saptatinvaya
samāsa pahilā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
samāsa pahilā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
samāsa dusarā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
samāsa tisarā : śāradāstavana || śrīrāma ||
samāsa cavathā : sadgurustavana || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : saṃtastavana || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : śrotejanastavana || śrīrām ||
samāsa sātavā : kaveśvarastavana || śrīrām ||
samāsa āṭhavā : sabhāstavana || śrīrām ||
samāsa navavā : paramārthastavana || śrīrām ||
samāsa dahāvā : naradehastavananirūpaṇa || śrīrām ||
samāsa pahilā : vālmīki stavananirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
dhanya dhanya to vālmīka | ṛṣīmājī puṇyaśloka |
jayācena hā trilokya | pāvanajālā || 1 ||
jayācena hā trilokya | pāvanajālā || 1 ||
bhaviṣya āṇī śatakoṭī | heṃ toṃ nāhīṃ dekhileṃ dṛṣṭīṃ |
dhāṃḍol̤itāṃ sakal̤a sṛṣṭi | śruta navhe || 2 ||
dhāṃḍol̤itāṃ sakal̤a sṛṣṭi | śruta navhe || 2 ||
bhaviṣyāceṃ yeka vacana | kadācita jāleṃ pramāṇa |
tarī āścirya mānitī jana | bhūmaṃḍal̤īce || 3 ||
tarī āścirya mānitī jana | bhūmaṃḍal̤īce || 3 ||
nasatāṃ raghunāthāvatāra | nāhīṃ pāhilā śāstrādhāra |
rāmakathecā vistāra | vistārilā jeṇeṃ || 4 ||
rāmakathecā vistāra | vistārilā jeṇeṃ || 4 ||
aisā jayācā vāgvil̤āsa | aikonī saṃtoṣalā maheśa |
maga vibhāgileṃ trayalokyāsa | śatakoṭī rāmāyeṇa || 5 ||
maga vibhāgileṃ trayalokyāsa | śatakoṭī rāmāyeṇa || 5 ||
jyāceṃ kavitva śaṃkareṃ pāhileṃ | itarāṃ na vace anumānaleṃ |
rāmaupāsakāṃsī jāleṃ | parama samādhāna || 6 ||
rāmaupāsakāṃsī jāleṃ | parama samādhāna || 6 ||
ṛṣī hote thora thora | bahutīṃ kelā kavitvavicāra |
parī vālmīkāsārikhā kaveśvara | na bhūto na bhaviṣyati || 7 ||
parī vālmīkāsārikhā kaveśvara | na bhūto na bhaviṣyati || 7 ||
pūrvīṃ kelī dṛṣṭa karmeṃ | parī pāvana jālā rāmanāmeṃ |
nāma japatāṃ dṛḍha nemeṃ | puṇyeṃ sīmā sāṃḍilī || 8 ||
nāma japatāṃ dṛḍha nemeṃ | puṇyeṃ sīmā sāṃḍilī || 8 ||
upharāṭe nāma mhaṇatāṃ vāceṃ | parvata phuṭale pāpāce |
dhvaja ubhārale puṇyāce | brahmāṃḍāvarute || 9 ||
dhvaja ubhārale puṇyāce | brahmāṃḍāvarute || 9 ||
vālmīkeṃ jetheṃ tapa keleṃ | teṃ vana puṇyapāvana jāleṃ |
śuṣka kāṣṭhīṃ aṃkura phuṭale | tapobal̤eṃ jayācyā || 10 ||
śuṣka kāṣṭhīṃ aṃkura phuṭale | tapobal̤eṃ jayācyā || 10 ||
pūrvī hotā vālhākol̤ī | jīvaghātakī bhūmaṃḍal̤īṃ |
toci vaṃdije sakal̤īṃ | vibudhīṃ āṇi ṛṣeśvarīṃ || 11 ||
toci vaṃdije sakal̤īṃ | vibudhīṃ āṇi ṛṣeśvarīṃ || 11 ||
uparatī āṇi anutāpa | tetheṃ kaiṃceṃ urela pāpa |
dehyāṃtatapeṃ puṇyarūpa | dusarā janma jālā || 12 ||
dehyāṃtatapeṃ puṇyarūpa | dusarā janma jālā || 12 ||
anutāpeṃ āsana ghātaleṃ | dehyāṃceṃ vārul̤a jāleṃ |
teṃci nāma puḍheṃ paḍileṃ | vālmīka aiseṃ || 13 ||
teṃci nāma puḍheṃ paḍileṃ | vālmīka aiseṃ || 13 ||
vārul̤āsa vālmīka bolije | mhaṇoni vālmīka nāma sāje |
jayācyā tīvra tapeṃ jhije | hṛdaya tāpasāceṃ || 14 ||
jayācyā tīvra tapeṃ jhije | hṛdaya tāpasāceṃ || 14 ||
jo tāpasāṃmājīṃ śreṣṭha | jo kaveśvarāṃmadheṃ variṣṭha |
jayāceṃ bolaṇeṃ paṣṭa | niścayāceṃ || 15 ||
jayāceṃ bolaṇeṃ paṣṭa | niścayāceṃ || 15 ||
jo niṣṭhāvaṃtāṃceṃ maṃḍaṇa | raghunāthabhaktāṃceṃ bhūṣaṇa |
jyācī dhāraṇā asādhāraṇa | sādhakāṃ sadṛḍha karī || 16 ||
jyācī dhāraṇā asādhāraṇa | sādhakāṃ sadṛḍha karī || 16 ||
dhanya vālmīka ṛṣeśvara | samarthācā kaveśvara |
tayāsī mājhā namaskāra | sāṣṭāṃgabhāveṃ || 17 ||
tayāsī mājhā namaskāra | sāṣṭāṃgabhāveṃ || 17 ||
vālmīka ṛṣī bolilā nasatā | tarī āmhāṃsī kaiṃcī rāmakathā |
mhaṇoniyāṃ samarthā | kāya mhaṇonī varṇāveṃ || 18 ||
mhaṇoniyāṃ samarthā | kāya mhaṇonī varṇāveṃ || 18 ||
raghunathakīrti pragaṭa kelī | teṇeṃ tayacī mahimā vāḍhalī |
bhakta maṃḍal̤ī sukhī jālī | śravaṇamātreṃ || 19 ||
bhakta maṃḍal̤ī sukhī jālī | śravaṇamātreṃ || 19 ||
āpulā kāl̤a sārthaka kelā | raghunāthakīrtimadheṃ buḍālā |
bhūmaṃḍal̤īṃ udharilā | bahuta loka || 20 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ udharilā | bahuta loka || 20 ||
raghunātha bhakta thora thora | mahimā jayāṃcā apāra |
tyā samastāṃcā kiṃkara | rāmadāsa mhaṇe || 21 ||
tyā samastāṃcā kiṃkara | rāmadāsa mhaṇe || 21 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde vālmīkastavananirūpaṇanāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : sūryastavananirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
dhanya dhanya hā sūryavauṃśa | sakal̤a vauṃśāmadheṃ viśeṣa |
mārtaṃḍamaṃḍal̤ācā prakāśa | phāṃkalā bhūmaṃḍal̤īṃ || 1 ||
mārtaṃḍamaṃḍal̤ācā prakāśa | phāṃkalā bhūmaṃḍal̤īṃ || 1 ||
somāāṃgīṃ āhe lāṃchana | pakṣā yekā hoya kṣīṇa |
ravikirṇa phāṃkatā āpaṇa | kal̤āhīna hoye || 2 ||
ravikirṇa phāṃkatā āpaṇa | kal̤āhīna hoye || 2 ||
yākāraṇeṃ sūryāpuḍheṃ | dusarī sāmyatā na ghaḍe |
jayācyā prakāśeṃ ujeḍe | prāṇīmātrāsī || 3 ||
jayācyā prakāśeṃ ujeḍe | prāṇīmātrāsī || 3 ||
nānā dharma nānā karmeṃ | uttameṃ madhyameṃ adhameṃ |
sugameṃ durgameṃ nitya nemeṃ | sṛṣṭīmadheṃ cālatī || 4 ||
sugameṃ durgameṃ nitya nemeṃ | sṛṣṭīmadheṃ cālatī || 4 ||
vedaśāstreṃ āṇī purāṇeṃ | maṃtra yaṃtra nānā sādhaneṃ |
saṃdhyā snāna pūjāvidhāneṃ | sūryeṃviṇa bāpuḍīṃ || 5 ||
saṃdhyā snāna pūjāvidhāneṃ | sūryeṃviṇa bāpuḍīṃ || 5 ||
nānā yoga nā mateṃ | pāhoṃ jātāṃ asaṃkhyāteṃ |
jātī āpulālyā paṃtheṃ | sūryaudaya jāliyāṃ || 6 ||
jātī āpulālyā paṃtheṃ | sūryaudaya jāliyāṃ || 6 ||
prapaṃcika athavā paramārthika | kārya karaṇeṃ koṇīyeka |
divaseṃviṇa nirārthaka | sārthaka navhe || 7 ||
divaseṃviṇa nirārthaka | sārthaka navhe || 7 ||
sūryāceṃ adhiṣṭhāna ḍol̤e | ḍol̤e nasatāṃ sarva āṃdhal̤e |
yākāraṇeṃ kāṃhīṃca na cale | sūryeṃviṇa || 8 ||
yākāraṇeṃ kāṃhīṃca na cale | sūryeṃviṇa || 8 ||
mhaṇāla aṃdha kavitveṃ karitī | tarī hehi suryācīca gatī |
thaṃḍa jāliyāṃ āpulī matī | maga matiprakāśa kaiṃcā || 9 ||
thaṃḍa jāliyāṃ āpulī matī | maga matiprakāśa kaiṃcā || 9 ||
uṣṇa prakāśa to sūryācā | śīta prakāśa to caṃdrācā |
uṣṇatva nastāṃ dehyācā | ghāta hoye || 10 ||
uṣṇatva nastāṃ dehyācā | ghāta hoye || 10 ||
yākāraṇeṃ sūryeṃviṇa | sahasā na cale kāraṇa |
śrote tumhī vicakṣaṇa | śodhūna pāhā || 11 ||
śrote tumhī vicakṣaṇa | śodhūna pāhā || 11 ||
