The Guru

ଶ୍ରୀ ଦାସବୋଧ ଅଧ୍ଯାଯ 18

(Dasbodh Dashak 18 in Odia)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 18 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 18. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for श्रोताअवलक्षणनिरूपण.

#of 319
ସମାସ ପହିଲା : ବହୁଦେଵସ୍ଥାନନାମ ॥ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ସର୍ଵଜ୍ଞସଂଗନିରୂପଣ ॥ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ସମାସ ତିସରା : ନିସ୍ପୃହଶିକଵଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଚୌଥା : ଦେହଦୁର୍ଲଭନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : କରଂଟପରୀକ୍ଷାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଉତ୍ତମପୁରୁଷନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଜନସ୍ଵଭାଵନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଅଂତର୍ଦେଵନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ନଵଵା : ନିଦ୍ରାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ଶ୍ରୋତାଅଵଲକ୍ଷଣନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପହିଲା : ବହୁଦେଵସ୍ଥାନନାମ ॥ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ତୁଜ ନମୂଂ ଗଜଵଦନା । ତୁଝା ମହିମା କଳେନା ।
ଵିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ଦେସୀ ଜନା । ଲାହାନଥୋରାଂସୀ ॥ ୧ ॥
ତୁଜ ନମୂଂ ସରସ୍ଵତୀ । ଚ୍ଯାରୀ ଵାଚା ତୁଝେନ ସ୍ଫୂର୍ତୀ ।
ତୁଝେଂ ନିଜରୂପ ଜାଣତୀ । ଐସେ ଥୋଡେ ॥ ୨ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଚତୁରାନନା । ତାଂ କେଲୀ ସୃଷ୍ଟୀରଚନା ।
ଵେଦ ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ଭେଦ ନାନା । ପ୍ରଗଟ କେଲେ ॥ ୩ ॥
ଧନ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁ ପାଳଣ କରିସୀ । ଯେକାଂଶେଂ ସକଳ ଜୀଵାଂସୀ ।
ଵାଢଵିସୀ ଵର୍ତଵିସୀ । ଜାଣଜାଣୋଂ ॥ ୪ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଭୂଳାଶଂକର । ଜଯାଚ୍ଯା ଦେଣ୍ଯାସ ନାହୀଂ ପାର ।
ରାମନାମ ନିରଂତର । ଜପତ ଆହେ ॥ ୫ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଇଂଦ୍ରଦେଵ । ସକଳ ଦେଵାଂଚାହି ଦେଵ ।
ଇଂଦ୍ରଲୋକୀଂଚେଂ ଵୈଭଵ । କାଯେ ମ୍ହଣୌନି ସାଂଗାଵେଂ ॥ ୬ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଯେମଧର୍ମ । ସକଳ ଜାଣତୀ ଧର୍ମାଧର୍ମ ।
ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାଚେଂ ଵର୍ମ । ଠାଈଂ ପାଡିତୀ ॥ ୭ ॥
ଵେଂକଟେଂସୀଂ ମହିମା କିତୀ । ଭଲେ ଉଭ୍ଯାଂ ଅନ୍ନ ଖାତୀ ।
ଵଡେ ଧିରଡୀଂ ସ୍ଵାଦ ଘେତୀ । ଆତଳସ ଆପାଲାଂଚା ॥ ୮ ॥
ଧନ୍ଯ ତୂଂ ଵୋ ବନଶଂକରୀ । ଉଦଂଡ ଶାଖାଂଚିଯା ହାରୀ ।
ଵିଵରଵିଵରୋଂ ଭୋଜନ କରୀ । ଐସା କୈଂଚା ॥ ୯ ॥
ଧନ୍ଯ ଭୀମ ଗୋଲାଂଗୁଳା । କୋରଵଡ୍ଯାଂଚ୍ଯା ଉଦଂଡ ମାଳା ।
ଦହି ଵଡେ ଖାତାଂ ସକଳାଂ । ସମାଧାନ ହୋଯେ ॥ ୧୦ ॥
ଧନ୍ଯ ତୂଂ ଖଂଡେରାଯା । ଭଂଡାରେଂ ହୋଯେ ପିଂଵଳୀ କାଯା ।
କାଂଦେଭରୀତ ରୋଟଗେ ଖାଯା । ସିଦ୍ଧ ହୋତୀ ॥ ୧୧ ॥
ଧନ୍ଯ ତୁଳଜାଭୋଵାନୀ । ଭକ୍ତାଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋତେ ଜନୀଂ ।
ଗୁଣଵୈଭଵାସ ଗଣୀ । ଐସା କୈଂଚା ॥ ୧୨ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ପାଂଡୁରଂଗ । ଅଖଂଡ କଥେଚା ହୋତୋ ଧିଂଗ ।
ତାନମାନେଂ ରାଗରଂଗ । ନାନା ପ୍ରକାରୀଂ ॥ ୧୩ ॥
ଧନ୍ଯ ତୂଂ ଗା କ୍ଷତ୍ରପାଳା । ଉଦଂଡ ଜନା ଲାଵିଲା ଚାଳା ।
ଭାଵେଂ ଭକ୍ତି କରିତାଂ ଫଳା । ଵେଳ ନାହୀଂ ॥ ୧୪ ॥
ରାମକୃଷ୍ଣାଦିକ ଅଵତାର । ତ୍ଯାଂଚା ମହିମା ଅପାର ।
ଉପାସନେସ ବହୁତ ନର । ତତ୍ପର ଜାଲେ ॥ ୧୫ ॥
ସକଳ ଦେଵାଂଚେ ମୂଳ । ତୋ ହା ଅଂତରାତ୍ମାଚି କେଵଳ ।
ଭୂମଂଡଳୀଂ ଭୋଗ ସକଳ । ତ୍ଯାସୀଚ ଘଡେ ॥ ୧୬ ॥
ନାନା ଦେଵ ହୋଊନ ବୈସଲା । ନାନା ଶକ୍ତିରୂପେଂ ଜାଲା ।
ଭୋକ୍ତା ସକଳ ଵୈଭଵାଲା । ତୋଚି ଯେକ ॥ ୧୭ ॥
ଯାଚା ପାହାଵା ଵିଚାର । ଉଦଂଡ ଲାଂବଲା ଜୋଜାର ।
ହୋତୀ ଜାତୀ ଦେଵ ନର । କିତୀ ମ୍ହଣୋନି ॥ ୧୮ ॥
କୀର୍ତି ଆଣି ଅପକୀର୍ତି । ଉଦଂଡ ନିଂଦା ଉଦଂଡ ସ୍ତୁତୀ ।
ସର୍ଵତ୍ରାଂଚୀ ଭୋଗପ୍ରାପ୍ତୀ । ଅଂତରାତ୍ମ୍ଯାସୀଚ ଘଡେ ॥ ୧୯ ॥
କୋଣ ଦେହୀଂ କାଯେ କରିତୋ । କୋଣ ଦେହୀଂ କାଯେ ଭୋଗିତୋ ।
ଭୋଗୀ ତ୍ଯାଗୀ ଵୀତରାଗୀ ତୋ । ଯେକଚି ଆତ୍ମା ॥ ୨୦ ॥
ପ୍ରାଣୀ ସାଭିମାନେଂ ଭୁଲଲେ । ଦେହ୍ଯାକଡେ ପାହାତ ଗେଲେ ।
ମୁଖ୍ଯ ଅଂତରାତ୍ମ୍ଯାସ ଚୁକଲେଂ । ଅଂତରୀଂ ଅସୋନୀ ॥ ୨୧ ॥
ଆରେ ଯା ଆତ୍ମଯାଚୀ ଚଳଵଳ ପାହେ । ଐସା ଭୂମଂଡଳୀଂ କୋଣ ଆହେ ।
ଅଗାଧ ପୁଣ୍ଯେଂ ଅନୁସଂଧାନ ରାହେ । କାଂହୀଂଯେକ ॥ ୨୨ ॥
ତ୍ଯା ଅନୁସଂଧାନାସରିସେଂ । ଜଳୋନୀ ଜାଈଜେ କିଲ୍ମିଷେଂ ।
ଅଂତରନିଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ଐସେ । ଵିଵରୋନ ପାହାତୀ ॥ ୨୩ ॥
ଅଂତରନିଷ୍ଠ ତିତୁକେ ତରଲେ । ଅଂତରଭ୍ରଷ୍ଟ ତିତୁକେ ବୁଡାଲେ ।
ବାହ୍ଯାତ୍କାରେଂ ଭରଂଗଳଲେ । ଲୋକାଚାରେଂ ॥ ୨୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ବହୁଦେଵସ୍ଥାନନିରୂପଣନାମ ସମାସ ପହିଲା ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ସର୍ଵଜ୍ଞସଂଗନିରୂପଣ ॥ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ନେଣପଣେଂ ଜାଲେଂ ତେଂ ଜାଲେଂ । ଜାଲେଂ ତେଂ ହୋଊନ ଗେଲେଂ ।
ଜାଣତେପଣେଂ ଵର୍ତଲେଂ । ପାହିଜେ ନେମସ୍ତ ॥ ୧ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ସଂଗତୀ ଧରାଵୀ । ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ସେଵା କରାଵୀ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଘ୍ଯାଵୀ । ହଳୁହଳୁ ॥ ୨ ॥
ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ଲେହୋଂ ସିକାଵେଂ । ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ଵାଚୂଂ ସିକାଵେଂ ।
ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ପୁସାଵେଂ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୩ ॥
ଜାଣତ୍ଯାସ କରାଵା ଉପକାର । ଜାଣତ୍ଯାସ ଝିଜଵାଵେଂ ଶରୀର ।
