daśaka dusarā : mūrkhalakṣaṇāṃcā
samāsa pahilā : mūrkhalakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : mūrkhalakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa dusarā : uttama lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa tisarā : kuvidyā lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa cavathā : bhakti nirūpaṇa || śrīrām ||
samāsa pācavā : rajoguṇa lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa sahāvā : tamoguṇa lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa sātavā : sattvaguṇa lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa āṭhavā : sadvidyā nirūpaṇa || śrīrām ||
samāsa navavā : virakta lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa dahāvā : paḍhatamurkha lakṣaṇa || śrīrām ||
samāsa pahilā : mūrkhalakṣaṇa || śrīrāma ||
oṃ namoji gajānanā | yekadaṃtā trinayanā |
kṛpādṛṣṭi bhaktajanā avalokāveṃ || 1||
kṛpādṛṣṭi bhaktajanā avalokāveṃ || 1||
tuja namūṃ vedamāte | śrīśārade brahmasute |
aṃtarī vase kṛpāvaṃte | sphūrtirūpeṃ || 2||
aṃtarī vase kṛpāvaṃte | sphūrtirūpeṃ || 2||
vaṃdūna sadgurucaraṇa | karūna raghunāthasmaraṇa |
tyāgārtha mūrkhalakṣaṇa | bolijela || 3||
tyāgārtha mūrkhalakṣaṇa | bolijela || 3||
yeka mūrkha yeka paḍhatamūrkha | ubhaya lakṣaṇīṃ kautuka |
śrotīṃ sādara viveka | kelā pāhije || 4||
śrotīṃ sādara viveka | kelā pāhije || 4||
paḍhatamūrkhāceṃ lakṣaṇa | puḍhile samāsīṃ nirūpaṇa |
sāavadha hoūni vicakṣaṇa | parisota puḍheṃ || 5||
sāavadha hoūni vicakṣaṇa | parisota puḍheṃ || 5||
ātāṃ prastuta vicāra | lakṣaṇeṃ sāṃgatāṃ apāra |
pari kāṃhīṃ yeka tatpara | hoūna aikā || 6||
pari kāṃhīṃ yeka tatpara | hoūna aikā || 6||
je prapaṃcika jana | jayāṃsa nāhīṃ ātmajñāna |
je keval̤a ajñāna | tyāṃcīṃ lakṣaṇeṃ || 7||
je keval̤a ajñāna | tyāṃcīṃ lakṣaṇeṃ || 7||
janmalā jayāṃce udarīṃ | tayāsi jo virodha karī |
sakhī manilī aṃturī | to yeka mūrkha || 8||
sakhī manilī aṃturī | to yeka mūrkha || 8||
sāṃḍūna sarvahī gota | strīādhena jīvita |
sāṃge aṃtarīṃcī māta | to yeka mūrkha || 9||
sāṃge aṃtarīṃcī māta | to yeka mūrkha || 9||
parastrīsīṃ premā dharī | śvaśuragṛhī vāsa karī |
kul̤eṃviṇa kanyā varī | to yeka mūrkha || 10||
kul̤eṃviṇa kanyā varī | to yeka mūrkha || 10||
samarthāvarī ahaṃtā | aṃtarīṃ mānī samatā |
sāmarthyeṃviṇa karī sattā | to yeka mūrkha || 11||
sāmarthyeṃviṇa karī sattā | to yeka mūrkha || 11||
āpalī āpaṇa karī stutī | svadeśīṃ bhogī vipatti |
sāṃge vaḍilāṃcī kīrtī | to yeka mūrkha || 12||
sāṃge vaḍilāṃcī kīrtī | to yeka mūrkha || 12||
akāraṇa hāsya karī | viveka sāṃgatāṃ na dharī |
jo bahutāṃcā vairī | to yeka mūrkha || 13||
jo bahutāṃcā vairī | to yeka mūrkha || 13||
āpulīṃ dharūniyāṃ durī | parāvyāsīṃ karī mītrī |
paranyūna bole rātrīṃ | to yeka mūrkha || 14||
paranyūna bole rātrīṃ | to yeka mūrkha || 14||
bahuta jāgate jana | tayāṃmadhyeṃ karī śayana |
parasthal̤īṃ bahu bhojana- | karī, to yeka mūrkha || 15||
parasthal̤īṃ bahu bhojana- | karī, to yeka mūrkha || 15||
māna athavā apamāna | svayeṃ karī paricchinna |
sapta vesanīṃ jayāceṃ mana | to yeka mūrkha || 16||
sapta vesanīṃ jayāceṃ mana | to yeka mūrkha || 16||
dharūna parāvī āsa | pretna sāṃḍī sāvakāsa |
nisugāīcā saṃtoṣa- | mānī, to yeka mūrkha || 17||
nisugāīcā saṃtoṣa- | mānī, to yeka mūrkha || 17||
gharīṃ viveka umaje | āṇi sabhemadhyeṃ lāje |
śabda bolatāṃ nirbuje | to yeka mūrkha || 18||
śabda bolatāṃ nirbuje | to yeka mūrkha || 18||
āpaṇāhūna jo śreṣṭha | tayāsīṃ atyaṃta nikaṭa |
sikaveṇecā mānī vīṭa | to yeka mūrkha || 19||
sikaveṇecā mānī vīṭa | to yeka mūrkha || 19||
nāyeke tyāṃsī sikavī | vaḍilāṃsī jāṇīva dāvī |
jo ārajāsa govī | to yeka mūrkha || 20||
jo ārajāsa govī | to yeka mūrkha || 20||
yekāyekīṃ yekasarā | jālā viṣaīṃ nilājirā |
maryādā sāṃḍūna sairā- | varte, to yeka mūrkha || 21||
maryādā sāṃḍūna sairā- | varte, to yeka mūrkha || 21||
auṣadha na ghe asona vethā | pathya na karī sarvathā |
na mil̤e āliyā padārthā | to yeka mūrkha || 22 |
saṃgeṃviṇa videśa karī | vol̤akhīviṇa saṃga dharī |
uḍī ghālī māhāpurīṃ | to yeka mūrkha || 23||
na mil̤e āliyā padārthā | to yeka mūrkha || 22 |
saṃgeṃviṇa videśa karī | vol̤akhīviṇa saṃga dharī |
uḍī ghālī māhāpurīṃ | to yeka mūrkha || 23||
āpaṇāsa jetheṃ māna | tetheṃ akhaṃḍa karī gamana |
rakṣūṃ neṇe mānābhimāna | to yeka mūrkha || 24||
rakṣūṃ neṇe mānābhimāna | to yeka mūrkha || 24||
sevaka jālā lakṣmīvaṃta | tayācā hoya aṃkita |
sarvakāl̤a duścitta | to yeka mūrkha || 25||
sarvakāl̤a duścitta | to yeka mūrkha || 25||
vicāra na karitāṃ kāraṇa | daṃḍa karī aparādheṃviṇa |
svalpāsāṭhīṃ jo kṛpaṇa | to yeka mūrkha || 26||
svalpāsāṭhīṃ jo kṛpaṇa | to yeka mūrkha || 26||
devalaṃḍa pitṛlaṃḍa | śaktivīṇa karī toḍa |
jyāce mukhīṃ bhaṃḍaubhaṃḍa | to yeka mūrkha || 27||
jyāce mukhīṃ bhaṃḍaubhaṃḍa | to yeka mūrkha || 27||
gharīcyāvarī khāya dāḍhā | bāherī dīna bāpuḍā |
aisā jo kāṃ veḍa mūḍhā | to yeka mūrkha || 28||
aisā jo kāṃ veḍa mūḍhā | to yeka mūrkha || 28||
nīca yātīsīṃ sāṃgāta | parāṃganesīṃ yekāṃta |
mārgeṃ jāya khāta khāta | to yeka mūrkha || 29||
mārgeṃ jāya khāta khāta | to yeka mūrkha || 29||
svayeṃ neṇe paropakāra | upakārācā anopakāra |
karī thoḍeṃ bole phāra | to yeka mūrkha || 30||
karī thoḍeṃ bole phāra | to yeka mūrkha || 30||
tapīl̤a khādāḍa āl̤asī | kuścīl̤a kuṭīl̤a mānasīṃ |
dhārīṣṭa nāhīṃ jayāpāsīṃ | to yeka mūrkha || 31||
dhārīṣṭa nāhīṃ jayāpāsīṃ | to yeka mūrkha || 31||
vidyā vaibhava nā dhana | puruṣārtha sāmarthya nā māna |
koraḍāca vāhe abhimāna | to yeka mūrkha || 32||
koraḍāca vāhe abhimāna | to yeka mūrkha || 32||
laṃḍī laṭikā lābāḍa | kukarmī kuṭīl̤a nicāḍa |
nidrā jayācī vāḍa | to yeka mūrkha || 33||
nidrā jayācī vāḍa | to yeka mūrkha || 33||
uṃcīṃ jāūna vastra nese | caubārāṃ bāherī baise |
sarvakāl̤a nagna dise | to yeka mūrkha || 34||
sarvakāl̤a nagna dise | to yeka mūrkha || 34||
daṃta cakṣu āṇī ghrāṇa | pāṇī vasana āṇī caraṇa |
sarvakāl̤a jayāce mal̤iṇa | to yeka mūrkha || 35||
sarvakāl̤a jayāce mal̤iṇa | to yeka mūrkha || 35||
vaidhṛti āṇī vitipāta | nānā kumuhūrteṃ jāta |
apaśakuneṃ karī ghāta | to yeka mūrkha || 36||
apaśakuneṃ karī ghāta | to yeka mūrkha || 36||
krodheṃ apamāneṃ kubuddhi | āpaṇāsa āpaṇa vadhī |
jayāsa nāhīṃ dṛḍha buddhi | to yeka mūrkha || 37||
jayāsa nāhīṃ dṛḍha buddhi | to yeka mūrkha || 37||
jivalagāṃsa parama khedī | sukhācā śabda tohi nedī |
nīca janāsa vaṃdī | to yeka mūrkha || 38||
nīca janāsa vaṃdī | to yeka mūrkha || 38||
āpaṇāsa rākhe paroparī | śaraṇāgatāṃsa avherī |
lakṣmīcā bharavasā dharī | to yeka mūrkha || 39||
lakṣmīcā bharavasā dharī | to yeka mūrkha || 39||
putra kal̤atra āṇī dārā | itukāci mānuniyāṃ thārā |
visarona gelā īśvarā | to yeka mūrkha || 40||
visarona gelā īśvarā | to yeka mūrkha || 40||
jaiseṃ jaiseṃ karāveṃ | taiseṃ taiseṃ pāvāaveṃ |
he jayāsa neṇave | to yeka mūrkha || 41||
he jayāsa neṇave | to yeka mūrkha || 41||
puruṣāceni aṣṭaguṇeṃ | striyāṃsa īśvarī deṇeṃ |
aiśā kelyā bahuta jeṇeṃ | to yeka mūrkha || 42||
aiśā kelyā bahuta jeṇeṃ | to yeka mūrkha || 42||
durjanāceni boleṃ | maryādā sāṃḍūna cāle |
divasā jhāṃkile ḍol̤e | to yeka mūrkha || 43||
divasā jhāṃkile ḍol̤e | to yeka mūrkha || 43||
devadrohī gurudrohī | mātṛdrohī pitṛdrohī |
brahmadrohī svāmīdrohī | to yeka mūrkha || 44||
brahmadrohī svāmīdrohī | to yeka mūrkha || 44||
parapīḍeceṃ mānī sukha | pasasaṃtoṣāceṃ mānī duḥkha |
gele vastūcā karī śoka | to yeka mūrkha || 45||
gele vastūcā karī śoka | to yeka mūrkha || 45||
ādareṃviṇa bolaṇeṃ | na pusatāṃ sāakṣa deṇeṃ |
niṃdya vastu āṃgikāraṇeṃ | to yeka mūrkha || 46||
niṃdya vastu āṃgikāraṇeṃ | to yeka mūrkha || 46||
tuka toḍūna bole | mārga sāṃḍūna cāle |
kukarmī mitra kele | to yeka mūrkha || 47||
kukarmī mitra kele | to yeka mūrkha || 47||
patya rākhoṃ neṇeṃ kadā | vinoda karī sarvadā |
hāsatāṃ khije peṭe dvaṃdā | to yeka mūrkha || 48||
hāsatāṃ khije peṭe dvaṃdā | to yeka mūrkha || 48||
hoḍa ghālī avaghaḍa | kājeṃviṇa karī baḍabaḍa |
boloṃci neṇe mukhajaḍa | to yeka mūrkha || 49||
boloṃci neṇe mukhajaḍa | to yeka mūrkha || 49||
vastra śāstra donī nase | uṃce sthal̤īṃ jāūna baise |
jo gotrajāṃsa viśvāse | to yeka mūrkha || 50||
jo gotrajāṃsa viśvāse | to yeka mūrkha || 50||
taśkarāsī vol̤akhī sāṃge | dekhilī vastu teci māge |
āpaleṃ ānhīta karī rāgeṃ | to yeka mūrkha || 51||
āpaleṃ ānhīta karī rāgeṃ | to yeka mūrkha || 51||
hīna janāsīṃ barobarī | bola bole sarottarīṃ |
vāmahasteṃ prāśana karī | to yeka mūrkha || 52||
vāmahasteṃ prāśana karī | to yeka mūrkha || 52||
samarthāsīṃ matsara dharī | alabhya vastūcā hevā karī |
gharīcā gharīṃ karī corī | to yeka mūrkha || 53||
gharīcā gharīṃ karī corī | to yeka mūrkha || 53||
sāṃḍūniyāṃ jagadīśā | manuṣyācā mānī bharvasā |
sārthakeṃviṇa veṃcī vayasā | to yeka mūrkha || 54||
sārthakeṃviṇa veṃcī vayasā | to yeka mūrkha || 54||
saṃsāraduḥkhāceni guṇeṃ | devāsa gāl̤ī deṇeṃ |
maitrāceṃ bole uṇeṃ | to yeka mūrkha || 55||
maitrāceṃ bole uṇeṃ | to yeka mūrkha || 55||
alpa anyāya kṣmā na karī | sarvakāl̤a dhārakīṃ dharī |
jo visvāsaghāta karī | to yeka mūrkha || 56||
jo visvāsaghāta karī | to yeka mūrkha || 56||
samarthāce manīṃce tuṭe | jayāceni sabhā viṭe |
