।
జేం జేం జాణేం తేం తేం విశద । కరునీ బోలే ॥ ౧౯॥
జేం జేం జాణేం తేం తేం విశద । కరునీ బోలే ॥ ౧౯॥
ఉత్తమ అన్నాచే పరిమళ । నానా సుగంధ పరిమళ ।
నానా ఫళాంచే పరిమళ । ఘ్రాణైంద్రియేం జాణే ॥ ౨౦ ॥
నానా ఫళాంచే పరిమళ । ఘ్రాణైంద్రియేం జాణే ॥ ౨౦ ॥
జివ్హేనేం స్వాద ఘేణేం బోలణేం । పాణీఈఇంద్రియేం ఘేణేం దేణేం ।
పాదైంద్రియేం యేణేం జాణేం । సర్వకాళ ॥౨౧ ॥
పాదైంద్రియేం యేణేం జాణేం । సర్వకాళ ॥౨౧ ॥
శిస్నైంద్రియేం సురతభోగ । గుదైంద్రియేం మళోత్సర్గ ।
మనేంకరూనీ సకళ సాంగ । కల్పూన పాహే ॥ ౨౨॥
మనేంకరూనీ సకళ సాంగ । కల్పూన పాహే ॥ ౨౨॥
ఐసేం వ్యాపార పరోపరీ । త్రిభువనీం యేకలాచి కరీ ।
త్యాచీ వర్ణావయా థోరీ । దుసరా నాహీం ॥ ౨౩ ॥
త్యాచీ వర్ణావయా థోరీ । దుసరా నాహీం ॥ ౨౩ ॥
త్యావిణ దుసరా కైచా । జే మహిమా సాంగావా తయాచా ।
వ్యాప ఆటోప ఆత్మయాచా । న భూతో న భవిష్యతి ॥ ౨౪ ॥
వ్యాప ఆటోప ఆత్మయాచా । న భూతో న భవిష్యతి ॥ ౨౪ ॥
చౌదా విద్యా చౌసష్టీ కళా । ధూర్తపణాచ్యా నానా కళా ।
వేద శాస్త్ర పురాణ జివ్హాళా । తేణేంవిణ కైచా ॥ ౨౫ ॥
వేద శాస్త్ర పురాణ జివ్హాళా । తేణేంవిణ కైచా ॥ ౨౫ ॥
యేహలోకీంచా ఆచార । పరలోకీం సారాసారవిచార ।
ఉభయ లోకీంచా నిర్ధార । ఆత్మాచ కరీ ॥ ౨౬ ॥
ఉభయ లోకీంచా నిర్ధార । ఆత్మాచ కరీ ॥ ౨౬ ॥
నానా మతేం నానా భేద । నానా సంవాద వేవాద ।
నానా నిశ్చయ భేదాభేద । ఆత్మాచ కరీ ॥ ౨౭ ॥
నానా నిశ్చయ భేదాభేద । ఆత్మాచ కరీ ॥ ౨౭ ॥
ముఖ్యతత్వ విస్తారలేం । తేణేం తయాస రూప ఆణిలేం ।
యేణేంకరితాం సార్థక జాలేం । సకళ కాంహీం ॥ ౨౮ ॥
యేణేంకరితాం సార్థక జాలేం । సకళ కాంహీం ॥ ౨౮ ॥
లిహిణేం వాచణేం పాఠాంతర కరణేం । పుసణేం సాంగణేం అర్థ కరణేం ।
గాణేం బాజవణేం నాచణేం । ఆత్మ్యాచకరితాం ॥ ౨౯ ॥
గాణేం బాజవణేం నాచణేం । ఆత్మ్యాచకరితాం ॥ ౨౯ ॥
నానా సుఖేం ఆనందతో । నానా దుఃఖేం కష్టీ హోతో ।
దేహే ధరితో ఆణీ సోడితో । నానాప్రకారేం ॥ ౩౦ ॥
దేహే ధరితో ఆణీ సోడితో । నానాప్రకారేం ॥ ౩౦ ॥
యేకలాచి నానా దేహే ధరీ । యేకలాచి నటే పరోపరీ ।
నట నాట్యకళా కుసరీ । త్యావిణ నాహీం ॥ ౩౧ ॥
నట నాట్యకళా కుసరీ । త్యావిణ నాహీం ॥ ౩౧ ॥
యేకలాచి జాలా బహురూపీ । బహురూపీ బహుసాక్షపీ ।
బహురూపేం బహుప్రతాపీ । ఆణీ లండీ ॥ ౩౨ ॥
బహురూపేం బహుప్రతాపీ । ఆణీ లండీ ॥ ౩౨ ॥
యేకలాచి విస్తారలా కైసా । పాహే బహువిధ తమాసా ।
దంపత్యేంవిణ కైసా । విస్తారలా ॥ ౩౩ ॥
దంపత్యేంవిణ కైసా । విస్తారలా ॥ ౩౩ ॥
స్త్రియాంస పాహిజే పురుష । పురుషాసీ పాహిజే స్త్రీవేష ।