hariharāṃcyā avataramūrtī | śivaśaktīcyā anaṃta vektī |
yāpūrvīṃ hotā gabhastī | ātāṃ hi āhe || 12 ||
yāpūrvīṃ hotā gabhastī | ātāṃ hi āhe || 12 ||
jituke saṃsārāsi āle | tituke sūryākhāleṃ vartale |
aṃtī dehe tyāgūna gele | prabhākarādekhatāṃ || 13 ||
aṃtī dehe tyāgūna gele | prabhākarādekhatāṃ || 13 ||
caṃdra ailīkaḍe jālā | kṣīrasāgarīṃ madhūna kāḍhilā |
caudā ratnāṃmadheṃ ālā | baṃdhu lakṣumīcā || 14 ||
caudā ratnāṃmadheṃ ālā | baṃdhu lakṣumīcā || 14 ||
viśvacakṣu hā bhāskara | aiseṃ jāṇatī lāhānathora |
yākāraṇeṃ divākara | śreṣṭhāṃhūna śreṣṭha || 15 ||
yākāraṇeṃ divākara | śreṣṭhāṃhūna śreṣṭha || 15 ||
apāra nabhamārga kramaṇeṃ | aiseṃci pratyahīṃ yeṇeṃ jāṇeṃ |
yā lokopakārākāraṇeṃ | ājñā samarthācī || 16 ||
yā lokopakārākāraṇeṃ | ājñā samarthācī || 16 ||
divasa nastāṃ aṃdhakāra | sarvāṃsī nakal̤e sārāsāra |
divaseṃviṇa taśkara | kāṃ divābhīta pakṣī || 17 ||
divaseṃviṇa taśkara | kāṃ divābhīta pakṣī || 17 ||
sūryāpuḍheṃ āṇika dusareṃ | koṇa āṇāveṃ sāmoreṃ |
tejorāsī nirdhāreṃ | upamerahita || 18 ||
tejorāsī nirdhāreṃ | upamerahita || 18 ||
aisā hā savitā sakal̤āṃcā | pūrvaja hoya raghunāthācā |
agādha mahimā mānavī vācā | kāye mhaṇoni varṇāvī || 19 ||
agādha mahimā mānavī vācā | kāye mhaṇoni varṇāvī || 19 ||
raghunāthavauṃśa pūrvāpara | yekāhūni yeka thora |
maja matimaṃdāsa hā vicāra | kāye kal̤e || 20 ||
maja matimaṃdāsa hā vicāra | kāye kal̤e || 20 ||
raghunāthācā samudāva | tetheṃ guṃtalā aṃtarbhāva |
mhaṇonī varṇitāṃ mahatva | vāgdurbal̤a mī || 21 ||
mhaṇonī varṇitāṃ mahatva | vāgdurbal̤a mī || 21 ||
sakal̤a doṣācā parihāra | karitāṃ sūryāsa namaskāra |
sphūrti vāḍhe niraṃtara | sūryadarśana ghetāṃ || 22 ||
sphūrti vāḍhe niraṃtara | sūryadarśana ghetāṃ || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sūryastavananirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : pṛthvīstavananirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
dhanya dhanya he vasumatī | icā mahimā sāṃgoṃ kitī |
prāṇīmātra tituke rāhātī | ticyā ādhāreṃ || 1 ||
prāṇīmātra tituke rāhātī | ticyā ādhāreṃ || 1 ||
aṃtarikṣa rāhātī jīva | tohi pṛthvīcā svabhāva |
dehe jaḍa nastāṃ jīva | kaise tagatī || 2 ||
dehe jaḍa nastāṃ jīva | kaise tagatī || 2 ||
jāl̤itī pol̤itī kudal̤itī | nāṃgaritī ukaritī khāṇatī |
mal̤a mūtra tijavarī karitī | āṇī vamana || 3 ||
mal̤a mūtra tijavarī karitī | āṇī vamana || 3 ||
nāsakeṃ kujakeṃ jarjara | pṛthvīviṇa kaiṃcī thāra |
dehyāṃtakāl̤īṃ śarīra | tijavarī paḍe || 4 ||
dehyāṃtakāl̤īṃ śarīra | tijavarī paḍe || 4 ||
bareṃ vāīṭa sakal̤a kāṃhīṃ | pṛthvīviṇa thāra nāhīṃ |
nānā dhātu dravya teṃ hi | bhūmīce poṭīṃ || 5 ||
nānā dhātu dravya teṃ hi | bhūmīce poṭīṃ || 5 ||
yekāsa yeka saṃvhāritī | prāṇī bhūmīvarī asatī |
bhūmī sāṃḍūna jātī | koṇīkaḍe || 6 ||
bhūmī sāṃḍūna jātī | koṇīkaḍe || 6 ||
gaḍa koṭha pureṃ paṭṭaṇeṃ | nānā deśa kal̤atī aṭaṇeṃ |
deva dānava mānava rāhāṇeṃ | pṛthvīvarī || 7 ||
deva dānava mānava rāhāṇeṃ | pṛthvīvarī || 7 ||
nānā ratneṃ hire parīsa | nānā dhātu dravyāṃśa |
gupta pragaṭa karāvyāsa | pṛthvīviṇa nāhīṃ || 8 ||
gupta pragaṭa karāvyāsa | pṛthvīviṇa nāhīṃ || 8 ||
merumāṃdāra himācal̤a | nānā aṣṭakul̤ācal̤a |
nānā pakṣī macha vyāl̤a | bhūmaṃḍal̤īṃ || 9 ||
nānā pakṣī macha vyāl̤a | bhūmaṃḍal̤īṃ || 9 ||
nānā samudrāpailīkaḍe | bhoṃvateṃ āvarṇodakā kaḍeṃ |
asaṃbhāvya tuṭale kaḍe | bhūmaṃḍal̤āce || 10 ||
asaṃbhāvya tuṭale kaḍe | bhūmaṃḍal̤āce || 10 ||
tyāmadheṃ gupta vivareṃ | lāhānathoreṃ apāreṃ |
tetheṃ nibiḍa aṃdhakāreṃ | vastī kīje || 11 ||
tetheṃ nibiḍa aṃdhakāreṃ | vastī kīje || 11 ||
āvarṇodaka teṃ apāra | tyācā koṇa jāṇe pāra |
udaṃḍa dāṭale jal̤acara | asaṃbhāvya moṭhe || 12 ||
udaṃḍa dāṭale jal̤acara | asaṃbhāvya moṭhe || 12 ||
tyā jīvanāsa ādhāra pavana | nibiḍa dāṭa āṇī ghana |
phuṭoṃ śakenā jīvana | koṇekaḍe || 13 ||
phuṭoṃ śakenā jīvana | koṇekaḍe || 13 ||
tyā prabhaṃjanāsī ādhāra | kaṭhiṇapaṇeṃ ahaṃkāra |
aisā tyā bhūgol̤ācā pāra | koṇa jāṇe || 14||
aisā tyā bhūgol̤ācā pāra | koṇa jāṇe || 14||
nānā padārthāṃcyā khāṇī | dhāturatnāṃcyā dāṭaṇī |
kalpataru ciṃtāmaṇī | amṛtakuṃḍeṃ || 15 ||
kalpataru ciṃtāmaṇī | amṛtakuṃḍeṃ || 15 ||
nānā dīpeṃ nānā khaṃḍeṃ | vasatī udvaseṃ udaṃḍeṃ |
tetheṃ nānā jīvanācīṃ baṃḍeṃ | vegal̤ālīṃ || 16 ||
tetheṃ nānā jīvanācīṃ baṃḍeṃ | vegal̤ālīṃ || 16 ||
merubhoṃvate kaḍe kāpale | asaṃbhāvya kaḍoseṃ paḍileṃ |
nibiḍa taru lāgale | nānā jinasī || 17 ||
nibiḍa taru lāgale | nānā jinasī || 17 ||
tyāsannidha lokāloka | jetheṃ sūryāceṃ phire cāka |
caṃdrādi droṇādri maināka | māhāṃ girī || 18 ||
caṃdrādi droṇādri maināka | māhāṃ girī || 18 ||
nānā deśīṃ pāṣāṇabheda | nānā jinasī mṛttikābheda |
nānā vibhūti chaṃda baṃda | nānā khāṇī || 19 ||
nānā vibhūti chaṃda baṃda | nānā khāṇī || 19 ||
bahuratna he vasuṃdarā | aisā padārtha kaicā dusarā |
aphaṭa paḍileṃ sairāvairā | jikaḍe tikaḍe || 20 ||
aphaṭa paḍileṃ sairāvairā | jikaḍe tikaḍe || 20 ||
avaghī pṛthvī phirona pāhe | aisā prāṇī koṇa āhe |
dujī tul̤aṇā na sāhe | dharaṇīviṣīṃ ||21 ||
dujī tul̤aṇā na sāhe | dharaṇīviṣīṃ ||21 ||
nānā vallī nānā pikeṃ | desodesī anekeṃ |
pāhoṃ jātāṃ sārikhyā sārikheṃ | yeka hi nāhīṃ || 22 ||
pāhoṃ jātāṃ sārikhyā sārikheṃ | yeka hi nāhīṃ || 22 ||
svarga mṛtyu āṇipātāl̤eṃ | apūrva racilīṃ tīna tāl̤eṃ|
pātāl̤alokīṃ māhāṃ vyāl̤eṃ | vastī kīje || 23 ||
pātāl̤alokīṃ māhāṃ vyāl̤eṃ | vastī kīje || 23 ||
nāna vallī bījāṃcī khāṇī | te he viśāl̤a dharaṇī |
abhinava kartyācī karaṇī | hoūna gelī || 24 ||
abhinava kartyācī karaṇī | hoūna gelī || 24 ||
gaḍa koṭha nānā nagareṃ | pureṃ paṭṭaṇeṃ manohareṃ |
sakal̤āṃ ṭhāīṃ jagadeśvareṃ | vastī kīje || 25 ||
sakal̤āṃ ṭhāīṃ jagadeśvareṃ | vastī kīje || 25 ||
māhāṃ bal̤ī hoūna gele | pṛthvīvarī cautāl̤ale |
sāmarthyeṃ nirāl̤e rāhile | heṃ toṃ ghaḍenā || 26 ||
sāmarthyeṃ nirāl̤e rāhile | heṃ toṃ ghaḍenā || 26 ||
asaṃbhāvya he jagatī| jīva kitīyeka jātī |
nānā avatārapaṃgatī | bhūmaṃḍal̤āvarī || 27 ||
nānā avatārapaṃgatī | bhūmaṃḍal̤āvarī || 27 ||
sadhyāṃ rokaḍe pramāṇa | kāṃhīṃ karāvā nalage anumāna |
nānā prakārīceṃ jīvana | pṛthvīceni ādhāreṃ || 28 ||
nānā prakārīceṃ jīvana | pṛthvīceni ādhāreṃ || 28 ||
