The Guru

śrī dāsabodha adhyāya 18

(Dasbodh Dashak 18 in English (IAST))

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 18 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 18. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for श्रोताअवलक्षणनिरूपण.

#of 319
samāsa pahilā : bahudevasthānanāma || || śrīrāmasamartha ||
samāsa dusarā : sarvajñasaṃganirūpaṇa || || śrīrāmasamartha ||
samāsa tisarā : nispṛhaśikavaṇa || śrīrāma ||
samāsa cauthā : dehadurlabhanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : karaṃṭaparīkṣānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : uttamapuruṣanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sātavā : janasvabhāvanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : aṃtardevanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa navavā : nidrānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : śrotāavalakṣaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : bahudevasthānanāma || || śrīrāmasamartha ||
tuja namūṃ gajavadanā | tujhā mahimā kal̤enā |
vidyā buddhi desī janā | lāhānathorāṃsī || 1 ||
tuja namūṃ sarasvatī | cyārī vācā tujhena sphūrtī |
tujheṃ nijarūpa jāṇatī | aise thoḍe || 2 ||
dhanya dhanya caturānanā | tāṃ kelī sṛṣṭīracanā |
veda śāstreṃ bheda nānā | pragaṭa kele || 3 ||
dhanya viṣṇu pāl̤aṇa karisī | yekāṃśeṃ sakal̤a jīvāṃsī |
vāḍhavisī vartavisī | jāṇajāṇoṃ || 4 ||
dhanya dhanya bhūl̤āśaṃkara | jayācyā deṇyāsa nāhīṃ pāra |
rāmanāma niraṃtara | japata āhe || 5 ||
dhanya dhanya iṃdradeva | sakal̤a devāṃcāhi deva |
iṃdralokīṃceṃ vaibhava | kāye mhaṇauni sāṃgāveṃ || 6 ||
dhanya dhanya yemadharma | sakal̤a jāṇatī dharmādharma |
prāṇīmātrāceṃ varma | ṭhāīṃ pāḍitī || 7 ||
veṃkaṭeṃsīṃ mahimā kitī | bhale ubhyāṃ anna khātī |
vaḍe dhiraḍīṃ svāda ghetī | ātal̤asa āpālāṃcā || 8 ||
dhanya tūṃ vo banaśaṃkarī | udaṃḍa śākhāṃciyā hārī |
vivaravivaroṃ bhojana karī | aisā kaiṃcā || 9 ||
dhanya bhīma golāṃgul̤ā | koravaḍyāṃcyā udaṃḍa māl̤ā |
dahi vaḍe khātāṃ sakal̤āṃ | samādhāna hoye || 10 ||
dhanya tūṃ khaṃḍerāyā | bhaṃḍāreṃ hoye piṃval̤ī kāyā |
kāṃdebharīta roṭage khāyā | siddha hotī || 11 ||
dhanya tul̤ajābhovānī | bhaktāṃ prasanna hote janīṃ |
guṇavaibhavāsa gaṇī | aisā kaiṃcā || 12 ||
dhanya dhanya pāṃḍuraṃga | akhaṃḍa kathecā hoto dhiṃga |
tānamāneṃ rāgaraṃga | nānā prakārīṃ || 13 ||
dhanya tūṃ gā kṣatrapāl̤ā | udaṃḍa janā lāvilā cāl̤ā |
bhāveṃ bhakti karitāṃ phal̤ā | vel̤a nāhīṃ || 14 ||
rāmakṛṣṇādika avatāra | tyāṃcā mahimā apāra |
upāsanesa bahuta nara | tatpara jāle || 15 ||
sakal̤a devāṃce mūl̤a | to hā aṃtarātmāci keval̤a |
bhūmaṃḍal̤īṃ bhoga sakal̤a | tyāsīca ghaḍe || 16 ||
nānā deva hoūna baisalā | nānā śaktirūpeṃ jālā |
bhoktā sakal̤a vaibhavālā | toci yeka || 17 ||
yācā pāhāvā vicāra | udaṃḍa lāṃbalā jojāra |
hotī jātī deva nara | kitī mhaṇoni || 18 ||
kīrti āṇi apakīrti | udaṃḍa niṃdā udaṃḍa stutī |
sarvatrāṃcī bhogaprāptī | aṃtarātmyāsīca ghaḍe || 19 ||
koṇa dehīṃ kāye karito | koṇa dehīṃ kāye bhogito |
bhogī tyāgī vītarāgī to | yekaci ātmā || 20 ||
prāṇī sābhimāneṃ bhulale | dehyākaḍe pāhāta gele |
mukhya aṃtarātmyāsa cukaleṃ | aṃtarīṃ asonī || 21 ||
āre yā ātmayācī cal̤aval̤a pāhe | aisā bhūmaṃḍal̤īṃ koṇa āhe |
agādha puṇyeṃ anusaṃdhāna rāhe | kāṃhīṃyeka || 22 ||
tyā anusaṃdhānāsariseṃ | jal̤onī jāīje kilmiṣeṃ |
aṃtaraniṣṭha jñānī aise | vivarona pāhātī || 23 ||
aṃtaraniṣṭha tituke tarale | aṃtarabhraṣṭa tituke buḍāle |
bāhyātkāreṃ bharaṃgal̤ale | lokācāreṃ || 24 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde bahudevasthānanirūpaṇanāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : sarvajñasaṃganirūpaṇa || || śrīrāmasamartha ||
neṇapaṇeṃ jāleṃ teṃ jāleṃ | jāleṃ teṃ hoūna geleṃ |
jāṇatepaṇeṃ vartaleṃ | pāhije nemasta || 1 ||
jāṇatyācī saṃgatī dharāvī | jāṇatyācī sevā karāvī |
jāṇatyācī sadbuddhi ghyāvī | hal̤uhal̤u || 2 ||
jāṇatyāpāsīṃ lehoṃ sikāveṃ | jāṇatyāpāsīṃ vācūṃ sikāveṃ |
jāṇatyāpāsīṃ pusāveṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 3 ||
jāṇatyāsa karāvā upakāra | jāṇatyāsa jhijavāveṃ śarīra |