ଜାଣତ୍ଯାଚା ପାହାଵା ଵିଚାର । କୈସା ଆହେ ॥ ୪ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ସଂଗତୀନେଂ ଭଜାଵେଂ । ଜାଣତ୍ଯାଚେ ସଂଗତୀନେଂ ଝିଜାଵେଂ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ସଂଗତୀନେଂ ରିଝାଵେଂ । ଵିଵରଵିଵରୋଂ ॥ ୫ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ଗାଵେଂ ଗାଣେଂ । ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ଵାଜଵଣେଂ ।
ନାନା ଆଳାପ ସିକଣେଂ । ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ॥ ୬ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେ କାସେସୀ ଲାଗାଵେଂ । ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ଔଷଧ ଘ୍ଯାଵୀଂ ।
ଜାଣତାଂ ସାଂଗେଲ ତେଂ କରାଵେଂ । ପଥ୍ଯ ଆଧୀଂ ॥ ୭ ॥
ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ପରୀକ୍ଷା ସିକଣେଂ । ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ତାଲିମ କରଣେଂ ।
ଜାଣତ୍ଯାପାସୀଂ ପୋହଣେଂ । ଅଭ୍ଯାସାଵେଂ ॥ ୮ ॥
ଜାଣତା ବୋଲେଲେ ତୈସେଂ ବୋଲାଵେଂ । ଜାଣତା ସାଂଗେଲ ତୈସେଂ ଚାଲାଵେଂ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ଧ୍ଯାନ ଘ୍ଯାଵେଂ । ନାନା ପ୍ରକରୀଂ ॥ ୯ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚ୍ଯା କଥା ସିକାଵ୍ଯା । ଜାଣତ୍ଯାଚ୍ଯା ଯୁକ୍ତି ସମଜାଵ୍ଯା ।
ଜାଣତ୍ଯାଚ୍ଯା ଗୋଷ୍ଟୀ ଵିଵରାଵ୍ଯା । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୧୦ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ପେଂଚ ଜାଣାଵେ । ଜାଣତ୍ଯାଚେ ପୀଳ ଉକଲାଵେ ।
ଜାଣତା ରାଖେଲ ତୈସେ ରାଖାଵେ । ଲୋକ ରାଜୀ ॥ ୧୧ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ଜାଣାଵେ ପ୍ରସଂଗ । ଜାଣତ୍ଯାଚେ ଘ୍ଯାଵେ ରଂଗ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ସ୍ଫୂର୍ତୀଚେ ତରଂଗ । ଅଭ୍ଯାସାଵେ ॥ ୧୨ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚା ସାକ୍ଷେପ ଘ୍ଯାଵା । ଜାଣତ୍ଯାଚା ତର୍କ ଜାଣାଵା ।
ଜାଣତ୍ଯାଚା ଉଲ୍ଲେଖ ସମଜାଵା । ନ ବୋଲତାଂଚି ॥ ୧୩ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ଧୂର୍ତପଣ । ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ରାଜକାରଣ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ନିରୂପଣ । ଐକତ ଜାଵେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଜାଣ୍ତ୍ଯାଚୀ କଵିତ୍ଵେଂ ସିକାଵୀଂ । ଗଦ୍ଯେଂ ପଦ୍ଯେଂ ଵୋଳଖାଵୀ ।
ମାଧୁର୍ଯଵଚନେଂ ସମଜାଵୀଂ । ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୧୫ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ପାହାଵେ ପ୍ରବଂଦ । ଜାଣତ୍ଯାଚେ ଵଚନଭେଦ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ନାନା ସଂଵାଦ । ବରେ ଶୋଧାଵେ ॥ ୧୬ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ତୀକ୍ଷଣତା । ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ସହିଷ୍ଣତା ।
ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ଉଦାରତ । ସମଜୋନ ଘ୍ଯାଵୀ ॥ ୧୭ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ନାନା କଲ୍ପନା । ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ଦୀର୍ଘ ସୂଚନା ।
ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ଵିଵଂଚନା । ସମଜୋନ ଘ୍ଯାଵୀ ॥ ୧୮ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚା କାଳ ସାର୍ଥକ । ଜାଣତ୍ଯାଚା ଅଧ୍ଯାତ୍ମଵିଵେକ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେ ଗୁଣ ଅନେକ । ଆଵଘେଚ ଘ୍ଯାଵେ ॥ ୧୯ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚା ଭକ୍ତିମାର୍ଗ । ଜାଣତ୍ଯାଚା ଵୈରାଗ୍ଯଯୋଗ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚା ଅଵଘା ପ୍ରସଂଗ । ସମଜୋନ ଘ୍ଯାଵା ॥ ୨୦ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ପାହାଵେଂ ଜ୍ଞାନ । ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ସିକାଵେଂ ଧ୍ଯାନ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିନ୍ହ । ସମଜୋନ ଘାଵେଂ ॥ ୨୧ ॥
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ଅଲିପ୍ତପଣ । ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ଵିଦେହଲକ୍ଷଣ ।
ଜାଣତ୍ଯାଚେଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଵରଣ । ସମଜୋନ ଘ୍ଯାଵେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଜାଣତ ଯେକ ଅଂତରାତ୍ମା । ତ୍ଯାଚା କାଯେ ସାଂଗାଵା ମହିମା ।
ଵିଦ୍ଯାକଳାଗୁଣସୀମା । କୋଣେଂ କରାଵୀ ॥ ୨୩ ॥
ପରମେଶ୍ଵରାଂଚେ ଗୁଣାନୁଵାଦ । ଅଖଂଡ କରାଵା ସଂଵାଦ ।
ତେଣେଂକରିତାଂ ଆନଂଦ । ଉଦଂଡ ହୋତୋ ॥ ୨୪ ॥
ପରମେଶ୍ଵରେଂ ନିର୍ମିଲେଂ ତେଂ । ଅଖଂଡ ଦୃଷ୍ଟୀସ ପଡତେଂ ।
ଵିଵରଵିଵରୋଂ ସମଜାଵେଂ ତେଂ । ଵିଵେକୀ ଜନୀଂ ॥ ୨୫ ॥
ଜିତୁକେଂ କାଂହୀଂ ନିର୍ମାଣ ଜାଲେଂ । ତିତୁକେଂ ଜଗଦେଶ୍ଵରେଂ ନିର୍ମିଲେଂ ।
ନିର୍ମାଣ ଵେଗଳେଂ କେଲେଂ । ପାହିଜେ ଆଧୀଂ ॥ ୨୬ ॥
ତୋ ନିର୍ମାଣ କରତୋ ଜନା । ପରୀ ପାହୋଂ ଜାତାଂ ଦିସେନା ।
ଵିଵେକବଳେଂ ଅନୁମାନା । ଆଣୀତ ଜାଵା ॥ ୨୭ ॥
ତ୍ଯାଚେଂ ଅଖଂଡ ଲାଗତାଂ ଧ୍ଯାନ । କୃପାଳୁପଣେଂ ଦେତୋ ଆଶନ ।
ସର୍ଵକାଳ ସଂଭାଷଣ । ତଦାଂଶେଂଚି କରାଵେଂ ॥ ୨୮ ॥
ଧ୍ଯାନ ଧରୀନା ତୋ ଅଭକ୍ତ । ଧ୍ଯାନ ଧରୀଲ ତୋ ଭକ୍ତ ।
ସଂସାରାପାସୁନୀ ମୁକ୍ତ । ଭକ୍ତାଂସ କରୀ ॥ ୨୯ ॥
ଉପାସନେଚେ ସେଵଟୀଂ । ଦେଵାଂ ଭକ୍ତାଂ ଅଖଂଡ ଭେଟୀ ।
ଅଵୁଭଵୀ ଜାଣେଲ ଗୋଷ୍ଟୀ । ପ୍ରତ୍ଯଯାଚୀ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସର୍ଵଜ୍ଞ୍ସଂଗନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦୁସରା ॥
ସମାସ ତିସରା : ନିସ୍ପୃହଶିକଵଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଦୁଲ୍ଲଭ ଶରୀରୀଂ ଦୁଲ୍ଲଭ ଆଯୁଷ୍ଯ । ଯାଚା କରୂଂ ନଯେ ନାସ ।
ଦାସ ମ୍ହଣେ ସାଵକାସ । ଵିଵେକ କରାଵା ॥ ୧ ॥
ନ ପାହାତାଂ ଉତ୍ତମ ଵିଵେକ । ଅଵଘା ହୋତୋ ଅଵିଵେକ ।