kitteka bhūmī mājhī mhaṇatī | sevaṭīṃ āpaṇaci marona jātī |
kitteka kāl̤a hotāṃ jagatī | jaisī taisī || 29 ||
kitteka kāl̤a hotāṃ jagatī | jaisī taisī || 29 ||
aisā pṛthvīcā mahimā | dusarī kāye dyāvī upamā |
brahmādikāpāsunī āmhāṃ | āśrayoci āhe || 30 ||
brahmādikāpāsunī āmhāṃ | āśrayoci āhe || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde pṛthvīstavananirūpaṇanāma samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : āpanirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
ātāṃ sakal̤āṃce jnamasthāna | sakal̤a jīvāṃce jīvana |
jayāsa āponārāyeṇa | aiseṃ bolije || 1 ||
jayāsa āponārāyeṇa | aiseṃ bolije || 1 ||
pṛthvīsa ādhāra āvarṇodaka | saptasiṃdhūceṃ siṃdhodaka |
nānā meghīceṃ meghodaka | bhūmaṃḍal̤īṃ cālileṃ || 2 ||
nānā meghīceṃ meghodaka | bhūmaṃḍal̤īṃ cālileṃ || 2 ||
nānā nadyā nānā desīṃ | vāhāta mil̤ālyā sāgarāsī |
lāhānathora puṇyarāsī | agādha mahime || 3 ||
lāhānathora puṇyarāsī | agādha mahime || 3 ||
nadyā parvatīṃhūna koṃsal̤alyā | nānā sāṃkaḍīmadheṃ ricavilyā |
dhabābāṃ khal̤āl̤āṃ cālilyā | asaṃbhāvya || 4 ||
dhabābāṃ khal̤āl̤āṃ cālilyā | asaṃbhāvya || 4 ||
kūpa bāvī sarovareṃ | udaṃḍa tal̤īṃ thorathoreṃ |
nirmal̤eṃ ucaṃbal̤atī nīreṃ | nānā desīṃ || 5 ||
nirmal̤eṃ ucaṃbal̤atī nīreṃ | nānā desīṃ || 5 ||
gāyemukheṃ pāṭa jātī | nānā kālave vāhatī |
nānā jharyā jhirapatī | jharatī nīreṃ || 6 ||
nānā jharyā jhirapatī | jharatī nīreṃ || 6 ||
ḍureṃ vihīreṃ pājhara | parvata phuṭona vāhe nīra |
aise udakāce prakara | bhūmaṃḍal̤īṃ || 7 ||
aise udakāce prakara | bhūmaṃḍal̤īṃ || 7 ||
jituke girī titukyā dhārā | koṃsal̤atī bhayaṃkarā |
pābhal̤a vāhāl̤ā apārā | ukal̤yā sāṃḍitī || 8 ||
pābhal̤a vāhāl̤ā apārā | ukal̤yā sāṃḍitī || 8 ||
bhūmaṃḍal̤īceṃ jal̤a āghaveṃ| kitī mhaṇonī sāṃgāveṃ |
nānā kāraṃjīṃ āṇāveṃ | bāṃdhonī pāṇī || 9 ||
nānā kāraṃjīṃ āṇāveṃ | bāṃdhonī pāṇī || 9 ||
ḍoho ḍavaṃke khabāḍīṃ ṭāṃkīṃ | nānā girikaṃdarīṃ anekīṃ |
nānā jal̤eṃ nānā lokīṃ | vegal̤ālīṃ || 10 ||
nānā jal̤eṃ nānā lokīṃ | vegal̤ālīṃ || 10 ||
tīrtheṃ yekāhūna yeka | māhāṃ pavitra puṇyadāyaka |
agādha mahimā śāstrakāraka | boloni gele || 11 ||
agādha mahimā śāstrakāraka | boloni gele || 11 ||
nānā tīrthāṃcī puṇyodakeṃ | nānā sthal̤osthal̤īṃ sītal̤odakeṃ |
taisīṃca nānā uṣṇodakeṃ | ṭhāīṃ ṭhāīṃ || 12 ||
taisīṃca nānā uṣṇodakeṃ | ṭhāīṃ ṭhāīṃ || 12 ||
nānā vallīmadheṃ jīvana | nānā phal̤īṃ phulīṃ jīvana |
nānā kaṃdīṃ mul̤īṃ jīvana | guṇakārakeṃ || 13 ||
nānā kaṃdīṃ mul̤īṃ jīvana | guṇakārakeṃ || 13 ||
kṣīrodakeṃ siṃdhodakeṃ | viṣodakeṃ pīyūṣodakeṃ |
nānā sthal̤āṃtarīṃ udakeṃ | nānā guṇācīṃ || 14 ||
nānā sthal̤āṃtarīṃ udakeṃ | nānā guṇācīṃ || 14 ||
nānā yukṣadaṃḍāce rasa | nānā phal̤āṃce nānā rasa |
nānā prakārīce gorasa| mada pārā gul̤atra || 15 ||
nānā prakārīce gorasa| mada pārā gul̤atra || 15 ||
nānā muktaphal̤āṃceṃ pāṇī | nānā ratnī tal̤apeṃ pāṇī |
nānā śastrāmadheṃ pāṇī | nānā guṇāceṃ || 16 ||
nānā śastrāmadheṃ pāṇī | nānā guṇāceṃ || 16 ||
śuklīta śroṇīta lāl̤a mūtra sveda | nānā udakāce nānā bheda |
vivarona pāhātāṃ viśada | hota jāteṃ || 17 ||
vivarona pāhātāṃ viśada | hota jāteṃ || 17 ||
udakāce deha keval̤a | udakāceṃci bhūmaṃḍal̤a |
caṃdramaṃḍal̤a sūryamaṃḍal̤a | udakākaritāṃ || 18 ||
caṃdramaṃḍal̤a sūryamaṃḍal̤a | udakākaritāṃ || 18 ||
kṣārasiṃdhu kṣīrasiṃdhu | surāsiṃdhu ājyasiṃdhu |
dadhisiṃdhu yukṣarasasiṃdhu | śuddha siṃdhu udakācā || 19 ||
dadhisiṃdhu yukṣarasasiṃdhu | śuddha siṃdhu udakācā || 19 ||
aiseṃ udaka vistāraleṃ | mul̤āpāsūna sevaṭā āleṃ |
madhehi ṭhāīṃ ṭhāīṃ umaṭaleṃ | ṭhāīṃ ṭhāīṃ gupta || 20 ||
madhehi ṭhāīṃ ṭhāīṃ umaṭaleṃ | ṭhāīṃ ṭhāīṃ gupta || 20 ||
je je bījīṃ miśrīta jāleṃ | to to svāda gheūna uṭhileṃ |
usāmadheṃ goḍīsa āleṃ | parama suṃdara || 21 ||
usāmadheṃ goḍīsa āleṃ | parama suṃdara || 21 ||
udakāceṃ bāṃdhā heṃ śarīra | udaka ci pāhije tadanaṃtara |
udakaci utpattivistāra | kitī mhaṇonī sāṃgāvā || 22 ||
udakaci utpattivistāra | kitī mhaṇonī sāṃgāvā || 22 ||
udaka tāraka udaka māraka | udaka nānā saukhyadāyeka |
pāhātaṃ udakācā viveka | alolika āhe || 23 ||
pāhātaṃ udakācā viveka | alolika āhe || 23 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ dhāṃve nīra | nānā dhvanī tyā suṃdara |
dhabābāṃ dhabābāṃ thora | ricavatī dhārā || 24 ||
dhabābāṃ dhabābāṃ thora | ricavatī dhārā || 24 ||
ṭhāīṃ ṭhāīṃ ḍoho tuṃbatī | viśāl̤a tal̤īṃ ḍabābitī |
cabābitī thabābitī | kālave pāṭa || 25 ||
cabābitī thabābitī | kālave pāṭa || 25 ||
yekī pālathyā gaṃgā vāhātī | udakeṃ sannidhaci asatī |
khal̤āl̤āṃ jhare vāhātī | bhūmīce poṭīṃ || 26 ||
khal̤āl̤āṃ jhare vāhātī | bhūmīce poṭīṃ || 26 ||
bhūgarbhīṃ ḍoho bharaleṃ | koṇhī dekhile nā aikile |
ṭhāīṃ ṭhāīṃ jhovīre jāle | vidulyatāṃce || 27 ||
ṭhāīṃ ṭhāīṃ jhovīre jāle | vidulyatāṃce || 27 ||
pṛthvītal̤īṃ pāṇī bharaleṃ | pṛthvīmadheṃ pāṇī khel̤e |
pṛthvī pragṭaleṃ | udaṃḍa pāṇī || 28 ||
pṛthvī pragṭaleṃ | udaṃḍa pāṇī || 28 ||
svargamṛtyapātāl̤īṃ | yeka nadī tīna tāl̤īṃ |
meghodaka aṃtarāl̤īṃ | vṛṣṭī karī || 29 ||
meghodaka aṃtarāl̤īṃ | vṛṣṭī karī || 29 ||
pṛthvīceṃ mūl̤a jīvana | jīvanāceṃ mūl̤a dahana |
dahanāceṃ mūl̤a pavana | thorāhūna thora || 30 ||
dahanāceṃ mūl̤a pavana | thorāhūna thora || 30 ||
tyāhūna thora parameśvara | mahadbhūtāṃcā vicāra |
tyāhūna thora parātpara | parabrahma jāṇāveṃ || 31 ||
tyāhūna thora parātpara | parabrahma jāṇāveṃ || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde āpanirūpaṇanāma samāsa cauthā ||
samāsa pāṃcavā : agninirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
dhanya dhanya hā vaiśvānaru | hoye raghunāthācā śvaśuru |
viśvavyāpaka viśvaṃbharu | pitā jānakīcā || 1 ||
viśvavyāpaka viśvaṃbharu | pitā jānakīcā || 1 ||
jyācyā mukheṃ bhagavaṃta bhoktā | jo ṛṣīcā phal̤adātā |
tamahimarogahartā | bhartā viśvajanācā || 2 ||
tamahimarogahartā | bhartā viśvajanācā || 2 ||
nānā varṇa nānā bheda | jīvamātrāsa abheda |
abheda āṇī parama śudha | bramhādikāsī || 3 ||
abheda āṇī parama śudha | bramhādikāsī || 3 ||
agnīkaritāṃ sṛṣṭī cāle | agnīkaritāṃ loka dhāle |
agnīkaritāṃ sakal̤a jyāle | lāhānathora || 4 ||
agnīkaritāṃ sakal̤a jyāle | lāhānathora || 4 ||
agnīneṃ āl̤aleṃ bhūmaṃḍal̤a | lokāṃsa rāhavyā jāleṃ sthal̤a |