jāṇatyācā pāhāvā vicāra | kaisā āhe || 4 ||
jāṇatyāce saṃgatīneṃ bhajāveṃ | jāṇatyāce saṃgatīneṃ jhijāveṃ |
jāṇatyāce saṃgatīneṃ rijhāveṃ | vivaravivaroṃ || 5 ||
jāṇatyāce gāveṃ gāṇeṃ | jāṇatyāpāsīṃ vājavaṇeṃ |
nānā āl̤āpa sikaṇeṃ | jāṇatyāpāsīṃ || 6 ||
jāṇatyāce kāsesī lāgāveṃ | jāṇatyāceṃ auṣadha ghyāvīṃ |
jāṇatāṃ sāṃgela teṃ karāveṃ | pathya ādhīṃ || 7 ||
jāṇatyāpāsīṃ parīkṣā sikaṇeṃ | jāṇatyāpāsīṃ tālima karaṇeṃ |
jāṇatyāpāsīṃ pohaṇeṃ | abhyāsāveṃ || 8 ||
jāṇatā bolele taiseṃ bolāveṃ | jāṇatā sāṃgela taiseṃ cālāveṃ |
jāṇatyāceṃ dhyāna ghyāveṃ | nānā prakarīṃ || 9 ||
jāṇatyācyā kathā sikāvyā | jāṇatyācyā yukti samajāvyā |
jāṇatyācyā goṣṭī vivarāvyā | sakal̤a kāṃhīṃ || 10 ||
jāṇatyāce peṃca jāṇāve | jāṇatyāce pīl̤a ukalāve |
jāṇatā rākhela taise rākhāve | loka rājī || 11 ||
jāṇatyāce jāṇāve prasaṃga | jāṇatyāce ghyāve raṃga |
jāṇatyāce sphūrtīce taraṃga | abhyāsāve || 12 ||
jāṇatyācā sākṣepa ghyāvā | jāṇatyācā tarka jāṇāvā |
jāṇatyācā ullekha samajāvā | na bolatāṃci || 13 ||
jāṇatyāceṃ dhūrtapaṇa | jāṇatyāceṃ rājakāraṇa |
jāṇatyāceṃ nirūpaṇa | aikata jāveṃ || 14 ||
jāṇtyācī kavitveṃ sikāvīṃ | gadyeṃ padyeṃ vol̤akhāvī |
mādhuryavacaneṃ samajāvīṃ | aṃtaryāmīṃ || 15 ||
jāṇatyāceṃ pāhāve prabaṃda | jāṇatyāce vacanabheda |
jāṇatyāce nānā saṃvāda | bare śodhāve || 16 ||
jāṇatyācī tīkṣaṇatā | jāṇatyācī sahiṣṇatā |
jāṇatyācī udārata | samajona ghyāvī || 17 ||
jāṇatyācī nānā kalpanā | jāṇatyācī dīrgha sūcanā |
jāṇatyācī vivaṃcanā | samajona ghyāvī || 18 ||
jāṇatyācā kāl̤a sārthaka | jāṇatyācā adhyātmaviveka |
jāṇatyāce guṇa aneka | āvagheca ghyāve || 19 ||
jāṇatyācā bhaktimārga | jāṇatyācā vairāgyayoga |
jāṇatyācā avaghā prasaṃga | samajona ghyāvā || 20 ||
jāṇatyāceṃ pāhāveṃ jñāna | jāṇatyāceṃ sikāveṃ dhyāna |
jāṇatyāceṃ sūkṣma cinha | samajona ghāveṃ || 21 ||
jāṇatyāceṃ aliptapaṇa | jāṇatyāceṃ videhalakṣaṇa |
jāṇatyāceṃ brahmavivaraṇa | samajona ghyāveṃ || 22 ||
jāṇata yeka aṃtarātmā | tyācā kāye sāṃgāvā mahimā |
vidyākal̤āguṇasīmā | koṇeṃ karāvī || 23 ||
parameśvarāṃce guṇānuvāda | akhaṃḍa karāvā saṃvāda |
teṇeṃkaritāṃ ānaṃda | udaṃḍa hoto || 24 ||
parameśvareṃ nirmileṃ teṃ | akhaṃḍa dṛṣṭīsa paḍateṃ |
vivaravivaroṃ samajāveṃ teṃ | vivekī janīṃ || 25 ||
jitukeṃ kāṃhīṃ nirmāṇa jāleṃ | titukeṃ jagadeśvareṃ nirmileṃ |
nirmāṇa vegal̤eṃ keleṃ | pāhije ādhīṃ || 26 ||
to nirmāṇa karato janā | parī pāhoṃ jātāṃ disenā |
vivekabal̤eṃ anumānā | āṇīta jāvā || 27 ||
tyāceṃ akhaṃḍa lāgatāṃ dhyāna | kṛpāl̤upaṇeṃ deto āśana |
sarvakāl̤a saṃbhāṣaṇa | tadāṃśeṃci karāveṃ || 28 ||
dhyāna dharīnā to abhakta | dhyāna dharīla to bhakta |
saṃsārāpāsunī mukta | bhaktāṃsa karī || 29 ||
upāsanece sevaṭīṃ | devāṃ bhaktāṃ akhaṃḍa bheṭī |
avubhavī jāṇela goṣṭī | pratyayācī || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sarvajñsaṃganirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : nispṛhaśikavaṇa || śrīrāma ||
dullabha śarīrīṃ dullabha āyuṣya | yācā karūṃ naye nāsa |
dāsa mhaṇe sāvakāsa | viveka karāvā || 1 ||
na pāhātāṃ uttama viveka | avaghā hoto aviveka |
avivekeṃ prāṇī raṃka | aisā dise || 2 ||
heṃ āpaleṃ āpaṇa keleṃ | āl̤aseṃ udāsa nāgavileṃ |
vāīṭa saṃgatīneṃ buḍavileṃ | dekhata dekhatāṃ || 3 ||
mūrkhapaṇācā abhyāsa jālā | bāṣkal̤apaṇeṃ ghātalā ghālā |
kāma cāṃḍāl̤ā uṭhilā | taruṇapaṇīṃ || 4 ||
mūrkha āl̤asī āṇi taruṇā | sarvāṃviṣīṃ dainyavāṇā |
kāṃhīṃ mil̤enā koṇā | kāye mhaṇāveṃ || 5 ||
jeṃ jeṃ pāhije teṃ teṃ nāhīṃ | annavastra teṃhi nāhīṃ |
uttama guṇa kāṃhīṃca nāhīṃ | aṃtaryāmīṃ || 6 ||
bolatāṃ yenā baisatāṃ yenā | prasaṃga kāṃhīṃca kal̤enā |
śarīra mana heṃ val̤enā | abhyāsākaḍe || 7 ||
lihiṇeṃ nāhīṃ vācaṇeṃ nāhīṃ | pusaṇeṃ nāhīṃ sāṃgaṇeṃ nāhīṃ |
nemastapaṇācā abhyāsa nāhīṃ | bāṣkal̤apaṇeṃ || 8 ||
āpaṇāṃsa kāṃhīṃca yenā | āṇī sikavileṃhi mānenā |
āpaṇa veḍā āṇi sajjanā | bola ṭhevī || 9 ||
aṃtarī yeka bāherī yeka | aisā jayācā viveka |
paralokāceṃ sārthaka | kaiseṃ ghaḍe || 10 ||
āpalā saṃsāra nāsalā | manāmadheṃ prastāvalā |
tarī maga abhyāsa kelā | pāhije vivekācā || 11 ||