ఐసా ఆవడీచా సంతోష । పరస్పరేం ॥ ౩౪ ॥
ఐసా ఆవడీచా సంతోష । పరస్పరేం ॥ ౩౪ ॥
స్థూళాచేం మూళ తేం లింగ । లింగామధేం హేం ప్రసంగ ।
యేణేం ప్రకారేం జగ । ప్రత్యక్ష చాలే ॥ ౩౫ ॥
యేణేం ప్రకారేం జగ । ప్రత్యక్ష చాలే ॥ ౩౫ ॥
పురుషాంచా జీవ స్త్రియాంచీ జీవీ । ఐసీ హోతే ఉఠాఠేవీ ।
పరీ యా సూక్ష్మాచీ గోవీ । సమజలీ పాహిజే ॥ ౩౬ ॥
పరీ యా సూక్ష్మాచీ గోవీ । సమజలీ పాహిజే ॥ ౩౬ ॥
స్థూళాంకరితాం వాటే భేద । సూక్షమీం ఆవఘేంచి అభేద ।
ఐసేం బోలణేం నిరుధ । ప్రత్యయా ఆలేం ॥ ౩౭ ॥
ఐసేం బోలణేం నిరుధ । ప్రత్యయా ఆలేం ॥ ౩౭ ॥
బాయకోనేం బాయకోస భోగిలేం । ఐసేం నాహీం కీం ఘడలేం ।
బాయకోస అంతరీ లాగలేం । ధ్యాన పురుషాచేం ॥౩౮ ॥
బాయకోస అంతరీ లాగలేం । ధ్యాన పురుషాచేం ॥౩౮ ॥
స్త్రీసీ పురుష పురుషాస వధు । ఐసా ఆహే హా సమంధు ।
యాకారణేం సూక్ష్మ సంవాదు । సుక్ష్మీం చ ఆహే ॥ ౩౯ ॥
యాకారణేం సూక్ష్మ సంవాదు । సుక్ష్మీం చ ఆహే ॥ ౩౯ ॥
పురుషైఛేమధేం ప్రకృతీ । ప్రకృతీమధేం పురుషవేక్తీ ।
ప్రకృతీపురుష బోలతీ । యేణేం న్యాయేం ॥ ౪౦ ॥
ప్రకృతీపురుష బోలతీ । యేణేం న్యాయేం ॥ ౪౦ ॥
పిండావరూన బ్రహ్మాండ పాహావేం । ప్రచీతీనేం ప్రచీతీస ఘ్యావేం ।
ఉమజేనా తరీ ఉమజావేం । వివరావివరోం ॥ ౪౧ ॥
ఉమజేనా తరీ ఉమజావేం । వివరావివరోం ॥ ౪౧ ॥
ద్వైతైఛా హోతే ముళీం । తరీ తే ఆలీ భూమండళీం ।
భూమండళీం ఆణీ ముళీం । రుజు పాహావేం ॥ ౪౨ ॥
భూమండళీం ఆణీ ముళీం । రుజు పాహావేం ॥ ౪౨ ॥
యేథేం మోఠా జాలా సాక్షేప । ఫిటలా శ్రోతయాంచా ఆక్షేప ।
జే ప్రకృతీపురుషాచేం రూప । నివడోన గేలేం ॥ ౪౩ ॥
జే ప్రకృతీపురుషాచేం రూప । నివడోన గేలేం ॥ ౪౩ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే మహద్భూతనిరూపణనామ సమాస సాతవా
॥ సమాస ఆఠవా : ఆత్మారామనిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
॥ సమాస ఆఠవా : ఆత్మారామనిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
నమూం గణపతీ మంగళమూర్తీ । జయాచేని మతిస్ఫూర్తీ ।
లోక భజనీ స్తవన కరితీ । ఆత్మయాచేం ॥ ౧ ॥
లోక భజనీ స్తవన కరితీ । ఆత్మయాచేం ॥ ౧ ॥
నమూం వైఖరీ వాగేశ్వరీ । అభ్యాంతరీం ప్రకాశ కరీ ।
నానా భరోవరీ వివరీ । నానా విద్యా ॥ ౨ ॥
నానా భరోవరీ వివరీ । నానా విద్యా ॥ ౨ ॥
సకళ జనాంమధేం నామ । రామనామ ఉత్తమోత్తమ ।
శ్రమ జాఉనీ విశ్రామ । చంద్రమౌళీ పావలా ॥ ౩ ॥
శ్రమ జాఉనీ విశ్రామ । చంద్రమౌళీ పావలా ॥ ౩ ॥
నామాచా మహిమా థోర । రూప కైసేం ఉత్తరోత్తర ।
పరాత్పర పరమేశ్వర । త్రయలోక్యధర్తా ॥ ౪ ॥