kṣaṇā barā kṣaṇā pālaṭe | to yeka mūrkha || 57||
kṣaṇā barā kṣaṇā pālaṭe | to yeka mūrkha || 57||
bahutāṃ divasāṃce sevaka | tyāgūna ṭhevī āṇika |
jyācī sabhā nirnāyeka | to yeka mūrkha || 58||
jyācī sabhā nirnāyeka | to yeka mūrkha || 58||
anītīneṃ dravya joḍī | dharma nīti nyāya soḍī |
saṃgatīceṃ manuṣya toḍī | to yeka mūrkha || 59||
saṃgatīceṃ manuṣya toḍī | to yeka mūrkha || 59||
gharīṃ asona suṃdarī | jo sadāṃcā paradvārī |
bahutāṃce ucchiṣṭa aṃgīkārī | to yeka mūrkha || 60||
bahutāṃce ucchiṣṭa aṃgīkārī | to yeka mūrkha || 60||
āpuleṃ artha dusaryāpāsīṃ | āṇī dusaryāceṃ abhil̤āsī |
parvata karī hīnāsī | to yeka mūrkha || 61||
parvata karī hīnāsī | to yeka mūrkha || 61||
atitācā aṃta pāhe | kugrāmāmadheṃ rāhe |
sarvakāl̤a ciṃtā vāhe | to yeka mūrkha || 62||
sarvakāl̤a ciṃtā vāhe | to yeka mūrkha || 62||
doghe bolata asatī jetheṃ | tisarā jāūna baise tetheṃ |
ḍoī khājavī dohīṃ hāteṃ | to yeka mūrkha || 63||
ḍoī khājavī dohīṃ hāteṃ | to yeka mūrkha || 63||
udakāmadheṃ sāṃḍī gural̤ī | pāyeṃ pāyeṃ kāṃḍol̤ī |
sevā karī hīna kul̤īṃ | to yeka mūrkha || 64||
sevā karī hīna kul̤īṃ | to yeka mūrkha || 64||
strī bāl̤akā salagī deṇeṃ | piśācyā sannidha baisaṇeṃ |
maryādeviṇa pāl̤ī suṇeṃ | to yeka mūrkha || 65||
maryādeviṇa pāl̤ī suṇeṃ | to yeka mūrkha || 65||
parastrīsīṃ kal̤aha karī | mukī vastu nighāteṃ mārī |
mūrkhācī saṃgatī dharī | to yeka mūrkha || 66||
mūrkhācī saṃgatī dharī | to yeka mūrkha || 66||
kal̤aha pāhāta ubhā rāhe | toḍavinā kautuka pāhe |
khareṃ astā khoṭeṃ sāhe | to yeka mūrkha || 67||
khareṃ astā khoṭeṃ sāhe | to yeka mūrkha || 67||
lakṣmī āliyāvarī | jo māgīla vol̤akhī na dharī |
devīṃ brāhmaṇīṃ sattā karī | to yeka mūrkha || 68||
devīṃ brāhmaṇīṃ sattā karī | to yeka mūrkha || 68||
āpaleṃ kāja hoye taṃvarī | bahusāla namratā dharī |
puḍhīlāṃceṃ kārya na karī | to yeka mūrkha || 69||
puḍhīlāṃceṃ kārya na karī | to yeka mūrkha || 69||
akṣareṃ gāl̤ūna vācī | kāṃ teṃ ghālī padaricīṃ |
nīghā na karī pustakācī | to yeka mūrkha || 70||
nīghā na karī pustakācī | to yeka mūrkha || 70||
āpaṇa vācīnā kadhīṃ | koṇāsa vācāvayā nedī |
bāṃdhona ṭhevī baṃdīṃ | to yeka mūrkha || 71||
bāṃdhona ṭhevī baṃdīṃ | to yeka mūrkha || 71||
aisīṃ heṃ mūrkhalakṣaṇeṃ | śravaṇeṃ cāturya bāṇe |
cītta deuniyāṃ śahāṇe | aikatī sadā || 72||
cītta deuniyāṃ śahāṇe | aikatī sadā || 72||
lakṣaṇeṃ apāra asatī | parī kāṃhīṃ yeka yethāmatī |
tyāgārtha bolileṃ śrotīṃ | kṣmā keleṃ pāhije || 73||
tyāgārtha bolileṃ śrotīṃ | kṣmā keleṃ pāhije || 73||
uttama lakṣaṇeṃ ghyāvīṃ | mūrkhalakṣaṇeṃ tyāgāvīṃ |
puḍhile samāsī āghavīṃ | niropilīṃ || 74||
puḍhile samāsī āghavīṃ | niropilīṃ || 74||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde mūrkhalakṣaṇanāma samāsa pahilā || 1||
samāsa dusarā : uttama lakṣaṇa || śrīrām ||
śrotāṃ vhāveṃ sāvadhāna | ātāṃ sāṃgatoṃ uttama guṇa |
jeṇeṃ karitāṃ bāṇe khuṇa | sarvajñapaṇācī || 1||
jeṇeṃ karitāṃ bāṇe khuṇa | sarvajñapaṇācī || 1||
vāṭa pusalyāviṇa jāūṃ naye | phal̤a vol̤akhilyāviṇa khāūṃ naye |
paḍilī vastu gheūṃ naye | yekāyekīṃ || 2||
paḍilī vastu gheūṃ naye | yekāyekīṃ || 2||
ati vāda karūṃ naye | poṭīṃ kapaṭa dharūṃ naye |
śodhalyāviṇa karūṃ naye | kul̤ahīna kāṃtā || 3||
śodhalyāviṇa karūṃ naye | kul̤ahīna kāṃtā || 3||
vicāreṃviṇa boloṃ naye | vivaṃcaneviṇa cāloṃ naye |
maryādeviṇa hāloṃ naye | kāṃhīṃ yeka || 4||
maryādeviṇa hāloṃ naye | kāṃhīṃ yeka || 4||
prītīviṇa rusoṃ naye | corāsa vol̤akhī pusoṃ naye |
rātrī paṃtha kramūṃ naye | yekāyekīṃ || 5||
rātrī paṃtha kramūṃ naye | yekāyekīṃ || 5||
janīṃ ārjava toḍūṃ naye | pāpadravya joḍūṃ naye |
puṇyamārga soḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 6||
puṇyamārga soḍūṃ naye | kadākāl̤īṃ || 6||
niṃdā dveṣa karūṃ naye | asatsaṃga dharūṃ naye |
dravyadārā harūṃ naye | bal̤ātkāreṃ || 7||
dravyadārā harūṃ naye | bal̤ātkāreṃ || 7||
vaktayāsa khodūṃ naye | aikyatesī phoḍūṃ naye |
vidyāabhyāsa soḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 8||
vidyāabhyāsa soḍūṃ naye | kāṃhīṃ kelyā || 8||
toṃḍāl̤āsi bhāṃḍoṃ naye | vācāl̤āsī taṃḍoṃ naye |
saṃtasaṃga khaṃḍūṃ naye | aṃtaryāmīṃ || 9||
saṃtasaṃga khaṃḍūṃ naye | aṃtaryāmīṃ || 9||
ati krodha karūṃ naye | jivalagāṃsa khedūṃ naye |
manīṃ vīṭa mānūṃ naye | sikavaṇecā || 10||
manīṃ vīṭa mānūṃ naye | sikavaṇecā || 10||
kṣaṇākṣaṇāṃ rusoṃ naye | laṭikā puruṣārtha boloṃ naye |
kelyāviṇa sāṃgoṃ naye | āpalā parākramu || 11||
kelyāviṇa sāṃgoṃ naye | āpalā parākramu || 11||
bolilā bola visaroṃ naye | prasaṃgī sāmarthya cukoṃ naye |
kelyāviṇa nikhaṃdūṃ naye | puḍhilāṃsi kadā || 12||
kelyāviṇa nikhaṃdūṃ naye | puḍhilāṃsi kadā || 12||
āl̤aseṃ sukha mānūṃ naye | cāhāḍī manāsa āṇūṃ naye |
śodhiluāviṇa karūṃ naye | kārya kāṃhīṃ || 13||
śodhiluāviṇa karūṃ naye | kārya kāṃhīṃ || 13||
sukhā āṃga deūṃ naye | pretna puruṣeṃ sāṃḍūṃ naye |
kaṣṭa karitāṃ trāsoṃ naye | niraṃtara || 14||
kaṣṭa karitāṃ trāsoṃ naye | niraṃtara || 14||
sabhemadhyeṃ lājoṃ naye | bāṣkal̤apaṇeṃ boloṃ naye |
paija hoḍa ghālūṃ naye | kāhīṃ kelyā || 15||
paija hoḍa ghālūṃ naye | kāhīṃ kelyā || 15||
bahuta ciṃtā karūṃ naye | nisugapaṇeṃ rāhoṃ naye |
parastrīteṃ pāhoṃ naye | pāpabuddhī || 16||
parastrīteṃ pāhoṃ naye | pāpabuddhī || 16||
koṇācā upakāra gheūṃ naye | ghetalā tarī rākhoṃ naye |
parapīḍā karūṃ naye | visvāsaghāta || 17||
parapīḍā karūṃ naye | visvāsaghāta || 17||
śocyeṃviṇa asoṃ naye | mal̤iṇa vastra nesoṃ naye |
jaṇārāsa pusoṃ naye | koṭheṃ jātosa mhaṇaunī || 18||
jaṇārāsa pusoṃ naye | koṭheṃ jātosa mhaṇaunī || 18||
vyāpakapaṇa sāṃḍūṃ naye | parādhena hoūṃ naye |
āpaleṃ vojheṃ ghālūṃ naye | koṇīyekāsī || 19||
āpaleṃ vojheṃ ghālūṃ naye | koṇīyekāsī || 19||
patreṃviṇa parvata karūṃ naye | hīnāceṃ ruṇa gheūṃ naye |
gohīviṇa jāūṃ naye | rājadvārā || 20||
gohīviṇa jāūṃ naye | rājadvārā || 20||
laṭikī jājū gheūṃ naye | sabhesa laṭikeṃ karūṃ naye |
ādara nastāṃ boloṃ naye | svabhāvika || 21||
ādara nastāṃ boloṃ naye | svabhāvika || 21||
ādakhaṇepaṇa karūṃ naye | anyāyeṃviṇa gāṃjūṃ naye |
avanītīneṃ vartoṃ naye | āṃgabal̤eṃ || 22||
avanītīneṃ vartoṃ naye | āṃgabal̤eṃ || 22||
bahuta anna khāūṃ naye | bahuta nidrā karūṃ naye |
bahuta divasa rāhūṃ naye | pisuṇācetheṃ || 23||
bahuta divasa rāhūṃ naye | pisuṇācetheṃ || 23||
āpalyācī gohī deūṃ naye | āpalī kīrtī varṇūṃ naye |
āpaleṃ āpaṇa hāṃsoṃ naye | goṣṭī sāṃgonī || 24||
āpaleṃ āpaṇa hāṃsoṃ naye | goṣṭī sāṃgonī || 24||
dhūmrapāna gheūṃ naye | unmatta dravya sevūṃ naye |
bahucakāsīṃ karūṃ naye | maitrī kadā || 25||
bahucakāsīṃ karūṃ naye | maitrī kadā || 25||
kāmeṃviṇa rāhoṃ naye | nīca uttara sāhoṃ naye |
āsudeṃ anna seūṃ naye | vaḍilāṃceṃhi || 26||
āsudeṃ anna seūṃ naye | vaḍilāṃceṃhi || 26||
toṃḍīṃ sīvī asoṃ naye | dusaryāsa dekhona hāṃsoṃ naye |
uṇeṃ aṃgīṃ saṃcāroṃ naye | kul̤avaṃtāce || 27||
uṇeṃ aṃgīṃ saṃcāroṃ naye | kul̤avaṃtāce || 27||
dekhilī vastu corūṃ naye | bahuta kṛpaṇa hoūṃ naye |
jivalagāṃsī karūṃ naye | kal̤aha kadā || 28||
jivalagāṃsī karūṃ naye | kal̤aha kadā || 28||
yekācā ghāta karūṃ naye | laṭikī gohī deūṃ naye |
apramāṇa vartoṃ naye | kadākāl̤īṃ || 29||
apramāṇa vartoṃ naye | kadākāl̤īṃ || 29||
cāhāḍī corī dharūṃ naye | paradvāra karūṃ naye |
māgeṃ uṇeṃ boloṃ naye | koṇīyekāceṃ || 30||
māgeṃ uṇeṃ boloṃ naye | koṇīyekāceṃ || 30||
samaīṃ yāvā cukoṃ naye | satvaguṇa sāṃḍūṃ naye |
vairiyāṃsa daṃḍūṃ naye | śaraṇa āliyāṃ || 31||
vairiyāṃsa daṃḍūṃ naye | śaraṇa āliyāṃ || 31||
alpadhaneṃ mājoṃ naye | haribhaktīsa lājoṃ naye |
maryādeviṇa cāloṃ naye | pavitra janīṃ || 32||
maryādeviṇa cāloṃ naye | pavitra janīṃ || 32||
mūrkhāsīṃ saṃmaṃdha paḍoṃ naye | aṃdhārīṃ hāta ghālūṃ naye |
duścitapaṇeṃ visaroṃ naye | vastu āpulī || 33||
duścitapaṇeṃ visaroṃ naye | vastu āpulī || 33||
snānasaṃdhyā sāṃḍūṃ naye | kul̤ācāra khaṃḍūṃ naye |
anācāra māṃḍūṃ naye | cukurapaṇeṃ || 34||
anācāra māṃḍūṃ naye | cukurapaṇeṃ || 34||
harikathā sāṃḍūṃ naye | nirūpaṇa toḍūṃ naye |
paramārthāsa moḍūṃ naye | prapaṃcabal̤eṃ || 35||
paramārthāsa moḍūṃ naye | prapaṃcabal̤eṃ || 35||
devācā navasa buḍaūṃ naye | āpalā dharma uḍaūṃ naye |
bhalate bharīṃ bharoṃ naye | vicāreṃviṇa || 36||
bhalate bharīṃ bharoṃ naye | vicāreṃviṇa || 36||
niṣṭhurapaṇa dharūṃ naye | jīvahatyā karūṃ naye |
pāusa dekhona jāūṃ naye | athavā avakāl̤īṃ || 37||
pāusa dekhona jāūṃ naye | athavā avakāl̤īṃ || 37||
sabhā dekhona gal̤oṃ naye | samaīṃ uttara ṭal̤oṃ naye |
dhiḥkāritāṃ cal̤oṃ naye | dhāriṣṭa āpuleṃ || 38||
dhiḥkāritāṃ cal̤oṃ naye | dhāriṣṭa āpuleṃ || 38||
guruvirahita asoṃ naye | nīca yātīcā guru karūṃ naye |
jiṇeṃ śāśvata mānūṃ naye | vaibhaveṃsīṃ || 39||
jiṇeṃ śāśvata mānūṃ naye | vaibhaveṃsīṃ || 39||
satyamārga sāṃḍūṃ naye | asatya paṃtheṃ jāūṃ naye |
kadā abhimāna gheūṃ naye | asatyācā || 40||
kadā abhimāna gheūṃ naye | asatyācā || 40||
apakīrti te sāṃḍāvī | sadkīrti vāḍhavāvī |
vivekeṃ dṛḍha dharāvī | vāṭa satyācī || 41||
vivekeṃ dṛḍha dharāvī | vāṭa satyācī || 41||
neghatāṃ he uttama guṇa | teṃ manuṣya avalakṣaṇa |
aika tayāṃce lakṣaṇa | puḍhile samāsīṃ || 42||
aika tayāṃce lakṣaṇa | puḍhile samāsīṃ || 42||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde uttāmalakṣaṇanāma samāsa dusarāa || 2||
