The Guru

ଶ୍ରୀ ଦାସବୋଧ ଅଧ୍ଯାଯ 2

(Dasbodh Dashak 2 in Odia)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 2 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 2. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for पढतमूर्खलक्षण.

#of 501
ଦଶକ ଦୁସରା : ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣାଂଚା
ସମାସ ପହିଲା : ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ତିସରା : କୁଵିଦ୍ଯା ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ଚଵଥା : ଭକ୍ତି ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ପାଚଵା : ରଜୋଗୁଣ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ତମୋଗୁଣ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ସାତଵା : ସତ୍ତ୍ଵଗୁଣ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ନଵଵା : ଵିରକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ପଢତମୁର୍ଖ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ସମାସ ପହିଲା : ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଓଁ ନମୋଜି ଗଜାନନା । ଯେକଦଂତା ତ୍ରିନଯନା ।
କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଭକ୍ତଜନା ଅଵଲୋକାଵେଂ ॥ ୧॥
ତୁଜ ନମୂଂ ଵେଦମାତେ । ଶ୍ରୀଶାରଦେ ବ୍ରହ୍ମସୁତେ ।
ଅଂତରୀ ଵସେ କୃପାଵଂତେ । ସ୍ଫୂର୍ତିରୂପେଂ ॥ ୨॥
ଵଂଦୂନ ସଦ୍ଗୁରୁଚରଣ । କରୂନ ରଘୁନାଥସ୍ମରଣ ।
ତ୍ଯାଗାର୍ଥ ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣ । ବୋଲିଜେଲ ॥ ୩॥
ଯେକ ମୂର୍ଖ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ । ଉଭଯ ଲକ୍ଷଣୀଂ କୌତୁକ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ସାଦର ଵିଵେକ । କେଲା ପାହିଜେ ॥ ୪॥
ପଢତମୂର୍ଖାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ନିରୂପଣ ।
ସାଅଵଧ ହୋଊନି ଵିଚକ୍ଷଣ । ପରିସୋତ ପୁଢେଂ ॥ ୫॥
ଆତାଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଵିଚାର । ଲକ୍ଷଣେଂ ସାଂଗତାଂ ଅପାର ।
ପରି କାଂହୀଂ ଯେକ ତତ୍ପର । ହୋଊନ ଐକା ॥ ୬॥
ଜେ ପ୍ରପଂଚିକ ଜନ । ଜଯାଂସ ନାହୀଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ।
ଜେ କେଵଳ ଅଜ୍ଞାନ । ତ୍ଯାଂଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ ॥ ୭॥
ଜନ୍ମଲା ଜଯାଂଚେ ଉଦରୀଂ । ତଯାସି ଜୋ ଵିରୋଧ କରୀ ।
ସଖୀ ମନିଲୀ ଅଂତୁରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୮॥
ସାଂଡୂନ ସର୍ଵହୀ ଗୋତ । ସ୍ତ୍ରୀଆଧେନ ଜୀଵିତ ।
ସାଂଗେ ଅଂତରୀଂଚୀ ମାତ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୯॥
ପରସ୍ତ୍ରୀସୀଂ ପ୍ରେମା ଧରୀ । ଶ୍ଵଶୁରଗୃହୀ ଵାସ କରୀ ।
କୁଳେଂଵିଣ କନ୍ଯା ଵରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୦॥
ସମର୍ଥାଵରୀ ଅହଂତା । ଅଂତରୀଂ ମାନୀ ସମତା ।
ସାମର୍ଥ୍ଯେଂଵିଣ କରୀ ସତ୍ତା । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୧॥
ଆପଲୀ ଆପଣ କରୀ ସ୍ତୁତୀ । ସ୍ଵଦେଶୀଂ ଭୋଗୀ ଵିପତ୍ତି ।
ସାଂଗେ ଵଡିଲାଂଚୀ କୀର୍ତୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୨॥
ଅକାରଣ ହାସ୍ଯ କରୀ । ଵିଵେକ ସାଂଗତାଂ ନ ଧରୀ ।
ଜୋ ବହୁତାଂଚା ଵୈରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୩॥
ଆପୁଲୀଂ ଧରୂନିଯାଂ ଦୁରୀ । ପରାଵ୍ଯାସୀଂ କରୀ ମୀତ୍ରୀ ।
ପରନ୍ଯୂନ ବୋଲେ ରାତ୍ରୀଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୪॥
ବହୁତ ଜାଗତେ ଜନ । ତଯାଂମଧ୍ଯେଂ କରୀ ଶଯନ ।
ପରସ୍ଥଳୀଂ ବହୁ ଭୋଜନ- । କରୀ, ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୫॥
ମାନ ଅଥଵା ଅପମାନ । ସ୍ଵଯେଂ କରୀ ପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ।
ସପ୍ତ ଵେସନୀଂ ଜଯାଚେଂ ମନ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୬॥
ଧରୂନ ପରାଵୀ ଆସ । ପ୍ରେତ୍ନ ସାଂଡୀ ସାଵକାସ ।
ନିସୁଗାଈଚା ସଂତୋଷ- । ମାନୀ, ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୭॥
ଘରୀଂ ଵିଵେକ ଉମଜେ । ଆଣି ସଭେମଧ୍ଯେଂ ଲାଜେ ।
ଶବ୍ଦ ବୋଲତାଂ ନିର୍ବୁଜେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୮॥
ଆପଣାହୂନ ଜୋ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ତଯାସୀଂ ଅତ୍ଯଂତ ନିକଟ ।
ସିକଵେଣେଚା ମାନୀ ଵୀଟ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୯॥
ନାଯେକେ ତ୍ଯାଂସୀ ସିକଵୀ । ଵଡିଲାଂସୀ ଜାଣୀଵ ଦାଵୀ ।
ଜୋ ଆରଜାସ ଗୋଵୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୦॥
ଯେକାଯେକୀଂ ଯେକସରା । ଜାଲା ଵିଷଈଂ ନିଲାଜିରା ।
ମର୍ଯାଦା ସାଂଡୂନ ସୈରା- । ଵର୍ତେ, ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୧॥
ଔଷଧ ନ ଘେ ଅସୋନ ଵେଥା । ପଥ୍ଯ ନ କରୀ ସର୍ଵଥା ।
ନ ମିଳେ ଆଲିଯା ପଦାର୍ଥା । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୨ ।
ସଂଗେଂଵିଣ ଵିଦେଶ କରୀ । ଵୋଳଖୀଵିଣ ସଂଗ ଧରୀ ।
ଉଡୀ ଘାଲୀ ମାହାପୁରୀଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୩॥
ଆପଣାସ ଜେଥେଂ ମାନ । ତେଥେଂ ଅଖଂଡ କରୀ ଗମନ ।
ରକ୍ଷୂଂ ନେଣେ ମାନାଭିମାନ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୪॥
ସେଵକ ଜାଲା ଲକ୍ଷ୍ମୀଵଂତ । ତଯାଚା ହୋଯ ଅଂକିତ ।
ସର୍ଵକାଳ ଦୁଶ୍ଚିତ୍ତ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୫॥
ଵିଚାର ନ କରିତାଂ କାରଣ । ଦଂଡ କରୀ ଅପରାଧେଂଵିଣ ।
ସ୍ଵଲ୍ପାସାଠୀଂ ଜୋ କୃପଣ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୬॥
ଦେଵଲଂଡ ପିତୃଲଂଡ । ଶକ୍ତିଵୀଣ କରୀ ତୋଡ ।
ଜ୍ଯାଚେ ମୁଖୀଂ ଭଂଡଉଭଂଡ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୭॥
ଘରୀଚ୍ଯାଵରୀ ଖାଯ ଦାଢା । ବାହେରୀ ଦୀନ ବାପୁଡା ।
ଐସା ଜୋ କାଂ ଵେଡ ମୂଢା । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୮॥
ନୀଚ ଯାତୀସୀଂ ସାଂଗାତ । ପରାଂଗନେସୀଂ ଯେକାଂତ ।
ମାର୍ଗେଂ ଜାଯ ଖାତ ଖାତ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୨୯॥
ସ୍ଵଯେଂ ନେଣେ ପରୋପକାର । ଉପକାରାଚା ଅନୋପକାର ।
କରୀ ଥୋଡେଂ ବୋଲେ ଫାର । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୦॥
ତପୀଳ ଖାଦାଡ ଆଳସୀ । କୁଶ୍ଚୀଳ କୁଟୀଳ ମାନସୀଂ ।
ଧାରୀଷ୍ଟ ନାହୀଂ ଜଯାପାସୀଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୧॥
ଵିଦ୍ଯା ଵୈଭଵ ନା ଧନ । ପୁରୁଷାର୍ଥ ସାମର୍ଥ୍ଯ ନା ମାନ ।
କୋରଡାଚ ଵାହେ ଅଭିମାନ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୨॥
ଲଂଡୀ ଲଟିକା ଲାବାଡ । କୁକର୍ମୀ କୁଟୀଳ ନିଚାଡ ।
ନିଦ୍ରା ଜଯାଚୀ ଵାଡ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୩॥
ଉଂଚୀଂ ଜାଊନ ଵସ୍ତ୍ର ନେସେ । ଚୌବାରାଂ ବାହେରୀ ବୈସେ ।
ସର୍ଵକାଳ ନଗ୍ନ ଦିସେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୪॥
ଦଂତ ଚକ୍ଷୁ ଆଣୀ ଘ୍ରାଣ । ପାଣୀ ଵସନ ଆଣୀ ଚରଣ ।
ସର୍ଵକାଳ ଜଯାଚେ ମଳିଣ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୫॥
ଵୈଧୃତି ଆଣୀ ଵିତିପାତ । ନାନା କୁମୁହୂର୍ତେଂ ଜାତ ।
ଅପଶକୁନେଂ କରୀ ଘାତ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୬॥
କ୍ରୋଧେଂ ଅପମାନେଂ କୁବୁଦ୍ଧି । ଆପଣାସ ଆପଣ ଵଧୀ ।
ଜଯାସ ନାହୀଂ ଦୃଢ ବୁଦ୍ଧି । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୭॥
ଜିଵଲଗାଂସ ପରମ ଖେଦୀ । ସୁଖାଚା ଶବ୍ଦ ତୋହି ନେଦୀ ।
ନୀଚ ଜନାସ ଵଂଦୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୮॥
ଆପଣାସ ରାଖେ ପରୋପରୀ । ଶରଣାଗତାଂସ ଅଵ୍ହେରୀ ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଚା ଭରଵସା ଧରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୩୯॥
ପୁତ୍ର କଳତ୍ର ଆଣୀ ଦାରା । ଇତୁକାଚି ମାନୁନିଯାଂ ଥାରା ।
ଵିସରୋନ ଗେଲା ଈଶ୍ଵରା । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୦॥
ଜୈସେଂ ଜୈସେଂ କରାଵେଂ । ତୈସେଂ ତୈସେଂ ପାଵାଅଵେଂ ।
ହେ ଜଯାସ ନେଣଵେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୧॥
ପୁରୁଷାଚେନି ଅଷ୍ଟଗୁଣେଂ । ସ୍ତ୍ରିଯାଂସ ଈଶ୍ଵରୀ ଦେଣେଂ ।
ଐଶା କେଲ୍ଯା ବହୁତ ଜେଣେଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୨॥
ଦୁର୍ଜନାଚେନି ବୋଲେଂ । ମର୍ଯାଦା ସାଂଡୂନ ଚାଲେ ।
ଦିଵସା ଝାଂକିଲେ ଡୋଳେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୩॥
ଦେଵଦ୍ରୋହୀ ଗୁରୁଦ୍ରୋହୀ । ମାତୃଦ୍ରୋହୀ ପିତୃଦ୍ରୋହୀ ।
ବ୍ରହ୍ମଦ୍ରୋହୀ ସ୍ଵାମୀଦ୍ରୋହୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୪॥
ପରପୀଡେଚେଂ ମାନୀ ସୁଖ । ପସସଂତୋଷାଚେଂ ମାନୀ ଦୁଃଖ ।
ଗେଲେ ଵସ୍ତୂଚା କରୀ ଶୋକ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୫॥
ଆଦରେଂଵିଣ ବୋଲଣେଂ । ନ ପୁସତାଂ ସାଅକ୍ଷ ଦେଣେଂ ।
ନିଂଦ୍ଯ ଵସ୍ତୁ ଆଂଗିକାରଣେଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୬॥
ତୁକ ତୋଡୂନ ବୋଲେ । ମାର୍ଗ ସାଂଡୂନ ଚାଲେ ।