dīpa dīpikā nānā jvāl̤a | jetheṃ tetheṃ || 5 ||
dīpa dīpikā nānā jvāl̤a | jetheṃ tetheṃ || 5 ||
poṭāmadheṃ jaṭharāgnī | teṇeṃ kṣudhā lāge janīṃ |
agnīkaritāṃ bhojanīṃ | rucī yete || 6 ||
agnīkaritāṃ bhojanīṃ | rucī yete || 6 ||
agnī sarvāṃgīṃ vyāpaka | uṣṇeṃ rāhe kūṇī yeka |
uṣṇa nastāṃ sakal̤a loka | marona jātī || 7 ||
uṣṇa nastāṃ sakal̤a loka | marona jātī || 7 ||
ādhīṃ agnī maṃda hoto | puḍheṃ prāṇī to nāsato |
aisā hā anubhava yeto | prāṇīmātrāsī || 8 ||
aisā hā anubhava yeto | prāṇīmātrāsī || 8 ||
asatāṃ agnīceṃ bal̤a | śatru jiṃke tātkāl̤a |
agnī āhe tāvatkāl̤a | jiṇeṃ āhe || 9 ||
agnī āhe tāvatkāl̤a | jiṇeṃ āhe || 9 ||
nānā rasa nirmāṇa jāle | agnīkaritāṃ nipajale |
māhāṃrogī ārogya jāle | nimiṣamātreṃ || 10 ||
māhāṃrogī ārogya jāle | nimiṣamātreṃ || 10 ||
sūrya sakal̤āṃhūna viśeṣa | sūryāuparī agnīpraveśa |
rātrabhāgīṃ loka agnīsa | sāheṃ karitī || 11 ||
rātrabhāgīṃ loka agnīsa | sāheṃ karitī || 11 ||
aṃtyajagṛhīṃcā agnī āṇilā | tyāsa doṣa nāhīṃ bolilā |
sakal̤āṃ gṛhīṃ pavitra jālā | vaiśvānaru || 12 ||
sakal̤āṃ gṛhīṃ pavitra jālā | vaiśvānaru || 12 ||
agnīhotra nānā yāga | agnīkaritāṃ hotī sāṃga |
agnī trupta hotāṃ maga | suprasanna hoto || 13 ||
agnī trupta hotāṃ maga | suprasanna hoto || 13 ||
deva dānava mānava | agnīkaritāṃ cāle sarva |
sakal̤a janāsī upāva | agnī āhe || 14 ||
sakal̤a janāsī upāva | agnī āhe || 14 ||
lagneṃ karitī thora thora | nānā dārūcā prakāra |
bhūmaṃḍal̤īṃ yātrā thora | dārūneṃ śobhatī || 15 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ yātrā thora | dārūneṃ śobhatī || 15 ||
nānā loka rogī hotī | uṣṇa auśadheṃ sevitī |
teṇe loka ārogya hotī | vanhīkaritāṃ || 16 ||
teṇe loka ārogya hotī | vanhīkaritāṃ || 16 ||
brahmaṇāsa tanumanu | sūryadeva hutāśanu |
yetadviṣaīṃ anumānu | kāṃhīṃca nāhīṃ || 17 ||
yetadviṣaīṃ anumānu | kāṃhīṃca nāhīṃ || 17 ||
lokāmadhyeṃ jaṭharānal̤u | sāgarīṃ āhe vaḍavanāl̤u |
bhūgol̤ābāhera āvarṇānal̤u | śivanetrīṃ vidulyatā || 18 ||
bhūgol̤ābāhera āvarṇānal̤u | śivanetrīṃ vidulyatā || 18 ||
kupīpāsūna agnī hoto | uṃcadarpaṇīṃ agnī nighato |
kāṣṭhamaṃthanī pragaṭato | cakamakeneṃ || 19 ||
kāṣṭhamaṃthanī pragaṭato | cakamakeneṃ || 19 ||
agnī sakal̤āṃ ṭhāīṃ āhe | kaṭhīṇa ghisaṇīṃ pragaṭa hoye |
āgyāsarpeṃ dagdha hoye | girikaṃdareṃ || 20 ||
āgyāsarpeṃ dagdha hoye | girikaṃdareṃ || 20 ||
agnīkaritāṃ nānā upāye | agnīkaritāṃ nānā apāya |
vivekeṃviṇa sakala hoye | nirārthaka || 21 ||
vivekeṃviṇa sakala hoye | nirārthaka || 21 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ lāhānathora | sakal̤āṃsa vanhīcā ādhāra |
agnimukheṃ parameśvara | saṃtuṣṭa hoye || 22 ||
agnimukheṃ parameśvara | saṃtuṣṭa hoye || 22 ||
aisā agnīcā mahimā | bolije titukī uṇī upamā |
uttarottara agādha mahimā | agnīpuruṣācā || 23 ||
uttarottara agādha mahimā | agnīpuruṣācā || 23 ||
jīta asatāṃ sukhī karī | melyāṃ preta bhasma karī |
sarvabhakṣaku tyācī thorī | kāye mhaṇonī sāṃgāvī || 24 ||
sarvabhakṣaku tyācī thorī | kāye mhaṇonī sāṃgāvī || 24 ||
sakal̤a sṛṣṭīcā saṃvhāra | pral̤aya karī vaiśvānara |
vaiśvānareṃ padārthamātra | kāṃhīṃca urenā || 25 ||
vaiśvānareṃ padārthamātra | kāṃhīṃca urenā || 25 ||
nānā homa udaṃḍa karitī | gharogharīṃ vaiśadeva cālatī |
nānā kṣetrīṃ dīpa jal̤atī | devāpāsīṃ || 26 ||
nānā kṣetrīṃ dīpa jal̤atī | devāpāsīṃ || 26 ||
dīpārādhaneṃ nilāṃjaneṃ | deva vovāl̤ije janeṃ |
khareṃ khoṭeṃ nivaḍaṇeṃ | divya hotāṃ || 27 ||
khareṃ khoṭeṃ nivaḍaṇeṃ | divya hotāṃ || 27 ||
aṣṭadhā prakurtī loka tinhī | sakal̤a vyāpūna rāhilā vanhī |
agādha mahimā vadanīṃ | kitī mhaṇonī bolāvā || 28 ||
agādha mahimā vadanīṃ | kitī mhaṇonī bolāvā || 28 ||
cyārī śrṛṃgeṃ tripadīṃ jāta | donī śireṃ sapta hāta |
aisā bolilā śāstrārtha | pracitīviṇa || 29 ||
aisā bolilā śāstrārtha | pracitīviṇa || 29 ||
aisā vanhī uṣṇamūrtī | to mī boliloṃ yethāmatī |
nyūnyapūrṇa kṣamā śrotīṃ | keleṃ pāhije || 30 ||
nyūnyapūrṇa kṣamā śrotīṃ | keleṃ pāhije || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde agninirūpaṇanāma samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : vāyustavana || śrīrāmasamartha ||
dhanya dhanya hā vāyudeva | yācā vicitra svabhāva |
vāyokaritāṃ sakal̤a jīva | vartatī janīṃ || 1 ||
vāyokaritāṃ sakal̤a jīva | vartatī janīṃ || 1 ||
vāyokaritāṃ śvāsośvāsa | nānā vidyāṃcā abhyāsa |
vāyokaritāṃ śarīrāsa | cal̤aṇa ghaḍe || 2 ||
vāyokaritāṃ śarīrāsa | cal̤aṇa ghaḍe || 2 ||
cal̤aṇa val̤aṇa prāsāraṇa | nirodhana āṇī ākocana |
prāṇa apāna vyāna udāna | samāna vāyu || 3 ||
prāṇa apāna vyāna udāna | samāna vāyu || 3 ||
nāga kūrma karkaśa vāyo | devadatta dhanaṃjayo|
aise he vāyoce svabhāvo | udaṃḍa asatī || 4 ||
aise he vāyoce svabhāvo | udaṃḍa asatī || 4 ||
vāyo brahmāṃḍīṃ pragaṭalā | brahmāṃḍadevatāṃsa puravalā |
tethunī piṃḍī pragaṭalā | nānā guṇeṃ || 5 ||
tethunī piṃḍī pragaṭalā | nānā guṇeṃ || 5 ||
svargalokīṃ sakal̤a deva | taiseci puruṣārthī dānava |
mṛtyalokīṃce mānava | vikhyāta rāje || 6 ||
mṛtyalokīṃce mānava | vikhyāta rāje || 6 ||
naradehīṃ nānā bhede | anaṃta bhedācīṃ śvāpadeṃ |
vanacareṃ jal̤acareṃ ānaṃdeṃ | krīḍā karitī|| 7||
vanacareṃ jal̤acareṃ ānaṃdeṃ | krīḍā karitī|| 7||
tyā samastāṃmadheṃ vāyu khel̤e | khecarakul̤a avagheṃ cal̤e |
uṭhatī vanhīce ubāl̤e | vāyokaritāṃ || 8||
uṭhatī vanhīce ubāl̤e | vāyokaritāṃ || 8||
vāyo meghāceṃ bharaṇa bharī| saveṃca piṭūna parateṃ sārī |
vāyo aisā kārabarī | dusarā nāhīṃ || 9 ||
vāyo aisā kārabarī | dusarā nāhīṃ || 9 ||
parī te ātmayācī sattā | varte śarīrīṃ tatvatā |
parī vyāpakapaṇeṃ yā samarthā | tul̤aṇā nāhīṃ || 10 ||
parī vyāpakapaṇeṃ yā samarthā | tul̤aṇā nāhīṃ || 10 ||
girīhūna dāṭa phaujā | megha uṭhile lokakājā |
garjagarjoṃ taḍaka vijā | vāyobal̤eṃ || 11 ||
garjagarjoṃ taḍaka vijā | vāyobal̤eṃ || 11 ||
caṃdrasūrya nakṣatramāl̤ā | grahamaṃḍal̤eṃ meghamāl̤ā |
yeṃ brahmāṃḍīṃ nānā kal̤ā | vāyokaritāṃ || 12 ||
yeṃ brahmāṃḍīṃ nānā kal̤ā | vāyokaritāṃ || 12 ||
yekavaṭaleṃ teṃ nivaḍenā | kālavaleṃ teṃ vegal̤eṃ hoyenā |
taiseṃ he beṃcāḍa nānā | kevī kal̤e || 13 ||
taiseṃ he beṃcāḍa nānā | kevī kal̤e || 13 ||
vāyo suṭe sarārāṃ | asaṃbhāvya paḍatīgārā |
taise jīva he nīrā- | sarise paḍatī || 14 ||