samāsa tisarā : kuvidyā lakṣaṇa || śrīrām ||
aikā kuvidyecīṃ lakṣaṇeṃ | ati hīneṃ kulakṣaṇeṃ |
tyāgārtha bolilīṃ te śravaṇeṃ | tyāga ghaḍe || 1||
tyāgārtha bolilīṃ te śravaṇeṃ | tyāga ghaḍe || 1||
aikā kuvidyecā prāṇī | janmā yeūna kelī hānī |
sāṃgijela yehīṃ lakṣaṇīṃ | vol̤akhāvā || 2||
sāṃgijela yehīṃ lakṣaṇīṃ | vol̤akhāvā || 2||
kuvidyecā prāṇī ase | to kaṭhiṇa nirūpaṇeṃ trāse |
avaguṇācī samṛddhi ase | mhaṇauniyāṃ || 3||
avaguṇācī samṛddhi ase | mhaṇauniyāṃ || 3||
medskip śloka || daṃbho darpo | abhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca |
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadamāsurīm || medskip kāma krodha mada matsara |
lobha daṃbha tiraskāra | garva tāṭhā ahaṃkāra | dveṣa viṣāda vikalpī || 4||
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadamāsurīm || medskip kāma krodha mada matsara |
lobha daṃbha tiraskāra | garva tāṭhā ahaṃkāra | dveṣa viṣāda vikalpī || 4||
āśā mamatā tṛṣṇā kalpanā | ciṃtā ahaṃtā kāmanā bhāvanā |
asūya avijñā īṣaṇā vāsanā | atṛptī lolaṃgatā || 5||
asūya avijñā īṣaṇā vāsanā | atṛptī lolaṃgatā || 5||
ichyā vāṃchyā cikichyā niṃdā | ānitya grāmaṇī mastī sadā |
jāṇīva avajñā vipattī āpadā | durvṛttī durvāsanā || 6||
jāṇīva avajñā vipattī āpadā | durvṛttī durvāsanā || 6||
spardhā khaṭapaṭa āṇi caṭacaṭa | taṟe jhaṭapaṭa āṇī vaṭavaṭa |
sadā khaṭapaṭa āṇī laṭapaṭa | parama vethā kuvidyā || 7||
sadā khaṭapaṭa āṇī laṭapaṭa | parama vethā kuvidyā || 7||
kurūpa āṇī kulakṣaṇa | aśakta āṇī durjana |
daridrī āṇī kṛpaṇa | ātiśayeṃsīṃ || 8||
daridrī āṇī kṛpaṇa | ātiśayeṃsīṃ || 8||
āl̤asī āṇī khādāḍa | durbal̤a āṇī lātāḍa |
tuṭaka āṇī lābāḍa | ātiśayeṃsīṃ || 9||
tuṭaka āṇī lābāḍa | ātiśayeṃsīṃ || 9||
mūrkha āṇī tapīl̤a | veḍeṃ āṇī vācāl̤a |
laṭikeṃ āṇī toṃḍāl̤a | ātiśayeṃsīṃ ||10||
laṭikeṃ āṇī toṃḍāl̤a | ātiśayeṃsīṃ ||10||
neṇe āṇī nāyake | na ye āṇī na sīke |
na karī āṇī na dekhe | abhyāsa dṛṣṭī || 11||
na karī āṇī na dekhe | abhyāsa dṛṣṭī || 11||
ajñāna āṇī avisvāsī | chal̤avādī āṇī doṣī |
abhakta āṇī bhaktāṃsī | dekhoṃ sakenā || 12||
abhakta āṇī bhaktāṃsī | dekhoṃ sakenā || 12||
pāpī āṇī niṃdaka | kaṣṭī āṇī ghātaka |
duḥkhī āṇī hiṃsaka | ātiśayeṃsīṃ || 13||
duḥkhī āṇī hiṃsaka | ātiśayeṃsīṃ || 13||
hīna āṇī kṛtrimī | rogī āṇī kukarmī |
ācaṃgula āṇī adharmī | vāsanā rame || 14||
ācaṃgula āṇī adharmī | vāsanā rame || 14||
hīna deha āṇī tāṭhā | apramāṇa āṇī phāṃṭā |
bāṣkal̤a āṇī karaṃṭā | viveka sāṃge || 15||
bāṣkal̤a āṇī karaṃṭā | viveka sāṃge || 15||
laṃḍī āṇī unmatta | nikāmī āṇī ḍullata |
bhyāḍa āṇī bolata | parākramu || 16||
bhyāḍa āṇī bolata | parākramu || 16||
kaniṣṭha āṇī garviṣṭha | nuparateṃ āṇī naṣṭa |
dveṣī āṇī bhraṣṭa | ātiśayeṃsīṃ || 17||
dveṣī āṇī bhraṣṭa | ātiśayeṃsīṃ || 17||
abhimānī āṇī nisaṃgal̤a | voḍagasta āṇī khal̤a |
daṃbhika āṇī anargal̤a | ātiśayeṃsīṃ || 18||
daṃbhika āṇī anargal̤a | ātiśayeṃsīṃ || 18||
vokhaṭe āṇī vikārī | khoṭe āṇī anopakārī |
avalakṣṇa āṇī dhiḥkārī | prāṇimātrāṃsī || 19||
avalakṣṇa āṇī dhiḥkārī | prāṇimātrāṃsī || 19||
alpamatī āṇī vādaka | dīnarūpa āṇi bhedaka |
sūkṣma āṇī trāsaka | kuśabdeṃ karūni || 20||
sūkṣma āṇī trāsaka | kuśabdeṃ karūni || 20||
kaṭhiṇavacanī karkaśavacanī | kāpaṭyavacanī saṃdehavacanī |
duḥkhavacanī tīvravacanī | krūra niṣṭhura durātmā || 21||
duḥkhavacanī tīvravacanī | krūra niṣṭhura durātmā || 21||
nyūnavacanī paiśūnyavacanī | aśubhavacanī anityavacanī |
dveṣavacanī anṛtyavacanī | bāṣkal̤avacanī dhiḥkāru || 22||
dveṣavacanī anṛtyavacanī | bāṣkal̤avacanī dhiḥkāru || 22||
kaoaṭī kuṭīl̤a gāṭhyāl̤a | kurṭeṃ kucara naṭyāl̤a |
kopī kudhana ṭavāl̤a | ātiśayeṃsīṃ || 23||
kopī kudhana ṭavāl̤a | ātiśayeṃsīṃ || 23||
tapīl̤a tāmasa avicāra | pāpī anarthī apasmāra |
bhūta samaṃdhī saṃcāra | āṃgīṃ vase || 24||
bhūta samaṃdhī saṃcāra | āṃgīṃ vase || 24||
ātmahatyārā strīhatyārā | gohatyārā brahmahatyārā |
mātṛhatyārā pitṛhatyārā | māhāpāpī patita || 25||
mātṛhatyārā pitṛhatyārā | māhāpāpī patita || 25||
uṇeṃ kupātra kutarkī | mitradrohī visvāsaghātakī |
kṛtaghna talpakī nārakī | atityāī jalpaka || 26||
kṛtaghna talpakī nārakī | atityāī jalpaka || 26||
kiṃta bhāṃḍaṇa jhagaḍā kal̤aho | adharma anarāhāṭī śokasaṃgraho |
cāhāḍa vesanī vigraho | nigrahakartā || 27||
cāhāḍa vesanī vigraho | nigrahakartā || 27||
dvāḍa āpesī voṃgal̤a | cāl̤aka cuṃbaka lacyāl̤a |
svārthī abhil̤āsī voḍhāl̤a | āddatta jhoḍa ādakhaṇā || 28||
svārthī abhil̤āsī voḍhāl̤a | āddatta jhoḍa ādakhaṇā || 28||
śaṭha śuṃbha kātaru | laṃḍa tarmuṃḍa siṃtaru |
baṃḍa pāṣāṃḍa taśkaru | apahārakartā || 29||
baṃḍa pāṣāṃḍa taśkaru | apahārakartā || 29||
dhīṭa sairāṭa mokāṭa | cāṭa cāvaṭa vājaṭa |
thoṭa uddhaṭa laṃpaṭa | baṭavāla kubuddhī || 30||
thoṭa uddhaṭa laṃpaṭa | baṭavāla kubuddhī || 30||
mārekarī varapekarī | daravaḍekarī khāṇorī |
maiṃda bhoṃdu paradvārī | bhurarekarī ceṭakī || 31||
maiṃda bhoṃdu paradvārī | bhurarekarī ceṭakī || 31||
niśaṃka nilājirā kal̤abhaṃṭa | ṭauṇapā lauṃda dhaṭa uddhaṭa |
ṭhasa ṭhoṃbasa khaṭa naṭa | jagabhāṃḍa vikārī || 32||
ṭhasa ṭhoṃbasa khaṭa naṭa | jagabhāṃḍa vikārī || 32||
adhīra āl̤ikā anācārī | aṃdha paṃgu khokaleṃkarī |
thoṃṭā badhira damekarī | taṟhī tāṭhā na saṃḍī || 33||
thoṃṭā badhira damekarī | taṟhī tāṭhā na saṃḍī || 33||
vidyāhīna vaibhavahīna | kul̤ahīna lakṣmīhīna |
śaktihīna sāmarthyahīna | adṛṣṭahīna bhikārī || 34||
śaktihīna sāmarthyahīna | adṛṣṭahīna bhikārī || 34||
bal̤ahīna kal̤āhīna | mudrāhīna dīkṣāhīna |
lakṣaṇahīna lāvaṇyahīna | āṃgahīna vipārā || 35||
lakṣaṇahīna lāvaṇyahīna | āṃgahīna vipārā || 35||
yuktihīna buddhihīna | ācārahīna vicārahīna |
kriyāhīna satvahīna | vivekahīna saṃśaī || 36||
kriyāhīna satvahīna | vivekahīna saṃśaī || 36||
bhaktihīna bhāvahīna | jñānahīna vairāgyahīna |
śāṃtihīna kṣmāhīna | sarvahīna kṣullaku || 37||
śāṃtihīna kṣmāhīna | sarvahīna kṣullaku || 37||
samayo neṇe prasaṃga neṇe | pretna neṇe abhyāsa neṇe |
ārjava neṇe maitrī neṇe | kāṃhīṃca neṇe abhāgī || 38||
ārjava neṇe maitrī neṇe | kāṃhīṃca neṇe abhāgī || 38||
aso aise nānā vikāra | kulakṣaṇāceṃ koṭhāra |
aisā kuvidyecā nara | śrotīṃ vol̤akhāvā || 39||
aisā kuvidyecā nara | śrotīṃ vol̤akhāvā || 39||
aisīṃ kuvidyecīṃ lakṣaṇeṃ | aikoni tyāgacī karaṇeṃ |
abhimānīṃ taṟheṃ bharaṇeṃ | heṃ vihita navheṃ || 40||
abhimānīṃ taṟheṃ bharaṇeṃ | heṃ vihita navheṃ || 40||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kuvidyālakṣaṇanāma samāsa tisarā || 3||
samāsa cavathā : bhakti nirūpaṇa || śrīrām ||
nānā sukṛtāceṃ phal̤a | to hā naradeha keval̤a |
tyāhimadheṃ bhāgya saphal̤a | tarīca sanmārga lāge || 1||
tyāhimadheṃ bhāgya saphal̤a | tarīca sanmārga lāge || 1||
naradehīṃ viśeṣa brāhmaṇa | tyāhīvarī saṃdhyāsnāna |
sadvāsanā bhagavadbhajana | ghaḍe pūrvapuṇyeṃ || 2||
sadvāsanā bhagavadbhajana | ghaḍe pūrvapuṇyeṃ || 2||
bhagavadbhakti he uttama | tyāhivarī satsamāgama |
kāl̤a sārthaka hāci parama | lābha, jāṇāvā || 3||
kāl̤a sārthaka hāci parama | lābha, jāṇāvā || 3||
premaprītīcā sadbhāva | āṇī bhaktāṃcā samudāva |
harikathā mohotsāva | teṇeṃ premā duṇāve || 4||
harikathā mohotsāva | teṇeṃ premā duṇāve || 4||
naradehīṃ āliyāṃ yeka | kāṃhī karāveṃ sārthaka |
jeṇeṃ pāvije paraloka | parama dullabha jo || 5||
jeṇeṃ pāvije paraloka | parama dullabha jo || 5||
vidhiyukta brahmakarma | athavā dayā dāna dharma |
athavā karaṇeṃ sugama | bhajana bhagavaṃtāceṃ || 6||
athavā karaṇeṃ sugama | bhajana bhagavaṃtāceṃ || 6||
anutāpeṃ karāvā tyāga | athavā karaṇeṃ bhaktiyoga |
nāhīṃ tarī dharaṇeṃ saṃga | sādhujanācā || 7||
nāhīṃ tarī dharaṇeṃ saṃga | sādhujanācā || 7||
nānā śāstreṃ dhāṃḍol̤āvīṃ | athavā tīrthe tarī karāvīṃ |
athavā puraścaraṇeṃ baravīṃ | pāpakṣayākāraṇeṃ || 8||
athavā puraścaraṇeṃ baravīṃ | pāpakṣayākāraṇeṃ || 8||
athavā kīje paropakāra | athavā jñānācā vicāra |
nirūpaṇīṃ sārāsāra | viveka karaṇeṃ || 9||
nirūpaṇīṃ sārāsāra | viveka karaṇeṃ || 9||
pāl̤āvī vedāṃcī ājñā | karmakāṃḍa upāsanā |
jeṇeṃ hoije jñānā- | ādhikārapātra || 10||
jeṇeṃ hoije jñānā- | ādhikārapātra || 10||
kāyā vācā āṇī maneṃ | patreṃ puṣpeṃ phal̤eṃ jīvaneṃ |
kāṃhīṃ tarī yekā bhajaneṃ | sārthaka karāveṃ || 11||
kāṃhīṃ tarī yekā bhajaneṃ | sārthaka karāveṃ || 11||
janmā āliyāceṃ phal̤a | kāṃhīṃ karāveṃ saphal̤a |
aiseṃ na karitāṃ nirphal̤a | bhūmibhāra hoye || 12||
aiseṃ na karitāṃ nirphal̤a | bhūmibhāra hoye || 12||
naradehāce ucita | kāṃhīṃ karāveṃ ātmahita |
yethānuśaktyā cittavitta | sarvottamīṃ lāvāveṃ || 13||
yethānuśaktyā cittavitta | sarvottamīṃ lāvāveṃ || 13||
heṃ kāṃhīṃca na dharī jo manīṃ | to mṛtyaprāya varte janīṃ |
janmā yeūna teṇeṃ jananī | vāyāṃca kaṣṭavilī || 14||
janmā yeūna teṇeṃ jananī | vāyāṃca kaṣṭavilī || 14||
nāhīṃ saṃdhyā nāhīṃ snāna | nāhīṃ bhajana devatārcana |
nāhīṃ maṃtra japa dhyāna | mānasapūjā || 15||
nāhīṃ maṃtra japa dhyāna | mānasapūjā || 15||
nāhīṃ bhakti nāhīṃ prema | nāhīṃ niṣṭhā nāhīṃ nema |
nāhīṃ deva nāhīṃ dharma | atīta abhyāgata || 16||
nāhīṃ deva nāhīṃ dharma | atīta abhyāgata || 16||
nāhīṃ sadbuddhi nāhīṃ guṇa | nāhīṃ kathā nāhīṃ śravaṇa |
nāhīṃ adhyātmanirūpaṇa | aikileṃ kadāṃ || 17||
nāhīṃ adhyātmanirūpaṇa | aikileṃ kadāṃ || 17||