କୁକର୍ମୀ ମିତ୍ର କେଲେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୭॥
ପତ୍ଯ ରାଖୋଂ ନେଣେଂ କଦା । ଵିନୋଦ କରୀ ସର୍ଵଦା ।
ହାସତାଂ ଖିଜେ ପେଟେ ଦ୍ଵଂଦା । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୮॥
ହୋଡ ଘାଲୀ ଅଵଘଡ । କାଜେଂଵିଣ କରୀ ବଡବଡ ।
ବୋଲୋଂଚି ନେଣେ ମୁଖଜଡ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୪୯॥
ଵସ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଦୋନୀ ନସେ । ଉଂଚେ ସ୍ଥଳୀଂ ଜାଊନ ବୈସେ ।
ଜୋ ଗୋତ୍ରଜାଂସ ଵିଶ୍ଵାସେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୦॥
ତଶ୍କରାସୀ ଵୋଳଖୀ ସାଂଗେ । ଦେଖିଲୀ ଵସ୍ତୁ ତେଚି ମାଗେ ।
ଆପଲେଂ ଆନ୍ହୀତ କରୀ ରାଗେଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୧॥
ହୀନ ଜନାସୀଂ ବରୋବରୀ । ବୋଲ ବୋଲେ ସରୋତ୍ତରୀଂ ।
ଵାମହସ୍ତେଂ ପ୍ରାଶନ କରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୨॥
ସମର୍ଥାସୀଂ ମତ୍ସର ଧରୀ । ଅଲଭ୍ଯ ଵସ୍ତୂଚା ହେଵା କରୀ ।
ଘରୀଚା ଘରୀଂ କରୀ ଚୋରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୩॥
ସାଂଡୂନିଯାଂ ଜଗଦୀଶା । ମନୁଷ୍ଯାଚା ମାନୀ ଭର୍ଵସା ।
ସାର୍ଥକେଂଵିଣ ଵେଂଚୀ ଵଯସା । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୪॥
ସଂସାରଦୁଃଖାଚେନି ଗୁଣେଂ । ଦେଵାସ ଗାଳୀ ଦେଣେଂ ।
ମୈତ୍ରାଚେଂ ବୋଲେ ଉଣେଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୫॥
ଅଲ୍ପ ଅନ୍ଯାଯ କ୍ଷ୍ମା ନ କରୀ । ସର୍ଵକାଳ ଧାରକୀଂ ଧରୀ ।
ଜୋ ଵିସ୍ଵାସଘାତ କରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୬॥
ସମର୍ଥାଚେ ମନୀଂଚେ ତୁଟେ । ଜଯାଚେନି ସଭା ଵିଟେ ।
କ୍ଷଣା ବରା କ୍ଷଣା ପାଲଟେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୭॥
ବହୁତାଂ ଦିଵସାଂଚେ ସେଵକ । ତ୍ଯାଗୂନ ଠେଵୀ ଆଣିକ ।
ଜ୍ଯାଚୀ ସଭା ନିର୍ନାଯେକ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୮॥
ଅନୀତୀନେଂ ଦ୍ରଵ୍ଯ ଜୋଡୀ । ଧର୍ମ ନୀତି ନ୍ଯାଯ ସୋଡୀ ।
ସଂଗତୀଚେଂ ମନୁଷ୍ଯ ତୋଡୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୫୯॥
ଘରୀଂ ଅସୋନ ସୁଂଦରୀ । ଜୋ ସଦାଂଚା ପରଦ୍ଵାରୀ ।
ବହୁତାଂଚେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅଂଗୀକାରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୦॥
ଆପୁଲେଂ ଅର୍ଥ ଦୁସର୍ଯାପାସୀଂ । ଆଣୀ ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ଅଭିଳାସୀ ।
ପର୍ଵତ କରୀ ହୀନାସୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୧॥
ଅତିତାଚା ଅଂତ ପାହେ । କୁଗ୍ରାମାମଧେଂ ରାହେ ।
ସର୍ଵକାଳ ଚିଂତା ଵାହେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୨॥
ଦୋଘେ ବୋଲତ ଅସତୀ ଜେଥେଂ । ତିସରା ଜାଊନ ବୈସେ ତେଥେଂ ।
ଡୋଈ ଖାଜଵୀ ଦୋହୀଂ ହାତେଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୩॥
ଉଦକାମଧେଂ ସାଂଡୀ ଗୁରଳୀ । ପାଯେଂ ପାଯେଂ କାଂଡୋଳୀ ।
ସେଵା କରୀ ହୀନ କୁଳୀଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୪॥
ସ୍ତ୍ରୀ ବାଳକା ସଲଗୀ ଦେଣେଂ । ପିଶାଚ୍ଯା ସନ୍ନିଧ ବୈସଣେଂ ।
ମର୍ଯାଦେଵିଣ ପାଳୀ ସୁଣେଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୫॥
ପରସ୍ତ୍ରୀସୀଂ କଳହ କରୀ । ମୁକୀ ଵସ୍ତୁ ନିଘାତେଂ ମାରୀ ।
ମୂର୍ଖାଚୀ ସଂଗତୀ ଧରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୬॥
କଳହ ପାହାତ ଉଭା ରାହେ । ତୋଡଵିନା କୌତୁକ ପାହେ ।
ଖରେଂ ଅସ୍ତା ଖୋଟେଂ ସାହେ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୭॥
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଲିଯାଵରୀ । ଜୋ ମାଗୀଲ ଵୋଳଖୀ ନ ଧରୀ ।
ଦେଵୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ସତ୍ତା କରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୮॥
ଆପଲେଂ କାଜ ହୋଯେ ତଂଵରୀ । ବହୁସାଲ ନମ୍ରତା ଧରୀ ।
ପୁଢୀଲାଂଚେଂ କାର୍ଯ ନ କରୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୬୯॥
ଅକ୍ଷରେଂ ଗାଳୂନ ଵାଚୀ । କାଂ ତେଂ ଘାଲୀ ପଦରିଚୀଂ ।
ନୀଘା ନ କରୀ ପୁସ୍ତକାଚୀ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୭୦॥
ଆପଣ ଵାଚୀନା କଧୀଂ । କୋଣାସ ଵାଚାଵଯା ନେଦୀ ।
ବାଂଧୋନ ଠେଵୀ ବଂଦୀଂ । ତୋ ଯେକ ମୂର୍ଖ ॥ ୭୧॥
ଐସୀଂ ହେଂ ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣେଂ । ଶ୍ରଵଣେଂ ଚାତୁର୍ଯ ବାଣେ ।
ଚୀତ୍ତ ଦେଉନିଯାଂ ଶହାଣେ । ଐକତୀ ସଦା ॥ ୭୨॥
ଲକ୍ଷଣେଂ ଅପାର ଅସତୀ । ପରୀ କାଂହୀଂ ଯେକ ଯେଥାମତୀ ।
ତ୍ଯାଗାର୍ଥ ବୋଲିଲେଂ ଶ୍ରୋତୀଂ । କ୍ଷ୍ମା କେଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୭୩॥
ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣେଂ ଘ୍ଯାଵୀଂ । ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣେଂ ତ୍ଯାଗାଵୀଂ ।
ପୁଢିଲେ ସମାସୀ ଆଘଵୀଂ । ନିରୋପିଲୀଂ ॥ ୭୪॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ପହିଲା ॥ ୧॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ଶ୍ରୋତାଂ ଵ୍ହାଵେଂ ସାଵଧାନ । ଆତାଂ ସାଂଗତୋଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ।
ଜେଣେଂ କରିତାଂ ବାଣେ ଖୁଣ । ସର୍ଵଜ୍ଞପଣାଚୀ ॥ ୧॥
ଵାଟ ପୁସଲ୍ଯାଵିଣ ଜାଊଂ ନଯେ । ଫଳ ଵୋଳଖିଲ୍ଯାଵିଣ ଖାଊଂ ନଯେ ।
ପଡିଲୀ ଵସ୍ତୁ ଘେଊଂ ନଯେ । ଯେକାଯେକୀଂ ॥ ୨॥
ଅତି ଵାଦ କରୂଂ ନଯେ । ପୋଟୀଂ କପଟ ଧରୂଂ ନଯେ ।
ଶୋଧଲ୍ଯାଵିଣ କରୂଂ ନଯେ । କୁଳହୀନ କାଂତା ॥ ୩॥
ଵିଚାରେଂଵିଣ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ଵିଵଂଚନେଵିଣ ଚାଲୋଂ ନଯେ ।
ମର୍ଯାଦେଵିଣ ହାଲୋଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ ଯେକ ॥ ୪॥
ପ୍ରୀତୀଵିଣ ରୁସୋଂ ନଯେ । ଚୋରାସ ଵୋଳଖୀ ପୁସୋଂ ନଯେ ।
ରାତ୍ରୀ ପଂଥ କ୍ରମୂଂ ନଯେ । ଯେକାଯେକୀଂ ॥ ୫॥
ଜନୀଂ ଆର୍ଜଵ ତୋଡୂଂ ନଯେ । ପାପଦ୍ରଵ୍ଯ ଜୋଡୂଂ ନଯେ ।
ପୁଣ୍ଯମାର୍ଗ ସୋଡୂଂ ନଯେ । କଦାକାଳୀଂ ॥ ୬॥
ନିଂଦା ଦ୍ଵେଷ କରୂଂ ନଯେ । ଅସତ୍ସଂଗ ଧରୂଂ ନଯେ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯଦାରା ହରୂଂ ନଯେ । ବଳାତ୍କାରେଂ ॥ ୭॥
ଵକ୍ତଯାସ ଖୋଦୂଂ ନଯେ । ଐକ୍ଯତେସୀ ଫୋଡୂଂ ନଯେ ।
ଵିଦ୍ଯାଅଭ୍ଯାସ ସୋଡୂଂ ନଯେ । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯା ॥ ୮॥
ତୋଂଡାଳାସି ଭାଂଡୋଂ ନଯେ । ଵାଚାଳାସୀ ତଂଡୋଂ ନଯେ ।
ସଂତସଂଗ ଖଂଡୂଂ ନଯେ । ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୯॥
ଅତି କ୍ରୋଧ କରୂଂ ନଯେ । ଜିଵଲଗାଂସ ଖେଦୂଂ ନଯେ ।
ମନୀଂ ଵୀଟ ମାନୂଂ ନଯେ । ସିକଵଣେଚା ॥ ୧୦॥
କ୍ଷଣାକ୍ଷଣାଂ ରୁସୋଂ ନଯେ । ଲଟିକା ପୁରୁଷାର୍ଥ ବୋଲୋଂ ନଯେ ।
କେଲ୍ଯାଵିଣ ସାଂଗୋଂ ନଯେ । ଆପଲା ପରାକ୍ରମୁ ॥ ୧୧॥
ବୋଲିଲା ବୋଲ ଵିସରୋଂ ନଯେ । ପ୍ରସଂଗୀ ସାମର୍ଥ୍ଯ ଚୁକୋଂ ନଯେ ।
କେଲ୍ଯାଵିଣ ନିଖଂଦୂଂ ନଯେ । ପୁଢିଲାଂସି କଦା ॥ ୧୨॥
ଆଳସେଂ ସୁଖ ମାନୂଂ ନଯେ । ଚାହାଡୀ ମନାସ ଆଣୂଂ ନଯେ ।
ଶୋଧିଲୁଆଵିଣ କରୂଂ ନଯେ । କାର୍ଯ କାଂହୀଂ ॥ ୧୩॥
ସୁଖା ଆଂଗ ଦେଊଂ ନଯେ । ପ୍ରେତ୍ନ ପୁରୁଷେଂ ସାଂଡୂଂ ନଯେ ।
କଷ୍ଟ କରିତାଂ ତ୍ରାସୋଂ ନଯେ । ନିରଂତର ॥ ୧୪॥
ସଭେମଧ୍ଯେଂ ଲାଜୋଂ ନଯେ । ବାଷ୍କଳପଣେଂ ବୋଲୋଂ ନଯେ ।
ପୈଜ ହୋଡ ଘାଲୂଂ ନଯେ । କାହୀଂ କେଲ୍ଯା ॥ ୧୫॥
ବହୁତ ଚିଂତା କରୂଂ ନଯେ । ନିସୁଗପଣେଂ ରାହୋଂ ନଯେ ।
ପରସ୍ତ୍ରୀତେଂ ପାହୋଂ ନଯେ । ପାପବୁଦ୍ଧୀ ॥ ୧୬॥
କୋଣାଚା ଉପକାର ଘେଊଂ ନଯେ । ଘେତଲା ତରୀ ରାଖୋଂ ନଯେ ।
ପରପୀଡା କରୂଂ ନଯେ । ଵିସ୍ଵାସଘାତ ॥ ୧୭॥
ଶୋଚ୍ଯେଂଵିଣ ଅସୋଂ ନଯେ । ମଳିଣ ଵସ୍ତ୍ର ନେସୋଂ ନଯେ ।
ଜଣାରାସ ପୁସୋଂ ନଯେ । କୋଠେଂ ଜାତୋସ ମ୍ହଣୌନୀ ॥ ୧୮॥
ଵ୍ଯାପକପଣ ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ପରାଧେନ ହୋଊଂ ନଯେ ।
ଆପଲେଂ ଵୋଝେଂ ଘାଲୂଂ ନଯେ । କୋଣୀଯେକାସୀ ॥ ୧୯॥
ପତ୍ରେଂଵିଣ ପର୍ଵତ କରୂଂ ନଯେ । ହୀନାଚେଂ ରୁଣ ଘେଊଂ ନଯେ ।
ଗୋହୀଵିଣ ଜାଊଂ ନଯେ । ରାଜଦ୍ଵାରା ॥ ୨୦॥
ଲଟିକୀ ଜାଜୂ ଘେଊଂ ନଯେ । ସଭେସ ଲଟିକେଂ କରୂଂ ନଯେ ।
ଆଦର ନସ୍ତାଂ ବୋଲୋଂ ନଯେ । ସ୍ଵଭାଵିକ ॥ ୨୧॥
ଆଦଖଣେପଣ କରୂଂ ନଯେ । ଅନ୍ଯାଯେଂଵିଣ ଗାଂଜୂଂ ନଯେ ।
ଅଵନୀତୀନେଂ ଵର୍ତୋଂ ନଯେ । ଆଂଗବଳେଂ ॥ ୨୨॥
ବହୁତ ଅନ୍ନ ଖାଊଂ ନଯେ । ବହୁତ ନିଦ୍ରା କରୂଂ ନଯେ ।
ବହୁତ ଦିଵସ ରାହୂଂ ନଯେ । ପିସୁଣାଚେଥେଂ ॥ ୨୩॥
ଆପଲ୍ଯାଚୀ ଗୋହୀ ଦେଊଂ ନଯେ । ଆପଲୀ କୀର୍ତୀ ଵର୍ଣୂଂ ନଯେ ।
ଆପଲେଂ ଆପଣ ହାଂସୋଂ ନଯେ । ଗୋଷ୍ଟୀ ସାଂଗୋନୀ ॥ ୨୪॥
ଧୂମ୍ରପାନ ଘେଊଂ ନଯେ । ଉନ୍ମତ୍ତ ଦ୍ରଵ୍ଯ ସେଵୂଂ ନଯେ ।
ବହୁଚକାସୀଂ କରୂଂ ନଯେ । ମୈତ୍ରୀ କଦା ॥ ୨୫॥
କାମେଂଵିଣ ରାହୋଂ ନଯେ । ନୀଚ ଉତ୍ତର ସାହୋଂ ନଯେ ।
ଆସୁଦେଂ ଅନ୍ନ ସେଊଂ ନଯେ । ଵଡିଲାଂଚେଂହି ॥ ୨୬॥
ତୋଂଡୀଂ ସୀଵୀ ଅସୋଂ ନଯେ । ଦୁସର୍ଯାସ ଦେଖୋନ ହାଂସୋଂ ନଯେ ।
ଉଣେଂ ଅଂଗୀଂ ସଂଚାରୋଂ ନଯେ । କୁଳଵଂତାଚେ ॥ ୨୭॥
ଦେଖିଲୀ ଵସ୍ତୁ ଚୋରୂଂ ନଯେ । ବହୁତ କୃପଣ ହୋଊଂ ନଯେ ।
ଜିଵଲଗାଂସୀ କରୂଂ ନଯେ । କଳହ କଦା ॥ ୨୮॥
ଯେକାଚା ଘାତ କରୂଂ ନଯେ । ଲଟିକୀ ଗୋହୀ ଦେଊଂ ନଯେ ।
ଅପ୍ରମାଣ ଵର୍ତୋଂ ନଯେ । କଦାକାଳୀଂ ॥ ୨୯॥
ଚାହାଡୀ ଚୋରୀ ଧରୂଂ ନଯେ । ପରଦ୍ଵାର କରୂଂ ନଯେ ।
ମାଗେଂ ଉଣେଂ ବୋଲୋଂ ନଯେ । କୋଣୀଯେକାଚେଂ ॥ ୩୦॥
ସମଈଂ ଯାଵା ଚୁକୋଂ ନଯେ । ସତ୍ଵଗୁଣ ସାଂଡୂଂ ନଯେ ।