taise jīva he nīrā- | sarise paḍatī || 14 ||
vāyurūpeṃ kamal̤akal̤ā | toci ādhāra jal̤ā |
tayā jal̤ācyā ādhāreṃ bhūgol̤ā | śeṣeṃ dharileṃ ||15 ||
tayā jal̤ācyā ādhāreṃ bhūgol̤ā | śeṣeṃ dharileṃ ||15 ||
śeṣāsa pavanācā āhāra | āhāreṃ phuge śarīra |
tarī maga ghetalā bhāra | bhūmaṃḍal̤ācā ||16||
tarī maga ghetalā bhāra | bhūmaṃḍal̤ācā ||16||
māhāṃkūrmāceṃ śarīra bhaleṃ | neṇoṃ brahmāṃḍa pālatheṃ ghātaleṃ |
yevaḍheṃ śarīra teṃ rāhileṃ | vāyocenī || 17||
yevaḍheṃ śarīra teṃ rāhileṃ | vāyocenī || 17||
vārāheṃ āpuleṃ daṃtīṃ | pṛthvī dharilī hotī |
tayācī yevaḍhī śaktī | vāyubal̤eṃ || 18 ||
tayācī yevaḍhī śaktī | vāyubal̤eṃ || 18 ||
brahma viṣṇu maheśvara | cauthā āpaṇa jagadeśvara |
vāyosvarūpa vicāra | vivekī jāṇatī || 19 ||
vāyosvarūpa vicāra | vivekī jāṇatī || 19 ||
tetisa koṭī suravara | aṭhyāsī sahasra ṛṣeśvara |
sidha yogī bhāreṃbhāra | vāyokaritāṃ || 20 ||
sidha yogī bhāreṃbhāra | vāyokaritāṃ || 20 ||
nava koṭī kātyāyaṇī | chepana koṭī cyāmuṃḍiṇī |
auṭa koṭī bhūtakhāṇī | vāyorūpeṃ || 21||
auṭa koṭī bhūtakhāṇī | vāyorūpeṃ || 21||
bhūteṃ devateṃ nānā śaktī | vāyorūpa tyāṃcyā vektī |
nānā jīva neṇo kitī | bhūmaṃḍal̤īṃ || 22 ||
nānā jīva neṇo kitī | bhūmaṃḍal̤īṃ || 22 ||
piṃḍīṃ brahmāṃḍīṃ puravalā | bāhera kaṃcukāsa gelā |
sakal̤āṃ ṭhāīṃ puravalā | samartha vāyu || 23 ||
sakal̤āṃ ṭhāīṃ puravalā | samartha vāyu || 23 ||
aisā hā samartha pavana | hanumaṃta jayācā naṃdana |
raghunāthasmaraṇīṃ tanamana | hanumaṃtāceṃ || 24 ||
raghunāthasmaraṇīṃ tanamana | hanumaṃtāceṃ || 24 ||
hanumaṃta vāyocā prasīdha | pityāputrāṃsa nāhīṃ bheda |
mhaṇoni doghehi abheda | puruṣārthaviṣīṃ || 25 ||
mhaṇoni doghehi abheda | puruṣārthaviṣīṃ || 25 ||
hanumaṃtāsa bolije prāṇanātha | yeṇeṃ guṇeṃ hā samartha |
prāṇeṃviṇa sakal̤a vertha | hota jāteṃ || 26 ||
prāṇeṃviṇa sakal̤a vertha | hota jāteṃ || 26 ||
māgeṃ mṛtya ālā hanumaṃtā | tevhāṃ vāyo rodhalā hotā |
sakal̤a devāṃsa āvastā | prāṇāṃta māṃḍaleṃ || 27 ||
sakal̤a devāṃsa āvastā | prāṇāṃta māṃḍaleṃ || 27 ||
deva sakal̤a mil̤ona | keleṃ vāyuceṃ stavana |
vāyo prasanna hoūna | mokal̤eṃ keleṃ || 28 ||
vāyo prasanna hoūna | mokal̤eṃ keleṃ || 28 ||
mhaṇoni pratapī thora | hanumaṃta īśvarī avatāra |
yacā puruṣārtha suravara | pāhātaci rāhile || 29 ||
yacā puruṣārtha suravara | pāhātaci rāhile || 29 ||
deva kārāgṛhīṃ hote | hanumaṃteṃ dekhileṃ avaciteṃ |
saṃvhāra karūnī laṃkebhoṃvateṃ | viṭaṃbūna pāḍileṃ || 30 ||
saṃvhāra karūnī laṃkebhoṃvateṃ | viṭaṃbūna pāḍileṃ || 30 ||
usiṇeṃ ghetaleṃ devāṃceṃ | mūl̤a śodhileṃ rākṣasāṃceṃ |
moṭheṃ kautuka puchyaketāceṃ | āścarya vāṭe || 31 ||
moṭheṃ kautuka puchyaketāceṃ | āścarya vāṭe || 31 ||
rāvaṇa hotā siṃhyāsanāvarī | tetheṃ jāūna ṭhoṃsare mārī |
laṃkemadheṃ nirodha karī | udaka kaiceṃ || 32 ||
laṃkemadheṃ nirodha karī | udaka kaiceṃ || 32 ||
devāsa ādhāra vāṭalā | moṭhā puruṣārtha dekhilā |
manāmadheṃ raghunāthālā | karuṇā karitī || 33 ||
manāmadheṃ raghunāthālā | karuṇā karitī || 33 ||
daitya āvaghe saṃvhārile | deva tatkāl̤a soḍile |
prāṇīmātra sukhī jāle | trayalokyavāsī || 34 ||
prāṇīmātra sukhī jāle | trayalokyavāsī || 34 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde vāyostavananirūpaṇanāma samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : mahadbhūtanirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
pṛthvīceṃ mūl̤a jīvana | jīvanāceṃ mūl̤a agna |
agnīceṃ mūl̤a pavana | māgāṃ niropileṃ || 1 ||
agnīceṃ mūl̤a pavana | māgāṃ niropileṃ || 1 ||
ātāṃ aikā pavanāceṃ mūl̤a | to hā aṃtarātmāci keval̤a |
atyaṃtaci caṃcal̤a | sakal̤āṃmadheṃ || 2 ||
atyaṃtaci caṃcal̤a | sakal̤āṃmadheṃ || 2 ||
to yeto jāto disenā | sthira hoūna baisenā |
jyāceṃ rūpa anumānenā | vedaśrutīsī || 3 ||
jyāceṃ rūpa anumānenā | vedaśrutīsī || 3 ||
mul̤īṃ mul̤īṃceṃ sphurṇa | teṃci aṃtarātmyāceṃ lakṣaṇa |
jagadeśvarāpāsūna triguṇa | puḍheṃ jāleṃ || 4 ||
jagadeśvarāpāsūna triguṇa | puḍheṃ jāleṃ || 4 ||
triguṇāpāsūna jālīṃ bhūteṃ| pāvalīṃ paṣṭa daśeteṃ |
tyā bhūtāṃceṃ svarūpa teṃ | vivekeṃ vol̤akhāveṃ || 5 ||
tyā bhūtāṃceṃ svarūpa teṃ | vivekeṃ vol̤akhāveṃ || 5 ||
tyāmadheṃ mukhya ākāśa | cau bhūtāṃmadheṃ viśeṣa |
yācyā prakāśeṃ prakāśa | sakal̤a kāṃhīṃ || 6 ||
yācyā prakāśeṃ prakāśa | sakal̤a kāṃhīṃ || 6 ||
yeka viṣṇu mahadbhūta | aisā bhūtāṃcā saṃketa |
paraṃtu yācī pracīta | pāhilī pāhije || 7 ||
paraṃtu yācī pracīta | pāhilī pāhije || 7 ||
vistāreṃ bolilīṃ bhūteṃ | tyā bhūtāmadheṃ vyāpaka teṃ |
vivarona pāhātāṃ yeteṃ | pratyayāsī || 8 ||
vivarona pāhātāṃ yeteṃ | pratyayāsī || 8 ||
ātmayācyā capal̤apaṇāpuḍheṃ | vāyo teṃ kitī bāpuḍeṃ |
ātmyāceṃ capal̤apaṇa rokaḍeṃ | samajona pāhāveṃ || 9 ||
ātmyāceṃ capal̤apaṇa rokaḍeṃ | samajona pāhāveṃ || 9 ||
ātmyāvegal̤eṃ kāma cālenā | ātmā disenā nā āḍal̤enā |
guptarūpeṃ vicāra nānā | pāhona soḍī || 10 ||
guptarūpeṃ vicāra nānā | pāhona soḍī || 10 ||
piṃḍa brahmāṃḍa vyāpūna dharileṃ | nānā śarīrīṃ vil̤āsaleṃ |
vivekī janāsī bhāsaleṃ | jagadāṃtarī || 11 ||
vivekī janāsī bhāsaleṃ | jagadāṃtarī || 11 ||
ātmyāviṇa dehe cālatī | heṃ toṃ na ghaḍe kalpāṃtīṃ |
aṣṭadhā prakṛrtīcyā vektī | rūpāsī ālyā || 12 ||
aṣṭadhā prakṛrtīcyā vektī | rūpāsī ālyā || 12 ||
mūl̤āpāsūna sevaṭavarī | sakal̤a kāṃhīṃ ātmāca karī |
ātmyāpailīkaḍe nirvikārī | parabrahma teṃ || 13 ||
ātmyāpailīkaḍe nirvikārī | parabrahma teṃ || 13 ||
ātmā śarīrīṃ vartato | iṃdriyeṃgrāma ceṣṭavito |
nānā sukhaduḥkheṃ bhogito | dehyātmayogeṃ || 14 ||
nānā sukhaduḥkheṃ bhogito | dehyātmayogeṃ || 14 ||
saptakaṃcuka heṃ brahmāṃḍa | tyāmadheṃ saptakaṃcuka piṃḍa |
tyā piṃḍāmadheṃ ātmā jāḍa | vivekeṃ vol̤akhā || 15 ||
tyā piṃḍāmadheṃ ātmā jāḍa | vivekeṃ vol̤akhā || 15 ||
śabda aikona samajato | samajona pratyottara deto |
kaṭhīṇa mṛda sītoṣṇa jāṇato | tvacemadheṃ || 16 ||
kaṭhīṇa mṛda sītoṣṇa jāṇato | tvacemadheṃ || 16 ||
netrīṃ bharonī padārtha pāhāṇeṃ | nānā padārtha parīkṣaṇeṃ |
uṃca nīca samajaṇeṃ | manāmadheṃ || 17||
uṃca nīca samajaṇeṃ | manāmadheṃ || 17||
krūradṛṣṭī saumyadṛṣṭī | kapaṭadṛṣṭī kṛpādṛṣṭī |
nānā prakārīṃcyā dṛṣṭī | bheda jāṇe|| 18 ||
nānā prakārīṃcyā dṛṣṭī | bheda jāṇe|| 18 ||
jivhemadheṃ nānā svāda | nivaḍūna jāṇe bhedābheda |