ଅଵିଵେକେଂ ପ୍ରାଣୀ ରଂକ । ଐସା ଦିସେ ॥ ୨ ॥
ହେଂ ଆପଲେଂ ଆପଣ କେଲେଂ । ଆଳସେଂ ଉଦାସ ନାଗଵିଲେଂ ।
ଵାଈଟ ସଂଗତୀନେଂ ବୁଡଵିଲେଂ । ଦେଖତ ଦେଖତାଂ ॥ ୩ ॥
ମୂର୍ଖପଣାଚା ଅଭ୍ଯାସ ଜାଲା । ବାଷ୍କଳପଣେଂ ଘାତଲା ଘାଲା ।
କାମ ଚାଂଡାଳା ଉଠିଲା । ତରୁଣପଣୀଂ ॥ ୪ ॥
ମୂର୍ଖ ଆଳସୀ ଆଣି ତରୁଣା । ସର୍ଵାଂଵିଷୀଂ ଦୈନ୍ଯଵାଣା ।
କାଂହୀଂ ମିଳେନା କୋଣା । କାଯେ ମ୍ହଣାଵେଂ ॥ ୫ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ପାହିଜେ ତେଂ ତେଂ ନାହୀଂ । ଅନ୍ନଵସ୍ତ୍ର ତେଂହି ନାହୀଂ ।
ଉତ୍ତମ ଗୁଣ କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ । ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୬ ॥
ବୋଲତାଂ ଯେନା ବୈସତାଂ ଯେନା । ପ୍ରସଂଗ କାଂହୀଂଚ କଳେନା ।
ଶରୀର ମନ ହେଂ ଵଳେନା । ଅଭ୍ଯାସାକଡେ ॥ ୭ ॥
ଲିହିଣେଂ ନାହୀଂ ଵାଚଣେଂ ନାହୀଂ । ପୁସଣେଂ ନାହୀଂ ସାଂଗଣେଂ ନାହୀଂ ।
ନେମସ୍ତପଣାଚା ଅଭ୍ଯାସ ନାହୀଂ । ବାଷ୍କଳପଣେଂ ॥ ୮ ॥
ଆପଣାଂସ କାଂହୀଂଚ ଯେନା । ଆଣୀ ସିକଵିଲେଂହି ମାନେନା ।
ଆପଣ ଵେଡା ଆଣି ସଜ୍ଜନା । ବୋଲ ଠେଵୀ ॥ ୯ ॥
ଅଂତରୀ ଯେକ ବାହେରୀ ଯେକ । ଐସା ଜଯାଚା ଵିଵେକ ।
ପରଲୋକାଚେଂ ସାର୍ଥକ । କୈସେଂ ଘଡେ ॥ ୧୦ ॥
ଆପଲା ସଂସାର ନାସଲା । ମନାମଧେଂ ପ୍ରସ୍ତାଵଲା ।
ତରୀ ମଗ ଅଭ୍ଯାସ କେଲା । ପାହିଜେ ଵିଵେକାଚା ॥ ୧୧ ॥
ଯେକାଗ୍ର କରୂଂନିଯା ମନ । ବଳେଂଚି ଧରାଵେଂ ସାଧନ ।
ଯେତ୍ନୀଂ ଆଳସାଚେଂ ଦର୍ଶନ । ହୋଊଂଚ ନଯେ ॥ ୧୨ ॥
ଅଵଗୁଣ ଅଵଘେଚି ସାଂଡାଵେ । ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଅଭ୍ଯାସାଵେ ।
ପ୍ରବଂଦ ପାଠ କରୀତ ଜାଵେଂ । ଜାଡ ଅର୍ଥ ॥ ୧୩ ॥
ପଦପ୍ରବଂଦ ଶ୍ଲୋକପ୍ରବଂଦ । ନାନା ଧାଟୀ ମୁଦ୍ରା ଛଂଦ ।
ପ୍ରସଂଗଜ୍ଞାନେଂଚି ଆନଂଦ । ହୋତ ଆହେ ॥ ୧୪ ॥
କୋଣେ ପ୍ରସଂଗୀଂ କାଯେ ମ୍ହଣାଵେଂ । ଐସେଂ ସମଜୋନ ଜାଣାଵେଂ ।
ଉଗେଂଚି ଵାଉଗେଂ ସିଣାଵେଂ । କାସଯାସୀ ॥ ୧୫ ॥
ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ଅଂତର ଜାଣାଵେଂ । ଆଦର ଦେଖୋନ ମ୍ହଣାଵେଂ ।
ଜେଂ ଆଠଵେଲ ତେଂ ଗାଵେଂ । ହେଂ ମୂର୍ଖପଣ ॥ ୧୬ ॥
ଜଯାଚୀ ଜୈସୀ ଉପାସନା । ତେଂଚି ଗାଵେଂ ଚୁକାଵେନା ।
ରାଗଜ୍ଞାନା ତାଳଜ୍ଞାନା । ଅଭ୍ଯାସାଵେଂ ॥ ୧୭ ॥
ସାହିତ ସଂଗୀତ ପ୍ରସଂଗ ମାନେଂ । କରାଵୀଂ କଥେଂଚୀଂ ଘମଶାନେଂ ।
ଅର୍ଥାଂତର ଶ୍ରଵଣମନନେଂ । କାଢୀତ ଜାଵେଂ ॥ ୧୮ ॥
ପାଠ ଉଦଂଡଚି ଅସାଵେଂ । ସର୍ଵକାଳ ଉଜଳୀତ ଜାଵେଂ ।
ସାଂଗିତଲେଂ ଗୋଷ୍ଟୀଚେଂ ଅସାଵେଂ । ସ୍ମରଣ ଅଂତରୀଂ ॥ ୧୯ ॥
ଅଖଂଡ ଯେକାଂତ ସେଵାଵା । ଗ୍ରନ୍ଥମାତ୍ର ଧାଂଡୋଳାଵା ।
ପ୍ରଚିତ ଯେଈଲ ତୋ ଘ୍ଯାଵା । ଅର୍ଥ ମନୀଂ ॥ ୨୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ନିସ୍ପୃହଶିକଵଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ତିସରା ॥
ସମାସ ଚୌଥା : ଦେହଦୁର୍ଲଭନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଗଣେଶପୂଜନ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଶାରଦାଵଂଦନ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଗୁରୁ ସଜ୍ଜନ । ସଂତ ଶ୍ରୋତେ ॥ ୧ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ କଵିତ୍ଵେଂ ଚାଲତୀ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଅଧେନେଂ କରିତୀ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଅଭ୍ଯାସିତୀ । ନାନା ଵିଦ୍ଯା ॥ ୨ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଗ୍ରଂଥଲେଖନ । ନାନା ଲିପୀଵୋଳଖଣ ।
ନାନା ପଦାର୍ଥଶୋଧନ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ॥ ୩ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ମାହାଂଜ୍ଞାନୀ । ସିଦ୍ଧ ସଧୁ ଋଷୀ ମୁନୀ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ତୀର୍ଥାଟଣୀଂ । ଫିରତୀ ପ୍ରାଣୀ ॥ ୪ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଶ୍ରଵଣ ଘଡେ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ମନନୀଂ ପଵାଡେ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଦେହୀଂ ଆତୁଡେ । ମୁଖ୍ଯ ପରମାତ୍ମା ॥ ୫ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ କର୍ମମାର୍ଗ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଉପାସନାମାର୍ଗ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଜ୍ଞାନମାର୍ଗ । ଭୂମଂଡଳୀଂ ॥ ୬ ॥
ଯୋଗୀ ଵୀତରାଗୀ ତାପସୀ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ସାଯାସୀ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଆତ୍ମଯାସୀ ।  ପ୍ରଗଟଣେଂ ଘଡେ ॥ ୭ ॥
ଯେହଲୋକ ଆଣି ପରଲୋକ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ସକଳ ସାର୍ଥକ ।
ଦେହେଂଵିଣ ନିରାର୍ଥକ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୮ ॥
ପୁରଶ୍ଚରଣେଂ ଅନୁଷ୍ଠାନେଂ । ଗୋରାଂଜନେଂ ଧୂମ୍ରପାନେଂ ।
ସୀତୋଷ୍ଣ ପଂଚାଗ୍ନୀ ସାଧଣେଂ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ॥ ୯ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ପୁଣ୍ଯସୀଳ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ପାପୀ କେଵଳ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଅନର୍ଗଳ । ସୁଚିସ୍ମଂତ ॥ ୧୦ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଅଵତାରୀ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଵେଷଧାରୀ ।
ନାନା ବଂଡେଂ ପାଷାଂଡେଂ କରୀ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ॥ ୧୧ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଵିଷଯଭୋଗ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ସକଳ ତ୍ଯାଗ ।