పరాత్పర పరమేశ్వర । త్రయలోక్యధర్తా ॥ ౪ ॥
ఆత్మారామ చహుంకడే । లోక వావడే జికడే తికడే ।
దేహే పడే మృత్య ఘడే । ఆత్మయావిణ ॥ ౫ ॥
దేహే పడే మృత్య ఘడే । ఆత్మయావిణ ॥ ౫ ॥
జీవాత్మా శివాత్మా పరమాత్మా । జగదాత్మా విశ్వాత్మా గుప్తాత్మా ।
ఆత్మా అంతరత్మా సూక్ష్మాత్మా । దేవదానవమానవీం ॥ ౬ ॥
ఆత్మా అంతరత్మా సూక్ష్మాత్మా । దేవదానవమానవీం ॥ ౬ ॥
సకళ మార్గ చాలతీ బోలతీ । అవతారపంగతీచీ గతీ ।
ఆత్మ్యాకరితాం హోత జాతీ । బ్రహ్మాదిక ॥ ౭ ॥
ఆత్మ్యాకరితాం హోత జాతీ । బ్రహ్మాదిక ॥ ౭ ॥
నాదరూప జోతీరూప । సాక్షరూప సత్తారూప ।
చైతన్యరూప సస్వరూప । ద్రష్టారూప జాణిజే ॥ ౮ ॥
చైతన్యరూప సస్వరూప । ద్రష్టారూప జాణిజే ॥ ౮ ॥
నరోత్తము విరోత్తము । పురుషోత్తము రఘోత్తము ।
సర్వోత్తము ఉత్తమోత్తము । త్రయలోక్యవాసీ ॥ ౯ ॥
సర్వోత్తము ఉత్తమోత్తము । త్రయలోక్యవాసీ ॥ ౯ ॥
నానా ఖతపట ఆణీ చటపట । నానా లటపట ఆణి ఝటపట ।
ఆత్మా నసతాం సర్వ సపాట । చహుంకడే ॥ ౧౦ ॥
ఆత్మా నసతాం సర్వ సపాట । చహుంకడే ॥ ౧౦ ॥
ఆత్మ్యావిణ వేడేం కుడేం । అత్మ్యావిణ మడేం బాపుడేం ।
ఆత్మ్యావిణ థడేం రోకడేం । శరీరాచేం ॥ ౧౧ ॥
ఆత్మ్యావిణ థడేం రోకడేం । శరీరాచేం ॥ ౧౧ ॥
ఆత్మజ్ఞానీ సమజే మనీం । పాహే జనీ ఆత్మయాలాగునీ ।
భువనీ అథవా త్రిభువనీం । అత్మ్యావిణేం వోస ॥ ౧౨ ॥
భువనీ అథవా త్రిభువనీం । అత్మ్యావిణేం వోస ॥ ౧౨ ॥
పరమ సుందర ఆణి చతుర । జాణే సకళ సారాసార ।
ఆత్మ్యావిణ అంధకార । ఉభయ లోకీం ॥ ౧౩ ॥
ఆత్మ్యావిణ అంధకార । ఉభయ లోకీం ॥ ౧౩ ॥
సర్వాంగీం సిధ సావధ । నానా భేద నానా వేధ ।
నానా ఖేద ఆణీ ఆనంద । తేణేంచికరితాం ॥ ౧౪ ॥
నానా ఖేద ఆణీ ఆనంద । తేణేంచికరితాం ॥ ౧౪ ॥
రంక అథవా బ్రహ్మాదిక । యేకచి చాలవీ అనేక ।
పాహావా నిత్యానిత్యవివేక । కోణ్హియేకేం ॥ ౧౫ ॥
పాహావా నిత్యానిత్యవివేక । కోణ్హియేకేం ॥ ౧౫ ॥
జ్యాచే ఘరీ పద్మిణీ నారీ । ఆత్మా తంవరీ ఆవడీ ధరీ ।
ఆత్మా గేలియాం శరీరీం । తేజ కైచేం ॥ ౧౬ ॥
ఆత్మా గేలియాం శరీరీం । తేజ కైచేం ॥ ౧౬ ॥
ఆత్మా దిసేనా నా భాసేనా । బాహ్యాకారేం అనుమానేనా ।
నానా మనాచ్యా కల్పనా । ఆత్మయాచేనీ ॥ ౧౭ ॥
నానా మనాచ్యా కల్పనా । ఆత్మయాచేనీ ॥ ౧౭ ॥
ఆత్మా శరీరీం వాస్తవ్య కరీ । అవఘేం బ్రహ్మాండ వివరీ భరీ ।
వాసనా భావనా పరోపరీం । కితీ మ్హణోనీ సాంగావ్యా ॥ ౧౮ ॥
వాసనా భావనా పరోపరీం । కితీ మ్హణోనీ సాంగావ్యా ॥ ౧౮ ॥
మనాచ్యా అనంత వృత్తీ । అనంత కల్పనా ధరితీ ।
అనంత ప్రాణీ సాంగో కితీ । అంతర త్యాంచేం ॥ ౧౯ ॥