ଵୈରିଯାଂସ ଦଂଡୂଂ ନଯେ । ଶରଣ ଆଲିଯାଂ ॥ ୩୧॥
ଅଲ୍ପଧନେଂ ମାଜୋଂ ନଯେ । ହରିଭକ୍ତୀସ ଲାଜୋଂ ନଯେ ।
ମର୍ଯାଦେଵିଣ ଚାଲୋଂ ନଯେ । ପଵିତ୍ର ଜନୀଂ ॥ ୩୨॥
ମୂର୍ଖାସୀଂ ସଂମଂଧ ପଡୋଂ ନଯେ । ଅଂଧାରୀଂ ହାତ ଘାଲୂଂ ନଯେ ।
ଦୁଶ୍ଚିତପଣେଂ ଵିସରୋଂ ନଯେ । ଵସ୍ତୁ ଆପୁଲୀ ॥ ୩୩॥
ସ୍ନାନସଂଧ୍ଯା ସାଂଡୂଂ ନଯେ । କୁଳାଚାର ଖଂଡୂଂ ନଯେ ।
ଅନାଚାର ମାଂଡୂଂ ନଯେ । ଚୁକୁରପଣେଂ ॥ ୩୪॥
ହରିକଥା ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ନିରୂପଣ ତୋଡୂଂ ନଯେ ।
ପରମାର୍ଥାସ ମୋଡୂଂ ନଯେ । ପ୍ରପଂଚବଳେଂ ॥ ୩୫॥
ଦେଵାଚା ନଵସ ବୁଡଊଂ ନଯେ । ଆପଲା ଧର୍ମ ଉଡଊଂ ନଯେ ।
ଭଲତେ ଭରୀଂ ଭରୋଂ ନଯେ । ଵିଚାରେଂଵିଣ ॥ ୩୬॥
ନିଷ୍ଠୁରପଣ ଧରୂଂ ନଯେ । ଜୀଵହତ୍ଯା କରୂଂ ନଯେ ।
ପାଉସ ଦେଖୋନ ଜାଊଂ ନଯେ । ଅଥଵା ଅଵକାଳୀଂ ॥ ୩୭॥
ସଭା ଦେଖୋନ ଗଳୋଂ ନଯେ । ସମଈଂ ଉତ୍ତର ଟଳୋଂ ନଯେ ।
ଧିଃକାରିତାଂ ଚଳୋଂ ନଯେ । ଧାରିଷ୍ଟ ଆପୁଲେଂ ॥ ୩୮॥
ଗୁରୁଵିରହିତ ଅସୋଂ ନଯେ । ନୀଚ ଯାତୀଚା ଗୁରୁ କରୂଂ ନଯେ ।
ଜିଣେଂ ଶାଶ୍ଵତ ମାନୂଂ ନଯେ । ଵୈଭଵେଂସୀଂ ॥ ୩୯॥
ସତ୍ଯମାର୍ଗ ସାଂଡୂଂ ନଯେ । ଅସତ୍ଯ ପଂଥେଂ ଜାଊଂ ନଯେ ।
କଦା ଅଭିମାନ ଘେଊଂ ନଯେ । ଅସତ୍ଯାଚା ॥ ୪୦॥
ଅପକୀର୍ତି ତେ ସାଂଡାଵୀ । ସଦ୍କୀର୍ତି ଵାଢଵାଵୀ ।
ଵିଵେକେଂ ଦୃଢ ଧରାଵୀ । ଵାଟ ସତ୍ଯାଚୀ ॥ ୪୧॥
ନେଘତାଂ ହେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ । ତେଂ ମନୁଷ୍ଯ ଅଵଲକ୍ଷଣ ।
ଐକ ତଯାଂଚେ ଲକ୍ଷଣ । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ॥ ୪୨॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଉତ୍ତାମଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ଦୁସରାଅ ॥ ୨॥
ସମାସ ତିସରା : କୁଵିଦ୍ଯା ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ଐକା କୁଵିଦ୍ଯେଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଅତି ହୀନେଂ କୁଲକ୍ଷଣେଂ ।
ତ୍ଯାଗାର୍ଥ ବୋଲିଲୀଂ ତେ ଶ୍ରଵଣେଂ । ତ୍ଯାଗ ଘଡେ ॥ ୧॥
ଐକା କୁଵିଦ୍ଯେଚା ପ୍ରାଣୀ । ଜନ୍ମା ଯେଊନ କେଲୀ ହାନୀ ।
ସାଂଗିଜେଲ ଯେହୀଂ ଲକ୍ଷଣୀଂ । ଵୋଳଖାଵା ॥ ୨॥
କୁଵିଦ୍ଯେଚା ପ୍ରାଣୀ ଅସେ । ତୋ କଠିଣ ନିରୂପଣେଂ ତ୍ରାସେ ।
ଅଵଗୁଣାଚୀ ସମୃଦ୍ଧି ଅସେ । ମ୍ହଣୌନିଯାଂ ॥ ୩॥
ମେଦ୍ସ୍କିପ୍ ଶ୍ଲୋକ ॥ ଦଂଭୋ ଦର୍ପୋ । ଅଭିମାନଶ୍ଚ କ୍ରୋଧଃ ପାରୁଷ୍ଯମେଵ ଚ ।
ଅଜ୍ଞାନଂ ଚାଭିଜାତସ୍ଯ ପାର୍ଥ ସଂପଦମାସୁରୀମ୍ ॥ ମେଦ୍ସ୍କିପ୍ କାମ କ୍ରୋଧ ମଦ ମତ୍ସର ।
ଲୋଭ ଦଂଭ ତିରସ୍କାର । ଗର୍ଵ ତାଠା ଅହଂକାର । ଦ୍ଵେଷ ଵିଷାଦ ଵିକଲ୍ପୀ ॥ ୪॥
ଆଶା ମମତା ତୃଷ୍ଣା କଲ୍ପନା । ଚିଂତା ଅହଂତା କାମନା ଭାଵନା ।
ଅସୂଯ ଅଵିଜ୍ଞା ଈଷଣା ଵାସନା । ଅତୃପ୍ତୀ ଲୋଲଂଗତା ॥ ୫॥
ଇଛ୍ଯା ଵାଂଛ୍ଯା ଚିକିଛ୍ଯା ନିଂଦା । ଆନିତ୍ଯ ଗ୍ରାମଣୀ ମସ୍ତୀ ସଦା ।
ଜାଣୀଵ ଅଵଜ୍ଞା ଵିପତ୍ତୀ ଆପଦା । ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୀ ଦୁର୍ଵାସନା ॥ ୬॥
ସ୍ପର୍ଧା ଖଟପଟ ଆଣି ଚଟଚଟ । ତର଼େ ଝଟପଟ ଆଣୀ ଵଟଵଟ ।
ସଦା ଖଟପଟ ଆଣୀ ଲଟପଟ । ପରମ ଵେଥା କୁଵିଦ୍ଯା ॥ ୭॥
କୁରୂପ ଆଣୀ କୁଲକ୍ଷଣ । ଅଶକ୍ତ ଆଣୀ ଦୁର୍ଜନ ।
ଦରିଦ୍ରୀ ଆଣୀ କୃପଣ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୮॥
ଆଳସୀ ଆଣୀ ଖାଦାଡ । ଦୁର୍ବଳ ଆଣୀ ଲାତାଡ ।
ତୁଟକ ଆଣୀ ଲାବାଡ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୯॥
ମୂର୍ଖ ଆଣୀ ତପୀଳ । ଵେଡେଂ ଆଣୀ ଵାଚାଳ ।
ଲଟିକେଂ ଆଣୀ ତୋଂଡାଳ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥୧୦॥
ନେଣେ ଆଣୀ ନାଯକେ । ନ ଯେ ଆଣୀ ନ ସୀକେ ।
ନ କରୀ ଆଣୀ ନ ଦେଖେ । ଅଭ୍ଯାସ ଦୃଷ୍ଟୀ ॥ ୧୧॥
ଅଜ୍ଞାନ ଆଣୀ ଅଵିସ୍ଵାସୀ । ଛଳଵାଦୀ ଆଣୀ ଦୋଷୀ ।
ଅଭକ୍ତ ଆଣୀ ଭକ୍ତାଂସୀ । ଦେଖୋଂ ସକେନା ॥ ୧୨॥
ପାପୀ ଆଣୀ ନିଂଦକ । କଷ୍ଟୀ ଆଣୀ ଘାତକ ।
ଦୁଃଖୀ ଆଣୀ ହିଂସକ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୧୩॥
ହୀନ ଆଣୀ କୃତ୍ରିମୀ । ରୋଗୀ ଆଣୀ କୁକର୍ମୀ ।
ଆଚଂଗୁଲ ଆଣୀ ଅଧର୍ମୀ । ଵାସନା ରମେ ॥ ୧୪॥
ହୀନ ଦେହ ଆଣୀ ତାଠା । ଅପ୍ରମାଣ ଆଣୀ ଫାଂଟା ।
ବାଷ୍କଳ ଆଣୀ କରଂଟା । ଵିଵେକ ସାଂଗେ ॥ ୧୫॥
ଲଂଡୀ ଆଣୀ ଉନ୍ମତ୍ତ । ନିକାମୀ ଆଣୀ ଡୁଲ୍ଲତ ।
ଭ୍ଯାଡ ଆଣୀ ବୋଲତ । ପରାକ୍ରମୁ ॥ ୧୬॥
କନିଷ୍ଠ ଆଣୀ ଗର୍ଵିଷ୍ଠ । ନୁପରତେଂ ଆଣୀ ନଷ୍ଟ ।
ଦ୍ଵେଷୀ ଆଣୀ ଭ୍ରଷ୍ଟ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୧୭॥
ଅଭିମାନୀ ଆଣୀ ନିସଂଗଳ । ଵୋଡଗସ୍ତ ଆଣୀ ଖଳ ।
ଦଂଭିକ ଆଣୀ ଅନର୍ଗଳ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୧୮॥
ଵୋଖଟେ ଆଣୀ ଵିକାରୀ । ଖୋଟେ ଆଣୀ ଅନୋପକାରୀ ।
ଅଵଲକ୍ଷ୍ଣ ଆଣୀ ଧିଃକାରୀ । ପ୍ରାଣିମାତ୍ରାଂସୀ ॥ ୧୯॥
ଅଲ୍ପମତୀ ଆଣୀ ଵାଦକ । ଦୀନରୂପ ଆଣି ଭେଦକ ।
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଣୀ ତ୍ରାସକ । କୁଶବ୍ଦେଂ କରୂନି ॥ ୨୦॥
କଠିଣଵଚନୀ କର୍କଶଵଚନୀ । କାପଟ୍ଯଵଚନୀ ସଂଦେହଵଚନୀ ।
ଦୁଃଖଵଚନୀ ତୀଵ୍ରଵଚନୀ । କ୍ରୂର ନିଷ୍ଠୁର ଦୁରାତ୍ମା ॥ ୨୧॥
ନ୍ଯୂନଵଚନୀ ପୈଶୂନ୍ଯଵଚନୀ । ଅଶୁଭଵଚନୀ ଅନିତ୍ଯଵଚନୀ ।
ଦ୍ଵେଷଵଚନୀ ଅନୃତ୍ଯଵଚନୀ । ବାଷ୍କଳଵଚନୀ ଧିଃକାରୁ ॥ ୨୨॥
କଓଅଟୀ କୁଟୀଳ ଗାଠ୍ଯାଳ । କୁର୍ଟେଂ କୁଚର ନଟ୍ଯାଳ ।
କୋପୀ କୁଧନ ଟଵାଳ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୨୩॥
ତପୀଳ ତାମସ ଅଵିଚାର । ପାପୀ ଅନର୍ଥୀ ଅପସ୍ମାର ।
ଭୂତ ସମଂଧୀ ସଂଚାର । ଆଂଗୀଂ ଵସେ ॥ ୨୪॥
ଆତ୍ମହତ୍ଯାରା ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାରା । ଗୋହତ୍ଯାରା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାରା ।
ମାତୃହତ୍ଯାରା ପିତୃହତ୍ଯାରା । ମାହାପାପୀ ପତିତ ॥ ୨୫॥
ଉଣେଂ କୁପାତ୍ର କୁତର୍କୀ । ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ଵିସ୍ଵାସଘାତକୀ ।
କୃତଘ୍ନ ତଲ୍ପକୀ ନାରକୀ । ଅତିତ୍ଯାଈ ଜଲ୍ପକ ॥ ୨୬॥
କିଂତ ଭାଂଡଣ ଝଗଡା କଳହୋ । ଅଧର୍ମ ଅନରାହାଟୀ ଶୋକସଂଗ୍ରହୋ ।
ଚାହାଡ ଵେସନୀ ଵିଗ୍ରହୋ । ନିଗ୍ରହକର୍ତା ॥ ୨୭॥
ଦ୍ଵାଡ ଆପେସୀ ଵୋଂଗଳ । ଚାଳକ ଚୁଂବକ ଲଚ୍ଯାଳ ।
ସ୍ଵାର୍ଥୀ ଅଭିଳାସୀ ଵୋଢାଳ । ଆଦ୍ଦତ୍ତ ଝୋଡ ଆଦଖଣା ॥ ୨୮॥
ଶଠ ଶୁଂଭ କାତରୁ । ଲଂଡ ତର୍ମୁଂଡ ସିଂତରୁ ।
ବଂଡ ପାଷାଂଡ ତଶ୍କରୁ । ଅପହାରକର୍ତା ॥ ୨୯॥
ଧୀଟ ସୈରାଟ ମୋକାଟ । ଚାଟ ଚାଵଟ ଵାଜଟ ।
ଥୋଟ ଉଦ୍ଧଟ ଲଂପଟ । ବଟଵାଲ କୁବୁଦ୍ଧୀ ॥ ୩୦॥
ମାରେକରୀ ଵରପେକରୀ । ଦରଵଡେକରୀ ଖାଣୋରୀ ।
ମୈଂଦ ଭୋଂଦୁ ପରଦ୍ଵାରୀ । ଭୁରରେକରୀ ଚେଟକୀ ॥ ୩୧॥
ନିଶଂକ ନିଲାଜିରା କଳଭଂଟ । ଟୌଣପା ଲୌଂଦ ଧଟ ଉଦ୍ଧଟ ।
ଠସ ଠୋଂବସ ଖଟ ନଟ । ଜଗଭାଂଡ ଵିକାରୀ ॥ ୩୨॥
ଅଧୀର ଆଳିକା ଅନାଚାରୀ । ଅଂଧ ପଂଗୁ ଖୋକଲେଂକରୀ ।
ଥୋଂଟା ବଧିର ଦମେକରୀ । ତର଼୍ହୀ ତାଠା ନ ସଂଡୀ ॥ ୩୩॥
ଵିଦ୍ଯାହୀନ ଵୈଭଵହୀନ । କୁଳହୀନ ଲକ୍ଷ୍ମୀହୀନ ।
ଶକ୍ତିହୀନ ସାମର୍ଥ୍ଯହୀନ । ଅଦୃଷ୍ଟହୀନ ଭିକାରୀ ॥ ୩୪॥
ବଳହୀନ କଳାହୀନ । ମୁଦ୍ରାହୀନ ଦୀକ୍ଷାହୀନ ।
ଲକ୍ଷଣହୀନ ଲାଵଣ୍ଯହୀନ । ଆଂଗହୀନ ଵିପାରା ॥ ୩୫॥
ଯୁକ୍ତିହୀନ ବୁଦ୍ଧିହୀନ । ଆଚାରହୀନ ଵିଚାରହୀନ ।
କ୍ରିଯାହୀନ ସତ୍ଵହୀନ । ଵିଵେକହୀନ ସଂଶଈ ॥ ୩୬॥
ଭକ୍ତିହୀନ ଭାଵହୀନ । ଜ୍ଞାନହୀନ ଵୈରାଗ୍ଯହୀନ ।
ଶାଂତିହୀନ କ୍ଷ୍ମାହୀନ । ସର୍ଵହୀନ କ୍ଷୁଲ୍ଲକୁ ॥ ୩୭॥
ସମଯୋ ନେଣେ ପ୍ରସଂଗ ନେଣେ । ପ୍ରେତ୍ନ ନେଣେ ଅଭ୍ଯାସ ନେଣେ ।
ଆର୍ଜଵ ନେଣେ ମୈତ୍ରୀ ନେଣେ । କାଂହୀଂଚ ନେଣେ ଅଭାଗୀ ॥ ୩୮॥
ଅସୋ ଐସେ ନାନା ଵିକାର । କୁଲକ୍ଷଣାଚେଂ କୋଠାର ।
ଐସା କୁଵିଦ୍ଯେଚା ନର । ଶ୍ରୋତୀଂ ଵୋଳଖାଵା ॥ ୩୯॥
ଐସୀଂ କୁଵିଦ୍ଯେଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଐକୋନି ତ୍ଯାଗଚୀ କରଣେଂ ।
ଅଭିମାନୀଂ ତର଼୍ହେଂ ଭରଣେଂ । ହେଂ ଵିହିତ ନଵ୍ହେଂ ॥ ୪୦॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ କୁଵିଦ୍ଯାଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ତିସରା ॥ ୩॥
ସମାସ ଚଵଥା : ଭକ୍ତି ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ନାନା ସୁକୃତାଚେଂ ଫଳ । ତୋ ହା ନରଦେହ କେଵଳ ।
ତ୍ଯାହିମଧେଂ ଭାଗ୍ଯ ସଫଳ । ତରୀଚ ସନ୍ମାର୍ଗ ଲାଗେ ॥ ୧॥
ନରଦେହୀଂ ଵିଶେଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ତ୍ଯାହୀଵରୀ ସଂଧ୍ଯାସ୍ନାନ ।
ସଦ୍ଵାସନା ଭଗଵଦ୍ଭଜନ । ଘଡେ ପୂର୍ଵପୁଣ୍ଯେଂ ॥ ୨॥
ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତି ହେ ଉତ୍ତମ । ତ୍ଯାହିଵରୀ ସତ୍ସମାଗମ ।
କାଳ ସାର୍ଥକ ହାଚି ପରମ । ଲାଭ, ଜାଣାଵା ॥ ୩॥
ପ୍ରେମପ୍ରୀତୀଚା ସଦ୍ଭାଵ । ଆଣୀ ଭକ୍ତାଂଚା ସମୁଦାଵ ।
ହରିକଥା ମୋହୋତ୍ସାଵ । ତେଣେଂ ପ୍ରେମା ଦୁଣାଵେ ॥ ୪॥
ନରଦେହୀଂ ଆଲିଯାଂ ଯେକ । କାଂହୀ କରାଵେଂ ସାର୍ଥକ ।
ଜେଣେଂ ପାଵିଜେ ପରଲୋକ । ପରମ ଦୁଲ୍ଲଭ ଜୋ ॥ ୫॥
ଵିଧିଯୁକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ । ଅଥଵା ଦଯା ଦାନ ଧର୍ମ ।
ଅଥଵା କରଣେଂ ସୁଗମ । ଭଜନ ଭଗଵଂତାଚେଂ ॥ ୬॥
ଅନୁତାପେଂ କରାଵା ତ୍ଯାଗ । ଅଥଵା କରଣେଂ ଭକ୍ତିଯୋଗ ।
ନାହୀଂ ତରୀ ଧରଣେଂ ସଂଗ । ସାଧୁଜନାଚା ॥ ୭॥
ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ଧାଂଡୋଳାଵୀଂ । ଅଥଵା ତୀର୍ଥେ ତରୀ କରାଵୀଂ ।
ଅଥଵା ପୁରଶ୍ଚରଣେଂ ବରଵୀଂ । ପାପକ୍ଷଯାକାରଣେଂ ॥ ୮॥
ଅଥଵା କୀଜେ ପରୋପକାର । ଅଥଵା ଜ୍ଞାନାଚା ଵିଚାର ।
ନିରୂପଣୀଂ ସାରାସାର । ଵିଵେକ କରଣେଂ ॥ ୯॥
ପାଳାଵୀ ଵେଦାଂଚୀ ଆଜ୍ଞା । କର୍ମକାଂଡ ଉପାସନା ।
ଜେଣେଂ ହୋଇଜେ ଜ୍ଞାନା- । ଆଧିକାରପାତ୍ର ॥ ୧୦॥
କାଯା ଵାଚା ଆଣୀ ମନେଂ । ପତ୍ରେଂ ପୁଷ୍ପେଂ ଫଳେଂ ଜୀଵନେଂ ।
କାଂହୀଂ ତରୀ ଯେକା ଭଜନେଂ । ସାର୍ଥକ କରାଵେଂ ॥ ୧୧॥