yekāgra karūṃniyā mana | bal̤eṃci dharāveṃ sādhana |
yetnīṃ āl̤asāceṃ darśana | hoūṃca naye || 12 ||
avaguṇa avagheci sāṃḍāve | uttama guṇa abhyāsāve |
prabaṃda pāṭha karīta jāveṃ | jāḍa artha || 13 ||
padaprabaṃda ślokaprabaṃda | nānā dhāṭī mudrā chaṃda |
prasaṃgajñāneṃci ānaṃda | hota āhe || 14 ||
koṇe prasaṃgīṃ kāye mhaṇāveṃ | aiseṃ samajona jāṇāveṃ |
ugeṃci vāugeṃ siṇāveṃ | kāsayāsī || 15 ||
dusaryāceṃ aṃtara jāṇāveṃ | ādara dekhona mhaṇāveṃ |
jeṃ āṭhavela teṃ gāveṃ | heṃ mūrkhapaṇa || 16 ||
jayācī jaisī upāsanā | teṃci gāveṃ cukāvenā |
rāgajñānā tāl̤ajñānā | abhyāsāveṃ || 17 ||
sāhita saṃgīta prasaṃga māneṃ | karāvīṃ katheṃcīṃ ghamaśāneṃ |
arthāṃtara śravaṇamananeṃ | kāḍhīta jāveṃ || 18 ||
pāṭha udaṃḍaci asāveṃ | sarvakāl̤a ujal̤īta jāveṃ |
sāṃgitaleṃ goṣṭīceṃ asāveṃ | smaraṇa aṃtarīṃ || 19 ||
akhaṃḍa yekāṃta sevāvā | granthamātra dhāṃḍol̤āvā |
pracita yeīla to ghyāvā | artha manīṃ || 20 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde nispṛhaśikavaṇanirūpaṇanāma samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : dehadurlabhanirūpaṇa || śrīrāma ||
dehyākaritāṃ gaṇeśapūjana | dehyākaritāṃ śāradāvaṃdana |
dehyākaritāṃ guru sajjana | saṃta śrote || 1 ||
dehyākaritāṃ kavitveṃ cālatī | dehyākaritāṃ adheneṃ karitī |
dehyākaritāṃ abhyāsitī | nānā vidyā || 2 ||
dehyākaritāṃ graṃthalekhana | nānā lipīvol̤akhaṇa |
nānā padārthaśodhana | dehyākaritāṃ || 3 ||
dehyākaritāṃ māhāṃjñānī | siddha sadhu ṛṣī munī |
dehyākaritāṃ tīrthāṭaṇīṃ | phiratī prāṇī || 4 ||
dehyākaritāṃ śravaṇa ghaḍe | dehyākaritāṃ mananīṃ pavāḍe |
dehyākaritāṃ dehīṃ ātuḍe | mukhya paramātmā || 5 ||
dehyākaritāṃ karmamārga | dehyākaritāṃ upāsanāmārga |
dehyākaritāṃ jñānamārga | bhūmaṃḍal̤īṃ || 6 ||
yogī vītarāgī tāpasī | dehyākaritāṃ nānā sāyāsī ||
dehyākaritāṃ ātmayāsī |  pragaṭaṇeṃ ghaḍe || 7 ||
yehaloka āṇi paraloka | dehyākaritāṃ sakal̤a sārthaka |
deheṃviṇa nirārthaka | sakal̤a kāṃhīṃ || 8 ||
puraścaraṇeṃ anuṣṭhāneṃ | gorāṃjaneṃ dhūmrapāneṃ |
sītoṣṇa paṃcāgnī sādhaṇeṃ | dehyākaritāṃ || 9 ||
dehyākaritāṃ puṇyasīl̤a | dehyākaritāṃ pāpī keval̤a |
dehyākaritāṃ anargal̤a | sucismaṃta || 10 ||
dehyākaritāṃ avatārī | dehyākaritāṃ veṣadhārī |
nānā baṃḍeṃ pāṣāṃḍeṃ karī | dehyākaritāṃ || 11 ||
dehyākaritāṃ viṣayabhoga | dehyākaritāṃ sakal̤a tyāga |
hotī jātī nānā roga | dehyākaritāṃ || 12 ||
dehyākaritāṃ navavidhā bhaktī | dehyākaritāṃ caturvidhā muktī |
dehyākaritāṃ nānā yuktī | nānā mateṃ || 13 ||
dehyākaritāṃ dānadharma | dehyākaritāṃ nānā varma |
dehyākaritāṃ pūrvakarma | mhaṇatī janīṃ || 14 ||
dehyākaritāṃ nānā svārtha | dehyākaritāṃ nānā artha |
dehyākaritāṃ hoīje vertha | āṇī dhanya || 15 ||
dehyākaritāṃ nānā kal̤ā | dehyākaritāṃ uṇā āgal̤ā |
dehyākaritāṃ jivhāl̤ā | bhaktimārgācā || 16 ||
nānā sanmārgasādhaneṃ | dehyākaritāṃ tuṭatī baṃdhaneṃ |
dehyākaritāṃ nivedaneṃ | mokṣa lābhe || 17 ||
dehe sakal̤āmadheṃ uttamu | dehīṃ rāhilā ātmārāmu |
sakal̤āṃ ghaṭīṃ puruṣottamu | vivekī jāṇatī || 18 ||
dehyākaritāṃ nānā kīrtī | athavā nānā apakīrtī |
dehyākaritāṃ hotī jātī | avatāramāl̤ikā || 19 ||
dehyākaritāṃ nānā bhrama | dehyākaritāṃ nānā saṃbhrama |
dehyācena uttamottama | bhogitī padeṃ || 20 ||
dehyākaritāṃ sakal̤a kāṃhīṃ | dehyāviṇa kāṃhīṃ nāhīṃ |
ātmā vire ṭhāīṃ ṭhāīṃ | navhatāca jaisā || 21 ||
dehe paralokīṃceṃ tārūṃ | nānā guṇāṃcā guṇāgaru |
nānā ratnāṃcā vicāru | dehyācenī || 22 ||
dehyācena gāyenakal̤ā | dehyācena saṃgītakal̤ā |
dehyācena aṃtarkal̤ā | ṭhāīṃ paḍe || 23 ||
dehe brahmāṃḍāceṃ phal̤a | dehe dullabhaci keval̤a |
parī yā dehyāsa nival̤a | umajavāveṃ || 24 ||
dehyākaritāṃ lahanathora | karitī āpulāle vyāpāra |
tyāhimadheṃ lāhānathora | kitīyeka || 25 ||
je je dehe dharunī āle | te te kāṃhīṃ karūna gele |
haribhajaneṃ pāvana jāle | kitīyeka || 26 ||
aṣṭadhā prakṛtīceṃ mūl̤a | saṃkalparūpaci keval̤a |
nānā saṃkalpeṃ dehephal̤a | gheūna āleṃ || 27 ||
harisaṃkalpa mul̤īṃ hotā | toci phal̤īṃ pāhāvā ātāṃ |
nānā dehyāṃtarīṃ tatvatā | śodhitāṃ kal̤e || 28 ||
velāce mul̤īṃ bīja | udakarūpa velī samaja |