ହୋତୀ ଜାତୀ ନାନା ରୋଗ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ॥ ୧୨ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନଵଵିଧା ଭକ୍ତୀ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଚତୁର୍ଵିଧା ମୁକ୍ତୀ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ଯୁକ୍ତୀ । ନାନା ମତେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଦାନଧର୍ମ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ଵର୍ମ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ପୂର୍ଵକର୍ମ । ମ୍ହଣତୀ ଜନୀଂ ॥ ୧୪ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ସ୍ଵାର୍ଥ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ଅର୍ଥ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ହୋଈଜେ ଵେର୍ଥ । ଆଣୀ ଧନ୍ଯ ॥ ୧୫ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା କଳା । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଉଣା ଆଗଳା ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଜିଵ୍ହାଳା । ଭକ୍ତିମାର୍ଗାଚା ॥ ୧୬ ॥
ନାନା ସନ୍ମାର୍ଗସାଧନେଂ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ତୁଟତୀ ବଂଧନେଂ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନିଵେଦନେଂ । ମୋକ୍ଷ ଲାଭେ ॥ ୧୭ ॥
ଦେହେ ସକଳାମଧେଂ ଉତ୍ତମୁ । ଦେହୀଂ ରାହିଲା ଆତ୍ମାରାମୁ ।
ସକଳାଂ ଘଟୀଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୁ । ଵିଵେକୀ ଜାଣତୀ ॥ ୧୮ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା କୀର୍ତୀ । ଅଥଵା ନାନା ଅପକୀର୍ତୀ ।
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ହୋତୀ ଜାତୀ । ଅଵତାରମାଳିକା ॥ ୧୯ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ଭ୍ରମ । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ନାନା ସଂଭ୍ରମ ।
ଦେହ୍ଯାଚେନ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ । ଭୋଗିତୀ ପଦେଂ ॥ ୨୦ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ସକଳ କାଂହୀଂ । ଦେହ୍ଯାଵିଣ କାଂହୀଂ ନାହୀଂ ।
ଆତ୍ମା ଵିରେ ଠାଈଂ ଠାଈଂ । ନଵ୍ହତାଚ ଜୈସା ॥ ୨୧ ॥
ଦେହେ ପରଲୋକୀଂଚେଂ ତାରୂଂ । ନାନା ଗୁଣାଂଚା ଗୁଣାଗରୁ ।
ନାନା ରତ୍ନାଂଚା ଵିଚାରୁ । ଦେହ୍ଯାଚେନୀ ॥ ୨୨ ॥
ଦେହ୍ଯାଚେନ ଗାଯେନକଳା । ଦେହ୍ଯାଚେନ ସଂଗୀତକଳା ।
ଦେହ୍ଯାଚେନ ଅଂତର୍କଳା । ଠାଈଂ ପଡେ ॥ ୨୩ ॥
ଦେହେ ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଚେଂ ଫଳ । ଦେହେ ଦୁଲ୍ଲଭଚି କେଵଳ ।
ପରୀ ଯା ଦେହ୍ଯାସ ନିଵଳ । ଉମଜଵାଵେଂ ॥ ୨୪ ॥
ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଲହନଥୋର । କରିତୀ ଆପୁଲାଲେ ଵ୍ଯାପାର ।
ତ୍ଯାହିମଧେଂ ଲାହାନଥୋର । କିତୀଯେକ ॥ ୨୫ ॥
ଜେ ଜେ ଦେହେ ଧରୁନୀ ଆଲେ । ତେ ତେ କାଂହୀଂ କରୂନ ଗେଲେ ।
ହରିଭଜନେଂ ପାଵନ ଜାଲେ । କିତୀଯେକ ॥ ୨୬ ॥
ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତୀଚେଂ ମୂଳ । ସଂକଲ୍ପରୂପଚି କେଵଳ ।
ନାନା ସଂକଲ୍ପେଂ ଦେହେଫଳ । ଘେଊନ ଆଲେଂ ॥ ୨୭ ॥
ହରିସଂକଲ୍ପ ମୁଳୀଂ ହୋତା । ତୋଚି ଫଳୀଂ ପାହାଵା ଆତାଂ ।
ନାନା ଦେହ୍ଯାଂତରୀଂ ତତ୍ଵତା । ଶୋଧିତାଂ କଳେ ॥ ୨୮ ॥
ଵେଲାଚେ ମୁଳୀଂ ବୀଜ । ଉଦକରୂପ ଵେଲୀ ସମଜ ।
ପୁଢେଂ ଫଳାମଧେଂ ବୀଜ । ମୁଳୀଂଚ୍ଯା ଅଂଶେଂ ॥ ୨୯ ॥
ମୁଳାକରିତାଂ ଫଳ ଯେତେଂ । ଫଳାକରିତାଂ ମୂଳ ହୋତେଂ ।
ଯେଣେଂକରିତାଂ ହୋତ ଜାତେଂ । ଭୂମଂଡଳ ॥ ୩୦ ॥
ଅସୋ କାଂହୀଂ ଯେକ କରଣେଂ । କୈସେଂ ଘଡେ ଦେହ୍ଯାଵିଣେଂ ।
ଦେହେ ସର୍ଥକୀଂ ଲାଵଣେଂ । ମ୍ହଣିଜେ ବରେଂ ॥ ୩୧ ॥
ଆତ୍ମ୍ଯାକରିତାଂ ଦେହେ ଜାଲା । ଦେହ୍ଯାକରିତାଂ ଆତ୍ମା ତଗଲା ।
ଉଭଯଯୋଗେଂ ଉଦଂଡ ଚାଲିଲା । କାର୍ଯଭାଗ ॥ ୩୨ ॥
ଚୋରୂନ ଗୁପ୍ତରୂପେଂ କରାଵେଂ । ତେଂ ଆତ୍ମଯାସୀ ପଡେ ଠାଵେଂ ।
କର୍ତୁତ୍ଵ ଯାଚେନ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୩୩ ॥
ଦେହ୍ଯାମଧେଂ ଆତ୍ମା ଅସତୋ । ଦେହେ ପୂଜିତାଂ ଆତ୍ମା ତୋଷତୋ ।
ଦେହେ ପୀଡିତାଂ ଆତ୍ମା କ୍ଷୋଭତୋ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଆତାଂ ॥ ୩୪ ॥
ଦେହ୍ଯାଵେଗ୍ଳୀ ପୂଜା ପାଵେନା । ଦେହ୍ଯାଵିଣ ପୂଜା ଫାଵେନା ।
ଜନୀଂ ଜନାର୍ଦନ ମ୍ହଣୋନୀ ଜନା । ସଂତୁଷ୍ଟ କରାଵେଂ ॥ ୩୫ ॥
ଉଦଂଡ ପ୍ରଗଟଲା ଵିଚାର । ଧର୍ମସ୍ଥାପନା ତଦନଂତର ।
ତେଥେଂଚ ପୂଜେସ ଅଧିକାର । ପୁଣ୍ଯଶରୀରୀଂ ॥ ୩୬ ॥
ସଗଟ ଭଜନ କରୂଂ ଯେତେଂ । ତରୀ ମୂର୍ଖପଣ ଆଂଗୀଂ ଲାଗତେଂ ।
ଗାଢଵାସୀ ପୂଜିତାଂ କଳତେଂ । କାଯେ ତ୍ଯାଲା ॥ ୩୭ ॥
ପୂଜ୍ଯ ପୂଜେସୀ ଅଧିକାର । ଉଗେଚି ତୋଷଵାଵେ ଇତର ।
ଦୁଖଊଂ ନଯେ କୋଣାଚେଂ ଅଂତର । ମ୍ହଣିଜେ ବରେଂ ॥ ୩୮ ॥
ସକଳ ଜଗଦାଂତରୀଂଚା ଦେଵ । କ୍ଷୋଭତା ରାହାଵ୍ଯା କୋଠେଂ ଠାଵ ।
ଜନାଵେଗଳା ଜନାସ ଉପାଵ । ଆଣୀକ ନାହୀଂ ॥ ୩୯ ॥
ପରମେଶ୍ଵରାଚେ ଅନଂତ ଗୁଣ । ମନୁଷ୍ଯେଂ କାଯେ ସାଂଗାଵୀ ଖୂଣ ।
ପରଂତୁ ଅଧ୍ଯାତ୍ମଗ୍ରଂଥଶ୍ରଵଣ । ହୋତାଂ ଉମଜେ ॥ ୪୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଦେହଦୁର୍ଲଭନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଚୌଥା ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : କରଂଟପରୀକ୍ଷାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଧାନ୍ଯ ଉଦଂଡ ମୋଜିଲେଂ । ପରୀ ତ୍ଯା ମାପେଂ ନାହୀଂ ଭକ୍ଷିଲେଂ ।
ଵିଵରଲ୍ଯଵିଣ ତୈସେଂ ଜାଲେଂ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସୀ ॥ ୧ ॥
ପାଠ ମ୍ହଣତାଂ ଆଵରେନା । ପୁସତାଂ କାଂହୀଂଚ କଳେନା ।
ଅନୁଭଵ ପାହାତାଂ ଅନୁମାନା- । ମଧେଂ ପଡେଂ ॥ ୨ ॥
ଶବ୍ଦରତ୍ନେଂ ପରୀକ୍ଷାଵୀଂ । ପ୍ରତ୍ଯଯାଚୀଂ ପାହୋନ ଘ୍ଯାଵୀଂ ।
ଯେର ତେ ଅଵଘୀଂ ସାଂଡାଵୀଂ । ଯେକୀକଡେ ॥ ୩ ॥
ନାଵରୂପ ଆଵଘେଂ ସାଂଡାଵେଂ । ମଗ ଅନୁଭଵାସ ମାଂଡାଵେଂ ।
ସାର ଅସାର ଯେକଚି କରାଵେଂ । ହେଂ ମୂର୍ଖପଣ ॥ ୪ ॥
ଲେଖକେଂ କୁଳ ସମଜଵାଵେଂ । କିଂଵା ଉଗେଂଚ ଵାଚାଵେଂ ।
ଯେଣେଂ ଦୃଷ୍ଟାଂତେଂ ସମଜାଵେଂ । କୋଣୀଂତରୀ ॥ ୫ ॥
ଜେଥେଂ ନାହୀଂ ସମଜାଵୀସ । ତେଥେଂ ଆଵଘୀ କୁସମୁସ ।
ପୁସୋଂ ଜାତାଂ ଵସଵସ । ଵକ୍ତା କରୀ ॥ ୬ ॥
ନାନ ଶବ୍ଦ ଯେକଵଟିଲେ । ପ୍ରଚୀତୀଵୀଣ ଉପାଵ କେଲେ ।
ପରୀ ତେ ଅଵଘେଚି ଵେର୍ଥ ଗେଲେ । ଫଡପ୍ରସଂଗୀଂ ॥ ୭ ॥
ପସେଵରୀ ଵୈରଣ ଘାତଲେଂ । ତାଂତଡୀନେଂ ଜାତେଂ ଵୋଡିଲେଂ ।
ତେଣେଂ ପୀଠ ବାରୀକ ଆଲେଂ । ହେଂ ତୋ ଘଡେନା ॥ ୮ ॥
ଘାଂସାମାଗେଂ ଘାଂସ ଘାତଲା । ଆଵକାଶ ନାହୀଂ ଚାଵାଯାଲା ।
ଅଵଘା ବୋକଣା ଭରିଲା । ପୁଢେଂ କୈସେଂ ॥ ୯ ॥