అనంత ప్రాణీ సాంగో కితీ । అంతర త్యాంచేం ॥ ౧౯ ॥
అనంత రాజకారణేం ధరణేం । కుబుధీ సుబుధీ వివరణేం ।
కళోం నేదణేం చుకావణేం । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౨౦ ॥
కళోం నేదణేం చుకావణేం । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౨౦ ॥
యేకాస యేక జపతీ టపతీ । యేకాస యేక ఖపతీ లపతీ ।
శత్రుపణాచీ స్థితీ గతీ । చహుంకడే ॥ ౨౧ ॥
శత్రుపణాచీ స్థితీ గతీ । చహుంకడే ॥ ౨౧ ॥
పృథ్వీమధేం పరోపరీం । యేకాస యేక సింతరీ ।
కిత్తేక భక్త పరోపరీం । పరోపకార కరితీ ॥ ౨౨ ॥
కిత్తేక భక్త పరోపరీం । పరోపకార కరితీ ॥ ౨౨ ॥
యేక ఆత్మా అనంత భేద । దేహేపరత్వేం ఘేతీ స్వాద ।
ఆత్మా ఠాఈంచా అభేద । భేద హి ధరీ ॥ ౨౩ ॥
ఆత్మా ఠాఈంచా అభేద । భేద హి ధరీ ॥ ౨౩ ॥
పురుషాస స్త్రీ పాహిజే । స్త్రీస పురుష పాహిజే ।
నవరీస నవరీ పాహిజే । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౨౪ ॥
నవరీస నవరీ పాహిజే । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౨౪ ॥
పురుషాచా జీవ స్త్రీయాంచీ జీవీ । ఐసీ నాహీం ఉఠాఠేవీ ।
విషయసుఖాచీ గోవీ । తేథేం భేద ఆహే ॥ ౨౫ ॥
విషయసుఖాచీ గోవీ । తేథేం భేద ఆహే ॥ ౨౫ ॥
జ్యా ప్రాణ్యాస జో ఆహార । తేథేంచి హోతీ తత్పర ।
పశూచే ఆహారీం నర । అనాదరేం వర్తతీ ॥ ౨౬ ॥
పశూచే ఆహారీం నర । అనాదరేం వర్తతీ ॥ ౨౬ ॥
ఆహారభేద దేహేభేద । గుప్త ప్రగట ఉదండ భేద ।
తైసాచి జాణావా ఆనంద । వేగళాలా ॥ ౨౭ ॥
తైసాచి జాణావా ఆనంద । వేగళాలా ॥ ౨౭ ॥
సింధు భూగర్భీంచీం నీరేం । త్యా నీరామధీల శరీరేం ।
ఆవర్ణోదకాచీం జళచరేం । అత్యంత మోఠీ ॥ ౨౮ ॥
ఆవర్ణోదకాచీం జళచరేం । అత్యంత మోఠీ ॥ ౨౮ ॥
సూక్ష్మ దృష్టీం ఆణితాం మనా । శరీరాచా అంత లాగేనా ।
మా తో అంతరాత్మా అనుమానా । కైసా యేతో ॥ ౨౯ ॥
మా తో అంతరాత్మా అనుమానా । కైసా యేతో ॥ ౨౯ ॥
దేహ్యాత్మయోగ శోధూన పాహిలా । తేణేం కాంహీం అనుమానలా ।
స్థూళసూక్ష్మాచా గలబలా । గథాగోవీ ॥ ౩౦ ॥
స్థూళసూక్ష్మాచా గలబలా । గథాగోవీ ॥ ౩౦ ॥
గథాగోవీ ఉగవావ్యాకారణేం । కేలీం నానా నిరూపణేం ।
అంతరాత్మా కృపాళుపణేం । బహుతాం ముఖేం బోలిలా ॥ ౩౧ ॥
అంతరాత్మా కృపాళుపణేం । బహుతాం ముఖేం బోలిలా ॥ ౩౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆత్మారామనిరూపణనామ సమాస ఆఠవా ॥
సమాస నవవా : నానా ఉపాసనానిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
పృథ్వీమధేం లోక నానా । త్యాస నానా ఉపాసనా ।
భావార్థేం ప్రవర్తలే భజనా । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧ ॥