puḍheṃ phal̤āmadheṃ bīja | mul̤īṃcyā aṃśeṃ || 29 ||
mul̤ākaritāṃ phal̤a yeteṃ | phal̤ākaritāṃ mūl̤a hoteṃ |
yeṇeṃkaritāṃ hota jāteṃ | bhūmaṃḍal̤a || 30 ||
aso kāṃhīṃ yeka karaṇeṃ | kaiseṃ ghaḍe dehyāviṇeṃ |
dehe sarthakīṃ lāvaṇeṃ | mhaṇije bareṃ || 31 ||
ātmyākaritāṃ dehe jālā | dehyākaritāṃ ātmā tagalā |
ubhayayogeṃ udaṃḍa cālilā | kāryabhāga || 32 ||
corūna guptarūpeṃ karāveṃ | teṃ ātmayāsī paḍe ṭhāveṃ |
kartutva yācena svabhāveṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 33 ||
dehyāmadheṃ ātmā asato | dehe pūjitāṃ ātmā toṣato |
dehe pīḍitāṃ ātmā kṣobhato | pratyakṣa ātāṃ || 34 ||
dehyāvegl̤ī pūjā pāvenā | dehyāviṇa pūjā phāvenā |
janīṃ janārdana mhaṇonī janā | saṃtuṣṭa karāveṃ || 35 ||
udaṃḍa pragaṭalā vicāra | dharmasthāpanā tadanaṃtara |
tetheṃca pūjesa adhikāra | puṇyaśarīrīṃ || 36 ||
sagaṭa bhajana karūṃ yeteṃ | tarī mūrkhapaṇa āṃgīṃ lāgateṃ |
gāḍhavāsī pūjitāṃ kal̤ateṃ | kāye tyālā || 37 ||
pūjya pūjesī adhikāra | ugeci toṣavāve itara |
dukhaūṃ naye koṇāceṃ aṃtara | mhaṇije bareṃ || 38 ||
sakal̤a jagadāṃtarīṃcā deva | kṣobhatā rāhāvyā koṭheṃ ṭhāva |
janāvegal̤ā janāsa upāva | āṇīka nāhīṃ || 39 ||
parameśvarāce anaṃta guṇa | manuṣyeṃ kāye sāṃgāvī khūṇa |
paraṃtu adhyātmagraṃthaśravaṇa | hotāṃ umaje || 40 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde dehadurlabhanirūpaṇanāma samāsa cauthā ||
samāsa pāṃcavā : karaṃṭaparīkṣānirūpaṇa || śrīrāma ||
dhānya udaṃḍa mojileṃ | parī tyā māpeṃ nāhīṃ bhakṣileṃ |
vivaralyaviṇa taiseṃ jāleṃ | prāṇīmātrāsī || 1 ||
pāṭha mhaṇatāṃ āvarenā | pusatāṃ kāṃhīṃca kal̤enā |
anubhava pāhātāṃ anumānā- | madheṃ paḍeṃ || 2 ||
śabdaratneṃ parīkṣāvīṃ | pratyayācīṃ pāhona ghyāvīṃ |
yera te avaghīṃ sāṃḍāvīṃ | yekīkaḍe || 3 ||
nāvarūpa āvagheṃ sāṃḍāveṃ | maga anubhavāsa māṃḍāveṃ |
sāra asāra yekaci karāveṃ | heṃ mūrkhapaṇa || 4 ||
lekhakeṃ kul̤a samajavāveṃ | kiṃvā ugeṃca vācāveṃ |
yeṇeṃ dṛṣṭāṃteṃ samajāveṃ | koṇīṃtarī || 5 ||
jetheṃ nāhīṃ samajāvīsa | tetheṃ āvaghī kusamusa |
pusoṃ jātāṃ vasavasa | vaktā karī || 6 ||
nāna śabda yekavaṭile | pracītīvīṇa upāva kele |
parī te avagheci vertha gele | phaḍaprasaṃgīṃ || 7 ||
pasevarī vairaṇa ghātaleṃ | tāṃtaḍīneṃ jāteṃ voḍileṃ |
teṇeṃ pīṭha bārīka āleṃ | heṃ to ghaḍenā || 8 ||
ghāṃsāmāgeṃ ghāṃsa ghātalā | āvakāśa nāhīṃ cāvāyālā |
avaghā bokaṇā bharilā | puḍheṃ kaiseṃ || 9 ||
aikā phaḍanisīceṃ lakṣaṇa | viraṃga jāūṃ nedī kṣaṇa |
samastāṃceṃ aṃtaḥkarṇa | sāṃbhāl̤īta jāveṃ || 10 ||
sūkṣma nāmeṃ sukheṃ ghyāvīṃ | titukīṃ rūpeṃ vol̤akhāvīṃ |
vol̤akhona samajavāvīṃ | śrotayāṃsī || 11 ||
samaśā puratāṃ sukhī hotī | śrote avaghe ānaṃdatī |
avaghe kṣaṇakṣaṇā vaṃditī | gosāviyāṃsī || 12 ||
samaśā puratāṃ vaṃditī | samaśā na puratāṃ niṃditī |
gosāṃvī ciṇaciṇa karitī | koṇyā hiśebeṃ || 13 ||
śudha soneṃ pāhona ghyāveṃ | kasīṃ lāunī tāvāveṃ |
śravaṇamananeṃ jāṇāveṃ | pratyayāsī || 14 ||
vaidyācī pracita yenā | vethā paratī hoyenā |
āṇī rāgejāveṃ janā | koṇyā hiśebeṃ || 15 ||
khoṭeṃ koṭheṃci cālenā | khoṭeṃ koṇāsa mānenā |
yākāraṇeṃ anumānā | khareṃ āṇāveṃ || 16 ||
lihiṇeṃ na yetāṃ vyāpāra kelā | kāṃhīṃ yeka divasa cālilā |
pusatā suranīsa bheṭalā | tevhāṃ khoṭeṃ || 17 ||
sarva āvagheṃ hiśebīṃ ṭhāveṃ | pratyaya sākṣīneṃ bolāveṃ |
maga suranīseṃ kāye karāveṃ | sāṃgānā nā || 18 ||
svaye āpaṇaci guṃte | samajāvīsa kaise hote |
neṇatāṃ koṇīyeka te | āpadoṃ lāgatī || 19 ||
bal̤eṃviṇa yuddhāsa gelā | to sarvasveṃ nāgavalā |
śabda ṭhevāvā koṇālā | koṇa kaisā || 20 ||
je pracītīsa āleṃ khareṃ | teṃci ghyāveṃ atyādareṃ |
anubhaveṃviṇa jeṃ uttareṃ | teṃ phalakaṭeṃ jāṇāvīṃ || 21 ||
sikaūṃ jātāṃ rāga caḍhe | paraṃtu puḍheṃ ādal̤a ghaḍe |
khoṭā niścaya tātkāl̤a uḍe | lokāmadheṃ || 22 ||
khareṃ sāṃḍunī khoṭeṃ gheṇeṃ | bhakādhesa kāye uṇeṃ |
tribhuvanīṃ nārāyaṇe | nyāya kelā || 23 ||
to nyāya sāṃḍitāṃ sevaṭīṃ | avagheṃ jagaci lāge pāṭhīṃ |
janīṃ bhaṃḍabhāṃḍoṃ hiṃpuṭīṃ | kitī vhāveṃ || 24 ||
anyāyeṃ bahutāṃsa puravaleṃ | heṃ dekhileṃ nā aikileṃ |
veḍeṃ ugeṃci bharīṃ bharaleṃ | asatyāce || 25 ||
asatya mhaṇije teṃci pāpa | satya jāṇāveṃ svarūpa |