nāhīṃ bhalyāṃcī saṃgatī | nāhīṃ śuddha cittavṛttī |
nāhīṃ kaivalyācī prāptī | mithyāmadeṃ || 18||
nāhīṃ kaivalyācī prāptī | mithyāmadeṃ || 18||
nāhīṃ nīti nāhīṃ nyāye | nāhīṃ puṇyācā upāye |
nāhīṃ paratrīcī soye | yuktāyukta kriyā || 19||
nāhīṃ paratrīcī soye | yuktāyukta kriyā || 19||
nāhīṃ vidyā nāhīṃ vaibhava | nāhīṃ cāturyācā bhāva |
nāhīṃ kal̤ā nāhīṃ lāghava | ramyasarasvatīceṃ || 20||
nāhīṃ kal̤ā nāhīṃ lāghava | ramyasarasvatīceṃ || 20||
śāṃtī nāhīṃ kṣmā nāhīṃ | dīkṣā nāhīṃ maitrī nāhīṃ |
śubhāśubha kāṃhīṃca nāhīṃ | sādhanādika || 21||
śubhāśubha kāṃhīṃca nāhīṃ | sādhanādika || 21||
suci nāhīṃ svadharma nāhīṃ | ācāra nāhīṃ vicāra nāhīṃ |
āratra nāhīṃ paratra nāhīṃ | mukta kriyā manācī || 22||
āratra nāhīṃ paratra nāhīṃ | mukta kriyā manācī || 22||
karma nāhīṃ upāsanā nāhīṃ | jñāna nāhīṃ vairāgya nāhīṃ |
yoga nāhīṃ dhāriṣṭa nāhīṃ | kāṃhīca nāhīṃ pāhātāṃ || 23||
yoga nāhīṃ dhāriṣṭa nāhīṃ | kāṃhīca nāhīṃ pāhātāṃ || 23||
uparatī nāhīṃ tyāga nāhīṃ | samatā nāhīṃ lakṣaṇa nāhīṃ |
ādara nāhīṃ prīti nāhīṃ | parameśvarācī || 24||
ādara nāhīṃ prīti nāhīṃ | parameśvarācī || 24||
paraguṇācā saṃtoṣa nāhīṃ | paropakāreṃ sukha nāhīṃ |
haribhaktīcā leśa nāhīṃ | aṃtaryāmīṃ || 25||
haribhaktīcā leśa nāhīṃ | aṃtaryāmīṃ || 25||
aise prakārīce pāhātāṃ jana | te jītaci pretāsamāna |
tyāṃsīṃ na karāveṃ bhāṣaṇa | pavitra janīṃ || 26||
tyāṃsīṃ na karāveṃ bhāṣaṇa | pavitra janīṃ || 26||
puṇyasāmagrī puratī | tayāsīca ghaḍeṃ bhagavadbhaktī |
jeṃ jeṃ jaiseṃ karitī | te pāvatī taiseṃci || 27||
jeṃ jeṃ jaiseṃ karitī | te pāvatī taiseṃci || 27||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde bhaktinirūpaṇaṇanāma samāsa cavathā || 4||
samāsa pācavā : rajoguṇa lakṣaṇa || śrīrām ||
mul̤īṃ deha triguṇācā | sattvarajatamācā |
tyāmadhyeṃ sattvācā | uttama guṇa || 1||
tyāmadhyeṃ sattvācā | uttama guṇa || 1||
satvaguṇeṃ bhagavadbhaktī | rajoguṇeṃ punarāvṛttī |
tamoguṇeṃ adhogatī | pāvati prāṇī || 2||
tamoguṇeṃ adhogatī | pāvati prāṇī || 2||
śloka ||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ ||
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ ||
tyāṃtahi śuddha āṇī sabal̤a | tehi bolijeti sakal̤a |
śuddha teṃci jeṃ nirmal̤a | sabal̤a bādhaka jāṇāveṃ || 3||
śuddha teṃci jeṃ nirmal̤a | sabal̤a bādhaka jāṇāveṃ || 3||
śuddhasabal̤āceṃ lakṣaṇa | sāvadha parisā vicakṣaṇa |
śuddha to paramārthī jāṇa | sabal̤a to saṃsārika || 4||
śuddha to paramārthī jāṇa | sabal̤a to saṃsārika || 4||
tayāṃ saṃsārikāṃcī sthitī | dehīṃ triguṇa vartatī |
yeka yetāṃ donī jātī | nighoniyāṃ || 5||
yeka yetāṃ donī jātī | nighoniyāṃ || 5||
raja tama āṇī satva | yeṇeṃci cāle jīvitva |
rajoguṇāceṃ kartṛtva | dākhaūṃ ātā || 6||
rajoguṇāceṃ kartṛtva | dākhaūṃ ātā || 6||
rajoguṇa yetāṃ śarirīṃ | vartaṇuka kaisī karī |
sāvadha hoūnī caturīṃ | parisāveṃ || 7||
sāvadha hoūnī caturīṃ | parisāveṃ || 7||
mājheṃ ghara mājhā saṃsāra | deva kaiṃcā āṇilā thora |
aisā karī jo nirdhāra | to rajoguṇa || 8||
aisā karī jo nirdhāra | to rajoguṇa || 8||
mātā pitā āṇī kāṃtā | putra sunā āṇī duhitā |
itukiyāṃcī vāhe ciṃtā | to rajogoṇa || 9||
itukiyāṃcī vāhe ciṃtā | to rajogoṇa || 9||
bareṃ khāveṃ bareṃ jevāveṃ | bareṃ lyāveṃ bareṃ nesāveṃ |
dusaryāceṃ abhil̤āṣāveṃ | to rajogoṇa || 10||
dusaryāceṃ abhil̤āṣāveṃ | to rajogoṇa || 10||
kaiṃcā dharma kaiṃceṃ dāna | kaiṃcā japa kaiṃceṃ dhyāna |
vicārīnā pāpapuṇya | to rajoguṇa || 11||
vicārīnā pāpapuṇya | to rajoguṇa || 11||
neṇe tīrtha neṇe vrata | neṇe atīta abhyāgata |
anācārīṃ manogata | to rajogoṇa || 12||
anācārīṃ manogata | to rajogoṇa || 12||
dhanadhānyāce saṃcita | mana hoye dravyāsakta |
atyaṃta kṛpaṇa jīvitva | to rajogoṇa || 13||
atyaṃta kṛpaṇa jīvitva | to rajogoṇa || 13||
mī taruṇa mī suṃdara | mī balāḍhya mī catura |
mī sakal̤āṃmadhye thora- | mhaṇe, to rajoguṇa || 14||
mī sakal̤āṃmadhye thora- | mhaṇe, to rajoguṇa || 14||
mājhā deśa mājhā gāṃva | mājhā vāḍā mājhā ṭhāva |
aisī manīṃ dharī hāṃva | to rajogoṇa || 15||
aisī manīṃ dharī hāṃva | to rajogoṇa || 15||
dusaryāceṃ sarva jāveṃ | mājheceṃci bareṃ asāveṃ |
aiseṃ āṭhave svabhāveṃ | to rajogoṇa || 16||
aiseṃ āṭhave svabhāveṃ | to rajogoṇa || 16||
kapaṭa āṇī matsara | uṭhe dehīṃ tiraskāra |
athavā kāmācā vikāra | to rajogoṇa || 17||
athavā kāmācā vikāra | to rajogoṇa || 17||
bāl̤akāvarī mamatāa | prītīneṃ āvaḍe kāṃtā |
lobha vāṭe samastāṃ | to rajogoṇa || 18||
lobha vāṭe samastāṃ | to rajogoṇa || 18||
jivalagāṃcī khaṃtī | jeṇeṃ kāl̤eṃ vāṭe cittīṃ |
teṇeṃ kāl̤eṃ sīghragatī | rajoguṇa ālā || 19||
teṇeṃ kāl̤eṃ sīghragatī | rajoguṇa ālā || 19||
saṃsārāce bahuta kaṣṭa | kaisā hoīla sevaṭa |
manāsa āṭhave saṃkaṭa | to rajogoṇa || 20||
manāsa āṭhave saṃkaṭa | to rajogoṇa || 20||
kāṃ māgeṃ jeṃ jeṃ bhogileṃ | teṃ teṃ manīṃ āṭhavaleṃ |
duḥkha atyaṃta vāṭaleṃ | to rajogoṇa || 21||
duḥkha atyaṃta vāṭaleṃ | to rajogoṇa || 21||
vaibhava dekhoni dṛṣṭī | āvaḍī upajalī poṭīṃ |
āśāguṇeṃ hiṃpuṭī- | karī, to rajoguṇa || 22||
āśāguṇeṃ hiṃpuṭī- | karī, to rajoguṇa || 22||
jeṃ jeṃ dṛṣṭī paḍileṃ | teṃ teṃ maneṃ māgitaleṃ |
labhya nastāṃ duḥkha jāleṃ | to rajogoṇa || 23||
labhya nastāṃ duḥkha jāleṃ | to rajogoṇa || 23||
vinodārthīṃ bhare mana | śṛṃghārika karī gāyena |
rāga raṃga tāna māna | to rajogoṇa || 24||
rāga raṃga tāna māna | to rajogoṇa || 24||
ṭavāl̤ī ḍhavāl̤ī niṃdā | sāṃgaṇeṃ ghaḍe vevādā |
hāsya vinoda karī sarvadā | to rajogoṇa || 25||
hāsya vinoda karī sarvadā | to rajogoṇa || 25||
āl̤asa uṭhe prabal̤a | karmaṇukecā nānā khel̤a |
kāṃ upabhogāce goṃdhal̤a | to rajogoṇa || 26||
kāṃ upabhogāce goṃdhal̤a | to rajogoṇa || 26||
kal̤āvaṃta bahurūpī | naṭāvalokī sākṣepī |
nānā khel̤ī dāna arpī | to rajogoṇa || 27||
nānā khel̤ī dāna arpī | to rajogoṇa || 27||
unmatta dravyāparī ati prītī | grāmajya āṭhave cittīṃ |
āvaḍe nīcācī saṃgatī | to rajoguṇa || 28||
āvaḍe nīcācī saṃgatī | to rajoguṇa || 28||
taśkaravidyā jīvīṃ uṭhe | paranyūna bolāveṃ vāṭe |
nityanemāsa mana viṭe | to rajoguṇa || 29||
nityanemāsa mana viṭe | to rajoguṇa || 29||
devakāraṇīṃ lājāl̤u | udarālāgīṃ kaṣṭāl̤u |
prapaṃcī jo snehāl̤u | to rajoguṇa || 30||
prapaṃcī jo snehāl̤u | to rajoguṇa || 30||
goḍagrāsīṃ āl̤akepaṇa | atyādareṃ piṃḍapoṣaṇa |
rajoguṇeṃ upoṣaṇa | keleṃ na vace || 31||
rajoguṇeṃ upoṣaṇa | keleṃ na vace || 31||
śṛṃgārika teṃ āvaḍe | bhaktī vairāgya nāvaḍe |
kal̤ālāghavīṃ pavāḍe | to rajoguṇa || 32||
kal̤ālāghavīṃ pavāḍe | to rajoguṇa || 32||
neṇoniyāṃ paramātmā | sakal̤a padārthī premā |
bal̤ātkāreṃ ghālī janmā | to rajoguṇa || 33||
bal̤ātkāreṃ ghālī janmā | to rajoguṇa || 33||
aso aisā rajoguṇa | lobheṃ dāvī janmamaraṇa |
prapaṃcī to sabal̤a jāṇa | dāruṇa duḥkha bhogavī || 34||
prapaṃcī to sabal̤a jāṇa | dāruṇa duḥkha bhogavī || 34||
ātāṃ rajoguṇa hā suṭenā | saṃsārika heṃ tuṭenā |
prapaṃcīṃ guṃtalī vāsanā | yāsa upāya koṇa || 35||
prapaṃcīṃ guṃtalī vāsanā | yāsa upāya koṇa || 35||
upāye yeka bhagavadbhaktī | jarī ṭhākenā viraktī |
tarī yethānuśaktī | bhajana karāveṃ || 36||
tarī yethānuśaktī | bhajana karāveṃ || 36||
kāyā vācā āṇī maneṃ | patreṃ puṣpeṃ phal̤eṃ jīvaneṃ |
īśvarīṃ arpūniyāṃ maneṃ | sārthaka karāveṃ || 37||
īśvarīṃ arpūniyāṃ maneṃ | sārthaka karāveṃ || 37||
yethānuśaktī dānapuṇya | parī bhagavaṃtīṃ ananya |
sukhaduḥkheṃ parī ciṃtana | devāceṃci karāveṃ || 38||
sukhaduḥkheṃ parī ciṃtana | devāceṃci karāveṃ || 38||
ādiaṃtī yeka deva | madhyeṃci lāvilī māva |
mhaṇoniyāṃ pūrṇa bhāva | bhagavaṃtīṃ asāvā || 39||
mhaṇoniyāṃ pūrṇa bhāva | bhagavaṃtīṃ asāvā || 39||
aisā sabal̤a rajoguṇa | saṃkṣepeṃ keleṃ kathana |
ātāṃ śuddha to tūṃ jāṇa | paramārthika || 40||
ātāṃ śuddha to tūṃ jāṇa | paramārthika || 40||
tyāce vol̤akhīceṃ cinha | satvaguṇīṃ ase jāṇa |
to rajoguṇa paripūrṇa | bhajanamūl̤a || 41||
to rajoguṇa paripūrṇa | bhajanamūl̤a || 41||
aisā rajoguṇa bolilā | śrotīṃ maneṃ anumānilā |
ātāṃ puḍheṃ parisilā | pāhije tamoguṇa || 42||
ātāṃ puḍheṃ parisilā | pāhije tamoguṇa || 42||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde rajoguṇalakṣaṇanāma samāsa pāṃcavā || 5||
samāsa sahāvā : tamoguṇa lakṣaṇa || śrīrām ||
māgāṃ bolilā rajoguṇa | kriyesahita lakṣaṇa |
ātāṃ aikā tamoguṇa | tohi sāṃgijela || 1||
ātāṃ aikā tamoguṇa | tohi sāṃgijela || 1||
saṃsārīṃ duḥkhasaṃmaṃdha | prāpta hotāṃ uṭhe kheda |
kāṃ adbhuta ālā krodha | to tamoguṇa || 2||
kāṃ adbhuta ālā krodha | to tamoguṇa || 2||
śerīrīṃ krodha bharatāṃ | nol̤akhe mātā pitā |
baṃdhu bahiṇa kāṃtā | tāḍī, to tamoguṇa || 3||
baṃdhu bahiṇa kāṃtā | tāḍī, to tamoguṇa || 3||
dusaryācā prāṇa ghyāvā | āpalā āpaṇa svayeṃ dyāvā |
visaravī jīvabhāvā | to tamoguṇa || 4||
visaravī jīvabhāvā | to tamoguṇa || 4||
bharaleṃ krodhāceṃ kāvireṃ | piśyācyāparī vāvare |
nānā upāyeṃ nāvare | to tamoguṇa || 5||
nānā upāyeṃ nāvare | to tamoguṇa || 5||
āpalā āpaṇa śastrapāta | parācā karī ghāta |
aisā samaya vartata | to tamoguṇa || 6||
aisā samaya vartata | to tamoguṇa || 6||
ḍol̤ā yudhyaci pāhaveṃ | raṇa paḍileṃ tetheṃ jāveṃ |
aiseṃ ghetaleṃ jīveṃ | to tamoguṇa || 7||
aiseṃ ghetaleṃ jīveṃ | to tamoguṇa || 7||
akhaṃḍa bhrāṃtī paḍe | kelā niścaya vighaḍe |
atyaṃta nidrā āvaḍe | to tamoguṇa || 8||
atyaṃta nidrā āvaḍe | to tamoguṇa || 8||