భావార్థేం ప్రవర్తలే భజనా । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧ ॥
అపుల్యా దేవాస భజతీ । నానా స్తుతీ స్తవనేం కరితీ ।
జే జే నిర్గుణ మ్హణితీ । ఉపాసనేసీ ॥ ౨ ॥
జే జే నిర్గుణ మ్హణితీ । ఉపాసనేసీ ॥ ౨ ॥
యాచా కైసా ఆహే భావ । మజ సాంగిజే అభిప్రావ ।
అరే హా స్తుతీచా స్వభావ । ఐసా ఆహే ॥ ౩ ॥
అరే హా స్తుతీచా స్వభావ । ఐసా ఆహే ॥ ౩ ॥
నిర్గుణ మ్హణిజే బహుగుణ । బహుగుణీ అంతరాత్మా జాణ ।
సకళ త్యాచే అంశ హేం ప్రమాణ । ప్రచిత పాహా ॥ ౪ ॥
సకళ త్యాచే అంశ హేం ప్రమాణ । ప్రచిత పాహా ॥ ౪ ॥
సకళ జనాసీ మానావేం తేం । యేకా అంతరాత్మ్యాస పావతేం ।
అధికారపరత్వేం తేం । మాన్య కీజే ॥ ౫ ॥
అధికారపరత్వేం తేం । మాన్య కీజే ॥ ౫ ॥
శ్రోతా మ్హణే హా అనుమాన । ముళీం ఘాలావేం జీవన ।
తేం పావే పానోపాన । హే సధ్యా ప్రచితీ ॥ ౬ ॥
తేం పావే పానోపాన । హే సధ్యా ప్రచితీ ॥ ౬ ॥
వక్తా మ్హణే తుళసీవరీ । ఉదక ఘాలావేం పాత్రభరీ ।
పరీ న థిరే నిమిషభరీ । భూమీస భేదే ॥ ౭ ॥
పరీ న థిరే నిమిషభరీ । భూమీస భేదే ॥ ౭ ॥
థోరా వృక్షాస కైసేం కరావేం । సేండ్యా పాత్ర కైసేం న్యావేం ।
యాచా అభిప్రావ దేవేం । మజ నిరోపావా ॥ ౮ ॥
యాచా అభిప్రావ దేవేం । మజ నిరోపావా ॥ ౮ ॥
ప్రజన్యాచేం ఉదక పడతేం । తేం తోం ముళాకడే యేతేం ।
హాత చి పావేనా తేథేం । కాయే కరితీ ॥ ౯ ॥
హాత చి పావేనా తేథేం । కాయే కరితీ ॥ ౯ ॥
సకళాస మూళ సాంపడే । ఐసేం పుణ్య కైచేం ఘడే ।
సాధుజనాచేం పవాడే । వివేకీం మన ॥ ౧౦ ॥
సాధుజనాచేం పవాడే । వివేకీం మన ॥ ౧౦ ॥
తథాపీ వృక్షాంచేని పడిపాడేం । జీవన ఘాలితాం కోఠేం పడే ।
యే గోష్టీచేం సాంకడేం । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౧౧ ॥
యే గోష్టీచేం సాంకడేం । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౧౧ ॥
మాగీల ఆశంకేచేం నిర్శన । హోతాం జాలేం సమాధాన ।
ఆతాం గుణాస నిర్గుణ । కైసేం మ్హణతీ ॥ ౧౨ ॥
ఆతాం గుణాస నిర్గుణ । కైసేం మ్హణతీ ॥ ౧౨ ॥
చంచళపణేం వికారలేం । సగుణ ఐసేం బోలిలేం ।
యేర తేం నిర్గుణ ఉరలేం । గుణాతీత ॥ ౧౩ ॥
యేర తేం నిర్గుణ ఉరలేం । గుణాతీత ॥ ౧౩ ॥
వక్తా మ్హణే హా విచార । శోధూన పాహావేం సారాసార ।
అంతరీం రాహాతాం నిర్ధార । నాంవ నాహీం ॥ ౧౪ ॥
అంతరీం రాహాతాం నిర్ధార । నాంవ నాహీం ॥ ౧౪ ॥
వివేకేంచి తో ముఖ్య రాజా । ఆణి సేవకాచేం నాంవ రాజా ।
యాచా విచార సమజా । వేవాద ఖోటా ॥ ౧౫ ॥
యాచా విచార సమజా । వేవాద ఖోటా ॥ ౧౫ ॥