dohīṃmadheṃ sākṣapa | koṇācā karāvā || 26 ||
māyemadheṃ bolaṇeṃ cālaṇeṃ sāceṃ | māyā nastāṃ bolaṇeṃ kaiṃceṃ |
yākāraṇeṃ niśabdāceṃ | mūl̤a śodhāveṃ || 27 ||
vacyāṃśa jāṇoni sāṃḍāvā | lakṣyāṃśa vivarona ghyāvā |
yākāraṇeṃ niśabda mul̤ācā govā | āḍhal̤enā || 28 ||
aṣṭadhā prakṛtī pūrvapakṣa | sāṃḍūna alakṣīṃ lāvāveṃ lakṣa |
mananasīl̤a parama dakṣa | toci jāṇe || 29 ||
nānā bhūsa āṇi kaṇa | yekaci mhaṇaṇeṃ apramāṇa |
rasa covaḍiyā koṇa | śāhāṇā sevī || 30 ||
piṃḍīṃ nityānitya viveka | brahmāṃḍīṃ sārāsāra aneka |
sakal̤a śodhūniyāṃ yeka | sāra ghyāveṃ || 31 ||
māyekaritāṃ koṇīyeka | anvaya āṇi vītareka |
te māyā nastāṃ viveka | kaisā karāvā || 32 ||
tatveṃ tatva śodhāveṃ | māhāṃvākīṃ praveśāveṃ |
ātmanivedaneṃ pāvāveṃ | samādhāna || 33 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde karaṃṭaparīkṣānirūpaṇanāma samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : uttamapuruṣanirūpaṇa || śrīrāma ||
nānā vastreṃ nānā bhūṣaṇeṃ | yeṇeṃ śarīra śrṛṃghāraṇeṃ |
vivekeṃ vicāreṃ rājakaraṇeṃ | aṃtara śrṛṃghārije || 11 |
śarīra suṃdara sateja | vastreṃ bhūṣaṇeṃ kele sajja |
aṃtarīṃ nastāṃ cyāturyabīja | kadāpi śobhā na pave || 2 ||
tuṃḍa heṃkāḍa kaṭhora vacanī | akhaṃḍa tole sābhimānī |
nyāya nīti aṃtaḥkarṇīṃ | gheṇāra nāhīṃ || 3 ||
taṟhe sīghrakopī sadā | kadāpi na dharī maryādā |
rājakāraṇa saṃvādā | mil̤oṃci neṇeṃ || 4 ||
aiseṃ lauṃda beimānī | kadāpi satya nāhīṃ vacanīṃ |
pāpī apasmāra janīṃ | rākṣesa jāṇāveṃ || 5 ||
samayāsārikhā samayo yenā | nema sahasā calenā |
nema dharitāṃ rājakāraṇā | aṃtara paḍe || 6 ||
ati sarvatra varjāveṃ | prasaṃga pāhona cālāveṃ |
haṭanigrahīṃ na paḍāveṃ | vivekīṃ puruṣeṃ || 7 ||
bahutaci karitāṃ haṭa | tetheṃ yeūna paḍela taṭa |
koṇīyekācā sevaṭa | jālā pāhije || 8 ||
bareṃ īśvara āhe sābhimānī | viśeṣa tul̤ajābhovānī |
paraṃtu vicāra pāhonī | kārye karaṇeṃ || 9 ||
akhaṃḍaci sāvadhānā | bahuta kāye karāvī sūcanā |
paraṃtu kāṃhīṃ yeka anumānā | āṇileṃ pāhije || 10 ||
samarthāpāsīṃ bahuta jana | rāhilā pāhije sābhimāna |
niścal̤a karūniyāṃ mana | loka asatī || 11 ||
mleca durjana udaṃḍa | bahutāṃ disāceṃ mājaleṃ baṃḍa |
yākārṇeṃ akhaṃḍa | sāvadhāna asāveṃ || 12 ||
sakal̤akartā to īśvaru | teṇeṃ kelā aṃgikāruṃ |
tayā puruṣācā vicāru | virual̤ā jāṇe || 13 ||
nyāya nīti viveka vicāra | nānā prasaṃgaprakāra |
parīkṣiṇeṃ parāṃtara | deṇeṃ īśvarāceṃ || 14 ||
māhāyetna sāvadhapaṇeṃ | samaīṃ dhāriṣṭa dharaṇeṃ |
adbhūtaci kārya karaṇeṃ | deṇeṃ īśvarāceṃ || 15 ||
yeśa kīrti pratāpa mahimā | uttama guṇāsī nāhīṃ sīmā |
nāhīṃ dusatī upamā | deṇeṃ īśvarāceṃ || 16 ||
deva brahmaṇa ācāra vicāra | kiteka janāsī ādhāra |
sadā ghaḍe paropakāra | deṇeṃ īśvarāceṃ || 17 ||
yehaloka paraloka pāhāṇeṃ | akhaṃḍa sāvadhapaṇeṃ rāhāṇeṃ |
bahuta janāceṃ sāhāṇeṃ | deṇeṃ īśvarāceṃ || 18 ||
devācā kaipakṣa gheṇe | brahmāṇācī ciṃtā vāhāṇeṃ |
bahu janāsī pāl̤aṇeṃ | deṇeṃ īśvarāceṃ || 19 ||
dharmasthāpanece nara | te īśvarāce avatāra |
jāle āheta puḍheṃ hoṇāra | deṇeṃ īśvarāceṃ || 20 ||
uttama guṇācā grāhika | tarka tīkṣaṇa viveka |
dharmavāsanā puṇyaśloka | deṇeṃ īśvarāceṃ || 21 ||
sakal̤a guṇāṃmadheṃ sāra | tajavijā viveka vicāra |
jeṇeṃ pāvije pailapāra | aratraparatrīṃcā || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde uttamapuruṣanirūpaṇanāma samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : janasvabhāvanirūpaṇa || śrīrāma ||
janācā lālacī svabhāva | āraṃbhīṃ mhaṇatī deva |
mhanije malā kāṃhīṃ deva | aisī vāsanā || 1 ||
kāṃhīṃca bhaktī kelī nastāṃ | āṇī ichitī prasannatā |
jaiseṃ kāṃhīṃca sevā na karitā| svāmīsa māgatī || 2 ||
kaṣṭeṃviṇa phal̤a nāhīṃ | kaṣṭeṃviṇa rājya nāhīṃ |
kelyāviṇa hota nāhīṃ | sādhya janīṃ || 3 ||
āl̤aseṃ kāma nasateṃ | heṃ toṃ pratyayāsa yeteṃ |
kaṣṭākaḍe cukāviteṃ | hīna jana || 4 ||
ādhīṃ kaṣṭāceṃ duḥkha sositi | te puḍheṃ sukhāceṃ phal̤a bhogitī |
ādhīṃ āl̤aseṃ sukhāvatī | tyāsī puḍheṃ duḥkha || 5 ||
yehaloka athavā paraloka | dohiṃkaḍe sārikhāca viveka |
dīrgha sūcaneceṃ kautuka | kal̤aleṃ pāhije || 6 ||
mel̤avitī titukeṃ bhakṣitī | te kaṭhīṇa kāl̤īṃ marona jātī |