ଜନ୍ମା ଆଲିଯାଚେଂ ଫଳ । କାଂହୀଂ କରାଵେଂ ସଫଳ ।
ଐସେଂ ନ କରିତାଂ ନିର୍ଫଳ । ଭୂମିଭାର ହୋଯେ ॥ ୧୨॥
ନରଦେହାଚେ ଉଚିତ । କାଂହୀଂ କରାଵେଂ ଆତ୍ମହିତ ।
ଯେଥାନୁଶକ୍ତ୍ଯା ଚିତ୍ତଵିତ୍ତ । ସର୍ଵୋତ୍ତମୀଂ ଲାଵାଵେଂ ॥ ୧୩॥
ହେଂ କାଂହୀଂଚ ନ ଧରୀ ଜୋ ମନୀଂ । ତୋ ମୃତ୍ଯପ୍ରାଯ ଵର୍ତେ ଜନୀଂ ।
ଜନ୍ମା ଯେଊନ ତେଣେଂ ଜନନୀ । ଵାଯାଂଚ କଷ୍ଟଵିଲୀ ॥ ୧୪॥
ନାହୀଂ ସଂଧ୍ଯା ନାହୀଂ ସ୍ନାନ । ନାହୀଂ ଭଜନ ଦେଵତାର୍ଚନ ।
ନାହୀଂ ମଂତ୍ର ଜପ ଧ୍ଯାନ । ମାନସପୂଜା ॥ ୧୫॥
ନାହୀଂ ଭକ୍ତି ନାହୀଂ ପ୍ରେମ । ନାହୀଂ ନିଷ୍ଠା ନାହୀଂ ନେମ ।
ନାହୀଂ ଦେଵ ନାହୀଂ ଧର୍ମ । ଅତୀତ ଅଭ୍ଯାଗତ ॥ ୧୬॥
ନାହୀଂ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ନାହୀଂ ଗୁଣ । ନାହୀଂ କଥା ନାହୀଂ ଶ୍ରଵଣ ।
ନାହୀଂ ଅଧ୍ଯାତ୍ମନିରୂପଣ । ଐକିଲେଂ କଦାଂ ॥ ୧୭॥
ନାହୀଂ ଭଲ୍ଯାଂଚୀ ସଂଗତୀ । ନାହୀଂ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତୀ ।
ନାହୀଂ କୈଵଲ୍ଯାଚୀ ପ୍ରାପ୍ତୀ । ମିଥ୍ଯାମଦେଂ ॥ ୧୮॥
ନାହୀଂ ନୀତି ନାହୀଂ ନ୍ଯାଯେ । ନାହୀଂ ପୁଣ୍ଯାଚା ଉପାଯେ ।
ନାହୀଂ ପରତ୍ରୀଚୀ ସୋଯେ । ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତ କ୍ରିଯା ॥ ୧୯॥
ନାହୀଂ ଵିଦ୍ଯା ନାହୀଂ ଵୈଭଵ । ନାହୀଂ ଚାତୁର୍ଯାଚା ଭାଵ ।
ନାହୀଂ କଳା ନାହୀଂ ଲାଘଵ । ରମ୍ଯସରସ୍ଵତୀଚେଂ ॥ ୨୦॥
ଶାଂତୀ ନାହୀଂ କ୍ଷ୍ମା ନାହୀଂ । ଦୀକ୍ଷା ନାହୀଂ ମୈତ୍ରୀ ନାହୀଂ ।
ଶୁଭାଶୁଭ କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ । ସାଧନାଦିକ ॥ ୨୧॥
ସୁଚି ନାହୀଂ ସ୍ଵଧର୍ମ ନାହୀଂ । ଆଚାର ନାହୀଂ ଵିଚାର ନାହୀଂ ।
ଆରତ୍ର ନାହୀଂ ପରତ୍ର ନାହୀଂ । ମୁକ୍ତ କ୍ରିଯା ମନାଚୀ ॥ ୨୨॥
କର୍ମ ନାହୀଂ ଉପାସନା ନାହୀଂ । ଜ୍ଞାନ ନାହୀଂ ଵୈରାଗ୍ଯ ନାହୀଂ ।
ଯୋଗ ନାହୀଂ ଧାରିଷ୍ଟ ନାହୀଂ । କାଂହୀଚ ନାହୀଂ ପାହାତାଂ ॥ ୨୩॥
ଉପରତୀ ନାହୀଂ ତ୍ଯାଗ ନାହୀଂ । ସମତା ନାହୀଂ ଲକ୍ଷଣ ନାହୀଂ ।
ଆଦର ନାହୀଂ ପ୍ରୀତି ନାହୀଂ । ପରମେଶ୍ଵରାଚୀ ॥ ୨୪॥
ପରଗୁଣାଚା ସଂତୋଷ ନାହୀଂ । ପରୋପକାରେଂ ସୁଖ ନାହୀଂ ।
ହରିଭକ୍ତୀଚା ଲେଶ ନାହୀଂ । ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୨୫॥
ଐସେ ପ୍ରକାରୀଚେ ପାହାତାଂ ଜନ । ତେ ଜୀତଚି ପ୍ରେତାସମାନ ।
ତ୍ଯାଂସୀଂ ନ କରାଵେଂ ଭାଷଣ । ପଵିତ୍ର ଜନୀଂ ॥ ୨୬॥
ପୁଣ୍ଯସାମଗ୍ରୀ ପୁରତୀ । ତଯାସୀଚ ଘଡେଂ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୀ ।
ଜେଂ ଜେଂ ଜୈସେଂ କରିତୀ । ତେ ପାଵତୀ ତୈସେଂଚି ॥ ୨୭॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଭକ୍ତିନିରୂପଣଣନାମ ସମାସ ଚଵଥା ॥ ୪॥
ସମାସ ପାଚଵା : ରଜୋଗୁଣ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ମୁଳୀଂ ଦେହ ତ୍ରିଗୁଣାଚା । ସତ୍ତ୍ଵରଜତମାଚା ।
ତ୍ଯାମଧ୍ଯେଂ ସତ୍ତ୍ଵାଚା । ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ॥ ୧॥
ସତ୍ଵଗୁଣେଂ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୀ । ରଜୋଗୁଣେଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତୀ ।
ତମୋଗୁଣେଂ ଅଧୋଗତୀ । ପାଵତି ପ୍ରାଣୀ ॥ ୨॥
ଶ୍ଲୋକ ॥
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥା ମଧ୍ଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ରାଜସାଃ ।
ଜଘନ୍ଯଗୁଣଵୃତ୍ତିସ୍ଥା ଅଧୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତାମସାଃ ॥
ତ୍ଯାଂତହି ଶୁଦ୍ଧ ଆଣୀ ସବଳ । ତେହି ବୋଲିଜେତି ସକଳ ।
ଶୁଦ୍ଧ ତେଂଚି ଜେଂ ନିର୍ମଳ । ସବଳ ବାଧକ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୩॥
ଶୁଦ୍ଧସବଳାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ସାଵଧ ପରିସା ଵିଚକ୍ଷଣ ।
ଶୁଦ୍ଧ ତୋ ପରମାର୍ଥୀ ଜାଣ । ସବଳ ତୋ ସଂସାରିକ ॥ ୪॥
ତଯାଂ ସଂସାରିକାଂଚୀ ସ୍ଥିତୀ । ଦେହୀଂ ତ୍ରିଗୁଣ ଵର୍ତତୀ ।
ଯେକ ଯେତାଂ ଦୋନୀ ଜାତୀ । ନିଘୋନିଯାଂ ॥ ୫॥
ରଜ ତମ ଆଣୀ ସତ୍ଵ । ଯେଣେଂଚି ଚାଲେ ଜୀଵିତ୍ଵ ।
ରଜୋଗୁଣାଚେଂ କର୍ତୃତ୍ଵ । ଦାଖଊଂ ଆତା ॥ ୬॥
ରଜୋଗୁଣ ଯେତାଂ ଶରିରୀଂ । ଵର୍ତଣୁକ କୈସୀ କରୀ ।
ସାଵଧ ହୋଊନୀ ଚତୁରୀଂ । ପରିସାଵେଂ ॥ ୭॥
ମାଝେଂ ଘର ମାଝା ସଂସାର । ଦେଵ କୈଂଚା ଆଣିଲା ଥୋର ।
ଐସା କରୀ ଜୋ ନିର୍ଧାର । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୮॥
ମାତା ପିତା ଆଣୀ କାଂତା । ପୁତ୍ର ସୁନା ଆଣୀ ଦୁହିତା ।
ଇତୁକିଯାଂଚୀ ଵାହେ ଚିଂତା । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୯॥
ବରେଂ ଖାଵେଂ ବରେଂ ଜେଵାଵେଂ । ବରେଂ ଲ୍ଯାଵେଂ ବରେଂ ନେସାଵେଂ ।
ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ଅଭିଳାଷାଵେଂ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୦॥
କୈଂଚା ଧର୍ମ କୈଂଚେଂ ଦାନ । କୈଂଚା ଜପ କୈଂଚେଂ ଧ୍ଯାନ ।
ଵିଚାରୀନା ପାପପୁଣ୍ଯ । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୧୧॥
ନେଣେ ତୀର୍ଥ ନେଣେ ଵ୍ରତ । ନେଣେ ଅତୀତ ଅଭ୍ଯାଗତ ।
ଅନାଚାରୀଂ ମନୋଗତ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୨॥
ଧନଧାନ୍ଯାଚେ ସଂଚିତ । ମନ ହୋଯେ ଦ୍ରଵ୍ଯାସକ୍ତ ।
ଅତ୍ଯଂତ କୃପଣ ଜୀଵିତ୍ଵ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୩॥
ମୀ ତରୁଣ ମୀ ସୁଂଦର । ମୀ ବଲାଢ୍ଯ ମୀ ଚତୁର ।
ମୀ ସକଳାଂମଧ୍ଯେ ଥୋର- । ମ୍ହଣେ, ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୧୪॥
ମାଝା ଦେଶ ମାଝା ଗାଂଵ । ମାଝା ଵାଡା ମାଝା ଠାଵ ।
ଐସୀ ମନୀଂ ଧରୀ ହାଂଵ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୫॥
ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ସର୍ଵ ଜାଵେଂ । ମାଝେଚେଂଚି ବରେଂ ଅସାଵେଂ ।
ଐସେଂ ଆଠଵେ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୬॥
କପଟ ଆଣୀ ମତ୍ସର । ଉଠେ ଦେହୀଂ ତିରସ୍କାର ।
ଅଥଵା କାମାଚା ଵିକାର । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୭॥
ବାଳକାଵରୀ ମମତାଅ । ପ୍ରୀତୀନେଂ ଆଵଡେ କାଂତା ।
ଲୋଭ ଵାଟେ ସମସ୍ତାଂ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୧୮॥
ଜିଵଲଗାଂଚୀ ଖଂତୀ । ଜେଣେଂ କାଳେଂ ଵାଟେ ଚିତ୍ତୀଂ ।
ତେଣେଂ କାଳେଂ ସୀଘ୍ରଗତୀ । ରଜୋଗୁଣ ଆଲା ॥ ୧୯॥
ସଂସାରାଚେ ବହୁତ କଷ୍ଟ । କୈସା ହୋଈଲ ସେଵଟ ।
ମନାସ ଆଠଵେ ସଂକଟ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୦॥
କାଂ ମାଗେଂ ଜେଂ ଜେଂ ଭୋଗିଲେଂ । ତେଂ ତେଂ ମନୀଂ ଆଠଵଲେଂ ।
ଦୁଃଖ ଅତ୍ଯଂତ ଵାଟଲେଂ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୧॥
ଵୈଭଵ ଦେଖୋନି ଦୃଷ୍ଟୀ । ଆଵଡୀ ଉପଜଲୀ ପୋଟୀଂ ।
ଆଶାଗୁଣେଂ ହିଂପୁଟୀ- । କରୀ, ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୨୨॥
ଜେଂ ଜେଂ ଦୃଷ୍ଟୀ ପଡିଲେଂ । ତେଂ ତେଂ ମନେଂ ମାଗିତଲେଂ ।
ଲଭ୍ଯ ନସ୍ତାଂ ଦୁଃଖ ଜାଲେଂ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୩॥
ଵିନୋଦାର୍ଥୀଂ ଭରେ ମନ । ଶୃଂଘାରିକ କରୀ ଗାଯେନ ।
ରାଗ ରଂଗ ତାନ ମାନ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୪॥
ଟଵାଳୀ ଢଵାଳୀ ନିଂଦା । ସାଂଗଣେଂ ଘଡେ ଵେଵାଦା ।
ହାସ୍ଯ ଵିନୋଦ କରୀ ସର୍ଵଦା । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୫॥
ଆଳସ ଉଠେ ପ୍ରବଳ । କର୍ମଣୁକେଚା ନାନା ଖେଳ ।
କାଂ ଉପଭୋଗାଚେ ଗୋଂଧଳ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୬॥
କଳାଵଂତ ବହୁରୂପୀ । ନଟାଵଲୋକୀ ସାକ୍ଷେପୀ ।
ନାନା ଖେଳୀ ଦାନ ଅର୍ପୀ । ତୋ ରଜୋଗୋଣ ॥ ୨୭॥
ଉନ୍ମତ୍ତ ଦ୍ରଵ୍ଯାପରୀ ଅତି ପ୍ରୀତୀ । ଗ୍ରାମଜ୍ଯ ଆଠଵେ ଚିତ୍ତୀଂ ।
ଆଵଡେ ନୀଚାଚୀ ସଂଗତୀ । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୨୮॥
ତଶ୍କରଵିଦ୍ଯା ଜୀଵୀଂ ଉଠେ । ପରନ୍ଯୂନ ବୋଲାଵେଂ ଵାଟେ ।
ନିତ୍ଯନେମାସ ମନ ଵିଟେ । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୨୯॥
ଦେଵକାରଣୀଂ ଲାଜାଳୁ । ଉଦରାଲାଗୀଂ କଷ୍ଟାଳୁ ।
ପ୍ରପଂଚୀ ଜୋ ସ୍ନେହାଳୁ । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୩୦॥
ଗୋଡଗ୍ରାସୀଂ ଆଳକେପଣ । ଅତ୍ଯାଦରେଂ ପିଂଡପୋଷଣ ।
ରଜୋଗୁଣେଂ ଉପୋଷଣ । କେଲେଂ ନ ଵଚେ ॥ ୩୧॥
ଶୃଂଗାରିକ ତେଂ ଆଵଡେ । ଭକ୍ତୀ ଵୈରାଗ୍ଯ ନାଵଡେ ।
କଳାଲାଘଵୀଂ ପଵାଡେ । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୩୨॥
ନେଣୋନିଯାଂ ପରମାତ୍ମା । ସକଳ ପଦାର୍ଥୀ ପ୍ରେମା ।
ବଳାତ୍କାରେଂ ଘାଲୀ ଜନ୍ମା । ତୋ ରଜୋଗୁଣ ॥ ୩୩॥
ଅସୋ ଐସା ରଜୋଗୁଣ । ଲୋଭେଂ ଦାଵୀ ଜନ୍ମମରଣ ।
ପ୍ରପଂଚୀ ତୋ ସବଳ ଜାଣ । ଦାରୁଣ ଦୁଃଖ ଭୋଗଵୀ ॥ ୩୪॥
ଆତାଂ ରଜୋଗୁଣ ହା ସୁଟେନା । ସଂସାରିକ ହେଂ ତୁଟେନା ।
ପ୍ରପଂଚୀଂ ଗୁଂତଲୀ ଵାସନା । ଯାସ ଉପାଯ କୋଣ ॥ ୩୫॥
ଉପାଯେ ଯେକ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୀ । ଜରୀ ଠାକେନା ଵିରକ୍ତୀ ।
ତରୀ ଯେଥାନୁଶକ୍ତୀ । ଭଜନ କରାଵେଂ ॥ ୩୬॥
କାଯା ଵାଚା ଆଣୀ ମନେଂ । ପତ୍ରେଂ ପୁଷ୍ପେଂ ଫଳେଂ ଜୀଵନେଂ ।
ଈଶ୍ଵରୀଂ ଅର୍ପୂନିଯାଂ ମନେଂ । ସାର୍ଥକ କରାଵେଂ ॥ ୩୭॥
ଯେଥାନୁଶକ୍ତୀ ଦାନପୁଣ୍ଯ । ପରୀ ଭଗଵଂତୀଂ ଅନନ୍ଯ ।
ସୁଖଦୁଃଖେଂ ପରୀ ଚିଂତନ । ଦେଵାଚେଂଚି କରାଵେଂ ॥ ୩୮॥
ଆଦିଅଂତୀ ଯେକ ଦେଵ । ମଧ୍ଯେଂଚି ଲାଵିଲୀ ମାଵ ।
ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ପୂର୍ଣ ଭାଵ । ଭଗଵଂତୀଂ ଅସାଵା ॥ ୩୯॥
ଐସା ସବଳ ରଜୋଗୁଣ । ସଂକ୍ଷେପେଂ କେଲେଂ କଥନ ।