కల్పాంతప్రళఈం జేం ఉరలేం । తేం నిర్గుణ ఐసేం బోలిలేం ।
యేర తేం అవఘేంచి జాలేం । మాయేమధేం ॥ ౧౬ ॥
యేర తేం అవఘేంచి జాలేం । మాయేమధేం ॥ ౧౬ ॥
సేనా శాహార బాజార । నానా యాత్రా లాహానథోర ।
శబ్ద ఉఠతీ అపార । కైసే నివడావే ॥ ౧౭ ॥
శబ్ద ఉఠతీ అపార । కైసే నివడావే ॥ ౧౭ ॥
కాళామధేం ప్రజ్యన్యకాళ । మధ్యరాత్రీం హోతాం నివళ ।
నానా జీవ బోలతీ సకళ । కైసే నివడావే ॥ ౧౮ ॥
నానా జీవ బోలతీ సకళ । కైసే నివడావే ॥ ౧౮ ॥
నానా దేశ భాషా మతేం । భూమండళీం అసంఖ్యాతేం ।
బహు ఋషీ బహు మతేం । కైసీం నివడావీం ॥ ౧౯ ॥
బహు ఋషీ బహు మతేం । కైసీం నివడావీం ॥ ౧౯ ॥
వృష్టీ హోతాం చ అంకుర । సృష్టీవరీ నిఘతీ అపార ।
నానా తరు లాహానథోర । కైసే నివడావే ॥ ౨౦ ॥
నానా తరు లాహానథోర । కైసే నివడావే ॥ ౨౦ ॥
ఖేచరేం భూచరేం జళచరేం । నానా ప్రకారీంచీం శరీరేం ।
నాన రంగ చిత్రవిచిత్రేం । కైసీ నివడావీం ॥ ౨౧ ॥
నాన రంగ చిత్రవిచిత్రేం । కైసీ నివడావీం ॥ ౨౧ ॥
కైసేం దృశ్య ఆకారలేం । నానాపరీం వికారలేం ।
ఉదండచి పైసావలేం । కైసేం నివడావేం ॥ ౨౨ ॥
ఉదండచి పైసావలేం । కైసేం నివడావేం ॥ ౨౨ ॥
పోకళీమధేం గంధర్వనగరేం । నానా రంగ లాహనథోరేం ।
బహు వేక్తి బహు ప్రకారేం । కైసీం నివడావీం ॥ ౨౩ ॥
బహు వేక్తి బహు ప్రకారేం । కైసీం నివడావీం ॥ ౨౩ ॥
దివసరజనీచే ప్రకార । చాందిణేం ఆణీ అంధకార ।
విచార ఆణీ అవిచార । కైసా నివడావా ॥ ౨౪ ॥
విచార ఆణీ అవిచార । కైసా నివడావా ॥ ౨౪ ॥
విసర ఆణీ ఆఠవణ । నేమస్త ఆణీ బాష్కళపణ ।
ప్రచిత ఆణీ అనుమాన । యేణేం రితీం ॥ ౨౫ ॥
ప్రచిత ఆణీ అనుమాన । యేణేం రితీం ॥ ౨౫ ॥
న్యాయ ఆణీ అన్యాయ । హోయ ఆణీ న హోయే ।
వివేకేంవిణ కాయే । ఉమజోం జాణే ॥ ౨౬ ॥
వివేకేంవిణ కాయే । ఉమజోం జాణే ॥ ౨౬ ॥
కార్యకర్తా ఆణీ నికామీ । శూర ఆణీ కుకర్మీ ।
ధర్మీ ఆణీ అధర్మీ । కళలా పాహిజే ॥ ౨౭ ॥
ధర్మీ ఆణీ అధర్మీ । కళలా పాహిజే ॥ ౨౭ ॥
ధనాఢ్య ఆణి దివాళఖోర । సావ ఆణి తశ్కర ।
ఖరేం ఖోటేం హా విచార । కళలా పాహిజే ॥ ౨౮ ॥
ఖరేం ఖోటేం హా విచార । కళలా పాహిజే ॥ ౨౮ ॥
వరిష్ఠ ఆణి కనిష్ఠ । భ్రష్ట ఆణీ అంతరనిష్ఠ ।
సారాసార విచార పష్ట । కళలా పాహిజే ॥ ౨౯ ॥
సారాసార విచార పష్ట । కళలా పాహిజే ॥ ౨౯ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే నానా ఉపాసనానిరూపణనామ సమాస నవవా ॥
సమాస దహావా : గుణభూతనిరూపణ ॥ శ్రీరామసమర్థ ॥
పంచభూతేం చాలే జగ । పంచభూతాంచీ లగబగ ।
పంచభూతేం గేలియాం మగ । కాయే ఆహే ॥ ౧ ॥
పంచభూతేం గేలియాం మగ । కాయే ఆహే ॥ ౧ ॥
శ్రోతా వక్తయాస బోలే । భూతాంచే మహిమే వాఢవిలే ।