dīrgha sūcaneneṃ vartatī | teci bhale || 7 ||
yehalokīṃcā saṃcitārtha | paralokīṃcā paramārtha |
saṃciteṃviṇa vertha | jīta meleṃ || 8 ||
yekadāṃ melyāneṃ suṭenā | punhā janmojanmīṃ yātanā |
āpaṇāsa mārī vāṃcavinā | to ātmahatyārā || 9 ||
pratijanmīṃ ātmaghāta | koṇeṃ karāveṃ gaṇīta |
yākāraṇeṃ janmamṛtya | kevī cuke || 10 ||
deva sakal̤a kāṃhīṃ karito | aiseṃ prāṇīmātra bolato |
tyāce bheṭīcā lābha to | akasmāta jālā || 11 ||
vivekāca lābha ghaḍe | jeṇeṃ paramātmā ṭhāīṃ paḍe |
viveka pāhātāṃ sāṃpaḍe | vivekīṃ janīṃ || 12 ||
deva pāhātāṃ āhe yeka | paraṃtu karito aneka |
tyā anekāsa yeka | mhaṇoṃ naye kīṃ || 13 ||
devāceṃ kartutva āṇi deva | kal̤alā pāhije abhiprāva |
kal̤alyāviṇa kiteka jīva | ugeca bolatī || 14 ||
ugeca bolatī mūrkhapaṇeṃ | śāhāṇapaṇa vāḍhāyākāraṇeṃ |
truptilāgīṃ upāva karaṇeṃ | aiseṃ jāleṃ || 15 ||
jehīṃ udaṃḍa kaṣṭa kele | te bhāgya bhogūna ṭhele |
yera te bolataci rāhile | karaṃṭe jana || 16 ||
karaṃṭyāceṃ karaṃṭa lakṣaṇa | samajona jātī vicakṣaṇa |
bharalyāceṃ uttama lakṣaṇa | karaṃṭyāsa kal̤enā || 17 ||
tyācī paisāvalī kubuddhī | tetheṃ kaiṃcī asela śuddhī |
kubuddhī teci subuddhī | aisī vāṭe || 18 ||
manuṣya śuddhīsa sāṃḍāveṃ | tyāceṃ kāye khareṃ mānāveṃ |
jetheṃ vicārācyā nāveṃ | sunyākāra || 19 ||
vicāreṃ yehaloka paraloka | vicāreṃ hotase sārthaka |
vicāreṃ nityānitya viveka | pāhilā pāhije || 20 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde janasvabhāvanirūpaṇanāma samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : aṃtardevanirūpaṇa || śrīrāma ||
brahma nirākāra niścal̤a | ātmyāsa vikāra caṃcal̤a |
tayāsa mhaṇatī sakal̤a | deva aiseṃ || 1 ||
devācā ṭhāvaci lāgenā | yeka deva nemasta kal̤enā |
bahuta devīṃ anumānenā | yeka deva || 2 ||
mhaṇonī vicāra asāvā | vicāreṃ deva śodhāvā |
bahuta devāṃcā govā | paḍoṃci naye || 3 ||
deva kṣatrīṃ pāhilā | tyāsārikhā dhātūcā kelā |
pṛthvīmadheṃ daṃḍaka cālilā | yeṇeṃ rītīṃ || 4 ||
nānā pratimādevāṃceṃ mūl̤a | to hā kṣatradevaci keval̤a |
nānā kṣatreṃ bhūmaṃḍal̤a | śodhūna pāhāveṃ || 5 ||
kṣatradeva pāṣāṇācā | vicāra pāhātāṃ tayācā |
taṃta lāgalā mul̤ācā | avatārākaḍe || 6 ||
avatārī deva saṃpale | dehe dharunī vartona gele |
tyāhūna thora anumānale | brahmā viṣṇu maheśa || 7 ||
tyā tihī devāṃsa jyācī sattā | to aṃtarātmāci pāhātāṃ |
kartā bhoktā tatvatā | pratakṣa āhe || 8 ||
yugānayugeṃ tinhī loka | yekaci cālavī aneka |
hā niścayācā viveka | vedaśāstrīṃ pāhāvā || 9 ||
ātmā vartavito śarīra | toci deva uttarottara |
jāṇīvarūpeṃ kal̤ivara | vivekeṃ vartavī || 10 ||
to aṃtardeva cukatī | dhāṃvā gheūna tīrthā jātī |
prāṇī bāpuḍe kaṣṭatī | devāsa neṇatāṃ || 11 ||
maga vicāritī aṃtaḥkarṇīṃ | jetheṃ tetheṃ dhoṃḍā pāṇī |
ugeṃci vaṇavaṇa hiṃḍoni | kāye hoteṃ || 12 ||
aisā jyāsī vicāra kal̤alā | teṇeṃ satsaṃga dharilā |
satsaṃgeṃ deva sāṃpaḍalā | bahuta janāsī || 13 ||
aisīṃ he vivekācīṃ kāmeṃ | vivekī jāṇatīla nemeṃ |
avivekī bhulale bhrameṃ | tyāṃsa heṃ kal̤enā || 14 ||
aṃtaravedhī aṃtara jāṇe | bāheramudrā kāṃhīṃca neṇeṃ |
mhaṇona vivekī śāhaṇe | aṃtara śodhitī || 15 ||
vivekeṃviṇa jo bhāva | to bhāvaci abhāva |
murkhasya pratimā deva | aiseṃ vacana || 16 ||
pāhāta samajata sevaṭā gelā | toci vivekī bhalā |
tatveṃ sāṃḍunī pāvalā | niraṃjanīṃ || 17 ||
āre jeṃ ākārāsī yeteṃ | teṃ avagheṃca nāsona jateṃ |
maga galbalyāvegal̤eṃ teṃ | parabrahma jāṇāveṃ || 18 ||
caṃcal̤a deva niścal̤a brahma | parabrahmīṃ nāhīṃ bhrama |
pratyayajñāneṃ nibhrama | hoījeteṃ || 19 ||
pracītīviṇa jeṃ keleṃ | teṃ teṃ avagheṃ vertha geleṃ |
prāṇī kaṣṭakaṣṭoṃci meleṃ | karmakacāṭeṃ || 20 ||
karmāvegal̤eṃ na vhāveṃ | tarī devāsa kāsayā bhajāveṃ |
vivekī jāṇatī svabhāveṃ | mūrkha neṇe || 21 ||
kāṃhīṃ anumānaleṃ vicāreṃ | deva āhe jagadāṃtareṃ |
saguṇākaritāṃ nirdhāreṃ | nirguṇa pāvije || 22 ||
saguṇa pāhātāṃ mul̤āsa gelā | sahajaci nirguṇa pāvalā |
saṃgatyāgeṃ mokal̤ā jālā | vasturūpa || 23 ||
parameśvarīṃ anusaṃdhāna | lāvitāṃ hoīje pāvana |
mukhya jñāneṃci vijñāna | pāvijeteṃ || 24 ||
aisīṃ he vivekācīṃ vivarṇeṃ | pāhāvīṃ sucita aṃtaḥkarṇeṃ |