jeṃ jeṃ jāṇeṃ teṃ teṃ viśada | karunī bole || 19||
jeṃ jeṃ jāṇeṃ teṃ teṃ viśada | karunī bole || 19||
uttama annāce parimal̤a | nānā sugaṃdha parimal̤a |
nānā phal̤āṃce parimal̤a | ghrāṇaiṃdriyeṃ jāṇe || 20 ||
nānā phal̤āṃce parimal̤a | ghrāṇaiṃdriyeṃ jāṇe || 20 ||
jivheneṃ svāda gheṇeṃ bolaṇeṃ | pāṇīīiṃdriyeṃ gheṇeṃ deṇeṃ |
pādaiṃdriyeṃ yeṇeṃ jāṇeṃ | sarvakāl̤a ||21 ||
pādaiṃdriyeṃ yeṇeṃ jāṇeṃ | sarvakāl̤a ||21 ||
śisnaiṃdriyeṃ suratabhoga | gudaiṃdriyeṃ mal̤otsarga |
maneṃkarūnī sakal̤a sāṃga | kalpūna pāhe || 22||
maneṃkarūnī sakal̤a sāṃga | kalpūna pāhe || 22||
aiseṃ vyāpāra paroparī | tribhuvanīṃ yekalāci karī |
tyācī varṇāvayā thorī | dusarā nāhīṃ || 23 ||
tyācī varṇāvayā thorī | dusarā nāhīṃ || 23 ||
tyāviṇa dusarā kaicā | je mahimā sāṃgāvā tayācā |
vyāpa āṭopa ātmayācā | na bhūto na bhaviṣyati || 24 ||
vyāpa āṭopa ātmayācā | na bhūto na bhaviṣyati || 24 ||
caudā vidyā causaṣṭī kal̤ā | dhūrtapaṇācyā nānā kal̤ā |
veda śāstra purāṇa jivhāl̤ā | teṇeṃviṇa kaicā || 25 ||
veda śāstra purāṇa jivhāl̤ā | teṇeṃviṇa kaicā || 25 ||
yehalokīṃcā ācāra | paralokīṃ sārāsāravicāra |
ubhaya lokīṃcā nirdhāra | ātmāca karī || 26 ||
ubhaya lokīṃcā nirdhāra | ātmāca karī || 26 ||
nānā mateṃ nānā bheda | nānā saṃvāda vevāda |
nānā niścaya bhedābheda | ātmāca karī || 27 ||
nānā niścaya bhedābheda | ātmāca karī || 27 ||
mukhyatatva vistāraleṃ | teṇeṃ tayāsa rūpa āṇileṃ |
yeṇeṃkaritāṃ sārthaka jāleṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 28 ||
yeṇeṃkaritāṃ sārthaka jāleṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 28 ||
lihiṇeṃ vācaṇeṃ pāṭhāṃtara karaṇeṃ | pusaṇeṃ sāṃgaṇeṃ artha karaṇeṃ |
gāṇeṃ bājavaṇeṃ nācaṇeṃ | ātmyācakaritāṃ || 29 ||
gāṇeṃ bājavaṇeṃ nācaṇeṃ | ātmyācakaritāṃ || 29 ||
nānā sukheṃ ānaṃdato | nānā duḥkheṃ kaṣṭī hoto |
dehe dharito āṇī soḍito | nānāprakāreṃ || 30 ||
dehe dharito āṇī soḍito | nānāprakāreṃ || 30 ||
yekalāci nānā dehe dharī | yekalāci naṭe paroparī |
naṭa nāṭyakal̤ā kusarī | tyāviṇa nāhīṃ || 31 ||
naṭa nāṭyakal̤ā kusarī | tyāviṇa nāhīṃ || 31 ||
yekalāci jālā bahurūpī | bahurūpī bahusākṣapī |
bahurūpeṃ bahupratāpī | āṇī laṃḍī || 32 ||
bahurūpeṃ bahupratāpī | āṇī laṃḍī || 32 ||
yekalāci vistāralā kaisā | pāhe bahuvidha tamāsā |
daṃpatyeṃviṇa kaisā | vistāralā || 33 ||
daṃpatyeṃviṇa kaisā | vistāralā || 33 ||
striyāṃsa pāhije puruṣa | puruṣāsī pāhije strīveṣa |
aisā āvaḍīcā saṃtoṣa | paraspareṃ || 34 ||
aisā āvaḍīcā saṃtoṣa | paraspareṃ || 34 ||
sthūl̤āceṃ mūl̤a teṃ liṃga | liṃgāmadheṃ heṃ prasaṃga |
yeṇeṃ prakāreṃ jaga | pratyakṣa cāle || 35 ||
yeṇeṃ prakāreṃ jaga | pratyakṣa cāle || 35 ||
puruṣāṃcā jīva striyāṃcī jīvī | aisī hote uṭhāṭhevī |
parī yā sūkṣmācī govī | samajalī pāhije || 36 ||
parī yā sūkṣmācī govī | samajalī pāhije || 36 ||
sthūl̤āṃkaritāṃ vāṭe bheda | sūkṣamīṃ āvagheṃci abheda |
aiseṃ bolaṇeṃ nirudha | pratyayā āleṃ || 37 ||
aiseṃ bolaṇeṃ nirudha | pratyayā āleṃ || 37 ||
bāyakoneṃ bāyakosa bhogileṃ | aiseṃ nāhīṃ kīṃ ghaḍaleṃ |
bāyakosa aṃtarī lāgaleṃ | dhyāna puruṣāceṃ ||38 ||
bāyakosa aṃtarī lāgaleṃ | dhyāna puruṣāceṃ ||38 ||
strīsī puruṣa puruṣāsa vadhu | aisā āhe hā samaṃdhu |
yākāraṇeṃ sūkṣma saṃvādu | sukṣmīṃ ca āhe || 39 ||
yākāraṇeṃ sūkṣma saṃvādu | sukṣmīṃ ca āhe || 39 ||
puruṣaichemadheṃ prakṛtī | prakṛtīmadheṃ puruṣavektī |
prakṛtīpuruṣa bolatī | yeṇeṃ nyāyeṃ || 40 ||
prakṛtīpuruṣa bolatī | yeṇeṃ nyāyeṃ || 40 ||
piṃḍāvarūna brahmāṃḍa pāhāveṃ | pracītīneṃ pracītīsa ghyāveṃ |
umajenā tarī umajāveṃ | vivarāvivaroṃ || 41 ||
umajenā tarī umajāveṃ | vivarāvivaroṃ || 41 ||
dvaitaichā hote mul̤īṃ | tarī te ālī bhūmaṃḍal̤īṃ |
bhūmaṃḍal̤īṃ āṇī mul̤īṃ | ruju pāhāveṃ || 42 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ āṇī mul̤īṃ | ruju pāhāveṃ || 42 ||
yetheṃ moṭhā jālā sākṣepa | phiṭalā śrotayāṃcā ākṣepa |
je prakṛtīpuruṣāceṃ rūpa | nivaḍona geleṃ || 43 ||
je prakṛtīpuruṣāceṃ rūpa | nivaḍona geleṃ || 43 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde mahadbhūtanirūpaṇanāma samāsa sātavā
|| samāsa āṭhavā : ātmārāmanirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
|| samāsa āṭhavā : ātmārāmanirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
namūṃ gaṇapatī maṃgal̤amūrtī | jayāceni matisphūrtī |
loka bhajanī stavana karitī | ātmayāceṃ || 1 ||
loka bhajanī stavana karitī | ātmayāceṃ || 1 ||
namūṃ vaikharī vāgeśvarī | abhyāṃtarīṃ prakāśa karī |
nānā bharovarī vivarī | nānā vidyā || 2 ||
nānā bharovarī vivarī | nānā vidyā || 2 ||
sakal̤a janāṃmadheṃ nāma | rāmanāma uttamottama |
śrama jāunī viśrāma | caṃdramaul̤ī pāvalā || 3 ||
śrama jāunī viśrāma | caṃdramaul̤ī pāvalā || 3 ||
nāmācā mahimā thora | rūpa kaiseṃ uttarottara |
parātpara parameśvara | trayalokyadhartā || 4 ||
parātpara parameśvara | trayalokyadhartā || 4 ||
ātmārāma cahuṃkaḍe | loka vāvaḍe jikaḍe tikaḍe |
dehe paḍe mṛtya ghaḍe | ātmayāviṇa || 5 ||
dehe paḍe mṛtya ghaḍe | ātmayāviṇa || 5 ||
jīvātmā śivātmā paramātmā | jagadātmā viśvātmā guptātmā |
ātmā aṃtaratmā sūkṣmātmā | devadānavamānavīṃ || 6 ||
ātmā aṃtaratmā sūkṣmātmā | devadānavamānavīṃ || 6 ||
sakal̤a mārga cālatī bolatī | avatārapaṃgatīcī gatī |
ātmyākaritāṃ hota jātī | brahmādika || 7 ||
ātmyākaritāṃ hota jātī | brahmādika || 7 ||
nādarūpa jotīrūpa | sākṣarūpa sattārūpa |
caitanyarūpa sasvarūpa | draṣṭārūpa jāṇije || 8 ||
caitanyarūpa sasvarūpa | draṣṭārūpa jāṇije || 8 ||
narottamu virottamu | puruṣottamu raghottamu |
sarvottamu uttamottamu | trayalokyavāsī || 9 ||
sarvottamu uttamottamu | trayalokyavāsī || 9 ||
nānā khatapaṭa āṇī caṭapaṭa | nānā laṭapaṭa āṇi jhaṭapaṭa |
ātmā nasatāṃ sarva sapāṭa | cahuṃkaḍe || 10 ||
ātmā nasatāṃ sarva sapāṭa | cahuṃkaḍe || 10 ||
ātmyāviṇa veḍeṃ kuḍeṃ | atmyāviṇa maḍeṃ bāpuḍeṃ |
ātmyāviṇa thaḍeṃ rokaḍeṃ | śarīrāceṃ || 11 ||
ātmyāviṇa thaḍeṃ rokaḍeṃ | śarīrāceṃ || 11 ||
ātmajñānī samaje manīṃ | pāhe janī ātmayālāgunī |
bhuvanī athavā tribhuvanīṃ | atmyāviṇeṃ vosa || 12 ||
bhuvanī athavā tribhuvanīṃ | atmyāviṇeṃ vosa || 12 ||
parama suṃdara āṇi catura | jāṇe sakal̤a sārāsāra |
ātmyāviṇa aṃdhakāra | ubhaya lokīṃ || 13 ||
ātmyāviṇa aṃdhakāra | ubhaya lokīṃ || 13 ||
sarvāṃgīṃ sidha sāvadha | nānā bheda nānā vedha |