ఆణి త్రిగుణ కోఠేం గేలే । సాంగా స్వామీ ॥ ౨ ॥
ఆణి త్రిగుణ కోఠేం గేలే । సాంగా స్వామీ ॥ ౨ ॥
అంతరాత్మా పాంచవే భూత । త్రిగుణ త్యాచేం అంగభూత ।
సావధ కరూనియాం చిత్త । బరేం పాహేం ॥ ౩ ॥
సావధ కరూనియాం చిత్త । బరేం పాహేం ॥ ౩ ॥
భూత మ్హణిజే జితుకేం జాలేం । త్రిగుణ జాల్యాంత ఆలే ।
ఇతుకేన మూళ ఖండలేం । ఆశంకేచేం ॥ ౪ ॥
ఇతుకేన మూళ ఖండలేం । ఆశంకేచేం ॥ ౪ ॥
భూతాంవేగళేం కాంహీం నాహీం । భూతజాత హేం సర్వ హి ।
యేకావేగళేం యేక కాంహీం । ఘడేచినా ॥ ౫ ॥
యేకావేగళేం యేక కాంహీం । ఘడేచినా ॥ ౫ ॥
ఆత్మ్యాచేనీ జాలా పవన । పవనాచేన ప్రగటే అగ్న ।
అగ్నీపాసూన జీవన । ఐసేం బోలతీ ॥ ౬ ॥
అగ్నీపాసూన జీవన । ఐసేం బోలతీ ॥ ౬ ॥
జీవన ఆవఘేం డబాబిలేం । తేం రవిమండళేం ఆళలేం ।
వన్హీవాయోచేన జాలేం । భూమండళ ॥ ౭ ॥
వన్హీవాయోచేన జాలేం । భూమండళ ॥ ౭ ॥
వన్హీ వాయో రవీ నస్తాం । తరీ హోతే ఉదండ సీతళతా ।
తే సీతళతేమధేం ఉష్ణతా । యేణేం న్యాయేం ॥ ౮ ॥
తే సీతళతేమధేం ఉష్ణతా । యేణేం న్యాయేం ॥ ౮ ॥
ఆవఘేం వర్మాసీ వర్మ కేలేం । తరీచ యేవఢేం ఫాంపావలేం ।
దేహేమాత్ర తితుకేం జాలేం । వర్మాకరితాం ॥ ౯ ॥
దేహేమాత్ర తితుకేం జాలేం । వర్మాకరితాం ॥ ౯ ॥
ఆవఘేం సీతళచి అసతేం । తరీ ప్రాణీమాత్ర మరోనీ జాతేం ।
ఆవఘ్యా ఉష్ణేంచి కరపతే । సకళ కాంహీం ॥ ౧౦ ॥
ఆవఘ్యా ఉష్ణేంచి కరపతే । సకళ కాంహీం ॥ ౧౦ ॥
భూమండళ ఆళోన గోఠలేం । తేం రవికిర్ణేం వాళోన గేలేం ।
మగ సహజ చి దేవేం రచిలేం । ఉపాయాసీ ॥ ౧౧ ॥
మగ సహజ చి దేవేం రచిలేం । ఉపాయాసీ ॥ ౧౧ ॥
మ్హణోనీ కేలా ప్రజ్యన్యకాళ । థండ జాలేం భూమండళ ।
పుఢేంఉష్ణ కాంహీం సీతళ । సీతకాళ జాణావా ॥ ౧౨ ॥
పుఢేంఉష్ణ కాంహీం సీతళ । సీతకాళ జాణావా ॥ ౧౨ ॥
సీతకాళేం కష్టలే లోక । కర్పోన గేలేం వృక్షాదిక ।
మ్హణోన పుఢేం కౌతుక । ఉష్ణకాళాచేం ॥ ౧౩ ॥
మ్హణోన పుఢేం కౌతుక । ఉష్ణకాళాచేం ॥ ౧౩ ॥
త్యాహిమధేం ప్రాతఃకాళ । మాధ్యానకాళ సాయంకాళ ।
సీతకాళ ఉష్ణకాళ । నిర్మాణ కేలే ॥ ౧౪ ॥
సీతకాళ ఉష్ణకాళ । నిర్మాణ కేలే ॥ ౧౪ ॥
ఐసేం యేకామాగేం యేక కేలేం । విలేనేం నేమస్త లావిలేం ।
యేణేంకరితాం జగలే । ప్రాణీమాత్ర ॥ ౧౫ ॥
యేణేంకరితాం జగలే । ప్రాణీమాత్ర ॥ ౧౫ ॥
నానా రసేం రోగ కఠిణ । మ్హణోనీ ఔషధీ కేల్యా నిర్మాణ ।
పరంతు సృష్టీచేం వివరణ । కళలేం పాహిజే ॥ ౧౬॥
పరంతు సృష్టీచేం వివరణ । కళలేం పాహిజే ॥ ౧౬॥
దేహేమూళ రక్త రేత । త్యా ఆపాచే హోతీ దాత ।
ఐసీచ భూమండళీం ప్రచిత । నానా రత్నాంచీ ॥ ౧౭ ॥
ఐసీచ భూమండళీం ప్రచిత । నానా రత్నాంచీ ॥ ౧౭ ॥