kṣudhā jayācī vāḍa | neṇe kaḍu athavā goḍa |
atyaṃta jo kāṃ mūḍha | to tamoguṇa || 9||
atyaṃta jo kāṃ mūḍha | to tamoguṇa || 9||
prītipātra geleṃ maraṇeṃ | tayālāgīṃ jīva deṇeṃ |
svayeṃ ātmahatyā karaṇeṃ | to tamoguṇa || 10||
svayeṃ ātmahatyā karaṇeṃ | to tamoguṇa || 10||
kiḍā muṃgī āṇī svāpada | yāṃcā karūṃ āvaḍe vadha |
atyaṃta jo kṛpāmaṃda | to tamoguṇa || 11||
atyaṃta jo kṛpāmaṃda | to tamoguṇa || 11||
strīhatyā bāl̤ahatyā | dravyālāgīṃ brahmatyā |
karūṃ āvaḍe gohatyā | to tamoguṇa || 12||
karūṃ āvaḍe gohatyā | to tamoguṇa || 12||
visal̤āceni neṭeṃ | vīṣa ghyāveṃseṃ vāṭe |
paravadha manīṃ uṭhe | to tamoguṇa || 13||
paravadha manīṃ uṭhe | to tamoguṇa || 13||
aṃtarīṃ dharūni kapaṭa | parāceṃ karī tal̤apaṭa |
sadā masta sadā uddhaṭa | to tamoguṇa || 14||
sadā masta sadā uddhaṭa | to tamoguṇa || 14||
kal̤aha vhāvā aiseṃ vāṭe | jhoṃbī ghyāvī aiseṃ uṭhe |
antarī dveṣa pragaṭe | to tamoguṇa || 15||
antarī dveṣa pragaṭe | to tamoguṇa || 15||
yudhya dekhāveṃ aikāveṃ | svayeṃ yudhyaci karāveṃ |
mārāveṃ kīṃ marāveṃ | to tamoguṇa || 16||
mārāveṃ kīṃ marāveṃ | to tamoguṇa || 16||
matsareṃ bhakti moḍāvī | devāl̤ayeṃ vighaḍāvīṃ |
phal̤atīṃ jhāḍeṃ toḍāvīṃ | to tamoguṇa || 17||
phal̤atīṃ jhāḍeṃ toḍāvīṃ | to tamoguṇa || 17||
satkarmeṃ te nāvaḍatī | nānā doṣa te āvaḍatī |
pāpabhaya nāhīṃ cittī | to tamoguṇa || 18||
pāpabhaya nāhīṃ cittī | to tamoguṇa || 18||
brahmavṛttīcā ucheda | jīvamātrāsa deṇeṃ kheda |
karūṃ āvaḍe apramāda | to tamoguṇa || 19||
karūṃ āvaḍe apramāda | to tamoguṇa || 19||
āgnapral̤aye śastrapral̤aye | bhūtapral̤aye vīṣapral̤aye |
matsareṃ karīṃ jīvakṣaye | to tamoguṇa || 20||
matsareṃ karīṃ jīvakṣaye | to tamoguṇa || 20||
parapīḍecā saṃtoṣa | niṣṭhurapaṇācā havyāsa |
saṃsārācā naye trāsa | to tamoguṇa || 21||
saṃsārācā naye trāsa | to tamoguṇa || 21||
bhāṃḍaṇa lāūna dyāveṃ | svayeṃ kautuka pāhāveṃ |
kubuddhi ghetalī jīveṃ | to tamoguṇa || 22||
kubuddhi ghetalī jīveṃ | to tamoguṇa || 22||
prāpta jāliyāṃ saṃpattī | jīvāṃsa karī yātāyātī |
kal̤aval̤ā naye cittīṃ | to tamoguṇa || 23||
kal̤aval̤ā naye cittīṃ | to tamoguṇa || 23||
nāvaḍe bhakti nāvaḍe bhāva | nāvaḍe tīrtha nāvaḍe deva |
vedaśāstra nalage sarva | to tamoguṇa || 24||
vedaśāstra nalage sarva | to tamoguṇa || 24||
snānasaṃdhyā nema nase | svadharmīṃ bhraṣṭalā dise |
akartavya karītase | to tamoguṇa || 25||
akartavya karītase | to tamoguṇa || 25||
jeṣṭha baṃdhu bāpa māye | tyāṃcīṃ vacaneṃ na sāhe |
sīghrakopī nighona jāye | to tamoguṇa || 26||
sīghrakopī nighona jāye | to tamoguṇa || 26||
ugeṃci khāveṃ ugeṃci asāveṃ | stabdha hoūna baisāveṃ |
kāṃhīṃca smarenā svabhāveṃ | to tamoguṇa || 27||
kāṃhīṃca smarenā svabhāveṃ | to tamoguṇa || 27||
ceṭakavidyecā abhyāsa | śastravidyecā havyāsa |
mallavidyā vhāvī jyāsa | to tamoguṇa || 28||
mallavidyā vhāvī jyāsa | to tamoguṇa || 28||
kele gal̤āce navasa | raḍibeḍīce sāyāsa |
kāṣṭhayaṃtra chedī jivhesa | to tamoguṇa || 29||
kāṣṭhayaṃtra chedī jivhesa | to tamoguṇa || 29||
mastakīṃ bhadeṃ jāl̤āveṃ | poteṃ āṃga hurapal̤āveṃ |
svayeṃ śastra ṭocūna ghyāveṃ | to tamoguṇa || 30||
svayeṃ śastra ṭocūna ghyāveṃ | to tamoguṇa || 30||
devāsa sira vāhāveṃ | kāṃ teṃ āṃga samarpāveṃ |
paḍaṇīvarūna ghālūna ghyāve | to tamoguṇa || 31||
paḍaṇīvarūna ghālūna ghyāve | to tamoguṇa || 31||
nigraha karūna dharaṇeṃ | kāṃ teṃ ṭāṃgūna gheṇeṃ |
devadvārīṃ jīva deṇeṃ | to tamoguṇa || 32||
devadvārīṃ jīva deṇeṃ | to tamoguṇa || 32||
nirāhāra upoṣaṇa | paṃcāgnī dhūmrapāna |
āpaṇāsa ghyāveṃ purūna | to tamoguṇa || 33||
āpaṇāsa ghyāveṃ purūna | to tamoguṇa || 33||
sakāma jeṃ kā anuṣṭhāna | kāṃ teṃ vāyonirodhana |
athavā rāhāveṃ paḍona | to tamoguṇa || 34||
athavā rāhāveṃ paḍona | to tamoguṇa || 34||
nakheṃ keśa vāḍhavāve | hastaci varte karāve |
athavā vāgsuṃnya vhāveṃ | to tamoguṇa || 35||
athavā vāgsuṃnya vhāveṃ | to tamoguṇa || 35||
nānā nigraheṃ piḍāveṃ | dehaduḥkheṃ carphaḍāveṃ |
krodheṃ devāṃsa phoḍāveṃ | to tamoguṇa || 36||
krodheṃ devāṃsa phoḍāveṃ | to tamoguṇa || 36||
devācī jo niṃdā karī | to āśābaddhi aghorī |
jo saṃtasaṃga na dharī | to tamoguṇa || 37||
jo saṃtasaṃga na dharī | to tamoguṇa || 37||
aisā hā tamoguṇa | sāṃgatāṃ jo asādhāraṇa |
parī tyāgārtha nirūpaṇa | kāṃhīṃ yeka || 38||
parī tyāgārtha nirūpaṇa | kāṃhīṃ yeka || 38||
aiseṃ varte to tamoguṇa | parī hā patanāsa kāraṇa |
mokṣaprāptīceṃ lakṣaṇa | navhe yeṇeṃ || 39||
mokṣaprāptīceṃ lakṣaṇa | navhe yeṇeṃ || 39||
kelyā karmāceṃ phal̤a | prāpta hoīla sakal̤a |
janma duḥkhāceṃ mūl̤a | tuṭenā kīṃ || 40||
janma duḥkhāceṃ mūl̤a | tuṭenā kīṃ || 40||
vhāvayā janmāceṃ khaṃḍaṇa | pāhije to satvaguṇa |
teṃci ase nirupaṇa | puḍhile samāsīṃ || 41||
teṃci ase nirupaṇa | puḍhile samāsīṃ || 41||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde tamoguṇalakṣaṇanāma samāsa sahāvā || 6||
samāsa sātavā : sattvaguṇa lakṣaṇa || śrīrām ||
māgāṃ bolilā tamoguṇa | jo duḥkhadāyaka dāruṇa |
ātāṃ aikā satvaguṇa | parama dullabha || 1||
ātāṃ aikā satvaguṇa | parama dullabha || 1||
jo bhajanācā ādhāra | jo yogiyāṃcī thāra |
jo nirasī saṃsāra | duḥkhamūl̤a jo || 2||
jo nirasī saṃsāra | duḥkhamūl̤a jo || 2||
jeṇeṃ hoye uttama gatī | mārga phuṭe bhagavaṃtīṃ |
jeṇeṃ pāvije muktī | sāyojyatā te || 3||
jeṇeṃ pāvije muktī | sāyojyatā te || 3||
jo bhaktāṃcā koṃvasā | jo bhavārṇavīṃcā bharvasā |
mokṣalakṣmīcī daśā | to satvaguṇa || 4||
mokṣalakṣmīcī daśā | to satvaguṇa || 4||
jo paramārthāceṃ maṃḍaṇa | jo mahaṃtāṃceṃ bhūṣaṇa |
rajatamāceṃ nirśana | to satvaguṇa || 5||
rajatamāceṃ nirśana | to satvaguṇa || 5||
jo paramasukhakārī | jo ānaṃdācī laharī |
deūniyāṃ, nivārī- | janmamṛtya || 6||
deūniyāṃ, nivārī- | janmamṛtya || 6||
jo ajñānācā sevaṭa | jo puṇyāceṃ mūl̤a pīṭha |
jayāceni sāṃpaḍe vāṭa | paralokācī || 7||
jayāceni sāṃpaḍe vāṭa | paralokācī || 7||
aisā hā satvaguṇa | dehīṃ umaṭatāṃ āpaṇa |
taye kriyeceṃ lakṣaṇa | aiseṃ ase || 8||
taye kriyeceṃ lakṣaṇa | aiseṃ ase || 8||
īśvarīṃ premā adhika | prapaṃca saṃpādaṇe lokika |
sadā sannidha viveka | to satvaguṇa || 9||
sadā sannidha viveka | to satvaguṇa || 9||
saṃsāraduḥkha visaravī | bhaktimārga vimal̤a dāvī |
bhajanakriyā upajavī | to satvaguṇa || 10||
bhajanakriyā upajavī | to satvaguṇa || 10||
paramārthācī āvaḍī | uṭhe bhāvārthācī goḍī |
paropakārīṃ tāṃtaḍī | to satvaguṇa || 11||
paropakārīṃ tāṃtaḍī | to satvaguṇa || 11||
snānasaṃdhyā puṇyasīl̤a | abhyāṃtarīṃcā nirmal̤a |
śarīra vastreṃ sojval̤a | to satvaguṇa || 12||
śarīra vastreṃ sojval̤a | to satvaguṇa || 12||
yejana āṇī yājana | ādhena āṇī adhyāpana |
svayeṃ karī dānapuṇya | to satvaguṇa || 13||
svayeṃ karī dānapuṇya | to satvaguṇa || 13||
nirūpaṇācī āvaḍī | jayā harikathecī goḍī |
kriyā pālaṭe rokaḍī | to satvaguṇa || 14||
kriyā pālaṭe rokaḍī | to satvaguṇa || 14||
aśvadāneṃ gajadāneṃ | godāneṃ bhūmidāneṃ |
nānā ratnāṃcīṃ dāneṃ- | karī, to satvaguṇa || 15||
nānā ratnāṃcīṃ dāneṃ- | karī, to satvaguṇa || 15||
dhanadāna vastradāna | annadāna udakadāna |
karī brāhmaṇasaṃtarpaṇa | to satvaguṇa || 16||
karī brāhmaṇasaṃtarpaṇa | to satvaguṇa || 16||
kārtikasnāneṃ māghasnāneṃ | vrateṃ udyāpaneṃ dāneṃ |
niḥkāma tīrtheṃ upoṣaṇe | to satvaguṇa || 17||
niḥkāma tīrtheṃ upoṣaṇe | to satvaguṇa || 17||
sahasrabhojaneṃ lakṣabhojaneṃ | vividha prakārīṃcīṃ dāneṃ |
niḥkāma karī satvaguṇeṃ | kāmanā rajoguṇa || 18||
niḥkāma karī satvaguṇeṃ | kāmanā rajoguṇa || 18||
tīrthīṃ arpī jo agrāreṃ | bāṃdhe vāpī sarovareṃ |
bāṃdhe devāl̤ayeṃ sikhareṃ | to satvaguṇa || 19||
bāṃdhe devāl̤ayeṃ sikhareṃ | to satvaguṇa || 19||
devadvārīṃ paḍaśāl̤ā | pāīrīyā dīpamāl̤ā |
vṛṃdāvaneṃ pāra piṃpal̤ā- | bāṃdhe, to satvaguṇa || 20||
vṛṃdāvaneṃ pāra piṃpal̤ā- | bāṃdhe, to satvaguṇa || 20||
lāvīṃ vaneṃ upavaneṃ | puṣpavāṭikā jīvaneṃ |
nivavī tāpasyāṃcīṃ maneṃ | to satvaguṇa || 21||
nivavī tāpasyāṃcīṃ maneṃ | to satvaguṇa || 21||
saṃdhyāmaṭha āṇi bhuyerīṃ | pāīrīyā nadītīrīṃ |
bhāṃḍāragṛheṃ devadvārīṃ | bāṃdheṃ, to satvaguṇa || 22 |
nānā devāṃcīṃ je sthāneṃ | tetheṃ naṃdādīpa ghālaṇeṃ |
vāhe āl̤aṃkāra bhūṣaṇeṃ | to satvaguṇa || 23||
bhāṃḍāragṛheṃ devadvārīṃ | bāṃdheṃ, to satvaguṇa || 22 |
nānā devāṃcīṃ je sthāneṃ | tetheṃ naṃdādīpa ghālaṇeṃ |
vāhe āl̤aṃkāra bhūṣaṇeṃ | to satvaguṇa || 23||
jeṃgaṭa mṛdāṃga ṭāl̤a | damāme nagāre kāhal̤a |
nānā vādyāṃce kallol̤a | susvarādika || 24||
nānā vādyāṃce kallol̤a | susvarādika || 24||
nānā samagrī suṃdara | devāl̤aīṃ ghālī nara |
haribhajanīṃ jo tatpara | to satvaguṇa || 25||
haribhajanīṃ jo tatpara | to satvaguṇa || 25||
chetreṃ āṇī sukhāsaneṃ | diṃḍyā patākā niśāṇeṃ |
vāhe cāmareṃ sūryāpāneṃ | to satvaguṇa || 26||
vāhe cāmareṃ sūryāpāneṃ | to satvaguṇa || 26||
vṛṃdāvaneṃ tul̤asīvane | raṃgamāl̤ā saṃmārjaneṃ |
aisī prīti ghetalī maneṃ | to satvaguṇa || 27||
aisī prīti ghetalī maneṃ | to satvaguṇa || 27||
suṃdareṃ nānā upakarṇeṃ | maṃḍapa cāṃdave āsaneṃ |
devāl̤aīṃ samarpaṇeṃ | to satvaguṇa || 28||
devāl̤aīṃ samarpaṇeṃ | to satvaguṇa || 28||
devākāraṇeṃ khādya | nānā prakārīṃ naivedya |
apūrva phal̤eṃ arpī sadya | to satvaguṇa || 29||
apūrva phal̤eṃ arpī sadya | to satvaguṇa || 29||
aisī bhaktīcī āvaḍī | nīca dāsyatvācī goḍī |