ଐକା ଫଡନିସୀଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଵିରଂଗ ଜାଊଂ ନେଦୀ କ୍ଷଣ ।
ସମସ୍ତାଂଚେଂ ଅଂତଃକର୍ଣ । ସାଂଭାଳୀତ ଜାଵେଂ ॥ ୧୦ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାମେଂ ସୁଖେଂ ଘ୍ଯାଵୀଂ । ତିତୁକୀଂ ରୂପେଂ ଵୋଳଖାଵୀଂ ।
ଵୋଳଖୋନ ସମଜଵାଵୀଂ । ଶ୍ରୋତଯାଂସୀ ॥ ୧୧ ॥
ସମଶା ପୁରତାଂ ସୁଖୀ ହୋତୀ । ଶ୍ରୋତେ ଅଵଘେ ଆନଂଦତୀ ।
ଅଵଘେ କ୍ଷଣକ୍ଷଣା ଵଂଦିତୀ । ଗୋସାଵିଯାଂସୀ ॥ ୧୨ ॥
ସମଶା ପୁରତାଂ ଵଂଦିତୀ । ସମଶା ନ ପୁରତାଂ ନିଂଦିତୀ ।
ଗୋସାଂଵୀ ଚିଣଚିଣ କରିତୀ । କୋଣ୍ଯା ହିଶେବେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଶୁଧ ସୋନେଂ ପାହୋନ ଘ୍ଯାଵେଂ । କସୀଂ ଲାଉନୀ ତାଵାଵେଂ ।
ଶ୍ରଵଣମନନେଂ ଜାଣାଵେଂ । ପ୍ରତ୍ଯଯାସୀ ॥ ୧୪ ॥
ଵୈଦ୍ଯାଚୀ ପ୍ରଚିତ ଯେନା । ଵେଥା ପରତୀ ହୋଯେନା ।
ଆଣୀ ରାଗେଜାଵେଂ ଜନା । କୋଣ୍ଯା ହିଶେବେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଖୋଟେଂ କୋଠେଂଚି ଚାଲେନା । ଖୋଟେଂ କୋଣାସ ମାନେନା ।
ଯାକାରଣେଂ ଅନୁମାନା । ଖରେଂ ଆଣାଵେଂ ॥ ୧୬ ॥
ଲିହିଣେଂ ନ ଯେତାଂ ଵ୍ଯାପାର କେଲା । କାଂହୀଂ ଯେକ ଦିଵସ ଚାଲିଲା ।
ପୁସତା ସୁରନୀସ ଭେଟଲା । ତେଵ୍ହାଂ ଖୋଟେଂ ॥ ୧୭ ॥
ସର୍ଵ ଆଵଘେଂ ହିଶେବୀଂ ଠାଵେଂ । ପ୍ରତ୍ଯଯ ସାକ୍ଷୀନେଂ ବୋଲାଵେଂ ।
ମଗ ସୁରନୀସେଂ କାଯେ କରାଵେଂ । ସାଂଗାନା ନା ॥ ୧୮ ॥
ସ୍ଵଯେ ଆପଣଚି ଗୁଂତେ । ସମଜାଵୀସ କୈସେ ହୋତେ ।
ନେଣତାଂ କୋଣୀଯେକ ତେ । ଆପଦୋଂ ଲାଗତୀ ॥ ୧୯ ॥
ବଳେଂଵିଣ ଯୁଦ୍ଧାସ ଗେଲା । ତୋ ସର୍ଵସ୍ଵେଂ ନାଗଵଲା ।
ଶବ୍ଦ ଠେଵାଵା କୋଣାଲା । କୋଣ କୈସା ॥ ୨୦ ॥
ଜେ ପ୍ରଚୀତୀସ ଆଲେଂ ଖରେଂ । ତେଂଚି ଘ୍ଯାଵେଂ ଅତ୍ଯାଦରେଂ ।
ଅନୁଭଵେଂଵିଣ ଜେଂ ଉତ୍ତରେଂ । ତେଂ ଫଲକଟେଂ ଜାଣାଵୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ସିକଊଂ ଜାତାଂ ରାଗ ଚଢେ । ପରଂତୁ ପୁଢେଂ ଆଦଳ ଘଡେ ।
ଖୋଟା ନିଶ୍ଚଯ ତାତ୍କାଳ ଉଡେ । ଲୋକାମଧେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଖରେଂ ସାଂଡୁନୀ ଖୋଟେଂ ଘେଣେଂ । ଭକାଧେସ କାଯେ ଉଣେଂ ।
ତ୍ରିଭୁଵନୀଂ ନାରାଯଣେ । ନ୍ଯାଯ କେଲା ॥ ୨୩ ॥
ତୋ ନ୍ଯାଯ ସାଂଡିତାଂ ସେଵଟୀଂ । ଅଵଘେଂ ଜଗଚି ଲାଗେ ପାଠୀଂ ।
ଜନୀଂ ଭଂଡଭାଂଡୋଂ ହିଂପୁଟୀଂ । କିତୀ ଵ୍ହାଵେଂ ॥ ୨୪ ॥
ଅନ୍ଯାଯେଂ ବହୁତାଂସ ପୁରଵଲେଂ । ହେଂ ଦେଖିଲେଂ ନା ଐକିଲେଂ ।
ଵେଡେଂ ଉଗେଂଚି ଭରୀଂ ଭରଲେଂ । ଅସତ୍ଯାଚେ ॥ ୨୫ ॥
ଅସତ୍ଯ ମ୍ହଣିଜେ ତେଂଚି ପାପ । ସତ୍ଯ ଜାଣାଵେଂ ସ୍ଵରୂପ ।
ଦୋହୀଂମଧେଂ ସାକ୍ଷପ । କୋଣାଚା କରାଵା ॥ ୨୬ ॥
ମାଯେମଧେଂ ବୋଲଣେଂ ଚାଲଣେଂ ସାଚେଂ । ମାଯା ନସ୍ତାଂ ବୋଲଣେଂ କୈଂଚେଂ ।
ଯାକାରଣେଂ ନିଶବ୍ଦାଚେଂ । ମୂଳ ଶୋଧାଵେଂ ॥ ୨୭ ॥
ଵଚ୍ଯାଂଶ ଜାଣୋନି ସାଂଡାଵା । ଲକ୍ଷ୍ଯାଂଶ ଵିଵରୋନ ଘ୍ଯାଵା ।
ଯାକାରଣେଂ ନିଶବ୍ଦ ମୁଳାଚା ଗୋଵା । ଆଢଳେନା ॥ ୨୮ ॥
ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତୀ ପୂର୍ଵପକ୍ଷ । ସାଂଡୂନ ଅଲକ୍ଷୀଂ ଲାଵାଵେଂ ଲକ୍ଷ ।
ମନନସୀଳ ପରମ ଦକ୍ଷ । ତୋଚି ଜାଣେ ॥ ୨୯ ॥
ନାନା ଭୂସ ଆଣି କଣ । ଯେକଚି ମ୍ହଣଣେଂ ଅପ୍ରମାଣ ।
ରସ ଚୋଵଡିଯା କୋଣ । ଶାହାଣା ସେଵୀ ॥ ୩୦ ॥
ପିଂଡୀଂ ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକ । ବ୍ରହ୍ମାଂଡୀଂ ସାରାସାର ଅନେକ ।
ସକଳ ଶୋଧୂନିଯାଂ ଯେକ । ସାର ଘ୍ଯାଵେଂ ॥ ୩୧ ॥
ମାଯେକରିତାଂ କୋଣୀଯେକ । ଅନ୍ଵଯ ଆଣି ଵୀତରେକ ।
ତେ ମାଯା ନସ୍ତାଂ ଵିଵେକ । କୈସା କରାଵା ॥ ୩୨ ॥
ତତ୍ଵେଂ ତତ୍ଵ ଶୋଧାଵେଂ । ମାହାଂଵାକୀଂ ପ୍ରଵେଶାଵେଂ ।
ଆତ୍ମନିଵେଦନେଂ ପାଵାଵେଂ । ସମାଧାନ ॥ ୩୩ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ କରଂଟପରୀକ୍ଷାନିରୂପଣନାମ ସମାସ ପାଂଚଵା ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଉତ୍ତମପୁରୁଷନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ନାନା ଵସ୍ତ୍ରେଂ ନାନା ଭୂଷଣେଂ । ଯେଣେଂ ଶରୀର ଶ୍ରୃଂଘାରଣେଂ ।
ଵିଵେକେଂ ଵିଚାରେଂ ରାଜକରଣେଂ । ଅଂତର ଶ୍ରୃଂଘାରିଜେ ॥ ୧୧ ।
ଶରୀର ସୁଂଦର ସତେଜ । ଵସ୍ତ୍ରେଂ ଭୂଷଣେଂ କେଲେ ସଜ୍ଜ ।
ଅଂତରୀଂ ନସ୍ତାଂ ଚ୍ଯାତୁର୍ଯବୀଜ । କଦାପି ଶୋଭା ନ ପଵେ ॥ ୨ ॥
ତୁଂଡ ହେଂକାଡ କଠୋର ଵଚନୀ । ଅଖଂଡ ତୋଲେ ସାଭିମାନୀ ।
ନ୍ଯାଯ ନୀତି ଅଂତଃକର୍ଣୀଂ । ଘେଣାର ନାହୀଂ ॥ ୩ ॥
ତର଼୍ହେ ସୀଘ୍ରକୋପୀ ସଦା । କଦାପି ନ ଧରୀ ମର୍ଯାଦା ।
ରାଜକାରଣ ସଂଵାଦା । ମିଳୋଂଚି ନେଣେଂ ॥ ୪ ॥
ଐସେଂ ଲୌଂଦ ବେଇମାନୀ । କଦାପି ସତ୍ଯ ନାହୀଂ ଵଚନୀଂ ।
ପାପୀ ଅପସ୍ମାର ଜନୀଂ । ରାକ୍ଷେସ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୫ ॥
ସମଯାସାରିଖା ସମଯୋ ଯେନା । ନେମ ସହସା ଚଲେନା ।
ନେମ ଧରିତାଂ ରାଜକାରଣା । ଅଂତର ପଡେ ॥ ୬ ॥
ଅତି ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ଜାଵେଂ । ପ୍ରସଂଗ ପାହୋନ ଚାଲାଵେଂ ।
ହଟନିଗ୍ରହୀଂ ନ ପଡାଵେଂ । ଵିଵେକୀଂ ପୁରୁଷେଂ ॥ ୭ ॥
ବହୁତଚି କରିତାଂ ହଟ । ତେଥେଂ ଯେଊନ ପଡେଲ ତଟ ।
କୋଣୀଯେକାଚା ସେଵଟ । ଜାଲା ପାହିଜେ ॥ ୮ ॥
ବରେଂ ଈଶ୍ଵର ଆହେ ସାଭିମାନୀ । ଵିଶେଷ ତୁଳଜାଭୋଵାନୀ ।
ପରଂତୁ ଵିଚାର ପାହୋନୀ । କାର୍ଯେ କରଣେଂ ॥ ୯ ॥
ଅଖଂଡଚି ସାଵଧାନା । ବହୁତ କାଯେ କରାଵୀ ସୂଚନା ।
ପରଂତୁ କାଂହୀଂ ଯେକ ଅନୁମାନା । ଆଣିଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୧୦ ॥
ସମର୍ଥାପାସୀଂ ବହୁତ ଜନ । ରାହିଲା ପାହିଜେ ସାଭିମାନ ।
ନିଶ୍ଚଳ କରୂନିଯାଂ ମନ । ଲୋକ ଅସତୀ ॥ ୧୧ ॥
ମ୍ଲେଚ ଦୁର୍ଜନ ଉଦଂଡ । ବହୁତାଂ ଦିସାଚେଂ ମାଜଲେଂ ବଂଡ ।
ଯାକାର୍ଣେଂ ଅଖଂଡ । ସାଵଧାନ ଅସାଵେଂ ॥ ୧୨ ॥
ସକଳକର୍ତା ତୋ ଈଶ୍ଵରୁ । ତେଣେଂ କେଲା ଅଂଗିକାରୁଂ ।
ତଯା ପୁରୁଷାଚା ଵିଚାରୁ । ଵିରୁଅଳା ଜାଣେ ॥ ୧୩ ॥
ନ୍ଯାଯ ନୀତି ଵିଵେକ ଵିଚାର । ନାନା ପ୍ରସଂଗପ୍ରକାର ।
ପରୀକ୍ଷିଣେଂ ପରାଂତର । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୧୪ ॥
ମାହାଯେତ୍ନ ସାଵଧପଣେଂ । ସମଈଂ ଧାରିଷ୍ଟ ଧରଣେଂ ।
ଅଦ୍ଭୂତଚି କାର୍ଯ କରଣେଂ । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଯେଶ କୀର୍ତି ପ୍ରତାପ ମହିମା । ଉତ୍ତମ ଗୁଣାସୀ ନାହୀଂ ସୀମା ।
ନାହୀଂ ଦୁସତୀ ଉପମା । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୧୬ ॥
ଦେଵ ବ୍ରହ୍ମଣ ଆଚାର ଵିଚାର । କିତେକ ଜନାସୀ ଆଧାର ।