సకళాంసీ మూళ జీవన బాంధా । జీవనేం చాలే సకళ ధందా ।
జీవనేంవిణ హరిగోవిందా । ప్రాణీ కైచే ॥ ౧౮ ॥
జీవనేంవిణ హరిగోవిందా । ప్రాణీ కైచే ॥ ౧౮ ॥
జీవనాచేం ముక్తాఫళ । శుక్రాసారిఖేం సుఢాళ ।
హిరే మాణికే ఇంద్రనీళ । తే జళేం జాలే ॥ ౧౯ ॥
హిరే మాణికే ఇంద్రనీళ । తే జళేం జాలే ॥ ౧౯ ॥
మహిమా కోణాచా సాంగావా । జాలా కర్దముచి ఆఘవా ।
వేగళవేగళు నివడావా । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౨౦ ॥
వేగళవేగళు నివడావా । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౨౦ ॥
పరంతు బోలిలేం కాంహీంయేక । మనాస కళావయా వివేక ।
జనామధేం తార్కిక లోక । సమజతీ ఆఘవేం ॥ ౨౧ ॥
జనామధేం తార్కిక లోక । సమజతీ ఆఘవేం ॥ ౨౧ ॥
ఆవఘేం సమజలేం హేం ఘడేనా । శాస్త్రాంశాస్త్రాంసీం పడేనా ।
అనుమానేం నిశ్చయ హోయేనా । కాంహీంయేక ॥ ౨౨ ॥
అనుమానేం నిశ్చయ హోయేనా । కాంహీంయేక ॥ ౨౨ ॥
అగాధ గుణ భగవంతాచే । శేష వర్ణూం న శకే వాచేం ।
వేదవిధీ తేహి కాచే । దేవేంవిణ ॥ ౨౩ ॥
వేదవిధీ తేహి కాచే । దేవేంవిణ ॥ ౨౩ ॥
ఆత్మారామ సకళాం పాళీ । ఆవఘేం త్రయలోక్య సాంభాళీ ।
తయా యేకేంవిణ ధుళీ । హోయే సర్వత్రాంచీ ॥ ౨౪ ॥
తయా యేకేంవిణ ధుళీ । హోయే సర్వత్రాంచీ ॥ ౨౪ ॥
జేథేం ఆత్మారామ నాహీం । తేథేం ఉరోం న శకే కాంహీం ।
త్రయలోకీచే ప్రాణీ సర్వ హి । ప్రేతరూపీ ॥ ౨౫ ॥
త్రయలోకీచే ప్రాణీ సర్వ హి । ప్రేతరూపీ ॥ ౨౫ ॥
ఆత్మా నస్తాం యేతీ మరణేం । ఆత్మ్యావిణ కైచేం జిణేం ।
బరా వివేక సమజణేం । అంతర్యామీం ॥ ౨౬ ॥
బరా వివేక సమజణేం । అంతర్యామీం ॥ ౨౬ ॥
సమజణేం జేం వివేకాచేం । తేంహి ఆత్మ్యావిణ కైచేం ।
కోణీయేకేం జగదీశాచేం । భజన కరావేం ॥ ౨౭ ॥
కోణీయేకేం జగదీశాచేం । భజన కరావేం ॥ ౨౭ ॥
ఉపాసనా ప్రగట జాలీ । తరీ హే విచారణా కళలీ ।
యాకారణేం పాహిజే కేలీ । విచారణా దేవాచీ ॥ ౨౮ ॥
యాకారణేం పాహిజే కేలీ । విచారణా దేవాచీ ॥ ౨౮ ॥
ఉపాసనేచా మోఠా ఆశ్రయో । ఉపాసనేవిణ నిరాశ్రయో ।
ఉదండ కేలేం తరీ తో జయో । ప్రాప్త నాహీం ॥ ౨౯ ॥
ఉదండ కేలేం తరీ తో జయో । ప్రాప్త నాహీం ॥ ౨౯ ॥
సమర్థాచీ నాహీం పాఠీ । తయాస భలతాచ కుటీ ।
యాకారణేం ఉఠాఉఠీ । భజన కరావేం ॥ ౩౦ ॥
యాకారణేం ఉఠాఉఠీ । భజన కరావేం ॥ ౩౦ ॥
భజన సాధన అభ్యాస। యేణేం పావిజే పరలోకాస ।
దాస మ్హణే హా విశ్వాస । ధరిలా పాహిజే ॥ ౩౧ ॥
దాస మ్హణే హా విశ్వాస । ధరిలా పాహిజే ॥ ౩౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే గుణభూతనిరూపణనామ సమాస దహావా ॥
॥ దశక సోళావా సమాప్త ॥