svayeṃ devadvāra jhāḍī | to satvaguṇa || 30||
svayeṃ devadvāra jhāḍī | to satvaguṇa || 30||
tithī parva mohotsāva | tetheṃ jyācā aṃtarbhāva |
kāyā vācā maneṃ sarva- | arpī, to satvaguṇa || 31||
kāyā vācā maneṃ sarva- | arpī, to satvaguṇa || 31||
harikathesī tatpara | gaṃdheṃ māl̤ā āṇī dhuśara |
gheūna ubhīṃ niraṃtara | to satvaguṇa || 32||
gheūna ubhīṃ niraṃtara | to satvaguṇa || 32||
nara athavā nārī | yethānuśakti sāmagrī |
gheūna ubhīṃ devadvārīṃ | to satvaguṇa || 33||
gheūna ubhīṃ devadvārīṃ | to satvaguṇa || 33||
mahatkṛtya sāṃḍūna māgeṃ | devāsa ye lāgavegeṃ |
bhakti nikaṭa āṃtaraṃgeṃ | to satvaguṇa || 34||
bhakti nikaṭa āṃtaraṃgeṃ | to satvaguṇa || 34||
thorapaṇa sāṃḍūna durī | nīca kṛtya āṃgīkārī |
tiṣṭhata ubhā devadvārīṃ | to satvaguṇa || 35||
tiṣṭhata ubhā devadvārīṃ | to satvaguṇa || 35||
devālāgīṃ upoṣaṇa | varjī tāṃbola bhojana |
nitya nema japa dhyāna- | karī, to satvaguṇa || 36||
nitya nema japa dhyāna- | karī, to satvaguṇa || 36||
śabda kaṭhīṇa na bole | atinemesī cāle |
yogū jeṇeṃ toṣavile | to satvaguṇa || 37||
yogū jeṇeṃ toṣavile | to satvaguṇa || 37||
sāṃḍūniyā abhimāna | niḥkāma karī kīrtana |
śveda romāṃca sphurāṇa | to satvaguṇa || 38||
śveda romāṃca sphurāṇa | to satvaguṇa || 38||
aṃtarīṃ devāceṃ dhyāna | teṇeṃ niḍārale nayana |
paḍe dehāceṃ vismaraṇa | to satvaguṇa || 39||
paḍe dehāceṃ vismaraṇa | to satvaguṇa || 39||
harikathecī ati prīti | sarvathā naye vikṛtī |
ādika premā ādiaṃtīṃ | to satvaguṇa || 40||
ādika premā ādiaṃtīṃ | to satvaguṇa || 40||
mukhīṃ nāma hātīṃ ṭāl̤ī | nācata bole brīdāval̤ī |
gheūna lāvī pāyadhul̤ī | to satvaguṇa || 41||
gheūna lāvī pāyadhul̤ī | to satvaguṇa || 41||
dehābhimāna gal̤e | viṣaīṃ vairāgya prabal̤e |
mithyā māyā aiseṃ kal̤e | to satvaguṇa || 42||
mithyā māyā aiseṃ kal̤e | to satvaguṇa || 42||
kāṃhīṃ karāvā upāye | saṃsārīṃ guṃtona kāye |
ukalavī aiseṃ hṛdaye | to satvaguṇa || 43||
ukalavī aiseṃ hṛdaye | to satvaguṇa || 43||
saṃsārāsī trāse mana | kāṃhīṃ karāveṃ bhajana |
aiseṃ manīṃ uṭhe jñāna | to satvaguṇa || 44||
aiseṃ manīṃ uṭhe jñāna | to satvaguṇa || 44||
asatāṃ āpule āśramīṃ | atyādareṃ nityanemī |
sadā prītī lāge rāmīṃ | to satvaguṇa || 45||
sadā prītī lāge rāmīṃ | to satvaguṇa || 45||
sakal̤āṃcā ālā vīṭa | paramārthīṃ jo nikaṭa |
āghātīṃ upaje dhāriṣṭa | to satvaguṇa || 46||
āghātīṃ upaje dhāriṣṭa | to satvaguṇa || 46||
sarvakāl̤a udāsīna | nānā bhogīṃ viṭe mana |
āṭhave bhagavadbhajana | to satvaguṇa || 47||
āṭhave bhagavadbhajana | to satvaguṇa || 47||
padārthīṃ na baise citta | manīṃ āṭhave bhagavaṃta |
aisā dṛḍha bhāvārtha | to satvaguṇa || 48||
aisā dṛḍha bhāvārtha | to satvaguṇa || 48||
loka bolatī vikārī | tarī ādika premā dharī |
niścaya bāṇe aṃtarīṃ | to satvaguṇa || 49||
niścaya bāṇe aṃtarīṃ | to satvaguṇa || 49||
aṃtarīṃ sphūrtī sphure | sasvarūpīṃ tarka bhare |
naṣṭa saṃdeha nivāre | to satvaguṇa || 50||
naṣṭa saṃdeha nivāre | to satvaguṇa || 50||
śarīra lāvāveṃ kāraṇīṃ | sākṣepa uṭhe aṃtaḥkarṇī |
satvaguṇācī karaṇī | aisī ase || 51||
satvaguṇācī karaṇī | aisī ase || 51||
śāṃti kṣmā āṇi dayā | niścaya upaje jayā |
satvaguṇa jāṇāvā tayā | aṃtarīṃ ālā || 52||
satvaguṇa jāṇāvā tayā | aṃtarīṃ ālā || 52||
āle atīta abhyāgata | jāūṃ nedī jo bhukista |
yethānuśaktī dāna dena | to satvaguṇa || 53||
yethānuśaktī dāna dena | to satvaguṇa || 53||
taḍitāpaḍī dainyavāṇeṃ | āleṃ āśramāceni guṇeṃ |
tayālāgīṃ sthal̤a deṇeṃ | to satvaguṇa || 54||
tayālāgīṃ sthal̤a deṇeṃ | to satvaguṇa || 54||
āśramīṃ annacī āpadā | parī vimukha navhe kadā |
śaktinusāra de sarvadā | to satvaguṇa || 55||
śaktinusāra de sarvadā | to satvaguṇa || 55||
jeṇeṃ jiṃkilī rasanā | tṛpta jayācī vāsanā |
jayāsa nāhīṃ kāmanā | to satvaguṇa || 56||
jayāsa nāhīṃ kāmanā | to satvaguṇa || 56||
hoṇāra taiseṃ hota jāta | prapaṃcīṃ jālā āghāta |
ḍal̤amal̤inā jyāceṃ citta | to satvaguṇa || 57||
ḍal̤amal̤inā jyāceṃ citta | to satvaguṇa || 57||
yekā bhagavaṃtākāraṇeṃ | sarva sukha soḍileṃ jeṇeṃ |
keleṃ dehāceṃ sāṃḍaṇeṃ | to satvaguṇa || 58||
keleṃ dehāceṃ sāṃḍaṇeṃ | to satvaguṇa || 58||
viṣaīṃ dhāṃve vāsanā | parī to kadā ḍal̤amal̤inā |
jyāceṃ dhāriṣṭa cal̤enā | to satvaguṇa || 59||
jyāceṃ dhāriṣṭa cal̤enā | to satvaguṇa || 59||
deha āpadeneṃ pīḍalā | kṣudhe tṛṣeneṃ vosāvalā |
tarī niścayo rāhilā | to satvaguṇa || 60||
tarī niścayo rāhilā | to satvaguṇa || 60||
śravaṇa āṇī manana | nijadhyāseṃ samādhāna |
śuddha jāleṃ ātmajñāna | to satvaguṇa || 61||
śuddha jāleṃ ātmajñāna | to satvaguṇa || 61||
jayāsa ahaṃkāra nase | nairāśatā vilase |
jayāpāsīṃ kṛpā vase | to satvaguṇa || 62||
jayāpāsīṃ kṛpā vase | to satvaguṇa || 62||
sakal̤āṃsīṃ namra bole | maryādā dharūna cāle |
sarva jana toṣavile | to satvaguṇa || 63||
sarva jana toṣavile | to satvaguṇa || 63||
sakal̤a janāsīṃ ārjava | nāhīṃ virodhāsa ṭhāva |
paropakārīṃ vecī jīva | to satvaguṇa || 64||
paropakārīṃ vecī jīva | to satvaguṇa || 64||
āpakāryāhūna jīvīṃ | parakāryasiddhī karāvī |
marona kīrtī uravāvī | to satvaguṇa || 65||
marona kīrtī uravāvī | to satvaguṇa || 65||
parāvyāce doṣaguṇa | dṛṣṭīsa dekhe āpaṇa |
samudrāaisī sāṭhavaṇa | to satvaguṇa || 66||
samudrāaisī sāṭhavaṇa | to satvaguṇa || 66||
nīca uttara sāhāṇeṃ | pratyottara na deṇeṃ |
ālā krodha sāvaraṇeṃ | to satvaguṇa || 67||
ālā krodha sāvaraṇeṃ | to satvaguṇa || 67||
anyāyeṃvīṇa gāṃjitī | nānāparī pīḍā karitī |
titukeṃhi sāṭhavī cittīṃ | to satvaguṇa || 68||
titukeṃhi sāṭhavī cittīṃ | to satvaguṇa || 68||
śarīreṃ ghīsa sāhāṇeṃ | durjanāsīṃ mil̤ona jāṇeṃ |
niṃdakāsa upakāra karaṇeṃ | hā satvaguṇa || 69||
niṃdakāsa upakāra karaṇeṃ | hā satvaguṇa || 69||
mana bhalatīkaḍe dhāveṃ | teṃ vivekeṃ āvarāaveṃ |
iṃdriyeṃ damana karāveṃ | to satvaguṇa || 70||
iṃdriyeṃ damana karāveṃ | to satvaguṇa || 70||
satkriyā ācarāvī | asatkriyā tyāgāvī |
vāṭa bhaktīcī dharāvī | to satvaguṇa || 71||
vāṭa bhaktīcī dharāvī | to satvaguṇa || 71||
jayā āvaḍe prātaḥsnāna | āvaḍe purāṇaśravaṇa |
nānā maṃtrīṃ devatārcana- | karī, to satvaguṇa || 72||
nānā maṃtrīṃ devatārcana- | karī, to satvaguṇa || 72||
parvakāl̤īṃ atisādara | vasaṃtapūjesa tatpara |
jayaṃtyāṃcī prītī thora | to satvaguṇa || 73||
jayaṃtyāṃcī prītī thora | to satvaguṇa || 73||
videsiṃ meleṃ maraṇeṃ | tayāsa saṃskāra deṇeṃ |
athavā sādara hoṇeṃ | to satvaguṇa || 74||
athavā sādara hoṇeṃ | to satvaguṇa || 74||
koṇī yekāsa mārī | tayāsa jāūna vārī |
jīva baṃdhanamukta karī | to satvaguṇa || 75||
jīva baṃdhanamukta karī | to satvaguṇa || 75||
liṃgeṃ lāholīṃ abhiśeṣa | nāmasmaraṇīṃ viśvāsa |
devadarśanīṃ avakāśa | to satvaguṇa || 76||
devadarśanīṃ avakāśa | to satvaguṇa || 76||
saṃta dekhoni dhāveṃ | parama sukha helāve |
namaskārī sarvabhāveṃ | to satvaguṇa || 77||
namaskārī sarvabhāveṃ | to satvaguṇa || 77||
saṃtakṛpā hoya jayāsa | teṇeṃ uddharilā vaṃśa |
to īśvarācā aṃśa | satvaguṇeṃ || 78||
to īśvarācā aṃśa | satvaguṇeṃ || 78||
sanmārga dākhavī janā | jo lāvī haribhajanā |
jñāna sikavī ajñānā | to satvaguṇa || 79||
jñāna sikavī ajñānā | to satvaguṇa || 79||
āvaḍe puṇya saṃskāra | pradakṣaṇā namaskāra |
jayā rāhe pāṭhāṃtara | to satvaguṇa || 80||
jayā rāhe pāṭhāṃtara | to satvaguṇa || 80||
bhaktīcā havyāsa bhārī | graṃthasāmagrī jo karī |
dhātumūrti nānāparī | pūjī, to satvaguṇa || 81||
dhātumūrti nānāparī | pūjī, to satvaguṇa || 81||
jhal̤aphal̤ita upakarṇeṃ | māl̤ā gavāl̤ī āsaneṃ |
pavitre sojval̤eṃ vasaneṃ | to satvaguṇa || 82||
pavitre sojval̤eṃ vasaneṃ | to satvaguṇa || 82||
parapīḍeceṃ vāhe duḥkha | parasaṃtoṣāceṃ sukha |
vairāgya dekhona harikha- | mānī, to satvaguṇa || 83||
vairāgya dekhona harikha- | mānī, to satvaguṇa || 83||
parabhūṣaṇeṃ bhūṣaṇa | paradūṣaṇeṃ dūṣaṇa |
paraduḥkheṃ siṇe jāṇa | to satvaguṇa || 84||
paraduḥkheṃ siṇe jāṇa | to satvaguṇa || 84||
ātāṃ asoṃ heṃ bahuta | devīṃ dharmīṃ jyāceṃ citta |
bhaje kāmanārahita | to satvaguṇa || 85||
bhaje kāmanārahita | to satvaguṇa || 85||
aisā hā satvaguṇa sātvika | saṃsārasāgarīṃ tāraka |
yeṇeṃ upaje viveka | jñānamārgācā || 86||
yeṇeṃ upaje viveka | jñānamārgācā || 86||
satvaguṇeṃ bhagavadbhaktī | satvaguṇeṃ jñānaprāptī |
satvaguṇeṃ sāyojyamuktī | pāvijete || 87||
satvaguṇeṃ sāyojyamuktī | pāvijete || 87||
aisī satvaguṇācī sthitī | svalpa bolileṃ yethāmatī |
sāvadha hoūna śrotīṃ | puḍheṃ avadhāna dyāveṃ || 88||
sāvadha hoūna śrotīṃ | puḍheṃ avadhāna dyāveṃ || 88||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde satvaguṇanāma samāsa sātavā || 7||
samāsa āṭhavā : sadvidyā nirūpaṇa || śrīrām ||
aikā sadvidyecīṃ lakṣaṇeṃ | parama śuddha sulakṣaṇeṃ |
vicāra ghetāṃ bal̤eṃci bāṇe | sadvidyā āṃgīṃ || 1||
vicāra ghetāṃ bal̤eṃci bāṇe | sadvidyā āṃgīṃ || 1||
sadvidyecā jo puruṣa | to uttamalakṣaṇī viśeṣa |
tyāce guṇa aikatāṃ saṃtoṣa | parama vāṭe || 2||
tyāce guṇa aikatāṃ saṃtoṣa | parama vāṭe || 2||
bhāvika sātvika premal̤a | śāṃti kṣmā dayāsīl̤a |
līna tatpara keval̤a | amṛtavacanī || 3||
līna tatpara keval̤a | amṛtavacanī || 3||
parama suṃdara āṇī catura | parama sabal̤a āṇī dhīra |
parama saṃpanna āṇī udāra | ātiśayeṃsīṃ || 4||
parama saṃpanna āṇī udāra | ātiśayeṃsīṃ || 4||
parama jñātā āṇī bhakta | māhā paṃḍīta āṇī virakta |