ଆତାଂ ଶୁଦ୍ଧ ତୋ ତୂଂ ଜାଣ । ପରମାର୍ଥିକ ॥ ୪୦॥
ତ୍ଯାଚେ ଵୋଳଖୀଚେଂ ଚିନ୍ହ । ସତ୍ଵଗୁଣୀଂ ଅସେ ଜାଣ ।
ତୋ ରଜୋଗୁଣ ପରିପୂର୍ଣ । ଭଜନମୂଳ ॥ ୪୧॥
ଐସା ରଜୋଗୁଣ ବୋଲିଲା । ଶ୍ରୋତୀଂ ମନେଂ ଅନୁମାନିଲା ।
ଆତାଂ ପୁଢେଂ ପରିସିଲା । ପାହିଜେ ତମୋଗୁଣ ॥ ୪୨॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ରଜୋଗୁଣଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ପାଂଚଵା ॥ ୫॥
ସମାସ ସହାଵା : ତମୋଗୁଣ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ମାଗାଂ ବୋଲିଲା ରଜୋଗୁଣ । କ୍ରିଯେସହିତ ଲକ୍ଷଣ ।
ଆତାଂ ଐକା ତମୋଗୁଣ । ତୋହି ସାଂଗିଜେଲ ॥ ୧॥
ସଂସାରୀଂ ଦୁଃଖସଂମଂଧ । ପ୍ରାପ୍ତ ହୋତାଂ ଉଠେ ଖେଦ ।
କାଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଲା କ୍ରୋଧ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨॥
ଶେରୀରୀଂ କ୍ରୋଧ ଭରତାଂ । ନୋଳଖେ ମାତା ପିତା ।
ବଂଧୁ ବହିଣ କାଂତା । ତାଡୀ, ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩॥
ଦୁସର୍ଯାଚା ପ୍ରାଣ ଘ୍ଯାଵା । ଆପଲା ଆପଣ ସ୍ଵଯେଂ ଦ୍ଯାଵା ।
ଵିସରଵୀ ଜୀଵଭାଵା । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୪॥
ଭରଲେଂ କ୍ରୋଧାଚେଂ କାଵିରେଂ । ପିଶ୍ଯାଚ୍ଯାପରୀ ଵାଵରେ ।
ନାନା ଉପାଯେଂ ନାଵରେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୫॥
ଆପଲା ଆପଣ ଶସ୍ତ୍ରପାତ । ପରାଚା କରୀ ଘାତ ।
ଐସା ସମଯ ଵର୍ତତ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୬॥
ଡୋଳା ଯୁଧ୍ଯଚି ପାହଵେଂ । ରଣ ପଡିଲେଂ ତେଥେଂ ଜାଵେଂ ।
ଐସେଂ ଘେତଲେଂ ଜୀଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୭॥
ଅଖଂଡ ଭ୍ରାଂତୀ ପଡେ । କେଲା ନିଶ୍ଚଯ ଵିଘଡେ ।
ଅତ୍ଯଂତ ନିଦ୍ରା ଆଵଡେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୮॥
କ୍ଷୁଧା ଜଯାଚୀ ଵାଡ । ନେଣେ କଡୁ ଅଥଵା ଗୋଡ ।
ଅତ୍ଯଂତ ଜୋ କାଂ ମୂଢ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୯॥
ପ୍ରୀତିପାତ୍ର ଗେଲେଂ ମରଣେଂ । ତଯାଲାଗୀଂ ଜୀଵ ଦେଣେଂ ।
ସ୍ଵଯେଂ ଆତ୍ମହତ୍ଯା କରଣେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୦॥
କିଡା ମୁଂଗୀ ଆଣୀ ସ୍ଵାପଦ । ଯାଂଚା କରୂଂ ଆଵଡେ ଵଧ ।
ଅତ୍ଯଂତ ଜୋ କୃପାମଂଦ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୧॥
ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯା ବାଳହତ୍ଯା । ଦ୍ରଵ୍ଯାଲାଗୀଂ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଯା ।
କରୂଂ ଆଵଡେ ଗୋହତ୍ଯା । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୨॥
ଵିସଳାଚେନି ନେଟେଂ । ଵୀଷ ଘ୍ଯାଵେଂସେଂ ଵାଟେ ।
ପରଵଧ ମନୀଂ ଉଠେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୩॥
ଅଂତରୀଂ ଧରୂନି କପଟ । ପରାଚେଂ କରୀ ତଳପଟ ।
ସଦା ମସ୍ତ ସଦା ଉଦ୍ଧଟ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୪॥
କଳହ ଵ୍ହାଵା ଐସେଂ ଵାଟେ । ଝୋଂବୀ ଘ୍ଯାଵୀ ଐସେଂ ଉଠେ ।
ଅନ୍ତରୀ ଦ୍ଵେଷ ପ୍ରଗଟେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୫॥
ଯୁଧ୍ଯ ଦେଖାଵେଂ ଐକାଵେଂ । ସ୍ଵଯେଂ ଯୁଧ୍ଯଚି କରାଵେଂ ।
ମାରାଵେଂ କୀଂ ମରାଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୬॥
ମତ୍ସରେଂ ଭକ୍ତି ମୋଡାଵୀ । ଦେଵାଳଯେଂ ଵିଘଡାଵୀଂ ।
ଫଳତୀଂ ଝାଡେଂ ତୋଡାଵୀଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୭॥
ସତ୍କର୍ମେଂ ତେ ନାଵଡତୀ । ନାନା ଦୋଷ ତେ ଆଵଡତୀ ।
ପାପଭଯ ନାହୀଂ ଚିତ୍ତୀ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୮॥
ବ୍ରହ୍ମଵୃତ୍ତୀଚା ଉଛେଦ । ଜୀଵମାତ୍ରାସ ଦେଣେଂ ଖେଦ ।
କରୂଂ ଆଵଡେ ଅପ୍ରମାଦ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୧୯॥
ଆଗ୍ନପ୍ରଳଯେ ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରଳଯେ । ଭୂତପ୍ରଳଯେ ଵୀଷପ୍ରଳଯେ ।
ମତ୍ସରେଂ କରୀଂ ଜୀଵକ୍ଷଯେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୦॥
ପରପୀଡେଚା ସଂତୋଷ । ନିଷ୍ଠୁରପଣାଚା ହଵ୍ଯାସ ।
ସଂସାରାଚା ନଯେ ତ୍ରାସ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୧॥
ଭାଂଡଣ ଲାଊନ ଦ୍ଯାଵେଂ । ସ୍ଵଯେଂ କୌତୁକ ପାହାଵେଂ ।
କୁବୁଦ୍ଧି ଘେତଲୀ ଜୀଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୨॥
ପ୍ରାପ୍ତ ଜାଲିଯାଂ ସଂପତ୍ତୀ । ଜୀଵାଂସ କରୀ ଯାତାଯାତୀ ।
କଳଵଳା ନଯେ ଚିତ୍ତୀଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୩॥
ନାଵଡେ ଭକ୍ତି ନାଵଡେ ଭାଵ । ନାଵଡେ ତୀର୍ଥ ନାଵଡେ ଦେଵ ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ର ନଲଗେ ସର୍ଵ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୪॥
ସ୍ନାନସଂଧ୍ଯା ନେମ ନସେ । ସ୍ଵଧର୍ମୀଂ ଭ୍ରଷ୍ଟଲା ଦିସେ ।
ଅକର୍ତଵ୍ଯ କରୀତସେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୫॥
ଜେଷ୍ଠ ବଂଧୁ ବାପ ମାଯେ । ତ୍ଯାଂଚୀଂ ଵଚନେଂ ନ ସାହେ ।
ସୀଘ୍ରକୋପୀ ନିଘୋନ ଜାଯେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୬॥
ଉଗେଂଚି ଖାଵେଂ ଉଗେଂଚି ଅସାଵେଂ । ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଊନ ବୈସାଵେଂ ।
କାଂହୀଂଚ ସ୍ମରେନା ସ୍ଵଭାଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୭॥
ଚେଟକଵିଦ୍ଯେଚା ଅଭ୍ଯାସ । ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯେଚା ହଵ୍ଯାସ ।
ମଲ୍ଲଵିଦ୍ଯା ଵ୍ହାଵୀ ଜ୍ଯାସ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୮॥
କେଲେ ଗଳାଚେ ନଵସ । ରଡିବେଡୀଚେ ସାଯାସ ।
କାଷ୍ଠଯଂତ୍ର ଛେଦୀ ଜିଵ୍ହେସ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୨୯॥
ମସ୍ତକୀଂ ଭଦେଂ ଜାଳାଵେଂ । ପୋତେଂ ଆଂଗ ହୁରପଳାଵେଂ ।
ସ୍ଵଯେଂ ଶସ୍ତ୍ର ଟୋଚୂନ ଘ୍ଯାଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୦॥
ଦେଵାସ ସିର ଵାହାଵେଂ । କାଂ ତେଂ ଆଂଗ ସମର୍ପାଵେଂ ।
ପଡଣୀଵରୂନ ଘାଲୂନ ଘ୍ଯାଵେ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୧॥
ନିଗ୍ରହ କରୂନ ଧରଣେଂ । କାଂ ତେଂ ଟାଂଗୂନ ଘେଣେଂ ।
ଦେଵଦ୍ଵାରୀଂ ଜୀଵ ଦେଣେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୨॥
ନିରାହାର ଉପୋଷଣ । ପଂଚାଗ୍ନୀ ଧୂମ୍ରପାନ ।
ଆପଣାସ ଘ୍ଯାଵେଂ ପୁରୂନ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୩॥
ସକାମ ଜେଂ କା ଅନୁଷ୍ଠାନ । କାଂ ତେଂ ଵାଯୋନିରୋଧନ ।
ଅଥଵା ରାହାଵେଂ ପଡୋନ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୪॥
ନଖେଂ କେଶ ଵାଢଵାଵେ । ହସ୍ତଚି ଵର୍ତେ କରାଵେ ।
ଅଥଵା ଵାଗ୍ସୁଂନ୍ଯ ଵ୍ହାଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୫॥
ନାନା ନିଗ୍ରହେଂ ପିଡାଵେଂ । ଦେହଦୁଃଖେଂ ଚର୍ଫଡାଵେଂ ।
କ୍ରୋଧେଂ ଦେଵାଂସ ଫୋଡାଵେଂ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୬॥
ଦେଵାଚୀ ଜୋ ନିଂଦା କରୀ । ତୋ ଆଶାବଦ୍ଧି ଅଘୋରୀ ।
ଜୋ ସଂତସଂଗ ନ ଧରୀ । ତୋ ତମୋଗୁଣ ॥ ୩୭॥
ଐସା ହା ତମୋଗୁଣ । ସାଂଗତାଂ ଜୋ ଅସାଧାରଣ ।
ପରୀ ତ୍ଯାଗାର୍ଥ ନିରୂପଣ । କାଂହୀଂ ଯେକ ॥ ୩୮॥
ଐସେଂ ଵର୍ତେ ତୋ ତମୋଗୁଣ । ପରୀ ହା ପତନାସ କାରଣ ।
ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତୀଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ନଵ୍ହେ ଯେଣେଂ ॥ ୩୯॥
କେଲ୍ଯା କର୍ମାଚେଂ ଫଳ । ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଈଲ ସକଳ ।
ଜନ୍ମ ଦୁଃଖାଚେଂ ମୂଳ । ତୁଟେନା କୀଂ ॥ ୪୦॥
ଵ୍ହାଵଯା ଜନ୍ମାଚେଂ ଖଂଡଣ । ପାହିଜେ ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ।
ତେଂଚି ଅସେ ନିରୁପଣ । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ॥ ୪୧॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ତମୋଗୁଣଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ସହାଵା ॥ ୬॥
ସମାସ ସାତଵା : ସତ୍ତ୍ଵଗୁଣ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ମାଗାଂ ବୋଲିଲା ତମୋଗୁଣ । ଜୋ ଦୁଃଖଦାଯକ ଦାରୁଣ ।
ଆତାଂ ଐକା ସତ୍ଵଗୁଣ । ପରମ ଦୁଲ୍ଲଭ ॥ ୧॥
ଜୋ ଭଜନାଚା ଆଧାର । ଜୋ ଯୋଗିଯାଂଚୀ ଥାର ।
ଜୋ ନିରସୀ ସଂସାର । ଦୁଃଖମୂଳ ଜୋ ॥ ୨॥
ଜେଣେଂ ହୋଯେ ଉତ୍ତମ ଗତୀ । ମାର୍ଗ ଫୁଟେ ଭଗଵଂତୀଂ ।
ଜେଣେଂ ପାଵିଜେ ମୁକ୍ତୀ । ସାଯୋଜ୍ଯତା ତେ ॥ ୩॥
ଜୋ ଭକ୍ତାଂଚା କୋଂଵସା । ଜୋ ଭଵାର୍ଣଵୀଂଚା ଭର୍ଵସା ।
ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀଚୀ ଦଶା । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪॥
ଜୋ ପରମାର୍ଥାଚେଂ ମଂଡଣ । ଜୋ ମହଂତାଂଚେଂ ଭୂଷଣ ।
ରଜତମାଚେଂ ନିର୍ଶନ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫॥
ଜୋ ପରମସୁଖକାରୀ । ଜୋ ଆନଂଦାଚୀ ଲହରୀ ।
ଦେଊନିଯାଂ, ନିଵାରୀ- । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯ ॥ ୬॥
ଜୋ ଅଜ୍ଞାନାଚା ସେଵଟ । ଜୋ ପୁଣ୍ଯାଚେଂ ମୂଳ ପୀଠ ।
ଜଯାଚେନି ସାଂପଡେ ଵାଟ । ପରଲୋକାଚୀ ॥ ୭॥
ଐସା ହା ସତ୍ଵଗୁଣ । ଦେହୀଂ ଉମଟତାଂ ଆପଣ ।
ତଯେ କ୍ରିଯେଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଐସେଂ ଅସେ ॥ ୮॥