nityānitya vivekaśravaṇeṃ | jagadodhāra || 25 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde aṃtardevanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : nidrānirūpaṇa || śrīrāma ||
vaṃdūniyāṃ ādipuruṣa | boloṃ nidrecā vil̤āsa |
nidrā āliyāṃ sāvakāsa | jāṇāra nāhīṃ || 1 ||
nidreneṃ vyāpilī kāyā | āl̤asa āṃga moḍe jāṃbhayā |
teṇeṃkaritāṃ baisāvayā | dhīra nāhīṃ || 2 ||
kaḍakaḍāṃ jāṃbhayā yetī | caṭacaṭāṃ caṭakyā vājatī |
ḍakaḍakāṃ ḍukalyā detī | sāvakāsa || 3 ||
yekāce ḍol̤e jhāṃkatī | yekāce ḍol̤e lāgatī |
yeka te vacakona pāhātī | cahuṃkaḍe || 4 ||
yeka ulathona paḍile | tihīṃ brahmaviṇe phoḍile |
huḍakāce ṭukaḍe jāle | sudhī nāhīṃ || 5 ||
yeka ṭeṃkona baisale | tetheṃci ghoroṃ lāgale |
yeka utāṇe pasaraleṃ | sāvakāsa || 6 ||
koṇī murkuṃḍī ghālitī | koṇī kānavaḍeṃ nijatī |
koṇī cakrīṃ phiratī | cahuṃkaḍe || 7 ||
yeka hāta hālavitī | yeka pāye hālavitī |
yeka dāṃta khātī | karkarāṭeṃ || 8 ||
yekāṃcīṃ vastreṃ nighoni gelīṃ | te nāgavīṃca lol̤oṃ lāgalīṃ |
yekācīṃ muṃḍāsīṃ gaḍabaḍalīṃ | cahuṃkaḍe || 9 ||
yeka nijelīṃ avyāvesteṃ | yeka disatī jaisīṃ prete |
dāṃta pasarunī jaisīṃ bhūteṃ | vāīṭa disatī || 10 ||
yeka vosaṇataci uṭhile | yeka aṃdhārīṃ phiroṃ lāgale |
yeka jāūna nijele | ukaraḍyāvarī || 11 ||
yeka maḍakīṃ utaritī | yeka bhoī cāṃcapatī |
yeka uṭhona vāṭā lāgatī | bhalatīkaḍe || 12 ||
yeka prāṇī vosaṇātī | yeka phuṃdaphuṃdoṃ raḍatī |
yeka khadakhadāṃ hāsatī | sāvakāsa || 13 ||
yeka hākā mārūṃ lāgale | yeka bo|mbalita uṭhile |
yeka vacakona rāhile | āpule ṭhāīṃ || 14 ||
yeka kṣaṇakṣaṇā khuraḍatī | yeka ḍoī khājavitī |
yeka kaḍhoṃ lāgatī | sāvakāsa || 15 ||
yekācyā lāl̤ā gal̤ālyā | yekācyā pikā sāṃḍalyā |
yekīṃ laghuśaṃkā kelyā | sāvakāsa || 16 ||
yeka rāuta soḍitī | yeka karpaṭa ḍheṃkara detī |
yeka khāṃkarunī thuṃkitī | bhalatīkaḍe || 17 ||
yeka hāgatī yeka vokitī | yeka khoṃkitī yeka siṃkitī |
yeka te pāṇī māgatī | nidasuryā svareṃ || 18 ||
yeka dusvapneṃ nirbujale | yeka susvapneṃ saṃtoṣale |
yeka te gāḍhamuḍhī paḍile | suṣuptimadheṃ || 19 ||
ikaḍe ujeḍāyā jāleṃ | koṇhīṃ paḍhaṇeṃ āraṃbhileṃ |
koṇīṃ prātasmarāmi māṃḍileṃ | harikirtana || 20 ||
koṇīṃ āṭhavilyā dhyānamūrti | koṇī yekāṃtīṃ japa karitī |
koṇī pāṭhāṃtara ujal̤itī | nānā prakāreṃ || 21 ||
nānā vidyā nānā kal̤ā | āpalālyā sikatī sakal̤ā |
tānamāneṃ gāyenakal̤ā | yeka gātī || 22 ||
māgeṃ nidrā saṃpalī | puḍheṃ jāgṛtī prāpta jālī |
vevasāīṃ buddhī āpulī | prerite jāle || 23 ||
jñātā tatveṃ sāṃḍūna pal̤ālā | turyepailikaḍe gelā |
ātmanivedaneṃ jālā | brahmarūpa || 24 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde nidrānirūpaṇanāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : śrotāavalakṣaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
koṇīyekā kāryācā sākṣapa | kāṃhīṃ taṟhī ghaḍe vikṣepa |
kāl̤a sāhe teṃ āpeṃāpa | hota jāteṃ || 1 ||
kāryabhāga hota cālilā | teṇeṃ prāṇī śoka jālā |
vicārahi sucoṃ lāgalā | divaseṃdevasa || 2 ||
koṇīyeka prāṇī janmāsī yeto | kāṃhīṃ taṟhī kāl̤a sāhe hoto |
duḥkhāuparī sukha deto | deva kṛpāl̤upaṇeṃ || 3 ||
avaghāci kāl̤a jarī saje | tarī avagheci hotī rāje |
kāṃhīṃ saje kāṃhīṃ na saje | aiseṃ āhe || 4 ||
yekaloka athavā paraloka | sādhatāṃ koṇīyeka viveka |
adbhūta hoye svābhāvika | deṇeṃ īśvarāceṃ || 5 ||
aikalyāviṇa kal̤aleṃ | śikalyāviṇa śahāṇapaṇa āleṃ |
dekhileṃ nā aikileṃ | bhūmaṃḍal̤īṃ || 6 ||
sakal̤a kāṃhīṃ aikatāṃ kal̤e | kal̤atāṃ kal̤atāṃ vṛtti nival̤e |
nemasta manāmadheṃ ākal̤e | sārāsāra || 7 ||
śravaṇa mhaṇije aikāveṃ | manana mhaṇije manīṃ dharāveṃ |
yeṇeṃ upāyeṃ svabhāveṃ | trayalokya cāle || 8 ||
śravaṇāāḍa vikṣepa yetī | nānā jinasa sāṃgo kitī |
sāvadha asatāṃ pratyaya yetī | sakal̤a kāṃhīṃ || 9 ||
śravaṇīṃ loka baisale | bolatāṃ bolatāṃ yekāgra jāle |
tyāuparī je nūtana āle | te yekāgra navhetī || 10 ||
manuṣya bāhera hiṃḍonī āleṃ | nānā prakārīceṃ aikileṃ |
udaṃḍa galabalūṃ lāgaleṃ | ugeṃ asenā || 11 ||
prasaṃga pāhona cālatī | aise loka thoḍe asatī |
śravaṇīṃ nānā vikṣepa hotī | te he aikā || 12 ||
śravaṇīṃ baisale aikāyā | aḍoṃ lāgalīseṃ kāyā |