māhā tapasvī āṇī śāṃta | ātiśayeṃsīṃ || 5||
māhā tapasvī āṇī śāṃta | ātiśayeṃsīṃ || 5||
vaktā āṇī nairāśatā | sarvajña āṇī sādaratā |
śreṣṭha āṇī namratā | sarvatrāṃsī || 6||
śreṣṭha āṇī namratā | sarvatrāṃsī || 6||
rājā āṇī dhārmika | śūra āṇī viveka |
tāruṇya āṇī nemaka | ātiśayeṃsīṃ || 7||
tāruṇya āṇī nemaka | ātiśayeṃsīṃ || 7||
vṛdhācārī kul̤ācārī | yuktāhārī nirvikārī |
dhanvaṃtarī paropakārī | padmahastī || 8||
dhanvaṃtarī paropakārī | padmahastī || 8||
kāryakartā nirābhimānī | gāyaka āṇī vaiṣṇava janī |
vaibhava āṇī bhagavadbhajanī | atyādareṃ || 9||
vaibhava āṇī bhagavadbhajanī | atyādareṃ || 9||
tatvajña āṇī udāsīna | bahuśruta āṇī sajjana |
maṃtrī āṇī saguṇa | nītivaṃta || 10||
maṃtrī āṇī saguṇa | nītivaṃta || 10||
ādhu pavitra puṇyasīl̤a | aṃtaraśuddha dharmātmā kṛpāl̤a |
karmaniṣṭha svadharmeṃ nirmal̤a | nirlobha anutāpī || 11||
karmaniṣṭha svadharmeṃ nirmal̤a | nirlobha anutāpī || 11||
goḍī āvaḍī paramārthaprītī | sanmārga satkriyā dhāraṇā dhṛtī |
śruti smṛtī līl̤ā yukti | stutī matī parīkṣā || 12||
śruti smṛtī līl̤ā yukti | stutī matī parīkṣā || 12||
dakṣa dhūrta yogya tārkika | satyasāhitya nemaka bhedaka |
kuśal̤a capal̤a camatkārika | nānā prakāreṃ || 13||
kuśal̤a capal̤a camatkārika | nānā prakāreṃ || 13||
ādara sanmāna tārtamya jāṇe | prayogasamayo prasaṃga jāṇe |
kāryākāraṇa cinheṃ jāṇe | vicakṣaṇa bolikā || 14||
kāryākāraṇa cinheṃ jāṇe | vicakṣaṇa bolikā || 14||
sāvadha sākṣepī sādhaka | āgama nigama śodhaka |
jñānavijñāna bodhaka | niścayātmaka || 15||
jñānavijñāna bodhaka | niścayātmaka || 15||
puraścaraṇī tīrthavāsī | dhṛḍhavratī kāyāklesī |
upāsaka, nigrahāsī- | karūṃ jāṇe || 16||
upāsaka, nigrahāsī- | karūṃ jāṇe || 16||
satyavacanī śubhavacanī | komal̤avacanī yekavacanī |
niścayavacanī saukhyavacanī | sarvakāl̤a || 17||
niścayavacanī saukhyavacanī | sarvakāl̤a || 17||
vāsanātṛpta sakhola yogī | bhavya suprasanna vītarāgī |
saumya sātvika śuddhamārgī | niḥkapaṭa nirvesanī || 18||
saumya sātvika śuddhamārgī | niḥkapaṭa nirvesanī || 18||
sugaḍa saṃgīta guṇagrāhī | anāpekṣī lokasaṃgrahī |
ārjava sakhya sarvahi | prāṇīmātrāsī || 19||
ārjava sakhya sarvahi | prāṇīmātrāsī || 19||
dravyasucī dārāsucī | nyāyasucī aṃtarasucī |
pravṛttisucī nivṛttisucī | sarvasucī niḥsaṃgapaṇeṃ || 20||
pravṛttisucī nivṛttisucī | sarvasucī niḥsaṃgapaṇeṃ || 20||
mitrapaṇeṃ parahitakārī | vāgmādhurya paraśokahārī |
sāmarthyapaṇeṃ vetradhārī | purūṣārtheṃ jagamitra || 21||
sāmarthyapaṇeṃ vetradhārī | purūṣārtheṃ jagamitra || 21||
saṃśayachedaka viśāl̤a vaktā | sakal̤a kḷpta asonī śrotā |
kathānirūpaṇīṃ śabdārthā | jāūṃca nedī || 22||
kathānirūpaṇīṃ śabdārthā | jāūṃca nedī || 22||
vevādarahita saṃvādī | saṃgarahita niropādhī |
durāśārahita akrodhī | nirdoṣa nirmatsarī || 23||
durāśārahita akrodhī | nirdoṣa nirmatsarī || 23||
vimal̤ajñānī niścayātmaka | samādhānī āṇī bhajaka |
siddha asonī sādhaka | sādhana rakṣī || 24||
siddha asonī sādhaka | sādhana rakṣī || 24||
sukharūpa saṃtoṣarūpa | ānaṃdarūpa hāsyarūpa |
aikyarūpa ātmarūpa | sarvatrāṃsī || 25||
aikyarūpa ātmarūpa | sarvatrāṃsī || 25||
bhāgyavaṃta jayavaṃta | rūpavaṃta guṇavaṃta |
ācāravaṃta kriyāvaṃta | vicāravaṃta sthitī || 26||
ācāravaṃta kriyāvaṃta | vicāravaṃta sthitī || 26||
yeśavaṃta kirtivaṃta | śaktivaṃta sāmarthyavaṃta |
vīryavaṃta varadavaṃta | satyavaṃta sukṛtī || 27||
vīryavaṃta varadavaṃta | satyavaṃta sukṛtī || 27||
vidyāvaṃta kal̤āvaṃta | lakṣmīvaṃta lakṣṇavaṃta |
kul̤avaṃta suciṣmaṃta | bal̤avaṃta dayāl̤u || 28||
kul̤avaṃta suciṣmaṃta | bal̤avaṃta dayāl̤u || 28||
yuktivaṃta guṇavaṃta variṣṭha | buddhivaṃta bahudhāriṣṭa |
dīkṣāvaṃta sadāsaṃtuṣṭa | nispṛha vītarāgī || 29||
dīkṣāvaṃta sadāsaṃtuṣṭa | nispṛha vītarāgī || 29||
aso aise uttama guṇa | heṃ sadvidyaceṃ lakṣaṇa |
abhyāsāyā nirūpaṇa | alpamātra bolileṃ || 30||
abhyāsāyā nirūpaṇa | alpamātra bolileṃ || 30||
rūpalāvaṇya abhyāsitāṃ na ye | sahajaguṇāsa na cale upāye |
kāṃhīṃ tarī dharāvī soye | agāṃtuka guṇācī || 31||
kāṃhīṃ tarī dharāvī soye | agāṃtuka guṇācī || 31||
aisī sadvidyā baravī | sarvatrāṃpāsī asāvī |
parī viraktapuruṣeṃ abhyāsavī | agatyarūpa || 32||
parī viraktapuruṣeṃ abhyāsavī | agatyarūpa || 32||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sadvidyānirūpaṇanāma samāsa āṭhavā || 8||
samāsa navavā : virakta lakṣaṇa || śrīrām ||
aikā viraktāṃcī lakṣaṇeṃ | virakteṃ asāveṃ koṇyā guṇeṃ |
jeṇeṃ āṃgīṃ sāmarthya bāṇeṃ | yogiyāceṃ || 1||
jeṇeṃ āṃgīṃ sāmarthya bāṇeṃ | yogiyāceṃ || 1||
jeṇeṃ satkīrti vāḍhe | jeṇeṃ sārthakatā ghaḍe |
jeṇeṃkaritāṃ mahimā caḍhe | viraktāṃsī || 2||
jeṇeṃkaritāṃ mahimā caḍhe | viraktāṃsī || 2||
jeṇeṃ paramārtha phāve | jeṇeṃ ānaṃda helāve |
jeṇeṃ virakti duṇāve | vivekeṃsahita || 3||
jeṇeṃ virakti duṇāve | vivekeṃsahita || 3||
jeṇeṃ sukha ucaṃbal̤e | jeṇeṃ sadvidyā vol̤e |
jeṇeṃ bhāgyaśrī prabal̤e | mokṣeṃsahita || 4||
jeṇeṃ bhāgyaśrī prabal̤e | mokṣeṃsahita || 4||
manoratha pūrṇa hotī | sakal̤a kāmanā puratī |
mukhīṃ rāhe sarasvatī | madhura bolāvayā || 5||
mukhīṃ rāhe sarasvatī | madhura bolāvayā || 5||
he lakṣaṇeṃ śravaṇa kīje | āṇī sadṛḍha jīvīṃ dharije |
tarī maga vikhyāta hoīje | bhūmaṃḍal̤īṃ || 6||
tarī maga vikhyāta hoīje | bhūmaṃḍal̤īṃ || 6||
virakteṃ vivekeṃ asāveṃ | virakteṃ adhyātma vāḍhavāveṃ |
virakteṃ dhāriṣṭa dharāveṃ | damanaviṣaīṃ || 7||
virakteṃ dhāriṣṭa dharāveṃ | damanaviṣaīṃ || 7||
virakteṃ rākhāveṃ sādhana | virakteṃ lāvāveṃ bhajana |
virakteṃ viśeṣa brahmajñāna | pragaṭavāveṃ || 8||
virakteṃ viśeṣa brahmajñāna | pragaṭavāveṃ || 8||
virakteṃ bhaktī vāḍhavāvī | virakte śāṃtī dākhavāvī |
virakteṃ yetneṃ karāvī | viraktī āpulī || 9||
virakteṃ yetneṃ karāvī | viraktī āpulī || 9||
virakteṃ sadkriyā pratiṣṭhāvī | virakteṃ nivṛtti vistārāvī |
virakteṃ nairāśatā dharāvī | sadṛḍha jiveṃsīṃ || 10||
virakteṃ nairāśatā dharāvī | sadṛḍha jiveṃsīṃ || 10||
virakteṃ dharmasthāpanā karāvī | virakteṃ nīti āvalaṃbāvī |
virakteṃ kṣmā sāṃbhāl̤āvī | atyādareṃsī || 11||
virakteṃ kṣmā sāṃbhāl̤āvī | atyādareṃsī || 11||
virakteṃ paramārtha ujal̤āvā | virakteṃ vicāra śodhāvā |
virakteṃ sannidha ṭhevāvā | sanmārga satvaguṇa || 12||
virakteṃ sannidha ṭhevāvā | sanmārga satvaguṇa || 12||
virakteṃ bhāvikeṃ sāṃbhāl̤āvīṃ | virakteṃ premal̤eṃ nivavāvīṃ |
virakteṃ sābaḍīṃ nupekṣāvīṃ | śaraṇāgateṃ || 13||
virakteṃ sābaḍīṃ nupekṣāvīṃ | śaraṇāgateṃ || 13||
virakteṃ asāveṃ parama dakṣa | virakteṃ asāveṃ aṃtarasākṣa |
virakteṃ voḍhāvā kaipakṣa | paramārthācā || 14||
virakteṃ voḍhāvā kaipakṣa | paramārthācā || 14||
virakteṃ abhyāsa karāvā | virakteṃ sākṣepa dharāvā |
virakteṃ vagtrṛtveṃ ubhārāvā | moḍalā paramārtha || 15||
virakteṃ vagtrṛtveṃ ubhārāvā | moḍalā paramārtha || 15||
virakteṃ vimal̤ajñāna bolāveṃ | virakteṃ vairāgya stavīta jāveṃ |
virakteṃ niścayāceṃ karāveṃ | samādhāna || 16||
virakteṃ niścayāceṃ karāveṃ | samādhāna || 16||
parveṃ karāvīṃ acāṭeṃ | cālavāvī bhaktāṃcī thāṭe |
nānā vaibhaveṃ kacāṭeṃ | upāsanāmārga || 17||
nānā vaibhaveṃ kacāṭeṃ | upāsanāmārga || 17||
harikīrtaneṃ karāvīṃ | nirūpaṇeṃ mājavāvīṃ |
bhaktimārge lājavāvīṃ | niṃdaka durjaneṃ || 18||
bhaktimārge lājavāvīṃ | niṃdaka durjaneṃ || 18||
bahutāṃsa karāve paropakāra | bhalepaṇācā jīrṇoddhāra |
puṇyamārgācā vistāra | bal̤eṃci karāvā || 19||
puṇyamārgācā vistāra | bal̤eṃci karāvā || 19||
snāna saṃdhyā japa dhyāna | tīrthayātrā bhagavadbhajana |
nityanema pavitrapaṇa | aṃtaraśuddha asāveṃ || 20||
nityanema pavitrapaṇa | aṃtaraśuddha asāveṃ || 20||
dṛḍha niścayo dharāvā | saṃsāra sukhācā karāvā |
viśvajana uddharāvā | saṃsargamātreṃ || 21||
viśvajana uddharāvā | saṃsargamātreṃ || 21||
virakteṃ asāveṃ dhīra | virakteṃ asāveṃ udāra |
virakteṃ asāveṃ tatpara | nirūpaṇaviṣaīṃ || 22||
virakteṃ asāveṃ tatpara | nirūpaṇaviṣaīṃ || 22||
virakteṃ sāvadha asāveṃ | virakteṃ śuddha mārgeṃ jāveṃ |
virakteṃ jhijona uravāveṃ | sadkīrtīsī || 23||
virakteṃ jhijona uravāveṃ | sadkīrtīsī || 23||
virakteṃ virakta dhuṃḍāve | virakteṃ sādhu vol̤akhāve |
virakteṃ mitra karāve | saṃta yogī sajjana || 24||
virakteṃ mitra karāve | saṃta yogī sajjana || 24||
virakteṃ karāvīṃ puraścaraṇeṃ | virakteṃ phirāvīṃ tīrthāṭaṇeṃ |
virakteṃ karāvīṃ nānāsthāneṃ | parama ramaṇīya || 25||
virakteṃ karāvīṃ nānāsthāneṃ | parama ramaṇīya || 25||
virakteṃ upādhī karāvī | āṇi udāsavṛtti na saṃḍāvī |
durāśā jaḍo nedāvī | koṇayekaviṣaīṃ || 26||
durāśā jaḍo nedāvī | koṇayekaviṣaīṃ || 26||
virakteṃ asāveṃ aṃtaraniṣṭha | virakteṃ nasāveṃ kriyābhraṣṭa |
virakteṃ na vhāveṃ kaniṣṭha | parādhenapaṇeṃ || 27||
virakteṃ na vhāveṃ kaniṣṭha | parādhenapaṇeṃ || 27||
virakteṃ samaya jāṇāvā | virakteṃ prasaṃga vol̤akhāvā |
virakta catura asāavā | sarvaprakāreṃ || 28||
virakta catura asāavā | sarvaprakāreṃ || 28||
virakteṃ yekadesī nasāveṃ | virakteṃ sarva abhyāsāveṃ |
virakteṃ avagheṃ jāṇāveṃ | jyāceṃ tyāparī || 29||
virakteṃ avagheṃ jāṇāveṃ | jyāceṃ tyāparī || 29||
harikathā nirūpaṇa | saguṇabhajana brahmajñāna |
piṃḍajñāna tatvajñāna | sarva jāṇāveṃ || 30||
piṃḍajñāna tatvajñāna | sarva jāṇāveṃ || 30||
karmamārga upāsanāmārga | jñānamārga siddhāṃtamārga |
pravṛttimārga nivṛttimārga | sakal̤a jāṇāveṃ || 31||