ଈଶ୍ଵରୀଂ ପ୍ରେମା ଅଧିକ । ପ୍ରପଂଚ ସଂପାଦଣେ ଲୋକିକ ।
ସଦା ସନ୍ନିଧ ଵିଵେକ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୯॥
ସଂସାରଦୁଃଖ ଵିସରଵୀ । ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ଵିମଳ ଦାଵୀ ।
ଭଜନକ୍ରିଯା ଉପଜଵୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୦॥
ପରମାର୍ଥାଚୀ ଆଵଡୀ । ଉଠେ ଭାଵାର୍ଥାଚୀ ଗୋଡୀ ।
ପରୋପକାରୀଂ ତାଂତଡୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୧॥
ସ୍ନାନସଂଧ୍ଯା ପୁଣ୍ଯସୀଳ । ଅଭ୍ଯାଂତରୀଂଚା ନିର୍ମଳ ।
ଶରୀର ଵସ୍ତ୍ରେଂ ସୋଜ୍ଵଳ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୨॥
ଯେଜନ ଆଣୀ ଯାଜନ । ଆଧେନ ଆଣୀ ଅଧ୍ଯାପନ ।
ସ୍ଵଯେଂ କରୀ ଦାନପୁଣ୍ଯ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୩॥
ନିରୂପଣାଚୀ ଆଵଡୀ । ଜଯା ହରିକଥେଚୀ ଗୋଡୀ ।
କ୍ରିଯା ପାଲଟେ ରୋକଡୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୪॥
ଅଶ୍ଵଦାନେଂ ଗଜଦାନେଂ । ଗୋଦାନେଂ ଭୂମିଦାନେଂ ।
ନାନା ରତ୍ନାଂଚୀଂ ଦାନେଂ- । କରୀ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୫॥
ଧନଦାନ ଵସ୍ତ୍ରଦାନ । ଅନ୍ନଦାନ ଉଦକଦାନ ।
କରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣସଂତର୍ପଣ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୬॥
କାର୍ତିକସ୍ନାନେଂ ମାଘସ୍ନାନେଂ । ଵ୍ରତେଂ ଉଦ୍ଯାପନେଂ ଦାନେଂ ।
ନିଃକାମ ତୀର୍ଥେଂ ଉପୋଷଣେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୭॥
ସହସ୍ରଭୋଜନେଂ ଲକ୍ଷଭୋଜନେଂ । ଵିଵିଧ ପ୍ରକାରୀଂଚୀଂ ଦାନେଂ ।
ନିଃକାମ କରୀ ସତ୍ଵଗୁଣେଂ । କାମନା ରଜୋଗୁଣ ॥ ୧୮॥
ତୀର୍ଥୀଂ ଅର୍ପୀ ଜୋ ଅଗ୍ରାରେଂ । ବାଂଧେ ଵାପୀ ସରୋଵରେଂ ।
ବାଂଧେ ଦେଵାଳଯେଂ ସିଖରେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୯॥
ଦେଵଦ୍ଵାରୀଂ ପଡଶାଳା । ପାଈରୀଯା ଦୀପମାଳା ।
ଵୃଂଦାଵନେଂ ପାର ପିଂପଳା- । ବାଂଧେ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୦॥
ଲାଵୀଂ ଵନେଂ ଉପଵନେଂ । ପୁଷ୍ପଵାଟିକା ଜୀଵନେଂ ।
ନିଵଵୀ ତାପସ୍ଯାଂଚୀଂ ମନେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୧॥
ସଂଧ୍ଯାମଠ ଆଣି ଭୁଯେରୀଂ । ପାଈରୀଯା ନଦୀତୀରୀଂ ।
ଭାଂଡାରଗୃହେଂ ଦେଵଦ୍ଵାରୀଂ । ବାଂଧେଂ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୨ ।
ନାନା ଦେଵାଂଚୀଂ ଜେ ସ୍ଥାନେଂ । ତେଥେଂ ନଂଦାଦୀପ ଘାଲଣେଂ ।
ଵାହେ ଆଳଂକାର ଭୂଷଣେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୩॥
ଜେଂଗଟ ମୃଦାଂଗ ଟାଳ । ଦମାମେ ନଗାରେ କାହଳ ।
ନାନା ଵାଦ୍ଯାଂଚେ କଲ୍ଲୋଳ । ସୁସ୍ଵରାଦିକ ॥ ୨୪॥
ନାନା ସମଗ୍ରୀ ସୁଂଦର । ଦେଵାଳଈଂ ଘାଲୀ ନର ।
ହରିଭଜନୀଂ ଜୋ ତତ୍ପର । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୫॥
ଛେତ୍ରେଂ ଆଣୀ ସୁଖାସନେଂ । ଦିଂଡ୍ଯା ପତାକା ନିଶାଣେଂ ।
ଵାହେ ଚାମରେଂ ସୂର୍ଯାପାନେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୬॥
ଵୃଂଦାଵନେଂ ତୁଳସୀଵନେ । ରଂଗମାଳା ସଂମାର୍ଜନେଂ ।
ଐସୀ ପ୍ରୀତି ଘେତଲୀ ମନେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୭॥
ସୁଂଦରେଂ ନାନା ଉପକର୍ଣେଂ । ମଂଡପ ଚାଂଦଵେ ଆସନେଂ ।
ଦେଵାଳଈଂ ସମର୍ପଣେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୮॥
ଦେଵାକାରଣେଂ ଖାଦ୍ଯ । ନାନା ପ୍ରକାରୀଂ ନୈଵେଦ୍ଯ ।
ଅପୂର୍ଵ ଫଳେଂ ଅର୍ପୀ ସଦ୍ଯ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୨୯॥
ଐସୀ ଭକ୍ତୀଚୀ ଆଵଡୀ । ନୀଚ ଦାସ୍ଯତ୍ଵାଚୀ ଗୋଡୀ ।
ସ୍ଵଯେଂ ଦେଵଦ୍ଵାର ଝାଡୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୦॥
ତିଥୀ ପର୍ଵ ମୋହୋତ୍ସାଵ । ତେଥେଂ ଜ୍ଯାଚା ଅଂତର୍ଭାଵ ।
କାଯା ଵାଚା ମନେଂ ସର୍ଵ- । ଅର୍ପୀ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୧॥
ହରିକଥେସୀ ତତ୍ପର । ଗଂଧେଂ ମାଳା ଆଣୀ ଧୁଶର ।
ଘେଊନ ଉଭୀଂ ନିରଂତର । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୨॥
ନର ଅଥଵା ନାରୀ । ଯେଥାନୁଶକ୍ତି ସାମଗ୍ରୀ ।
ଘେଊନ ଉଭୀଂ ଦେଵଦ୍ଵାରୀଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୩॥
ମହତ୍କୃତ୍ଯ ସାଂଡୂନ ମାଗେଂ । ଦେଵାସ ଯେ ଲାଗଵେଗେଂ ।
ଭକ୍ତି ନିକଟ ଆଂତରଂଗେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୪॥
ଥୋରପଣ ସାଂଡୂନ ଦୁରୀ । ନୀଚ କୃତ୍ଯ ଆଂଗୀକାରୀ ।
ତିଷ୍ଠତ ଉଭା ଦେଵଦ୍ଵାରୀଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୫॥
ଦେଵାଲାଗୀଂ ଉପୋଷଣ । ଵର୍ଜୀ ତାଂବୋଲ ଭୋଜନ ।
ନିତ୍ଯ ନେମ ଜପ ଧ୍ଯାନ- । କରୀ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୬॥
ଶବ୍ଦ କଠୀଣ ନ ବୋଲେ । ଅତିନେମେସୀ ଚାଲେ ।
ଯୋଗୂ ଜେଣେଂ ତୋଷଵିଲେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୭॥
ସାଂଡୂନିଯା ଅଭିମାନ । ନିଃକାମ କରୀ କୀର୍ତନ ।
ଶ୍ଵେଦ ରୋମାଂଚ ସ୍ଫୁରାଣ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୮॥
ଅଂତରୀଂ ଦେଵାଚେଂ ଧ୍ଯାନ । ତେଣେଂ ନିଡାରଲେ ନଯନ ।
ପଡେ ଦେହାଚେଂ ଵିସ୍ମରଣ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୩୯॥
ହରିକଥେଚୀ ଅତି ପ୍ରୀତି । ସର୍ଵଥା ନଯେ ଵିକୃତୀ ।
ଆଦିକ ପ୍ରେମା ଆଦିଅଂତୀଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୦॥
ମୁଖୀଂ ନାମ ହାତୀଂ ଟାଳୀ । ନାଚତ ବୋଲେ ବ୍ରୀଦାଵଳୀ ।
ଘେଊନ ଲାଵୀ ପାଯଧୁଳୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୧॥
ଦେହାଭିମାନ ଗଳେ । ଵିଷଈଂ ଵୈରାଗ୍ଯ ପ୍ରବଳେ ।
ମିଥ୍ଯା ମାଯା ଐସେଂ କଳେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୨॥
କାଂହୀଂ କରାଵା ଉପାଯେ । ସଂସାରୀଂ ଗୁଂତୋନ କାଯେ ।
ଉକଲଵୀ ଐସେଂ ହୃଦଯେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୩॥
ସଂସାରାସୀ ତ୍ରାସେ ମନ । କାଂହୀଂ କରାଵେଂ ଭଜନ ।
ଐସେଂ ମନୀଂ ଉଠେ ଜ୍ଞାନ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୪॥
ଅସତାଂ ଆପୁଲେ ଆଶ୍ରମୀଂ । ଅତ୍ଯାଦରେଂ ନିତ୍ଯନେମୀ ।
ସଦା ପ୍ରୀତୀ ଲାଗେ ରାମୀଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୫॥
ସକଳାଂଚା ଆଲା ଵୀଟ । ପରମାର୍ଥୀଂ ଜୋ ନିକଟ ।
ଆଘାତୀଂ ଉପଜେ ଧାରିଷ୍ଟ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୬॥
ସର୍ଵକାଳ ଉଦାସୀନ । ନାନା ଭୋଗୀଂ ଵିଟେ ମନ ।
ଆଠଵେ ଭଗଵଦ୍ଭଜନ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୭॥
ପଦାର୍ଥୀଂ ନ ବୈସେ ଚିତ୍ତ । ମନୀଂ ଆଠଵେ ଭଗଵଂତ ।
ଐସା ଦୃଢ ଭାଵାର୍ଥ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୮॥
ଲୋକ ବୋଲତୀ ଵିକାରୀ । ତରୀ ଆଦିକ ପ୍ରେମା ଧରୀ ।
ନିଶ୍ଚଯ ବାଣେ ଅଂତରୀଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୪୯॥
ଅଂତରୀଂ ସ୍ଫୂର୍ତୀ ସ୍ଫୁରେ । ସସ୍ଵରୂପୀଂ ତର୍କ ଭରେ ।
ନଷ୍ଟ ସଂଦେହ ନିଵାରେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୦॥
ଶରୀର ଲାଵାଵେଂ କାରଣୀଂ । ସାକ୍ଷେପ ଉଠେ ଅଂତଃକର୍ଣୀ ।
ସତ୍ଵଗୁଣାଚୀ କରଣୀ । ଐସୀ ଅସେ ॥ ୫୧॥
ଶାଂତି କ୍ଷ୍ମା ଆଣି ଦଯା । ନିଶ୍ଚଯ ଉପଜେ ଜଯା ।
ସତ୍ଵଗୁଣ ଜାଣାଵା ତଯା । ଅଂତରୀଂ ଆଲା ॥ ୫୨॥
ଆଲେ ଅତୀତ ଅଭ୍ଯାଗତ । ଜାଊଂ ନେଦୀ ଜୋ ଭୁକିସ୍ତ ।
ଯେଥାନୁଶକ୍ତୀ ଦାନ ଦେନ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୩॥
ତଡିତାପଡୀ ଦୈନ୍ଯଵାଣେଂ । ଆଲେଂ ଆଶ୍ରମାଚେନି ଗୁଣେଂ ।
ତଯାଲାଗୀଂ ସ୍ଥଳ ଦେଣେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୪॥
ଆଶ୍ରମୀଂ ଅନ୍ନଚୀ ଆପଦା । ପରୀ ଵିମୁଖ ନଵ୍ହେ କଦା ।
ଶକ୍ତିନୁସାର ଦେ ସର୍ଵଦା । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୫॥
ଜେଣେଂ ଜିଂକିଲୀ ରସନା । ତୃପ୍ତ ଜଯାଚୀ ଵାସନା ।
ଜଯାସ ନାହୀଂ କାମନା । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୬॥
ହୋଣାର ତୈସେଂ ହୋତ ଜାତ । ପ୍ରପଂଚୀଂ ଜାଲା ଆଘାତ ।
ଡଳମଳିନା ଜ୍ଯାଚେଂ ଚିତ୍ତ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୭॥
ଯେକା ଭଗଵଂତାକାରଣେଂ । ସର୍ଵ ସୁଖ ସୋଡିଲେଂ ଜେଣେଂ ।
କେଲେଂ ଦେହାଚେଂ ସାଂଡଣେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୮॥
ଵିଷଈଂ ଧାଂଵେ ଵାସନା । ପରୀ ତୋ କଦା ଡଳମଳିନା ।
ଜ୍ଯାଚେଂ ଧାରିଷ୍ଟ ଚଳେନା । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୫୯॥
ଦେହ ଆପଦେନେଂ ପୀଡଲା । କ୍ଷୁଧେ ତୃଷେନେଂ ଵୋସାଵଲା ।
ତରୀ ନିଶ୍ଚଯୋ ରାହିଲା । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୦॥
ଶ୍ରଵଣ ଆଣୀ ମନନ । ନିଜଧ୍ଯାସେଂ ସମାଧାନ ।
ଶୁଦ୍ଧ ଜାଲେଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୧॥
ଜଯାସ ଅହଂକାର ନସେ । ନୈରାଶତା ଵିଲସେ ।
ଜଯାପାସୀଂ କୃପା ଵସେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୨॥
ସକଳାଂସୀଂ ନମ୍ର ବୋଲେ । ମର୍ଯାଦା ଧରୂନ ଚାଲେ ।
ସର୍ଵ ଜନ ତୋଷଵିଲେ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୩॥
ସକଳ ଜନାସୀଂ ଆର୍ଜଵ । ନାହୀଂ ଵିରୋଧାସ ଠାଵ ।
ପରୋପକାରୀଂ ଵେଚୀ ଜୀଵ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୪॥
ଆପକାର୍ଯାହୂନ ଜୀଵୀଂ । ପରକାର୍ଯସିଦ୍ଧୀ କରାଵୀ ।