ସଦା ଘଡେ ପରୋପକାର । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୧୭ ॥
ଯେହଲୋକ ପରଲୋକ ପାହାଣେଂ । ଅଖଂଡ ସାଵଧପଣେଂ ରାହାଣେଂ ।
ବହୁତ ଜନାଚେଂ ସାହାଣେଂ । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଦେଵାଚା କୈପକ୍ଷ ଘେଣେ । ବ୍ରହ୍ମାଣାଚୀ ଚିଂତା ଵାହାଣେଂ ।
ବହୁ ଜନାସୀ ପାଳଣେଂ । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୧୯ ॥
ଧର୍ମସ୍ଥାପନେଚେ ନର । ତେ ଈଶ୍ଵରାଚେ ଅଵତାର ।
ଜାଲେ ଆହେତ ପୁଢେଂ ହୋଣାର । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୨୦ ॥
ଉତ୍ତମ ଗୁଣାଚା ଗ୍ରାହିକ । ତର୍କ ତୀକ୍ଷଣ ଵିଵେକ ।
ଧର୍ମଵାସନା ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକ । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୨୧ ॥
ସକଳ ଗୁଣାଂମଧେଂ ସାର । ତଜଵିଜା ଵିଵେକ ଵିଚାର ।
ଜେଣେଂ ପାଵିଜେ ପୈଲପାର । ଅରତ୍ରପରତ୍ରୀଂଚା ॥ ୨୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଉତ୍ତମପୁରୁଷନିରୂପଣନାମ ସମାସ ସହାଵା ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଜନସ୍ଵଭାଵନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଜନାଚା ଲାଲଚୀ ସ୍ଵଭାଵ । ଆରଂଭୀଂ ମ୍ହଣତୀ ଦେଵ ।
ମ୍ହନିଜେ ମଲା କାଂହୀଂ ଦେଵ । ଐସୀ ଵାସନା ॥ ୧ ॥
କାଂହୀଂଚ ଭକ୍ତୀ କେଲୀ ନସ୍ତାଂ । ଆଣୀ ଇଛିତୀ ପ୍ରସନ୍ନତା ।
ଜୈସେଂ କାଂହୀଂଚ ସେଵା ନ କରିତା। ସ୍ଵାମୀସ ମାଗତୀ ॥ ୨ ॥
କଷ୍ଟେଂଵିଣ ଫଳ ନାହୀଂ । କଷ୍ଟେଂଵିଣ ରାଜ୍ଯ ନାହୀଂ ।
କେଲ୍ଯାଵିଣ ହୋତ ନାହୀଂ । ସାଧ୍ଯ ଜନୀଂ ॥ ୩ ॥
ଆଳସେଂ କାମ ନସତେଂ । ହେଂ ତୋଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାସ ଯେତେଂ ।
କଷ୍ଟାକଡେ ଚୁକାଵିତେଂ । ହୀନ ଜନ ॥ ୪ ॥
ଆଧୀଂ କଷ୍ଟାଚେଂ ଦୁଃଖ ସୋସିତି । ତେ ପୁଢେଂ ସୁଖାଚେଂ ଫଳ ଭୋଗିତୀ ।
ଆଧୀଂ ଆଳସେଂ ସୁଖାଵତୀ । ତ୍ଯାସୀ ପୁଢେଂ ଦୁଃଖ ॥ ୫ ॥
ଯେହଲୋକ ଅଥଵା ପରଲୋକ । ଦୋହିଂକଡେ ସାରିଖାଚ ଵିଵେକ ।
ଦୀର୍ଘ ସୂଚନେଚେଂ କୌତୁକ । କଳଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୬ ॥
ମେଳଵିତୀ ତିତୁକେଂ ଭକ୍ଷିତୀ । ତେ କଠୀଣ କାଳୀଂ ମରୋନ ଜାତୀ ।
ଦୀର୍ଘ ସୂଚନେନେଂ ଵର୍ତତୀ । ତେଚି ଭଲେ ॥ ୭ ॥
ଯେହଲୋକୀଂଚା ସଂଚିତାର୍ଥ । ପରଲୋକୀଂଚା ପରମାର୍ଥ ।
ସଂଚିତେଂଵିଣ ଵେର୍ଥ । ଜୀତ ମେଲେଂ ॥ ୮ ॥
ଯେକଦାଂ ମେଲ୍ଯାନେଂ ସୁଟେନା । ପୁନ୍ହା ଜନ୍ମୋଜନ୍ମୀଂ ଯାତନା ।
ଆପଣାସ ମାରୀ ଵାଂଚଵିନା । ତୋ ଆତ୍ମହତ୍ଯାରା ॥ ୯ ॥
ପ୍ରତିଜନ୍ମୀଂ ଆତ୍ମଘାତ । କୋଣେଂ କରାଵେଂ ଗଣୀତ ।
ଯାକାରଣେଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯ । କେଵୀ ଚୁକେ ॥ ୧୦ ॥
ଦେଵ ସକଳ କାଂହୀଂ କରିତୋ । ଐସେଂ ପ୍ରାଣୀମାତ୍ର ବୋଲତୋ ।
ତ୍ଯାଚେ ଭେଟୀଚା ଲାଭ ତୋ । ଅକସ୍ମାତ ଜାଲା ॥ ୧୧ ॥
ଵିଵେକାଚ ଲାଭ ଘଡେ । ଜେଣେଂ ପରମାତ୍ମା ଠାଈଂ ପଡେ ।
ଵିଵେକ ପାହାତାଂ ସାଂପଡେ । ଵିଵେକୀଂ ଜନୀଂ ॥ ୧୨ ॥
ଦେଵ ପାହାତାଂ ଆହେ ଯେକ । ପରଂତୁ କରିତୋ ଅନେକ ।
ତ୍ଯା ଅନେକାସ ଯେକ । ମ୍ହଣୋଂ ନଯେ କୀଂ ॥ ୧୩ ॥
ଦେଵାଚେଂ କର୍ତୁତ୍ଵ ଆଣି ଦେଵ । କଳଲା ପାହିଜେ ଅଭିପ୍ରାଵ ।
କଳଲ୍ଯାଵିଣ କିତେକ ଜୀଵ । ଉଗେଚ ବୋଲତୀ ॥ ୧୪ ॥
ଉଗେଚ ବୋଲତୀ ମୂର୍ଖପଣେଂ । ଶାହାଣପଣ ଵାଢାଯାକାରଣେଂ ।
ତ୍ରୁପ୍ତିଲାଗୀଂ ଉପାଵ କରଣେଂ । ଐସେଂ ଜାଲେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଜେହୀଂ ଉଦଂଡ କଷ୍ଟ କେଲେ । ତେ ଭାଗ୍ଯ ଭୋଗୂନ ଠେଲେ ।
ଯେର ତେ ବୋଲତଚି ରାହିଲେ । କରଂଟେ ଜନ ॥ ୧୬ ॥
କରଂଟ୍ଯାଚେଂ କରଂଟ ଲକ୍ଷଣ । ସମଜୋନ ଜାତୀ ଵିଚକ୍ଷଣ ।
ଭରଲ୍ଯାଚେଂ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣ । କରଂଟ୍ଯାସ କଳେନା ॥ ୧୭ ॥
ତ୍ଯାଚୀ ପୈସାଵଲୀ କୁବୁଦ୍ଧୀ । ତେଥେଂ କୈଂଚୀ ଅସେଲ ଶୁଦ୍ଧୀ ।
କୁବୁଦ୍ଧୀ ତେଚି ସୁବୁଦ୍ଧୀ । ଐସୀ ଵାଟେ ॥ ୧୮ ॥
ମନୁଷ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧୀସ ସାଂଡାଵେଂ । ତ୍ଯାଚେଂ କାଯେ ଖରେଂ ମାନାଵେଂ ।
ଜେଥେଂ ଵିଚାରାଚ୍ଯା ନାଵେଂ । ସୁନ୍ଯାକାର ॥ ୧୯ ॥
ଵିଚାରେଂ ଯେହଲୋକ ପରଲୋକ । ଵିଚାରେଂ ହୋତସେ ସାର୍ଥକ ।
ଵିଚାରେଂ ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକ । ପାହିଲା ପାହିଜେ ॥ ୨୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଜନସ୍ଵଭାଵନିରୂପଣନାମ ସମାସ ସାତଵା ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଅଂତର୍ଦେଵନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ନିରାକାର ନିଶ୍ଚଳ । ଆତ୍ମ୍ଯାସ ଵିକାର ଚଂଚଳ ।
ତଯାସ ମ୍ହଣତୀ ସକଳ । ଦେଵ ଐସେଂ ॥ ୧ ॥
ଦେଵାଚା ଠାଵଚି ଲାଗେନା । ଯେକ ଦେଵ ନେମସ୍ତ କଳେନା ।
ବହୁତ ଦେଵୀଂ ଅନୁମାନେନା । ଯେକ ଦେଵ ॥ ୨ ॥
ମ୍ହଣୋନୀ ଵିଚାର ଅସାଵା । ଵିଚାରେଂ ଦେଵ ଶୋଧାଵା ।
ବହୁତ ଦେଵାଂଚା ଗୋଵା । ପଡୋଂଚି ନଯେ ॥ ୩ ॥
ଦେଵ କ୍ଷତ୍ରୀଂ ପାହିଲା । ତ୍ଯାସାରିଖା ଧାତୂଚା କେଲା ।
ପୃଥ୍ଵୀମଧେଂ ଦଂଡକ ଚାଲିଲା । ଯେଣେଂ ରୀତୀଂ ॥ ୪ ॥
ନାନା ପ୍ରତିମାଦେଵାଂଚେଂ ମୂଳ । ତୋ ହା କ୍ଷତ୍ରଦେଵଚି କେଵଳ ।
ନାନା କ୍ଷତ୍ରେଂ ଭୂମଂଡଳ । ଶୋଧୂନ ପାହାଵେଂ ॥ ୫ ॥
କ୍ଷତ୍ରଦେଵ ପାଷାଣାଚା । ଵିଚାର ପାହାତାଂ ତଯାଚା ।
ତଂତ ଲାଗଲା ମୁଳାଚା । ଅଵତାରାକଡେ ॥ ୬ ॥
ଅଵତାରୀ ଦେଵ ସଂପଲେ । ଦେହେ ଧରୁନୀ ଵର୍ତୋନ ଗେଲେ ।
ତ୍ଯାହୂନ ଥୋର ଅନୁମାନଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁ ମହେଶ ॥ ୭ ॥
ତ୍ଯା ତିହୀ ଦେଵାଂସ ଜ୍ଯାଚୀ ସତ୍ତା । ତୋ ଅଂତରାତ୍ମାଚି ପାହାତାଂ ।
କର୍ତା ଭୋକ୍ତା ତତ୍ଵତା । ପ୍ରତକ୍ଷ ଆହେ ॥ ୮ ॥
ଯୁଗାନଯୁଗେଂ ତିନ୍ହୀ ଲୋକ । ଯେକଚି ଚାଲଵୀ ଅନେକ ।
ହା ନିଶ୍ଚଯାଚା ଵିଵେକ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ପାହାଵା ॥ ୯ ॥
ଆତ୍ମା ଵର୍ତଵିତୋ ଶରୀର । ତୋଚି ଦେଵ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ।
ଜାଣୀଵରୂପେଂ କଳିଵର । ଵିଵେକେଂ ଵର୍ତଵୀ ॥ ୧୦ ॥
ତୋ ଅଂତର୍ଦେଵ ଚୁକତୀ । ଧାଂଵା ଘେଊନ ତୀର୍ଥା ଜାତୀ ।
ପ୍ରାଣୀ ବାପୁଡେ କଷ୍ଟତୀ । ଦେଵାସ ନେଣତାଂ ॥ ୧୧ ॥
ମଗ ଵିଚାରିତୀ ଅଂତଃକର୍ଣୀଂ । ଜେଥେଂ ତେଥେଂ ଧୋଂଡା ପାଣୀ ।
ଉଗେଂଚି ଵଣଵଣ ହିଂଡୋନି । କାଯେ ହୋତେଂ ॥ ୧୨ ॥
ଐସା ଜ୍ଯାସୀ ଵିଚାର କଳଲା । ତେଣେଂ ସତ୍ସଂଗ ଧରିଲା ।
ସତ୍ସଂଗେଂ ଦେଵ ସାଂପଡଲା । ବହୁତ ଜନାସୀ ॥ ୧୩ ॥