nānā kheda āṇī ānaṃda | teṇeṃcikaritāṃ || 14 ||
nānā kheda āṇī ānaṃda | teṇeṃcikaritāṃ || 14 ||
raṃka athavā brahmādika | yekaci cālavī aneka |
pāhāvā nityānityaviveka | koṇhiyekeṃ || 15 ||
pāhāvā nityānityaviveka | koṇhiyekeṃ || 15 ||
jyāce gharī padmiṇī nārī | ātmā taṃvarī āvaḍī dharī |
ātmā geliyāṃ śarīrīṃ | teja kaiceṃ || 16 ||
ātmā geliyāṃ śarīrīṃ | teja kaiceṃ || 16 ||
ātmā disenā nā bhāsenā | bāhyākāreṃ anumānenā |
nānā manācyā kalpanā | ātmayācenī || 17 ||
nānā manācyā kalpanā | ātmayācenī || 17 ||
ātmā śarīrīṃ vāstavya karī | avagheṃ brahmāṃḍa vivarī bharī |
vāsanā bhāvanā paroparīṃ | kitī mhaṇonī sāṃgāvyā || 18 ||
vāsanā bhāvanā paroparīṃ | kitī mhaṇonī sāṃgāvyā || 18 ||
manācyā anaṃta vṛttī | anaṃta kalpanā dharitī |
anaṃta prāṇī sāṃgo kitī | aṃtara tyāṃceṃ || 19 ||
anaṃta prāṇī sāṃgo kitī | aṃtara tyāṃceṃ || 19 ||
anaṃta rājakāraṇeṃ dharaṇeṃ | kubudhī subudhī vivaraṇeṃ |
kal̤oṃ nedaṇeṃ cukāvaṇeṃ | prāṇīmātrāsī || 20 ||
kal̤oṃ nedaṇeṃ cukāvaṇeṃ | prāṇīmātrāsī || 20 ||
yekāsa yeka japatī ṭapatī | yekāsa yeka khapatī lapatī |
śatrupaṇācī sthitī gatī | cahuṃkaḍe || 21 ||
śatrupaṇācī sthitī gatī | cahuṃkaḍe || 21 ||
pṛthvīmadheṃ paroparīṃ | yekāsa yeka siṃtarī |
kitteka bhakta paroparīṃ | paropakāra karitī || 22 ||
kitteka bhakta paroparīṃ | paropakāra karitī || 22 ||
yeka ātmā anaṃta bheda | deheparatveṃ ghetī svāda |
ātmā ṭhāīṃcā abheda | bheda hi dharī || 23 ||
ātmā ṭhāīṃcā abheda | bheda hi dharī || 23 ||
puruṣāsa strī pāhije | strīsa puruṣa pāhije |
navarīsa navarī pāhije | heṃ toṃ ghaḍenā || 24 ||
navarīsa navarī pāhije | heṃ toṃ ghaḍenā || 24 ||
puruṣācā jīva strīyāṃcī jīvī | aisī nāhīṃ uṭhāṭhevī |
viṣayasukhācī govī | tetheṃ bheda āhe || 25 ||
viṣayasukhācī govī | tetheṃ bheda āhe || 25 ||
jyā prāṇyāsa jo āhāra | tetheṃci hotī tatpara |
paśūce āhārīṃ nara | anādareṃ vartatī || 26 ||
paśūce āhārīṃ nara | anādareṃ vartatī || 26 ||
āhārabheda dehebheda | gupta pragaṭa udaṃḍa bheda |
taisāci jāṇāvā ānaṃda | vegal̤ālā || 27 ||
taisāci jāṇāvā ānaṃda | vegal̤ālā || 27 ||
siṃdhu bhūgarbhīṃcīṃ nīreṃ | tyā nīrāmadhīla śarīreṃ |
āvarṇodakācīṃ jal̤acareṃ | atyaṃta moṭhī || 28 ||
āvarṇodakācīṃ jal̤acareṃ | atyaṃta moṭhī || 28 ||
sūkṣma dṛṣṭīṃ āṇitāṃ manā | śarīrācā aṃta lāgenā |
mā to aṃtarātmā anumānā | kaisā yeto || 29 ||
mā to aṃtarātmā anumānā | kaisā yeto || 29 ||
dehyātmayoga śodhūna pāhilā | teṇeṃ kāṃhīṃ anumānalā |
sthūl̤asūkṣmācā galabalā | gathāgovī || 30 ||
sthūl̤asūkṣmācā galabalā | gathāgovī || 30 ||
gathāgovī ugavāvyākāraṇeṃ | kelīṃ nānā nirūpaṇeṃ |
aṃtarātmā kṛpāl̤upaṇeṃ | bahutāṃ mukheṃ bolilā || 31 ||
aṃtarātmā kṛpāl̤upaṇeṃ | bahutāṃ mukheṃ bolilā || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ātmārāmanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : nānā upāsanānirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
pṛthvīmadheṃ loka nānā | tyāsa nānā upāsanā |
bhāvārtheṃ pravartale bhajanā | ṭhāīṃ ṭhāīṃ || 1 ||
bhāvārtheṃ pravartale bhajanā | ṭhāīṃ ṭhāīṃ || 1 ||
apulyā devāsa bhajatī | nānā stutī stavaneṃ karitī |
je je nirguṇa mhaṇitī | upāsanesī || 2 ||
je je nirguṇa mhaṇitī | upāsanesī || 2 ||
yācā kaisā āhe bhāva | maja sāṃgije abhiprāva |
are hā stutīcā svabhāva | aisā āhe || 3 ||
are hā stutīcā svabhāva | aisā āhe || 3 ||
nirguṇa mhaṇije bahuguṇa | bahuguṇī aṃtarātmā jāṇa |
sakal̤a tyāce aṃśa heṃ pramāṇa | pracita pāhā || 4 ||
sakal̤a tyāce aṃśa heṃ pramāṇa | pracita pāhā || 4 ||
sakal̤a janāsī mānāveṃ teṃ | yekā aṃtarātmyāsa pāvateṃ |
adhikāraparatveṃ teṃ | mānya kīje || 5 ||
adhikāraparatveṃ teṃ | mānya kīje || 5 ||
śrotā mhaṇe hā anumāna | mul̤īṃ ghālāveṃ jīvana |
teṃ pāve pānopāna | he sadhyā pracitī || 6 ||
teṃ pāve pānopāna | he sadhyā pracitī || 6 ||
vaktā mhaṇe tul̤asīvarī | udaka ghālāveṃ pātrabharī |
parī na thire nimiṣabharī | bhūmīsa bhede || 7 ||
parī na thire nimiṣabharī | bhūmīsa bhede || 7 ||
thorā vṛkṣāsa kaiseṃ karāveṃ | seṃḍyā pātra kaiseṃ nyāveṃ |
yācā abhiprāva deveṃ | maja niropāvā || 8 ||
yācā abhiprāva deveṃ | maja niropāvā || 8 ||
prajanyāceṃ udaka paḍateṃ | teṃ toṃ mul̤ākaḍe yeteṃ |
hāta ci pāvenā tetheṃ | kāye karitī || 9 ||
hāta ci pāvenā tetheṃ | kāye karitī || 9 ||
sakal̤āsa mūl̤a sāṃpaḍe | aiseṃ puṇya kaiceṃ ghaḍe |
sādhujanāceṃ pavāḍe | vivekīṃ mana || 10 ||
sādhujanāceṃ pavāḍe | vivekīṃ mana || 10 ||
tathāpī vṛkṣāṃceni paḍipāḍeṃ | jīvana ghālitāṃ koṭheṃ paḍe |
ye goṣṭīceṃ sāṃkaḍeṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 11 ||
ye goṣṭīceṃ sāṃkaḍeṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 11 ||
māgīla āśaṃkeceṃ nirśana | hotāṃ jāleṃ samādhāna |
ātāṃ guṇāsa nirguṇa | kaiseṃ mhaṇatī || 12 ||
ātāṃ guṇāsa nirguṇa | kaiseṃ mhaṇatī || 12 ||
caṃcal̤apaṇeṃ vikāraleṃ | saguṇa aiseṃ bolileṃ |
yera teṃ nirguṇa uraleṃ | guṇātīta || 13 ||
yera teṃ nirguṇa uraleṃ | guṇātīta || 13 ||
vaktā mhaṇe hā vicāra | śodhūna pāhāveṃ sārāsāra |
aṃtarīṃ rāhātāṃ nirdhāra | nāṃva nāhīṃ || 14 ||
aṃtarīṃ rāhātāṃ nirdhāra | nāṃva nāhīṃ || 14 ||
vivekeṃci to mukhya rājā | āṇi sevakāceṃ nāṃva rājā |
yācā vicāra samajā | vevāda khoṭā || 15 ||
yācā vicāra samajā | vevāda khoṭā || 15 ||
kalpāṃtapral̤aīṃ jeṃ uraleṃ | teṃ nirguṇa aiseṃ bolileṃ |
yera teṃ avagheṃci jāleṃ | māyemadheṃ || 16 ||
yera teṃ avagheṃci jāleṃ | māyemadheṃ || 16 ||
senā śāhāra bājāra | nānā yātrā lāhānathora |
śabda uṭhatī apāra | kaise nivaḍāve || 17 ||
śabda uṭhatī apāra | kaise nivaḍāve || 17 ||
kāl̤āmadheṃ prajyanyakāl̤a | madhyarātrīṃ hotāṃ nival̤a |
nānā jīva bolatī sakal̤a | kaise nivaḍāve || 18 ||
nānā jīva bolatī sakal̤a | kaise nivaḍāve || 18 ||
nānā deśa bhāṣā mateṃ | bhūmaṃḍal̤īṃ asaṃkhyāteṃ |
bahu ṛṣī bahu mateṃ | kaisīṃ nivaḍāvīṃ || 19 ||
bahu ṛṣī bahu mateṃ | kaisīṃ nivaḍāvīṃ || 19 ||
vṛṣṭī hotāṃ ca aṃkura | sṛṣṭīvarī nighatī apāra |
nānā taru lāhānathora | kaise nivaḍāve || 20 ||
nānā taru lāhānathora | kaise nivaḍāve || 20 ||
khecareṃ bhūcareṃ jal̤acareṃ | nānā prakārīṃcīṃ śarīreṃ |
nāna raṃga citravicitreṃ | kaisī nivaḍāvīṃ || 21 ||
nāna raṃga citravicitreṃ | kaisī nivaḍāvīṃ || 21 ||
kaiseṃ dṛśya ākāraleṃ | nānāparīṃ vikāraleṃ |