ମରୋନ କୀର୍ତୀ ଉରଵାଵୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୫॥
ପରାଵ୍ଯାଚେ ଦୋଷଗୁଣ । ଦୃଷ୍ଟୀସ ଦେଖେ ଆପଣ ।
ସମୁଦ୍ରାଐସୀ ସାଠଵଣ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୬॥
ନୀଚ ଉତ୍ତର ସାହାଣେଂ । ପ୍ରତ୍ଯୋତ୍ତର ନ ଦେଣେଂ ।
ଆଲା କ୍ରୋଧ ସାଵରଣେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୭॥
ଅନ୍ଯାଯେଂଵୀଣ ଗାଂଜିତୀ । ନାନାପରୀ ପୀଡା କରିତୀ ।
ତିତୁକେଂହି ସାଠଵୀ ଚିତ୍ତୀଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୮॥
ଶରୀରେଂ ଘୀସ ସାହାଣେଂ । ଦୁର୍ଜନାସୀଂ ମିଳୋନ ଜାଣେଂ ।
ନିଂଦକାସ ଉପକାର କରଣେଂ । ହା ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୬୯॥
ମନ ଭଲତୀକଡେ ଧାଵେଂ । ତେଂ ଵିଵେକେଂ ଆଵରାଅଵେଂ ।
ଇଂଦ୍ରିଯେଂ ଦମନ କରାଵେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୦॥
ସତ୍କ୍ରିଯା ଆଚରାଵୀ । ଅସତ୍କ୍ରିଯା ତ୍ଯାଗାଵୀ ।
ଵାଟ ଭକ୍ତୀଚୀ ଧରାଵୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୧॥
ଜଯା ଆଵଡେ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ । ଆଵଡେ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣ ।
ନାନା ମଂତ୍ରୀଂ ଦେଵତାର୍ଚନ- । କରୀ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୨॥
ପର୍ଵକାଳୀଂ ଅତିସାଦର । ଵସଂତପୂଜେସ ତତ୍ପର ।
ଜଯଂତ୍ଯାଂଚୀ ପ୍ରୀତୀ ଥୋର । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୩॥
ଵିଦେସିଂ ମେଲେଂ ମରଣେଂ । ତଯାସ ସଂସ୍କାର ଦେଣେଂ ।
ଅଥଵା ସାଦର ହୋଣେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୪॥
କୋଣୀ ଯେକାସ ମାରୀ । ତଯାସ ଜାଊନ ଵାରୀ ।
ଜୀଵ ବଂଧନମୁକ୍ତ କରୀ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୫॥
ଲିଂଗେଂ ଲାହୋଲୀଂ ଅଭିଶେଷ । ନାମସ୍ମରଣୀଂ ଵିଶ୍ଵାସ ।
ଦେଵଦର୍ଶନୀଂ ଅଵକାଶ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୬॥
ସଂତ ଦେଖୋନି ଧାଵେଂ । ପରମ ସୁଖ ହେଲାଵେ ।
ନମସ୍କାରୀ ସର୍ଵଭାଵେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୭॥
ସଂତକୃପା ହୋଯ ଜଯାସ । ତେଣେଂ ଉଦ୍ଧରିଲା ଵଂଶ ।
ତୋ ଈଶ୍ଵରାଚା ଅଂଶ । ସତ୍ଵଗୁଣେଂ ॥ ୭୮॥
ସନ୍ମାର୍ଗ ଦାଖଵୀ ଜନା । ଜୋ ଲାଵୀ ହରିଭଜନା ।
ଜ୍ଞାନ ସିକଵୀ ଅଜ୍ଞାନା । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୭୯॥
ଆଵଡେ ପୁଣ୍ଯ ସଂସ୍କାର । ପ୍ରଦକ୍ଷଣା ନମସ୍କାର ।
ଜଯା ରାହେ ପାଠାଂତର । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୮୦॥
ଭକ୍ତୀଚା ହଵ୍ଯାସ ଭାରୀ । ଗ୍ରଂଥସାମଗ୍ରୀ ଜୋ କରୀ ।
ଧାତୁମୂର୍ତି ନାନାପରୀ । ପୂଜୀ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୮୧॥
ଝଳଫଳିତ ଉପକର୍ଣେଂ । ମାଳା ଗଵାଳୀ ଆସନେଂ ।
ପଵିତ୍ରେ ସୋଜ୍ଵଳେଂ ଵସନେଂ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୮୨॥
ପରପୀଡେଚେଂ ଵାହେ ଦୁଃଖ । ପରସଂତୋଷାଚେଂ ସୁଖ ।
ଵୈରାଗ୍ଯ ଦେଖୋନ ହରିଖ- । ମାନୀ, ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୮୩॥
ପରଭୂଷଣେଂ ଭୂଷଣ । ପରଦୂଷଣେଂ ଦୂଷଣ ।
ପରଦୁଃଖେଂ ସିଣେ ଜାଣ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୮୪॥
ଆତାଂ ଅସୋଂ ହେଂ ବହୁତ । ଦେଵୀଂ ଧର୍ମୀଂ ଜ୍ଯାଚେଂ ଚିତ୍ତ ।
ଭଜେ କାମନାରହିତ । ତୋ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୮୫॥
ଐସା ହା ସତ୍ଵଗୁଣ ସାତ୍ଵିକ । ସଂସାରସାଗରୀଂ ତାରକ ।
ଯେଣେଂ ଉପଜେ ଵିଵେକ । ଜ୍ଞାନମାର୍ଗାଚା ॥ ୮୬॥
ସତ୍ଵଗୁଣେଂ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୀ । ସତ୍ଵଗୁଣେଂ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତୀ ।
ସତ୍ଵଗୁଣେଂ ସାଯୋଜ୍ଯମୁକ୍ତୀ । ପାଵିଜେତେ ॥ ୮୭॥
ଐସୀ ସତ୍ଵଗୁଣାଚୀ ସ୍ଥିତୀ । ସ୍ଵଲ୍ପ ବୋଲିଲେଂ ଯେଥାମତୀ ।
ସାଵଧ ହୋଊନ ଶ୍ରୋତୀଂ । ପୁଢେଂ ଅଵଧାନ ଦ୍ଯାଵେଂ ॥ ୮୮॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସତ୍ଵଗୁଣନାମ ସମାସ ସାତଵା ॥ ୭॥
ସମାସ ଆଠଵା : ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ଐକା ସଦ୍ଵିଦ୍ଯେଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ସୁଲକ୍ଷଣେଂ ।
ଵିଚାର ଘେତାଂ ବଳେଂଚି ବାଣେ । ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ଆଂଗୀଂ ॥ ୧॥
ସଦ୍ଵିଦ୍ଯେଚା ଜୋ ପୁରୁଷ । ତୋ ଉତ୍ତମଲକ୍ଷଣୀ ଵିଶେଷ ।
ତ୍ଯାଚେ ଗୁଣ ଐକତାଂ ସଂତୋଷ । ପରମ ଵାଟେ ॥ ୨॥
ଭାଵିକ ସାତ୍ଵିକ ପ୍ରେମଳ । ଶାଂତି କ୍ଷ୍ମା ଦଯାସୀଳ ।
ଲୀନ ତତ୍ପର କେଵଳ । ଅମୃତଵଚନୀ ॥ ୩॥
ପରମ ସୁଂଦର ଆଣୀ ଚତୁର । ପରମ ସବଳ ଆଣୀ ଧୀର ।
ପରମ ସଂପନ୍ନ ଆଣୀ ଉଦାର । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୪॥
ପରମ ଜ୍ଞାତା ଆଣୀ ଭକ୍ତ । ମାହା ପଂଡୀତ ଆଣୀ ଵିରକ୍ତ ।
ମାହା ତପସ୍ଵୀ ଆଣୀ ଶାଂତ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୫॥
ଵକ୍ତା ଆଣୀ ନୈରାଶତା । ସର୍ଵଜ୍ଞ ଆଣୀ ସାଦରତା ।
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଣୀ ନମ୍ରତା । ସର୍ଵତ୍ରାଂସୀ ॥ ୬॥
ରାଜା ଆଣୀ ଧାର୍ମିକ । ଶୂର ଆଣୀ ଵିଵେକ ।
ତାରୁଣ୍ଯ ଆଣୀ ନେମକ । ଆତିଶଯେଂସୀଂ ॥ ୭॥
ଵୃଧାଚାରୀ କୁଳାଚାରୀ । ଯୁକ୍ତାହାରୀ ନିର୍ଵିକାରୀ ।
ଧନ୍ଵଂତରୀ ପରୋପକାରୀ । ପଦ୍ମହସ୍ତୀ ॥ ୮॥
କାର୍ଯକର୍ତା ନିରାଭିମାନୀ । ଗାଯକ ଆଣୀ ଵୈଷ୍ଣଵ ଜନୀ ।
ଵୈଭଵ ଆଣୀ ଭଗଵଦ୍ଭଜନୀ । ଅତ୍ଯାଦରେଂ ॥ ୯॥
ତତ୍ଵଜ୍ଞ ଆଣୀ ଉଦାସୀନ । ବହୁଶ୍ରୁତ ଆଣୀ ସଜ୍ଜନ ।
ମଂତ୍ରୀ ଆଣୀ ସଗୁଣ । ନୀତିଵଂତ ॥ ୧୦॥
ଆଧୁ ପଵିତ୍ର ପୁଣ୍ଯସୀଳ । ଅଂତରଶୁଦ୍ଧ ଧର୍ମାତ୍ମା କୃପାଳ ।
କର୍ମନିଷ୍ଠ ସ୍ଵଧର୍ମେଂ ନିର୍ମଳ । ନିର୍ଲୋଭ ଅନୁତାପୀ ॥ ୧୧॥
ଗୋଡୀ ଆଵଡୀ ପରମାର୍ଥପ୍ରୀତୀ । ସନ୍ମାର୍ଗ ସତ୍କ୍ରିଯା ଧାରଣା ଧୃତୀ ।
ଶ୍ରୁତି ସ୍ମୃତୀ ଲୀଳା ଯୁକ୍ତି । ସ୍ତୁତୀ ମତୀ ପରୀକ୍ଷା ॥ ୧୨॥
ଦକ୍ଷ ଧୂର୍ତ ଯୋଗ୍ଯ ତାର୍କିକ । ସତ୍ଯସାହିତ୍ଯ ନେମକ ଭେଦକ ।
କୁଶଳ ଚପଳ ଚମତ୍କାରିକ । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୧୩॥
ଆଦର ସନ୍ମାନ ତାର୍ତମ୍ଯ ଜାଣେ । ପ୍ରଯୋଗସମଯୋ ପ୍ରସଂଗ ଜାଣେ ।
କାର୍ଯାକାରଣ ଚିନ୍ହେଂ ଜାଣେ । ଵିଚକ୍ଷଣ ବୋଲିକା ॥ ୧୪॥
ସାଵଧ ସାକ୍ଷେପୀ ସାଧକ । ଆଗମ ନିଗମ ଶୋଧକ ।
ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନ ବୋଧକ । ନିଶ୍ଚଯାତ୍ମକ ॥ ୧୫॥
ପୁରଶ୍ଚରଣୀ ତୀର୍ଥଵାସୀ । ଧୃଢଵ୍ରତୀ କାଯାକ୍ଲେସୀ ।
ଉପାସକ, ନିଗ୍ରହାସୀ- । କରୂଂ ଜାଣେ ॥ ୧୬॥
ସତ୍ଯଵଚନୀ ଶୁଭଵଚନୀ । କୋମଳଵଚନୀ ଯେକଵଚନୀ ।
ନିଶ୍ଚଯଵଚନୀ ସୌଖ୍ଯଵଚନୀ । ସର୍ଵକାଳ ॥ ୧୭॥
ଵାସନାତୃପ୍ତ ସଖୋଲ ଯୋଗୀ । ଭଵ୍ଯ ସୁପ୍ରସନ୍ନ ଵୀତରାଗୀ ।
ସୌମ୍ଯ ସାତ୍ଵିକ ଶୁଦ୍ଧମାର୍ଗୀ । ନିଃକପଟ ନିର୍ଵେସନୀ ॥ ୧୮॥
ସୁଗଡ ସଂଗୀତ ଗୁଣଗ୍ରାହୀ । ଅନାପେକ୍ଷୀ ଲୋକସଂଗ୍ରହୀ ।
ଆର୍ଜଵ ସଖ୍ଯ ସର୍ଵହି । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସୀ ॥ ୧୯॥
ଦ୍ରଵ୍ଯସୁଚୀ ଦାରାସୁଚୀ । ନ୍ଯାଯସୁଚୀ ଅଂତରସୁଚୀ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିସୁଚୀ ନିଵୃତ୍ତିସୁଚୀ । ସର୍ଵସୁଚୀ ନିଃସଂଗପଣେଂ ॥ ୨୦॥
ମିତ୍ରପଣେଂ ପରହିତକାରୀ । ଵାଗ୍ମାଧୁର୍ଯ ପରଶୋକହାରୀ ।
ସାମର୍ଥ୍ଯପଣେଂ ଵେତ୍ରଧାରୀ । ପୁରୂଷାର୍ଥେଂ ଜଗମିତ୍ର ॥ ୨୧॥
ସଂଶଯଛେଦକ ଵିଶାଳ ଵକ୍ତା । ସକଳ କୢପ୍ତ ଅସୋନୀ ଶ୍ରୋତା ।
କଥାନିରୂପଣୀଂ ଶବ୍ଦାର୍ଥା । ଜାଊଂଚ ନେଦୀ ॥ ୨୨॥
ଵେଵାଦରହିତ ସଂଵାଦୀ । ସଂଗରହିତ ନିରୋପାଧୀ ।
ଦୁରାଶାରହିତ ଅକ୍ରୋଧୀ । ନିର୍ଦୋଷ ନିର୍ମତ୍ସରୀ ॥ ୨୩॥
ଵିମଳଜ୍ଞାନୀ ନିଶ୍ଚଯାତ୍ମକ । ସମାଧାନୀ ଆଣୀ ଭଜକ ।
ସିଦ୍ଧ ଅସୋନୀ ସାଧକ । ସାଧନ ରକ୍ଷୀ ॥ ୨୪॥
ସୁଖରୂପ ସଂତୋଷରୂପ । ଆନଂଦରୂପ ହାସ୍ଯରୂପ ।
ଐକ୍ଯରୂପ ଆତ୍ମରୂପ । ସର୍ଵତ୍ରାଂସୀ ॥ ୨୫॥
ଭାଗ୍ଯଵଂତ ଜଯଵଂତ । ରୂପଵଂତ ଗୁଣଵଂତ ।
ଆଚାରଵଂତ କ୍ରିଯାଵଂତ । ଵିଚାରଵଂତ ସ୍ଥିତୀ ॥ ୨୬॥
ଯେଶଵଂତ କିର୍ତିଵଂତ । ଶକ୍ତିଵଂତ ସାମର୍ଥ୍ଯଵଂତ ।
ଵୀର୍ଯଵଂତ ଵରଦଵଂତ । ସତ୍ଯଵଂତ ସୁକୃତୀ ॥ ୨୭॥
ଵିଦ୍ଯାଵଂତ କଳାଵଂତ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଵଂତ ଲକ୍ଷ୍ଣଵଂତ ।
କୁଳଵଂତ ସୁଚିଷ୍ମଂତ । ବଳଵଂତ ଦଯାଳୁ ॥ ୨୮॥
ଯୁକ୍ତିଵଂତ ଗୁଣଵଂତ ଵରିଷ୍ଠ । ବୁଦ୍ଧିଵଂତ ବହୁଧାରିଷ୍ଟ ।
ଦୀକ୍ଷାଵଂତ ସଦାସଂତୁଷ୍ଟ । ନିସ୍ପୃହ ଵୀତରାଗୀ ॥ ୨୯॥
ଅସୋ ଐସେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ । ହେଂ ସଦ୍ଵିଦ୍ଯଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଅଭ୍ଯାସାଯା ନିରୂପଣ । ଅଲ୍ପମାତ୍ର ବୋଲିଲେଂ ॥ ୩୦॥
ରୂପଲାଵଣ୍ଯ ଅଭ୍ଯାସିତାଂ ନ ଯେ । ସହଜଗୁଣାସ ନ ଚଲେ ଉପାଯେ ।
କାଂହୀଂ ତରୀ ଧରାଵୀ ସୋଯେ । ଅଗାଂତୁକ ଗୁଣାଚୀ ॥ ୩୧॥
ଐସୀ ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ବରଵୀ । ସର୍ଵତ୍ରାଂପାସୀ ଅସାଵୀ ।
ପରୀ ଵିରକ୍ତପୁରୁଷେଂ ଅଭ୍ଯାସଵୀ । ଅଗତ୍ଯରୂପ ॥ ୩୨॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସଦ୍ଵିଦ୍ଯାନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଆଠଵା ॥ ୮॥
ସମାସ ନଵଵା : ଵିରକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ଐକା ଵିରକ୍ତାଂଚୀ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ କୋଣ୍ଯା ଗୁଣେଂ ।
ଜେଣେଂ ଆଂଗୀଂ ସାମର୍ଥ୍ଯ ବାଣେଂ । ଯୋଗିଯାଚେଂ ॥ ୧॥
ଜେଣେଂ ସତ୍କୀର୍ତି ଵାଢେ । ଜେଣେଂ ସାର୍ଥକତା ଘଡେ ।