ଐସୀଂ ହେ ଵିଵେକାଚୀଂ କାମେଂ । ଵିଵେକୀ ଜାଣତୀଲ ନେମେଂ ।
ଅଵିଵେକୀ ଭୁଲଲେ ଭ୍ରମେଂ । ତ୍ଯାଂସ ହେଂ କଳେନା ॥ ୧୪ ॥
ଅଂତରଵେଧୀ ଅଂତର ଜାଣେ । ବାହେରମୁଦ୍ରା କାଂହୀଂଚ ନେଣେଂ ।
ମ୍ହଣୋନ ଵିଵେକୀ ଶାହଣେ । ଅଂତର ଶୋଧିତୀ ॥ ୧୫ ॥
ଵିଵେକେଂଵିଣ ଜୋ ଭାଵ । ତୋ ଭାଵଚି ଅଭାଵ ।
ମୁର୍ଖସ୍ଯ ପ୍ରତିମା ଦେଵ । ଐସେଂ ଵଚନ ॥ ୧୬ ॥
ପାହାତ ସମଜତ ସେଵଟା ଗେଲା । ତୋଚି ଵିଵେକୀ ଭଲା ।
ତତ୍ଵେଂ ସାଂଡୁନୀ ପାଵଲା । ନିରଂଜନୀଂ ॥ ୧୭ ॥
ଆରେ ଜେଂ ଆକାରାସୀ ଯେତେଂ । ତେଂ ଅଵଘେଂଚ ନାସୋନ ଜତେଂ ।
ମଗ ଗଲ୍ବଲ୍ଯାଵେଗଳେଂ ତେଂ । ପରବ୍ରହ୍ମ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଚଂଚଳ ଦେଵ ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରହ୍ମ । ପରବ୍ରହ୍ମୀଂ ନାହୀଂ ଭ୍ରମ ।
ପ୍ରତ୍ଯଯଜ୍ଞାନେଂ ନିଭ୍ରମ । ହୋଈଜେତେଂ ॥ ୧୯ ॥
ପ୍ରଚୀତୀଵିଣ ଜେଂ କେଲେଂ । ତେଂ ତେଂ ଅଵଘେଂ ଵେର୍ଥ ଗେଲେଂ ।
ପ୍ରାଣୀ କଷ୍ଟକଷ୍ଟୋଂଚି ମେଲେଂ । କର୍ମକଚାଟେଂ ॥ ୨୦ ॥
କର୍ମାଵେଗଳେଂ ନ ଵ୍ହାଵେଂ । ତରୀ ଦେଵାସ କାସଯା ଭଜାଵେଂ ।
ଵିଵେକୀ ଜାଣତୀ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ମୂର୍ଖ ନେଣେ ॥ ୨୧ ॥
କାଂହୀଂ ଅନୁମାନଲେଂ ଵିଚାରେଂ । ଦେଵ ଆହେ ଜଗଦାଂତରେଂ ।
ସଗୁଣାକରିତାଂ ନିର୍ଧାରେଂ । ନିର୍ଗୁଣ ପାଵିଜେ ॥ ୨୨ ॥
ସଗୁଣ ପାହାତାଂ ମୁଳାସ ଗେଲା । ସହଜଚି ନିର୍ଗୁଣ ପାଵଲା ।
ସଂଗତ୍ଯାଗେଂ ମୋକଳା ଜାଲା । ଵସ୍ତୁରୂପ ॥ ୨୩ ॥
ପରମେଶ୍ଵରୀଂ ଅନୁସଂଧାନ । ଲାଵିତାଂ ହୋଈଜେ ପାଵନ ।
ମୁଖ୍ଯ ଜ୍ଞାନେଂଚି ଵିଜ୍ଞାନ । ପାଵିଜେତେଂ ॥ ୨୪ ॥
ଐସୀଂ ହେ ଵିଵେକାଚୀଂ ଵିଵର୍ଣେଂ । ପାହାଵୀଂ ସୁଚିତ ଅଂତଃକର୍ଣେଂ ।
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକଶ୍ରଵଣେଂ । ଜଗଦୋଧାର ॥ ୨୫ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଅଂତର୍ଦେଵନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଆଠଵା ॥
ସମାସ ନଵଵା : ନିଦ୍ରାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଵଂଦୂନିଯାଂ ଆଦିପୁରୁଷ । ବୋଲୋଂ ନିଦ୍ରେଚା ଵିଳାସ ।
ନିଦ୍ରା ଆଲିଯାଂ ସାଵକାସ । ଜାଣାର ନାହୀଂ ॥ ୧ ॥
ନିଦ୍ରେନେଂ ଵ୍ଯାପିଲୀ କାଯା । ଆଳସ ଆଂଗ ମୋଡେ ଜାଂଭଯା ।
ତେଣେଂକରିତାଂ ବୈସାଵଯା । ଧୀର ନାହୀଂ ॥ ୨ ॥
କଡକଡାଂ ଜାଂଭଯା ଯେତୀ । ଚଟଚଟାଂ ଚଟକ୍ଯା ଵାଜତୀ ।
ଡକଡକାଂ ଡୁକଲ୍ଯା ଦେତୀ । ସାଵକାସ ॥ ୩ ॥
ଯେକାଚେ ଡୋଳେ ଝାଂକତୀ । ଯେକାଚେ ଡୋଳେ ଲାଗତୀ ।
ଯେକ ତେ ଵଚକୋନ ପାହାତୀ । ଚହୁଂକଡେ ॥ ୪ ॥
ଯେକ ଉଲଥୋନ ପଡିଲେ । ତିହୀଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଣେ ଫୋଡିଲେ ।
ହୁଡକାଚେ ଟୁକଡେ ଜାଲେ । ସୁଧୀ ନାହୀଂ ॥ ୫ ॥
ଯେକ ଟେଂକୋନ ବୈସଲେ । ତେଥେଂଚି ଘୋରୋଂ ଲାଗଲେ ।
ଯେକ ଉତାଣେ ପସରଲେଂ । ସାଵକାସ ॥ ୬ ॥
କୋଣୀ ମୁର୍କୁଂଡୀ ଘାଲିତୀ । କୋଣୀ କାନଵଡେଂ ନିଜତୀ ।
କୋଣୀ ଚକ୍ରୀଂ ଫିରତୀ । ଚହୁଂକଡେ ॥ ୭ ॥
ଯେକ ହାତ ହାଲଵିତୀ । ଯେକ ପାଯେ ହାଲଵିତୀ ।
ଯେକ ଦାଂତ ଖାତୀ । କର୍କରାଟେଂ ॥ ୮ ॥
ଯେକାଂଚୀଂ ଵସ୍ତ୍ରେଂ ନିଘୋନି ଗେଲୀଂ । ତେ ନାଗଵୀଂଚ ଲୋଳୋଂ ଲାଗଲୀଂ ।
ଯେକାଚୀଂ ମୁଂଡାସୀଂ ଗଡବଡଲୀଂ । ଚହୁଂକଡେ ॥ ୯ ॥
ଯେକ ନିଜେଲୀଂ ଅଵ୍ଯାଵେସ୍ତେଂ । ଯେକ ଦିସତୀ ଜୈସୀଂ ପ୍ରେତେ ।
ଦାଂତ ପସରୁନୀ ଜୈସୀଂ ଭୂତେଂ । ଵାଈଟ ଦିସତୀ ॥ ୧୦ ॥
ଯେକ ଵୋସଣତଚି ଉଠିଲେ । ଯେକ ଅଂଧାରୀଂ ଫିରୋଂ ଲାଗଲେ ।
ଯେକ ଜାଊନ ନିଜେଲେ । ଉକରଡ୍ଯାଵରୀ ॥ ୧୧ ॥
ଯେକ ମଡକୀଂ ଉତରିତୀ । ଯେକ ଭୋଈ ଚାଂଚପତୀ ।
ଯେକ ଉଠୋନ ଵାଟା ଲାଗତୀ । ଭଲତୀକଡେ ॥ ୧୨ ॥
ଯେକ ପ୍ରାଣୀ ଵୋସଣାତୀ । ଯେକ ଫୁଂଦଫୁଂଦୋଂ ରଡତୀ ।
ଯେକ ଖଦଖଦାଂ ହାସତୀ । ସାଵକାସ ॥ ୧୩ ॥
ଯେକ ହାକା ମାରୂଂ ଲାଗଲେ । ଯେକ ବୋ।ମ୍ବଲିତ ଉଠିଲେ ।
ଯେକ ଵଚକୋନ ରାହିଲେ । ଆପୁଲେ ଠାଈଂ ॥ ୧୪ ॥
ଯେକ କ୍ଷଣକ୍ଷଣା ଖୁରଡତୀ । ଯେକ ଡୋଈ ଖାଜଵିତୀ ।
ଯେକ କଢୋଂ ଲାଗତୀ । ସାଵକାସ ॥ ୧୫ ॥
ଯେକାଚ୍ଯା ଲାଳା ଗଳାଲ୍ଯା । ଯେକାଚ୍ଯା ପିକା ସାଂଡଲ୍ଯା ।
ଯେକୀଂ ଲଘୁଶଂକା କେଲ୍ଯା । ସାଵକାସ ॥ ୧୬ ॥
ଯେକ ରାଉତ ସୋଡିତୀ । ଯେକ କର୍ପଟ ଢେଂକର ଦେତୀ ।
ଯେକ ଖାଂକରୁନୀ ଥୁଂକିତୀ । ଭଲତୀକଡେ ॥ ୧୭ ॥
ଯେକ ହାଗତୀ ଯେକ ଵୋକିତୀ । ଯେକ ଖୋଂକିତୀ ଯେକ ସିଂକିତୀ ।
ଯେକ ତେ ପାଣୀ ମାଗତୀ । ନିଦସୁର୍ଯା ସ୍ଵରେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଯେକ ଦୁସ୍ଵପ୍ନେଂ ନିର୍ବୁଜଲେ । ଯେକ ସୁସ୍ଵପ୍ନେଂ ସଂତୋଷଲେ ।
ଯେକ ତେ ଗାଢମୁଢୀ ପଡିଲେ । ସୁଷୁପ୍ତିମଧେଂ ॥ ୧୯ ॥
ଇକଡେ ଉଜେଡାଯା ଜାଲେଂ । କୋଣ୍ହୀଂ ପଢଣେଂ ଆରଂଭିଲେଂ ।
କୋଣୀଂ ପ୍ରାତସ୍ମରାମି ମାଂଡିଲେଂ । ହରିକିର୍ତନ ॥ ୨୦ ॥
କୋଣୀଂ ଆଠଵିଲ୍ଯା ଧ୍ଯାନମୂର୍ତି । କୋଣୀ ଯେକାଂତୀଂ ଜପ କରିତୀ ।
କୋଣୀ ପାଠାଂତର ଉଜଳିତୀ । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୨୧ ॥
ନାନା ଵିଦ୍ଯା ନାନା କଳା । ଆପଲାଲ୍ଯା ସିକତୀ ସକଳା ।
ତାନମାନେଂ ଗାଯେନକଳା । ଯେକ ଗାତୀ ॥ ୨୨ ॥
ମାଗେଂ ନିଦ୍ରା ସଂପଲୀ । ପୁଢେଂ ଜାଗୃତୀ ପ୍ରାପ୍ତ ଜାଲୀ ।
ଵେଵସାଈଂ ବୁଦ୍ଧୀ ଆପୁଲୀ । ପ୍ରେରିତେ ଜାଲେ ॥ ୨୩ ॥
ଜ୍ଞାତା ତତ୍ଵେଂ ସାଂଡୂନ ପଳାଲା । ତୁର୍ଯେପୈଲିକଡେ ଗେଲା ।
ଆତ୍ମନିଵେଦନେଂ ଜାଲା । ବ୍ରହ୍ମରୂପ ॥ ୨୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ନିଦ୍ରାନିରୂପଣନାମ ସମାସ ନଵଵା ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ଶ୍ରୋତାଅଵଲକ୍ଷଣନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
କୋଣୀଯେକା କାର୍ଯାଚା ସାକ୍ଷପ । କାଂହୀଂ ତର଼୍ହୀ ଘଡେ ଵିକ୍ଷେପ ।
କାଳ ସାହେ ତେଂ ଆପେଂଆପ । ହୋତ ଜାତେଂ ॥ ୧ ॥
କାର୍ଯଭାଗ ହୋତ ଚାଲିଲା । ତେଣେଂ ପ୍ରାଣୀ ଶୋକ ଜାଲା ।
ଵିଚାରହି ସୁଚୋଂ ଲାଗଲା । ଦିଵସେଂଦେଵସ ॥ ୨ ॥
କୋଣୀଯେକ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମାସୀ ଯେତୋ । କାଂହୀଂ ତର଼୍ହୀ କାଳ ସାହେ ହୋତୋ ।
ଦୁଃଖାଉପରୀ ସୁଖ ଦେତୋ । ଦେଵ କୃପାଳୁପଣେଂ ॥ ୩ ॥
ଅଵଘାଚି କାଳ ଜରୀ ସଜେ । ତରୀ ଅଵଘେଚି ହୋତୀ ରାଜେ ।
କାଂହୀଂ ସଜେ କାଂହୀଂ ନ ସଜେ । ଐସେଂ ଆହେ ॥ ୪ ॥
ଯେକଲୋକ ଅଥଵା ପରଲୋକ । ସାଧତାଂ କୋଣୀଯେକ ଵିଵେକ ।
ଅଦ୍ଭୂତ ହୋଯେ ସ୍ଵାଭାଵିକ । ଦେଣେଂ ଈଶ୍ଵରାଚେଂ ॥ ୫ ॥
ଐକଲ୍ଯାଵିଣ କଳଲେଂ । ଶିକଲ୍ଯାଵିଣ ଶହାଣପଣ ଆଲେଂ ।
ଦେଖିଲେଂ ନା ଐକିଲେଂ । ଭୂମଂଡଳୀଂ ॥ ୬ ॥