yetī kaḍakaḍāṃ jāṃbhayā | nidrābhareṃ || 13 ||
baisale sucita karūni manā | parī teṃ manaci aikenā |
māgeṃ hoteṃ aikileṃ nānā | teṃci dharunī baisaleṃ || 14 ||
tatpara keleṃ śarīra | parī manāmadheṃ āṇīka vicāra |
kalpanā kalpī to vistāra | kitī mhaṇauni sāṃgāvā || 15 ||
jeṃ jeṃ kāṃhīṃ śravaṇīṃ paḍileṃ | titukeṃ samajona vivaraleṃ |
tarīca kāṃhīṃ sārthaka jāleṃ | nirūpaṇīṃ || 16 ||
mana disateṃ māṃ dharāveṃ | jyāceṃ tyāneṃ āvarāveṃ |
āvarūna vivekeṃ dharaveṃ | arthāṃtarīṃ || 17 ||
nirūpaṇīṃ yeūna baisalā | parī to udaṃḍa jeūna ālā |
baisatāṃca kāsāvisa jālā | truṣākāṃta || 18 ||
ādhīṃ udaka āṇavileṃ | ghal̤aghal̤āṃ udaṃḍa ghetaleṃ |
teṇeṃ mal̤amal̤ūṃ lāgaleṃ | uṭhonī gelā || 19 ||
karpaṭa ḍheṃkara ucakyā detī | vārā saratāṃ moṭhī phajitī |
kṣaṇakṣaṇā uṭhonī jātī | laghuśaṃkesī || 20 ||
diśeneṃ kāsāvisa kelā | āvagheṃci sāṃḍūna dhāṃvilā |
nirūpaṇaprasaṃgīṃ nighona gelā | akhaṃḍa aisā || 21 ||
dṛṣṭāṃtī kāṃhīṃ apūrva āleṃ | aṃtaḥkarṇa tetheṃci rāhileṃ |
koṭhavarī kāye vācileṃ | kāṃhīṃ kal̤enā || 22 ||
nirūpaṇīṃ yeūna baisalā | to viṃcuveṃ phaṇakāvilā |
kaiceṃ nirūpaṇa jālā | kāsāvisa || 23 ||
poṭāmadheṃ tiḍika uṭhilī | pāṭhīmadheṃ karaka bharalī |
cālaka cikhalyā pul̤ī jālī | baisavenā || 24 ||
pisol̤ā cāūna pal̤ālā | teṇeṃ prāṇī duścīta jālā |
koṇeṃ neṭeṃ galbalā kelā | tetheṃci dhāveṃ || 25 ||
viṣai loka śravaṇīṃ yetī | te bāyekāṃkaḍeca pāhātī |
coraṭe loka corūna jātī | pādarakṣā || 26 ||
hoye navhe vādavevāda | teṇeṃ udaṃḍa jālā kheda |
sivyā gāl̤ī apramāda | hotāṃ cukalā || 27 ||
koṇī nirūpaṇīṃ baisatī | sāvakasa goṣṭī lāvitī |
haridāsa te reṃ reṃ karitī | poṭāsāṭhīṃ || 28 ||
bahuta jāṇate mil̤āle | yekāpuḍheṃ yeka bole |
lokāṃce āśaye rāhile | koṇa jāṇe || 29 ||
mājheṃ hoye tujheṃ navhe | aisī akhaṃḍa jayāsa save |
nyāye nīti sāṃḍūna dhāve | anyāyākaḍe || 30 ||
āpalya thorapaṇāsāṭhīṃ | acyāvācyā toṃḍa piṭī |
nyāye nāhīṃ te sevaṭīṃ | parama anyāī || 31 ||
yekekaḍe abhimāna uṭhe | dūsarekaḍe udaṃḍa peṭe |
aise śrote khare khoṭe | koṇa jāṇe || 32 ||
mhaṇona jāṇate vicakṣaṇa | teṃ ādhīṃca dharitī neṇepaṇa |
mūrkha ṭoṇapā āpaṇa | kāṃhīṃca nāhīṃ || 33 ||
āpaṇāhūna deva thora | aisā jayāsa kal̤alā vicāra |
sakal̤a kāṃhīṃ jagadāṃtara | tehiṃ rākhāveṃ || 34 ||
sabhemadheṃ kal̤aho jālā | śabda yeto jāṇatyālā |
aṃtareṃ rākhoṃ nāhīṃ sikalā | kaisā yogī | 35 ||
vaira karitāṃ vairaci vāḍhe | āpaṇāsa duḥkha bhogṇeṃ ghaḍe |
mhaṇoni śāhāṇyāce kukaḍe | kal̤oṃ āleṃ || 36 ||
akhaṃḍa āpaṇā sāṃbhal̤itī | kṣullakapaṇa yeūṃ neditī |
thora lokāṃsa kṣmā śāṃti | agatya karaṇeṃ || 37 ||
avaguṇāpāsīṃ baisalā guṇī | āvaguṇa kal̤ato tatakṣaṇīṃ |
vivekī puruṣācī karaṇī | vivekeṃ hote || 38 ||
upāye pariyāye dīrgha pretna | vivekabal̤eṃ nānā yetna |
karīla tayāceṃ mahimāna | toci jāṇe || 39 ||
durjanīṃ vevadarūna ghetalā | bāśkal̤a lokīṃ ghasarilā |
vivekāpāsūna cevalā | vivekī kaisā || 40 ||
nyāye pariyāye upāye | mūrkhāsa heṃ kal̤e kāye |
mūrkhākaritāṃ civaḍā hoye | majyālasīcā || 41 ||
maga te śāhāṇe nīṭa karitī | svayeṃ sāhona sāhavitī |
svayeṃ karūna karavitī | lokāṃkaravīṃ || 42 ||
pṛthvīmadheṃ udaṃḍa jana | janāmadheṃ asatī sajjana |
jayāṃkaritāṃ samādhāna | prāṇīmātrāsī || 43 ||
to manogatāṃcīṃ āṃgeṃ jāṇe | māna prasaṃga samaye jāṇe |
saṃtaptālāgīṃ nivaū jāṇe | nānā prakāreṃ || 44 ||
aisā to jāṇatā loka | samartha tayācā viveka |
tyaceṃ karaṇeṃ kāṃhiṃ yeka | janāsa kal̤enā || 45 ||
bahuta janasa calavī | nānā maṃḍal̤eṃ hālavī |
aisī he samarthapadavī | vivekeṃ hote || 46 ||
viveka ekāṃtī karāvā | jagadīśa dhāraṇeneṃ dharāvā |
loka āpalā āṇī parāvā | mhaṇoṃci naye || 47 ||
yekāṃtī viveka ṭhāīṃ paḍe | yekāṃtīṃ yetna sāṃpaḍe |
yekāṃtīṃ tarka vāvaḍe | brahmāṃḍagol̤īṃ || 48 ||
yekāṃtī smaraṇa karāveṃ | cukaleṃ nidhāna paḍe ṭhāveṃ |
aṃtarātmyāsariseṃ phirāveṃ | kāṃhīṃ tarī || 49 ||
jayāsa yekāṃta mānalā | avaghyā ādhīṃ kal̤e tyālā |
tyāvegal̤eṃ vaḍilapaṇālā | ṭhavaci nāhīṃ || 50 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śrotāavalakṣaṇanirūpaṇanāma samāsa dahāvā || ||
daśaka aṭharāvā samāpta ||

Explore More