udaṃḍaci paisāvaleṃ | kaiseṃ nivaḍāveṃ || 22 ||
udaṃḍaci paisāvaleṃ | kaiseṃ nivaḍāveṃ || 22 ||
pokal̤īmadheṃ gaṃdharvanagareṃ | nānā raṃga lāhanathoreṃ |
bahu vekti bahu prakāreṃ | kaisīṃ nivaḍāvīṃ || 23 ||
bahu vekti bahu prakāreṃ | kaisīṃ nivaḍāvīṃ || 23 ||
divasarajanīce prakāra | cāṃdiṇeṃ āṇī aṃdhakāra |
vicāra āṇī avicāra | kaisā nivaḍāvā || 24 ||
vicāra āṇī avicāra | kaisā nivaḍāvā || 24 ||
visara āṇī āṭhavaṇa | nemasta āṇī bāṣkal̤apaṇa |
pracita āṇī anumāna | yeṇeṃ ritīṃ || 25 ||
pracita āṇī anumāna | yeṇeṃ ritīṃ || 25 ||
nyāya āṇī anyāya | hoya āṇī na hoye |
vivekeṃviṇa kāye | umajoṃ jāṇe || 26 ||
vivekeṃviṇa kāye | umajoṃ jāṇe || 26 ||
kāryakartā āṇī nikāmī | śūra āṇī kukarmī |
dharmī āṇī adharmī | kal̤alā pāhije || 27 ||
dharmī āṇī adharmī | kal̤alā pāhije || 27 ||
dhanāḍhya āṇi divāl̤akhora | sāva āṇi taśkara |
khareṃ khoṭeṃ hā vicāra | kal̤alā pāhije || 28 ||
khareṃ khoṭeṃ hā vicāra | kal̤alā pāhije || 28 ||
variṣṭha āṇi kaniṣṭha | bhraṣṭa āṇī aṃtaraniṣṭha |
sārāsāra vicāra paṣṭa | kal̤alā pāhije || 29 ||
sārāsāra vicāra paṣṭa | kal̤alā pāhije || 29 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde nānā upāsanānirūpaṇanāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : guṇabhūtanirūpaṇa || śrīrāmasamartha ||
paṃcabhūteṃ cāle jaga | paṃcabhūtāṃcī lagabaga |
paṃcabhūteṃ geliyāṃ maga | kāye āhe || 1 ||
paṃcabhūteṃ geliyāṃ maga | kāye āhe || 1 ||
śrotā vaktayāsa bole | bhūtāṃce mahime vāḍhavile |
āṇi triguṇa koṭheṃ gele | sāṃgā svāmī || 2 ||
āṇi triguṇa koṭheṃ gele | sāṃgā svāmī || 2 ||
aṃtarātmā pāṃcave bhūta | triguṇa tyāceṃ aṃgabhūta |
sāvadha karūniyāṃ citta | bareṃ pāheṃ || 3 ||
sāvadha karūniyāṃ citta | bareṃ pāheṃ || 3 ||
bhūta mhaṇije jitukeṃ jāleṃ | triguṇa jālyāṃta āle |
itukena mūl̤a khaṃḍaleṃ | āśaṃkeceṃ || 4 ||
itukena mūl̤a khaṃḍaleṃ | āśaṃkeceṃ || 4 ||
bhūtāṃvegal̤eṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | bhūtajāta heṃ sarva hi |
yekāvegal̤eṃ yeka kāṃhīṃ | ghaḍecinā || 5 ||
yekāvegal̤eṃ yeka kāṃhīṃ | ghaḍecinā || 5 ||
ātmyācenī jālā pavana | pavanācena pragaṭe agna |
agnīpāsūna jīvana | aiseṃ bolatī || 6 ||
agnīpāsūna jīvana | aiseṃ bolatī || 6 ||
jīvana āvagheṃ ḍabābileṃ | teṃ ravimaṃḍal̤eṃ āl̤aleṃ |
vanhīvāyocena jāleṃ | bhūmaṃḍal̤a || 7 ||
vanhīvāyocena jāleṃ | bhūmaṃḍal̤a || 7 ||
vanhī vāyo ravī nastāṃ | tarī hote udaṃḍa sītal̤atā |
te sītal̤atemadheṃ uṣṇatā | yeṇeṃ nyāyeṃ || 8 ||
te sītal̤atemadheṃ uṣṇatā | yeṇeṃ nyāyeṃ || 8 ||
āvagheṃ varmāsī varma keleṃ | tarīca yevaḍheṃ phāṃpāvaleṃ |
dehemātra titukeṃ jāleṃ | varmākaritāṃ || 9 ||
dehemātra titukeṃ jāleṃ | varmākaritāṃ || 9 ||
āvagheṃ sītal̤aci asateṃ | tarī prāṇīmātra maronī jāteṃ |
āvaghyā uṣṇeṃci karapate | sakal̤a kāṃhīṃ || 10 ||
āvaghyā uṣṇeṃci karapate | sakal̤a kāṃhīṃ || 10 ||
bhūmaṃḍal̤a āl̤ona goṭhaleṃ | teṃ ravikirṇeṃ vāl̤ona geleṃ |
maga sahaja ci deveṃ racileṃ | upāyāsī || 11 ||
maga sahaja ci deveṃ racileṃ | upāyāsī || 11 ||
mhaṇonī kelā prajyanyakāl̤a | thaṃḍa jāleṃ bhūmaṃḍal̤a |
puḍheṃuṣṇa kāṃhīṃ sītal̤a | sītakāl̤a jāṇāvā || 12 ||
puḍheṃuṣṇa kāṃhīṃ sītal̤a | sītakāl̤a jāṇāvā || 12 ||
sītakāl̤eṃ kaṣṭale loka | karpona geleṃ vṛkṣādika |
mhaṇona puḍheṃ kautuka | uṣṇakāl̤āceṃ || 13 ||
mhaṇona puḍheṃ kautuka | uṣṇakāl̤āceṃ || 13 ||
tyāhimadheṃ prātaḥkāl̤a | mādhyānakāl̤a sāyaṃkāl̤a |
sītakāl̤a uṣṇakāl̤a | nirmāṇa kele || 14 ||
sītakāl̤a uṣṇakāl̤a | nirmāṇa kele || 14 ||
aiseṃ yekāmāgeṃ yeka keleṃ | vileneṃ nemasta lāvileṃ |
yeṇeṃkaritāṃ jagale | prāṇīmātra || 15 ||
yeṇeṃkaritāṃ jagale | prāṇīmātra || 15 ||
nānā raseṃ roga kaṭhiṇa | mhaṇonī auṣadhī kelyā nirmāṇa |
paraṃtu sṛṣṭīceṃ vivaraṇa | kal̤aleṃ pāhije || 16||
paraṃtu sṛṣṭīceṃ vivaraṇa | kal̤aleṃ pāhije || 16||
dehemūl̤a rakta reta | tyā āpāce hotī dāta |
aisīca bhūmaṃḍal̤īṃ pracita | nānā ratnāṃcī || 17 ||
aisīca bhūmaṃḍal̤īṃ pracita | nānā ratnāṃcī || 17 ||
sakal̤āṃsī mūl̤a jīvana bāṃdhā | jīvaneṃ cāle sakal̤a dhaṃdā |
jīvaneṃviṇa harigoviṃdā | prāṇī kaice || 18 ||
jīvaneṃviṇa harigoviṃdā | prāṇī kaice || 18 ||
jīvanāceṃ muktāphal̤a | śukrāsārikheṃ suḍhāl̤a |
hire māṇike iṃdranīl̤a | te jal̤eṃ jāle || 19 ||
hire māṇike iṃdranīl̤a | te jal̤eṃ jāle || 19 ||
mahimā koṇācā sāṃgāvā | jālā kardamuci āghavā |
vegal̤avegal̤u nivaḍāvā | koṇyā prakāreṃ || 20 ||
vegal̤avegal̤u nivaḍāvā | koṇyā prakāreṃ || 20 ||
paraṃtu bolileṃ kāṃhīṃyeka | manāsa kal̤āvayā viveka |
janāmadheṃ tārkika loka | samajatī āghaveṃ || 21 ||
janāmadheṃ tārkika loka | samajatī āghaveṃ || 21 ||
āvagheṃ samajaleṃ heṃ ghaḍenā | śāstrāṃśāstrāṃsīṃ paḍenā |
anumāneṃ niścaya hoyenā | kāṃhīṃyeka || 22 ||
anumāneṃ niścaya hoyenā | kāṃhīṃyeka || 22 ||
agādha guṇa bhagavaṃtāce | śeṣa varṇūṃ na śake vāceṃ |
vedavidhī tehi kāce | deveṃviṇa || 23 ||
vedavidhī tehi kāce | deveṃviṇa || 23 ||
ātmārāma sakal̤āṃ pāl̤ī | āvagheṃ trayalokya sāṃbhāl̤ī |
tayā yekeṃviṇa dhul̤ī | hoye sarvatrāṃcī || 24 ||
tayā yekeṃviṇa dhul̤ī | hoye sarvatrāṃcī || 24 ||
jetheṃ ātmārāma nāhīṃ | tetheṃ uroṃ na śake kāṃhīṃ |
trayalokīce prāṇī sarva hi | pretarūpī || 25 ||
trayalokīce prāṇī sarva hi | pretarūpī || 25 ||
ātmā nastāṃ yetī maraṇeṃ | ātmyāviṇa kaiceṃ jiṇeṃ |
barā viveka samajaṇeṃ | aṃtaryāmīṃ || 26 ||
barā viveka samajaṇeṃ | aṃtaryāmīṃ || 26 ||
samajaṇeṃ jeṃ vivekāceṃ | teṃhi ātmyāviṇa kaiceṃ |
koṇīyekeṃ jagadīśāceṃ | bhajana karāveṃ || 27 ||
koṇīyekeṃ jagadīśāceṃ | bhajana karāveṃ || 27 ||
upāsanā pragaṭa jālī | tarī he vicāraṇā kal̤alī |
yākāraṇeṃ pāhije kelī | vicāraṇā devācī || 28 ||
yākāraṇeṃ pāhije kelī | vicāraṇā devācī || 28 ||
upāsanecā moṭhā āśrayo | upāsaneviṇa nirāśrayo |
udaṃḍa keleṃ tarī to jayo | prāpta nāhīṃ || 29 ||
udaṃḍa keleṃ tarī to jayo | prāpta nāhīṃ || 29 ||
samarthācī nāhīṃ pāṭhī | tayāsa bhalatāca kuṭī |
yākāraṇeṃ uṭhāuṭhī | bhajana karāveṃ || 30 ||
yākāraṇeṃ uṭhāuṭhī | bhajana karāveṃ || 30 ||
bhajana sādhana abhyāsa| yeṇeṃ pāvije paralokāsa |
dāsa mhaṇe hā viśvāsa | dharilā pāhije || 31 ||
dāsa mhaṇe hā viśvāsa | dharilā pāhije || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde guṇabhūtanirūpaṇanāma samāsa dahāvā ||
|| daśaka sol̤āvā samāpta ||