ସକଳ କାଂହୀଂ ଐକତାଂ କଳେ । କଳତାଂ କଳତାଂ ଵୃତ୍ତି ନିଵଳେ ।
ନେମସ୍ତ ମନାମଧେଂ ଆକଳେ । ସାରାସାର ॥ ୭ ॥
ଶ୍ରଵଣ ମ୍ହଣିଜେ ଐକାଵେଂ । ମନନ ମ୍ହଣିଜେ ମନୀଂ ଧରାଵେଂ ।
ଯେଣେଂ ଉପାଯେଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ତ୍ରଯଲୋକ୍ଯ ଚାଲେ ॥ ୮ ॥
ଶ୍ରଵଣାଆଡ ଵିକ୍ଷେପ ଯେତୀ । ନାନା ଜିନସ ସାଂଗୋ କିତୀ ।
ସାଵଧ ଅସତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଯ ଯେତୀ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୯ ॥
ଶ୍ରଵଣୀଂ ଲୋକ ବୈସଲେ । ବୋଲତାଂ ବୋଲତାଂ ଯେକାଗ୍ର ଜାଲେ ।
ତ୍ଯାଉପରୀ ଜେ ନୂତନ ଆଲେ । ତେ ଯେକାଗ୍ର ନଵ୍ହେତୀ ॥ ୧୦ ॥
ମନୁଷ୍ଯ ବାହେର ହିଂଡୋନୀ ଆଲେଂ । ନାନା ପ୍ରକାରୀଚେଂ ଐକିଲେଂ ।
ଉଦଂଡ ଗଲବଲୂଂ ଲାଗଲେଂ । ଉଗେଂ ଅସେନା ॥ ୧୧ ॥
ପ୍ରସଂଗ ପାହୋନ ଚାଲତୀ । ଐସେ ଲୋକ ଥୋଡେ ଅସତୀ ।
ଶ୍ରଵଣୀଂ ନାନା ଵିକ୍ଷେପ ହୋତୀ । ତେ ହେ ଐକା ॥ ୧୨ ॥
ଶ୍ରଵଣୀଂ ବୈସଲେ ଐକାଯା । ଅଡୋଂ ଲାଗଲୀସେଂ କାଯା ।
ଯେତୀ କଡକଡାଂ ଜାଂଭଯା । ନିଦ୍ରାଭରେଂ ॥ ୧୩ ॥
ବୈସଲେ ସୁଚିତ କରୂନି ମନା । ପରୀ ତେଂ ମନଚି ଐକେନା ।
ମାଗେଂ ହୋତେଂ ଐକିଲେଂ ନାନା । ତେଂଚି ଧରୁନୀ ବୈସଲେଂ ॥ ୧୪ ॥
ତତ୍ପର କେଲେଂ ଶରୀର । ପରୀ ମନାମଧେଂ ଆଣୀକ ଵିଚାର ।
କଲ୍ପନା କଲ୍ପୀ ତୋ ଵିସ୍ତାର । କିତୀ ମ୍ହଣୌନି ସାଂଗାଵା ॥ ୧୫ ॥
ଜେଂ ଜେଂ କାଂହୀଂ ଶ୍ରଵଣୀଂ ପଡିଲେଂ । ତିତୁକେଂ ସମଜୋନ ଵିଵରଲେଂ ।
ତରୀଚ କାଂହୀଂ ସାର୍ଥକ ଜାଲେଂ । ନିରୂପଣୀଂ ॥ ୧୬ ॥
ମନ ଦିସତେଂ ମାଂ ଧରାଵେଂ । ଜ୍ଯାଚେଂ ତ୍ଯାନେଂ ଆଵରାଵେଂ ।
ଆଵରୂନ ଵିଵେକେଂ ଧରଵେଂ । ଅର୍ଥାଂତରୀଂ ॥ ୧୭ ॥
ନିରୂପଣୀଂ ଯେଊନ ବୈସଲା । ପରୀ ତୋ ଉଦଂଡ ଜେଊନ ଆଲା ।
ବୈସତାଂଚ କାସାଵିସ ଜାଲା । ତ୍ରୁଷାକାଂତ ॥ ୧୮ ॥
ଆଧୀଂ ଉଦକ ଆଣଵିଲେଂ । ଘଳଘଳାଂ ଉଦଂଡ ଘେତଲେଂ ।
ତେଣେଂ ମଳମଳୂଂ ଲାଗଲେଂ । ଉଠୋନୀ ଗେଲା ॥ ୧୯ ॥
କର୍ପଟ ଢେଂକର ଉଚକ୍ଯା ଦେତୀ । ଵାରା ସରତାଂ ମୋଠୀ ଫଜିତୀ ।
କ୍ଷଣକ୍ଷଣା ଉଠୋନୀ ଜାତୀ । ଲଘୁଶଂକେସୀ ॥ ୨୦ ॥
ଦିଶେନେଂ କାସାଵିସ କେଲା । ଆଵଘେଂଚି ସାଂଡୂନ ଧାଂଵିଲା ।
ନିରୂପଣପ୍ରସଂଗୀଂ ନିଘୋନ ଗେଲା । ଅଖଂଡ ଐସା ॥ ୨୧ ॥
ଦୃଷ୍ଟାଂତୀ କାଂହୀଂ ଅପୂର୍ଵ ଆଲେଂ । ଅଂତଃକର୍ଣ ତେଥେଂଚି ରାହିଲେଂ ।
କୋଠଵରୀ କାଯେ ଵାଚିଲେଂ । କାଂହୀଂ କଳେନା ॥ ୨୨ ॥
ନିରୂପଣୀଂ ଯେଊନ ବୈସଲା । ତୋ ଵିଂଚୁଵେଂ ଫଣକାଵିଲା ।
କୈଚେଂ ନିରୂପଣ ଜାଲା । କାସାଵିସ ॥ ୨୩ ॥
ପୋଟାମଧେଂ ତିଡିକ ଉଠିଲୀ । ପାଠୀମଧେଂ କରକ ଭରଲୀ ।
ଚାଲକ ଚିଖଲ୍ଯା ପୁଳୀ ଜାଲୀ । ବୈସଵେନା ॥ ୨୪ ॥
ପିସୋଳା ଚାଊନ ପଳାଲା । ତେଣେଂ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଶ୍ଚୀତ ଜାଲା ।
କୋଣେଂ ନେଟେଂ ଗଲ୍ବଲା କେଲା । ତେଥେଂଚି ଧାଵେଂ ॥ ୨୫ ॥
ଵିଷୈ ଲୋକ ଶ୍ରଵଣୀଂ ଯେତୀ । ତେ ବାଯେକାଂକଡେଚ ପାହାତୀ ।
ଚୋରଟେ ଲୋକ ଚୋରୂନ ଜାତୀ । ପାଦରକ୍ଷା ॥ ୨୬ ॥
ହୋଯେ ନଵ୍ହେ ଵାଦଵେଵାଦ । ତେଣେଂ ଉଦଂଡ ଜାଲା ଖେଦ ।
ସିଵ୍ଯା ଗାଳୀ ଅପ୍ରମାଦ । ହୋତାଂ ଚୁକଲା ॥ ୨୭ ॥
କୋଣୀ ନିରୂପଣୀଂ ବୈସତୀ । ସାଵକସ ଗୋଷ୍ଟୀ ଲାଵିତୀ ।
ହରିଦାସ ତେ ରେଂ ରେଂ କରିତୀ । ପୋଟାସାଠୀଂ ॥ ୨୮ ॥
ବହୁତ ଜାଣତେ ମିଳାଲେ । ଯେକାପୁଢେଂ ଯେକ ବୋଲେ ।
ଲୋକାଂଚେ ଆଶଯେ ରାହିଲେ । କୋଣ ଜାଣେ ॥ ୨୯ ॥
ମାଝେଂ ହୋଯେ ତୁଝେଂ ନଵ୍ହେ । ଐସୀ ଅଖଂଡ ଜଯାସ ସଵେ ।
ନ୍ଯାଯେ ନୀତି ସାଂଡୂନ ଧାଵେ । ଅନ୍ଯାଯାକଡେ ॥ ୩୦ ॥
ଆପଲ୍ଯ ଥୋରପଣାସାଠୀଂ । ଅଚ୍ଯାଵାଚ୍ଯା ତୋଂଡ ପିଟୀ ।
ନ୍ଯାଯେ ନାହୀଂ ତେ ସେଵଟୀଂ । ପରମ ଅନ୍ଯାଈ ॥ ୩୧ ॥
ଯେକେକଡେ ଅଭିମାନ ଉଠେ । ଦୂସରେକଡେ ଉଦଂଡ ପେଟେ ।
ଐସେ ଶ୍ରୋତେ ଖରେ ଖୋଟେ । କୋଣ ଜାଣେ ॥ ୩୨ ॥
ମ୍ହଣୋନ ଜାଣତେ ଵିଚକ୍ଷଣ । ତେଂ ଆଧୀଂଚ ଧରିତୀ ନେଣେପଣ ।
ମୂର୍ଖ ଟୋଣପା ଆପଣ । କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ ॥ ୩୩ ॥
ଆପଣାହୂନ ଦେଵ ଥୋର । ଐସା ଜଯାସ କଳଲା ଵିଚାର ।
ସକଳ କାଂହୀଂ ଜଗଦାଂତର । ତେହିଂ ରାଖାଵେଂ ॥ ୩୪ ॥
ସଭେମଧେଂ କଳହୋ ଜାଲା । ଶବ୍ଦ ଯେତୋ ଜାଣତ୍ଯାଲା ।
ଅଂତରେଂ ରାଖୋଂ ନାହୀଂ ସିକଲା । କୈସା ଯୋଗୀ । ୩୫ ॥
ଵୈର କରିତାଂ ଵୈରଚି ଵାଢେ । ଆପଣାସ ଦୁଃଖ ଭୋଗ୍ଣେଂ ଘଡେ ।
ମ୍ହଣୋନି ଶାହାଣ୍ଯାଚେ କୁକଡେ । କଳୋଂ ଆଲେଂ ॥ ୩୬ ॥
ଅଖଂଡ ଆପଣା ସାଂଭଳିତୀ । କ୍ଷୁଲ୍ଲକପଣ ଯେଊଂ ନେଦିତୀ ।
ଥୋର ଲୋକାଂସ କ୍ଷ୍ମା ଶାଂତି । ଅଗତ୍ଯ କରଣେଂ ॥ ୩୭ ॥
ଅଵଗୁଣାପାସୀଂ ବୈସଲା ଗୁଣୀ । ଆଵଗୁଣ କଳତୋ ତତକ୍ଷଣୀଂ ।
ଵିଵେକୀ ପୁରୁଷାଚୀ କରଣୀ । ଵିଵେକେଂ ହୋତେ ॥ ୩୮ ॥
ଉପାଯେ ପରିଯାଯେ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରେତ୍ନ । ଵିଵେକବଳେଂ ନାନା ଯେତ୍ନ ।
କରୀଲ ତଯାଚେଂ ମହିମାନ । ତୋଚି ଜାଣେ ॥ ୩୯ ॥
ଦୁର୍ଜନୀଂ ଵେଵଦରୂନ ଘେତଲା । ବାଶ୍କଳ ଲୋକୀଂ ଘସରିଲା ।
ଵିଵେକାପାସୂନ ଚେଵଲା । ଵିଵେକୀ କୈସା ॥ ୪୦ ॥
ନ୍ଯାଯେ ପରିଯାଯେ ଉପାଯେ । ମୂର୍ଖାସ ହେଂ କଳେ କାଯେ ।
ମୂର୍ଖାକରିତାଂ ଚିଵଡା ହୋଯେ । ମଜ୍ଯାଲସୀଚା ॥ ୪୧ ॥
ମଗ ତେ ଶାହାଣେ ନୀଟ କରିତୀ । ସ୍ଵଯେଂ ସାହୋନ ସାହଵିତୀ ।
ସ୍ଵଯେଂ କରୂନ କରଵିତୀ । ଲୋକାଂକରଵୀଂ ॥ ୪୨ ॥
ପୃଥ୍ଵୀମଧେଂ ଉଦଂଡ ଜନ । ଜନାମଧେଂ ଅସତୀ ସଜ୍ଜନ ।
ଜଯାଂକରିତାଂ ସମାଧାନ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସୀ ॥ ୪୩ ॥
ତୋ ମନୋଗତାଂଚୀଂ ଆଂଗେଂ ଜାଣେ । ମାନ ପ୍ରସଂଗ ସମଯେ ଜାଣେ ।
ସଂତପ୍ତାଲାଗୀଂ ନିଵଊ ଜାଣେ । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୪୪ ॥
ଐସା ତୋ ଜାଣତା ଲୋକ । ସମର୍ଥ ତଯାଚା ଵିଵେକ ।
ତ୍ଯଚେଂ କରଣେଂ କାଂହିଂ ଯେକ । ଜନାସ କଳେନା ॥ ୪୫ ॥
ବହୁତ ଜନସ ଚଲଵୀ । ନାନା ମଂଡଳେଂ ହାଲଵୀ ।
ଐସୀ ହେ ସମର୍ଥପଦଵୀ । ଵିଵେକେଂ ହୋତେ ॥ ୪୬ ॥
ଵିଵେକ ଏକାଂତୀ କରାଵା । ଜଗଦୀଶ ଧାରଣେନେଂ ଧରାଵା ।
ଲୋକ ଆପଲା ଆଣୀ ପରାଵା । ମ୍ହଣୋଂଚି ନଯେ ॥ ୪୭ ॥
ଯେକାଂତୀ ଵିଵେକ ଠାଈଂ ପଡେ । ଯେକାଂତୀଂ ଯେତ୍ନ ସାଂପଡେ ।
ଯେକାଂତୀଂ ତର୍କ ଵାଵଡେ । ବ୍ରହ୍ମାଂଡଗୋଳୀଂ ॥ ୪୮ ॥
ଯେକାଂତୀ ସ୍ମରଣ କରାଵେଂ । ଚୁକଲେଂ ନିଧାନ ପଡେ ଠାଵେଂ ।
ଅଂତରାତ୍ମ୍ଯାସରିସେଂ ଫିରାଵେଂ । କାଂହୀଂ ତରୀ ॥ ୪୯ ॥
ଜଯାସ ଯେକାଂତ ମାନଲା । ଅଵଘ୍ଯା ଆଧୀଂ କଳେ ତ୍ଯାଲା ।
ତ୍ଯାଵେଗଳେଂ ଵଡିଲପଣାଲା । ଠଵଚି ନାହୀଂ ॥ ୫୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଶ୍ରୋତାଅଵଲକ୍ଷଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦହାଵା ॥ ॥
ଦଶକ ଅଠରାଵା ସମାପ୍ତ ॥

Explore More