pravṛttimārga nivṛttimārga | sakal̤a jāṇāveṃ || 31||
premal̤a sthitī udāsa sthitī | yogasthitī dhyānasthitī |
videha sthitī sahaja sthitī | sakal̤a jāṇāveṃ || 32 ||
videha sthitī sahaja sthitī | sakal̤a jāṇāveṃ || 32 ||
dhvanī lakṣa mudrā āsaneṃ | maṃtra yaṃtra vidhī vidhāneṃ |
nānā matāṃceṃ dekhaṇeṃ | pāhona sāṃḍāveṃ || 33||
nānā matāṃceṃ dekhaṇeṃ | pāhona sāṃḍāveṃ || 33||
virakteṃ asāveṃ jagamitra | virakteṃ asāveṃ svataṃtra |
virakteṃ asāveṃ vicitra | bahuguṇī || 34||
virakteṃ asāveṃ vicitra | bahuguṇī || 34||
virakteṃ asāveṃ virakta | virakteṃ asāveṃ haribhakta |
virakteṃ asāveṃ nityamukta | aliptapaṇeṃ || 35||
virakteṃ asāveṃ nityamukta | aliptapaṇeṃ || 35||
virakteṃ śāstreṃ dhāṃḍol̤āvīṃ | virakteṃ mateṃ vibhāṃḍāvīṃ |
virakteṃ mumukṣeṃ lāvāvīṃ | śuddhamārgeṃ || 36||
virakteṃ mumukṣeṃ lāvāvīṃ | śuddhamārgeṃ || 36||
virakteṃ śuddhamārga sāṃgāvā | virakteṃ saṃśaya chedāvā |
virakteṃ āpalā mhaṇāvā | viśvajana || 37||
virakteṃ āpalā mhaṇāvā | viśvajana || 37||
virakteṃ niṃdaka vaṃdāveṃ | virakteṃ sādhaka bodhāve |
virakteṃ baddha cevavāve- | mumukṣanirūpaṇeṃ || 38||
virakteṃ baddha cevavāve- | mumukṣanirūpaṇeṃ || 38||
virakteṃ uttama guṇa ghyāve | virakteṃ avaguṇa tyāgāve |
nānā apāya bhaṃgāve | vivekabal̤eṃ || 39||
nānā apāya bhaṃgāve | vivekabal̤eṃ || 39||
aisīṃ he uttama lakṣaṇeṃ | aikāvīṃ yekāgra maneṃ |
yācā avhera na karaṇeṃ | virakta puruṣeṃ || 40||
yācā avhera na karaṇeṃ | virakta puruṣeṃ || 40||
itukeṃ bolileṃ svabhāveṃ | tyāṃta mānela titukeṃ ghyāveṃ |
śrotīṃ udāsa na karāveṃ | bahu bolileṃ mhaṇaunī || 41||
śrotīṃ udāsa na karāveṃ | bahu bolileṃ mhaṇaunī || 41||
paraṃtu lakṣaṇeṃ ne ghetāṃ | avalakṣaṇeṃ bāṣkal̤atā |
teṇeṃ tyāsa paḍhatamūrkhatā | yevoṃ pāhe || 42||
teṇeṃ tyāsa paḍhatamūrkhatā | yevoṃ pāhe || 42||
tyā paḍhatamūrkhāceṃ lakṣaṇa | puḍhile samāsīṃ nirūpaṇa |
bolileṃ ase sāvadhāna- | hoūna āikā || 43||
bolileṃ ase sāvadhāna- | hoūna āikā || 43||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde viraktalakṣaṇanāma samāsa navavā || 9||
samāsa dahāvā : paḍhatamurkha lakṣaṇa || śrīrām ||
māgāṃ sāṃgitalīṃ lakṣaṇeṃ | mūrkhāāṃgī cāturya bāṇe |
ātāṃ aikā śāhāṇe- | asoni, mūrkha || 1||
ātāṃ aikā śāhāṇe- | asoni, mūrkha || 1||
tayā nāṃva paḍhatamūrkha | śrotīṃ na manāveṃ duḥkha |
avaguṇa tyāgitāṃ , sukha- | prāpta hoye || 2||
avaguṇa tyāgitāṃ , sukha- | prāpta hoye || 2||
bahuśruta āṇi vitpanna | prāṃjal̤a bole brahmajñāna |
durāśā āṇi abhimāna | dharī, to yeka paḍhatamūrkha || 3||
durāśā āṇi abhimāna | dharī, to yeka paḍhatamūrkha || 3||
muktakriyā pratipādī | saguṇabhakti uchedī |
svadharma āṇi sādhana niṃdī | to yeka paḍhatamūrkha || 4||
svadharma āṇi sādhana niṃdī | to yeka paḍhatamūrkha || 4||
āpalena jñātepaṇeṃ | sakal̤āṃsa śabda ṭhevaṇeṃ |
prāṇīmātrāceṃ pāhe uṇeṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 5||
prāṇīmātrāceṃ pāhe uṇeṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 5||
śiṣyāsa avajñā ghaḍe | kāṃ to saṃkaṭīṃ paḍe |
jayāceni śabdeṃ mana moḍe | to yeka paḍhatamūrkha || 6||
jayāceni śabdeṃ mana moḍe | to yeka paḍhatamūrkha || 6||
rajoguṇī tamoguṇī | kapaṭī kuṭil̤a aṃtaḥkarṇī |
vaibhava dekhona vākhāṇī | to yeka paḍhatamūrkha || 7||
vaibhava dekhona vākhāṇī | to yeka paḍhatamūrkha || 7||
samūl̤a graṃtha pāhilyāviṇa | ugāca ṭhevī jo dūṣaṇa |
guṇa sāṃgatāṃ avaguṇa- | pāhe to yeka paḍhatamūrkha || 8||
guṇa sāṃgatāṃ avaguṇa- | pāhe to yeka paḍhatamūrkha || 8||
lakṣaṇeṃ aikona mānī vīṭa | matsareṃ karī khaṭapaṭa |
nītinyāya uddhaṭa | to yeka paḍhatamūrkha || 9||
nītinyāya uddhaṭa | to yeka paḍhatamūrkha || 9||
jāṇapaṇeṃ bharīṃ bhare | ālā krodha nāvare |
kriyā śabdāsa aṃtare | to yeka paḍhatamūrkha || 10||
kriyā śabdāsa aṃtare | to yeka paḍhatamūrkha || 10||
vaktā adhikāreṃvīṇa | vagtrṛtvācā karī sīṇa |
vacana jayāceṃ kaṭhīṇa | to yeka paḍhatamūrkha || 11||
vacana jayāceṃ kaṭhīṇa | to yeka paḍhatamūrkha || 11||
śrotā bahuśrutapaṇeṃ | vaktayāsa āṇī uṇeṃ |
vācāl̤apaṇāceni guṇeṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 12||
vācāl̤apaṇāceni guṇeṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 12||
doṣa ṭhevī puḍhilāṃsī | teṃci svayeṃ āpaṇāpāsīṃ |
aiseṃ kal̤enā jayāsī | to yeka paḍhatamūrkha || 13||
aiseṃ kal̤enā jayāsī | to yeka paḍhatamūrkha || 13||
abhyāsāceni guṇeṃ | sakal̤a vidyā jāṇe |
janāsa nivaūṃ neṇeṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 14||
janāsa nivaūṃ neṇeṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 14||
hasta bāṃdhīje ūrṇataṃteṃ | lobheṃ mṛtya bhramarāteṃ |
aisā jo prapaṃcī guṃte | to yeka paḍhatamūrkha || 15||
aisā jo prapaṃcī guṃte | to yeka paḍhatamūrkha || 15||
striyaṃcā saṃga dharī | striyāṃsī nirūpaṇa karī |
niṃdya vastu āṃgikārī | to yeka paḍhatamūrkha || 16||
niṃdya vastu āṃgikārī | to yeka paḍhatamūrkha || 16||
jeṇeṃ uṇīva ye āṃgāsī | teṃci dṛḍha dharī mānasīṃ |
dehabuddhi jayāpāsīṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 17||
dehabuddhi jayāpāsīṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 17||
sāṃḍūniyāṃ śrīpatī | jo karī narastutī |
kāṃ dṛṣṭī paḍilyāṃcī kīrtī- | varṇī, to yeka paḍhatamūrkha || 18||
kāṃ dṛṣṭī paḍilyāṃcī kīrtī- | varṇī, to yeka paḍhatamūrkha || 18||
varṇī striyāṃce āveva | nānā nāṭakeṃ hāvabhāva |
devā visare jo mānava | to yeka paḍhatamūrkha || 19||
devā visare jo mānava | to yeka paḍhatamūrkha || 19||
bharona vaibhavāce bharīṃ | jīvamātrāsa tuchya karī |
pāṣāṃḍamata thāvarī | to yeka paḍhatamūrkha || 20||
pāṣāṃḍamata thāvarī | to yeka paḍhatamūrkha || 20||
vitpanna āṇī vītarāgī | brahmajñānī māhāyogī |
bhaviṣya sāṃgoṃ lāge jagīṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 21||
bhaviṣya sāṃgoṃ lāge jagīṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 21||
śravaṇa hotāṃ abhyāṃtarīṃ | guṇadoṣācī cāl̤aṇā karī |
parabhūṣaṇeṃ matsarī | to yeka paḍhatamūrkha || 22||
parabhūṣaṇeṃ matsarī | to yeka paḍhatamūrkha || 22||
nāhīṃ bhaktīceṃ sādhana | nāhīṃ vairāgya nā bhajana |
kriyeviṇa brahmajñāna- | bole, to yeka paḍhatamūrkha || 23||
kriyeviṇa brahmajñāna- | bole, to yeka paḍhatamūrkha || 23||
na manī tīrtha na manī kṣetra | na manī veda na manī śāstra |
pavitrakul̤īṃ jo apavitra | to yeka paḍhatamūrkha || 24||
pavitrakul̤īṃ jo apavitra | to yeka paḍhatamūrkha || 24||
ādara dekhoni mana dharī | kīrtīviṇa stutī karī |
saveṃci niṃdī anādarī | to yeka paḍhatamūrkha || 25||
saveṃci niṃdī anādarī | to yeka paḍhatamūrkha || 25||
māgeṃ yeka puḍheṃ yeka | aisā jayācā daṃḍaka |
bole yeka karī yeka | to yeka paḍhatamūrkha || 26||
bole yeka karī yeka | to yeka paḍhatamūrkha || 26||
prapaṃcaviśīṃ sādara | paramārthīṃ jyācā anādara |
jāṇapaṇeṃ ghe adhāra | to yeka paḍhatamūrkha || 27||
jāṇapaṇeṃ ghe adhāra | to yeka paḍhatamūrkha || 27||
yethārtha sāṃḍūna vacana | jo rakṣūna bole mana |
jyāceṃ jiṇeṃ parādhena | to yeka paḍhatamūrkha || 28||
jyāceṃ jiṇeṃ parādhena | to yeka paḍhatamūrkha || 28||
soṃga saṃpādhī varīvarī | karūṃ naye teṃci karī |
mārga cukona bhare bharīṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 29||
mārga cukona bhare bharīṃ | to yeka paḍhatamūrkha || 29||
rātraṃdivasa karī śravaṇa | na saṃḍī āpale avaguṇa |
svahita āpaleṃ āpaṇa | neṇe to yeka paḍhatamūrkha || 30||
svahita āpaleṃ āpaṇa | neṇe to yeka paḍhatamūrkha || 30||
nirūpaṇīṃ bhale bhale | śrote yeūna baisale |
kṣudreṃ lakṣunī bole | to yeka paḍhatamūrkha || 31||
kṣudreṃ lakṣunī bole | to yeka paḍhatamūrkha || 31||
śiṣya jālā anadhikārī | āpalī avajñā karī |
punhāṃ tyācī āśā dharī | to yeka paḍhatamūrkha || 32||
punhāṃ tyācī āśā dharī | to yeka paḍhatamūrkha || 32||
hota asatāṃ śravaṇa | dehāsa āleṃ uṇepaṇa |
krodheṃ karī ciṇaciṇa | to yeka paḍhatamūrkha || 33||
krodheṃ karī ciṇaciṇa | to yeka paḍhatamūrkha || 33||
bharona vaibhavāce bharīṃ | sadgurūcī upekṣā karī |
guruparaṃparā corī | to yeka paḍhatamūrkha || 34||
guruparaṃparā corī | to yeka paḍhatamūrkha || 34||
jñāna bolona karī svārtha | kṛpaṇā aisā sāṃcī artha |
arthāsāṭhīṃ lāvī paramārtha | to yeka paḍhatamūrkha || 35||
arthāsāṭhīṃ lāvī paramārtha | to yeka paḍhatamūrkha || 35||
vartalyāvīṇa sikavī | brahmajñāna lāvaṇī lāvī |
parādhena gosāvī | to yeka paḍhatamūrkha || 36||
parādhena gosāvī | to yeka paḍhatamūrkha || 36||
bhaktimārga avaghā moḍe | āpaṇāmadhyeṃ upaṃḍhara paḍe |
aisiye karmīṃ pavāḍe | to yeka paḍhatamūrkha || 37||
aisiye karmīṃ pavāḍe | to yeka paḍhatamūrkha || 37||
prapaṃca gelā hātīcā | leśa nāhīṃ paramārthācā |
dveṣī devāṃ brāhmaṇācā | to yeka paḍhatamūrkha || 38||
dveṣī devāṃ brāhmaṇācā | to yeka paḍhatamūrkha || 38||
tyāgāvayā avaguṇa | bolileṃ paḍhatamūrkhāceṃ lakṣaṇa |
vicakṣaṇeṃ nīuna pūrṇa | kṣmā keleṃ pāhije || 39||
vicakṣaṇeṃ nīuna pūrṇa | kṣmā keleṃ pāhije || 39||
parama mūrkhāmājī mūrkha | jo saṃsārīṃ mānī sukha |
yā saṃsāraduḥkhā aiseṃ duḥkha | āṇīka nāhīṃ ||40||
yā saṃsāraduḥkhā aiseṃ duḥkha | āṇīka nāhīṃ ||40||
teṃci puḍheṃ nirūpaṇa | janmaduḥkhāceṃ lakṣaṇa |
garbhavāsa hā dāruṇa | puḍheṃ niropilā || 41||
garbhavāsa hā dāruṇa | puḍheṃ niropilā || 41||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde paḍhatamūrkhalakṣaṇanāma samāsa dahāvā || 10 ||
|| daśaka dusarā samāpta ||