ଜେଣେଂକରିତାଂ ମହିମା ଚଢେ । ଵିରକ୍ତାଂସୀ ॥ ୨॥
ଜେଣେଂ ପରମାର୍ଥ ଫାଵେ । ଜେଣେଂ ଆନଂଦ ହେଲାଵେ ।
ଜେଣେଂ ଵିରକ୍ତି ଦୁଣାଵେ । ଵିଵେକେଂସହିତ ॥ ୩॥
ଜେଣେଂ ସୁଖ ଉଚଂବଳେ । ଜେଣେଂ ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ଵୋଳେ ।
ଜେଣେଂ ଭାଗ୍ଯଶ୍ରୀ ପ୍ରବଳେ । ମୋକ୍ଷେଂସହିତ ॥ ୪॥
ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ ହୋତୀ । ସକଳ କାମନା ପୁରତୀ ।
ମୁଖୀଂ ରାହେ ସରସ୍ଵତୀ । ମଧୁର ବୋଲାଵଯା ॥ ୫॥
ହେ ଲକ୍ଷଣେଂ ଶ୍ରଵଣ କୀଜେ । ଆଣୀ ସଦୃଢ ଜୀଵୀଂ ଧରିଜେ ।
ତରୀ ମଗ ଵିଖ୍ଯାତ ହୋଈଜେ । ଭୂମଂଡଳୀଂ ॥ ୬॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଵିଵେକେଂ ଅସାଵେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ଅଧ୍ଯାତ୍ମ ଵାଢଵାଵେଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଧାରିଷ୍ଟ ଧରାଵେଂ । ଦମନଵିଷଈଂ ॥ ୭॥
ଵିରକ୍ତେଂ ରାଖାଵେଂ ସାଧନ । ଵିରକ୍ତେଂ ଲାଵାଵେଂ ଭଜନ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଵିଶେଷ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ । ପ୍ରଗଟଵାଵେଂ ॥ ୮॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଭକ୍ତୀ ଵାଢଵାଵୀ । ଵିରକ୍ତେ ଶାଂତୀ ଦାଖଵାଵୀ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଯେତ୍ନେଂ କରାଵୀ । ଵିରକ୍ତୀ ଆପୁଲୀ ॥ ୯॥
ଵିରକ୍ତେଂ ସଦ୍କ୍ରିଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵୀ । ଵିରକ୍ତେଂ ନିଵୃତ୍ତି ଵିସ୍ତାରାଵୀ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ନୈରାଶତା ଧରାଵୀ । ସଦୃଢ ଜିଵେଂସୀଂ ॥ ୧୦॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଧର୍ମସ୍ଥାପନା କରାଵୀ । ଵିରକ୍ତେଂ ନୀତି ଆଵଲଂବାଵୀ ।
ଵିରକ୍ତେଂ କ୍ଷ୍ମା ସାଂଭାଳାଵୀ । ଅତ୍ଯାଦରେଂସୀ ॥ ୧୧॥
ଵିରକ୍ତେଂ ପରମାର୍ଥ ଉଜଳାଵା । ଵିରକ୍ତେଂ ଵିଚାର ଶୋଧାଵା ।
ଵିରକ୍ତେଂ ସନ୍ନିଧ ଠେଵାଵା । ସନ୍ମାର୍ଗ ସତ୍ଵଗୁଣ ॥ ୧୨॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଭାଵିକେଂ ସାଂଭାଳାଵୀଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ପ୍ରେମଳେଂ ନିଵଵାଵୀଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ସାବଡୀଂ ନୁପେକ୍ଷାଵୀଂ । ଶରଣାଗତେଂ ॥ ୧୩॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ପରମ ଦକ୍ଷ । ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଅଂତରସାକ୍ଷ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଵୋଢାଵା କୈପକ୍ଷ । ପରମାର୍ଥାଚା ॥ ୧୪॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଅଭ୍ଯାସ କରାଵା । ଵିରକ୍ତେଂ ସାକ୍ଷେପ ଧରାଵା ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଵଗ୍ତ୍ରୃତ୍ଵେଂ ଉଭାରାଵା । ମୋଡଲା ପରମାର୍ଥ ॥ ୧୫॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଵିମଳଜ୍ଞାନ ବୋଲାଵେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ଵୈରାଗ୍ଯ ସ୍ତଵୀତ ଜାଵେଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ନିଶ୍ଚଯାଚେଂ କରାଵେଂ । ସମାଧାନ ॥ ୧୬॥
ପର୍ଵେଂ କରାଵୀଂ ଅଚାଟେଂ । ଚାଲଵାଵୀ ଭକ୍ତାଂଚୀ ଥାଟେ ।
ନାନା ଵୈଭଵେଂ କଚାଟେଂ । ଉପାସନାମାର୍ଗ ॥ ୧୭॥
ହରିକୀର୍ତନେଂ କରାଵୀଂ । ନିରୂପଣେଂ ମାଜଵାଵୀଂ ।
ଭକ୍ତିମାର୍ଗେ ଲାଜଵାଵୀଂ । ନିଂଦକ ଦୁର୍ଜନେଂ ॥ ୧୮॥
ବହୁତାଂସ କରାଵେ ପରୋପକାର । ଭଲେପଣାଚା ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାର ।
ପୁଣ୍ଯମାର୍ଗାଚା ଵିସ୍ତାର । ବଳେଂଚି କରାଵା ॥ ୧୯॥
ସ୍ନାନ ସଂଧ୍ଯା ଜପ ଧ୍ଯାନ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଭଗଵଦ୍ଭଜନ ।
ନିତ୍ଯନେମ ପଵିତ୍ରପଣ । ଅଂତରଶୁଦ୍ଧ ଅସାଵେଂ ॥ ୨୦॥
ଦୃଢ ନିଶ୍ଚଯୋ ଧରାଵା । ସଂସାର ସୁଖାଚା କରାଵା ।
ଵିଶ୍ଵଜନ ଉଦ୍ଧରାଵା । ସଂସର୍ଗମାତ୍ରେଂ ॥ ୨୧॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଧୀର । ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଉଦାର ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ତତ୍ପର । ନିରୂପଣଵିଷଈଂ ॥ ୨୨॥
ଵିରକ୍ତେଂ ସାଵଧ ଅସାଵେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ଶୁଦ୍ଧ ମାର୍ଗେଂ ଜାଵେଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଝିଜୋନ ଉରଵାଵେଂ । ସଦ୍କୀର୍ତୀସୀ ॥ ୨୩॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଵିରକ୍ତ ଧୁଂଡାଵେ । ଵିରକ୍ତେଂ ସାଧୁ ଵୋଳଖାଵେ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ମିତ୍ର କରାଵେ । ସଂତ ଯୋଗୀ ସଜ୍ଜନ ॥ ୨୪॥
ଵିରକ୍ତେଂ କରାଵୀଂ ପୁରଶ୍ଚରଣେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ଫିରାଵୀଂ ତୀର୍ଥାଟଣେଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ କରାଵୀଂ ନାନାସ୍ଥାନେଂ । ପରମ ରମଣୀଯ ॥ ୨୫॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଉପାଧୀ କରାଵୀ । ଆଣି ଉଦାସଵୃତ୍ତି ନ ସଂଡାଵୀ ।
ଦୁରାଶା ଜଡୋ ନେଦାଵୀ । କୋଣଯେକଵିଷଈଂ ॥ ୨୬॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଅଂତରନିଷ୍ଠ । ଵିରକ୍ତେଂ ନସାଵେଂ କ୍ରିଯାଭ୍ରଷ୍ଟ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ନ ଵ୍ହାଵେଂ କନିଷ୍ଠ । ପରାଧେନପଣେଂ ॥ ୨୭॥
ଵିରକ୍ତେଂ ସମଯ ଜାଣାଵା । ଵିରକ୍ତେଂ ପ୍ରସଂଗ ଵୋଳଖାଵା ।
ଵିରକ୍ତ ଚତୁର ଅସାଅଵା । ସର୍ଵପ୍ରକାରେଂ ॥ ୨୮॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଯେକଦେସୀ ନସାଵେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ସର୍ଵ ଅଭ୍ଯାସାଵେଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଅଵଘେଂ ଜାଣାଵେଂ । ଜ୍ଯାଚେଂ ତ୍ଯାପରୀ ॥ ୨୯॥
ହରିକଥା ନିରୂପଣ । ସଗୁଣଭଜନ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ।
ପିଂଡଜ୍ଞାନ ତତ୍ଵଜ୍ଞାନ । ସର୍ଵ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୩୦॥
କର୍ମମାର୍ଗ ଉପାସନାମାର୍ଗ । ଜ୍ଞାନମାର୍ଗ ସିଦ୍ଧାଂତମାର୍ଗ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିମାର୍ଗ ନିଵୃତ୍ତିମାର୍ଗ । ସକଳ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୩୧॥
ପ୍ରେମଳ ସ୍ଥିତୀ ଉଦାସ ସ୍ଥିତୀ । ଯୋଗସ୍ଥିତୀ ଧ୍ଯାନସ୍ଥିତୀ ।
ଵିଦେହ ସ୍ଥିତୀ ସହଜ ସ୍ଥିତୀ । ସକଳ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୩୨ ॥
ଧ୍ଵନୀ ଲକ୍ଷ ମୁଦ୍ରା ଆସନେଂ । ମଂତ୍ର ଯଂତ୍ର ଵିଧୀ ଵିଧାନେଂ ।
ନାନା ମତାଂଚେଂ ଦେଖଣେଂ । ପାହୋନ ସାଂଡାଵେଂ ॥ ୩୩॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଜଗମିତ୍ର । ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ସ୍ଵତଂତ୍ର ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଵିଚିତ୍ର । ବହୁଗୁଣୀ ॥ ୩୪॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ଵିରକ୍ତ । ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ହରିଭକ୍ତ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଅସାଵେଂ ନିତ୍ଯମୁକ୍ତ । ଅଲିପ୍ତପଣେଂ ॥ ୩୫॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ଧାଂଡୋଳାଵୀଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ମତେଂ ଵିଭାଂଡାଵୀଂ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ମୁମୁକ୍ଷେଂ ଲାଵାଵୀଂ । ଶୁଦ୍ଧମାର୍ଗେଂ ॥ ୩୬॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଶୁଦ୍ଧମାର୍ଗ ସାଂଗାଵା । ଵିରକ୍ତେଂ ସଂଶଯ ଛେଦାଵା ।
ଵିରକ୍ତେଂ ଆପଲା ମ୍ହଣାଵା । ଵିଶ୍ଵଜନ ॥ ୩୭॥
ଵିରକ୍ତେଂ ନିଂଦକ ଵଂଦାଵେଂ । ଵିରକ୍ତେଂ ସାଧକ ବୋଧାଵେ ।
ଵିରକ୍ତେଂ ବଦ୍ଧ ଚେଵଵାଵେ- । ମୁମୁକ୍ଷନିରୂପଣେଂ ॥ ୩୮॥
ଵିରକ୍ତେଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଘ୍ଯାଵେ । ଵିରକ୍ତେଂ ଅଵଗୁଣ ତ୍ଯାଗାଵେ ।
ନାନା ଅପାଯ ଭଂଗାଵେ । ଵିଵେକବଳେଂ ॥ ୩୯॥
ଐସୀଂ ହେ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଐକାଵୀଂ ଯେକାଗ୍ର ମନେଂ ।
ଯାଚା ଅଵ୍ହେର ନ କରଣେଂ । ଵିରକ୍ତ ପୁରୁଷେଂ ॥ ୪୦॥
ଇତୁକେଂ ବୋଲିଲେଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ତ୍ଯାଂତ ମାନେଲ ତିତୁକେଂ ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ଉଦାସ ନ କରାଵେଂ । ବହୁ ବୋଲିଲେଂ ମ୍ହଣୌନୀ ॥ ୪୧॥
ପରଂତୁ ଲକ୍ଷଣେଂ ନେ ଘେତାଂ । ଅଵଲକ୍ଷଣେଂ ବାଷ୍କଳତା ।
ତେଣେଂ ତ୍ଯାସ ପଢତମୂର୍ଖତା । ଯେଵୋଂ ପାହେ ॥ ୪୨॥
ତ୍ଯା ପଢତମୂର୍ଖାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ନିରୂପଣ ।
ବୋଲିଲେଂ ଅସେ ସାଵଧାନ- । ହୋଊନ ଆଇକା ॥ ୪୩॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଵିରକ୍ତଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ନଵଵା ॥ ୯॥
ସମାସ ଦହାଵା : ପଢତମୁର୍ଖ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ୍ ॥
ମାଗାଂ ସାଂଗିତଲୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ମୂର୍ଖାଆଂଗୀ ଚାତୁର୍ଯ ବାଣେ ।
ଆତାଂ ଐକା ଶାହାଣେ- । ଅସୋନି, ମୂର୍ଖ ॥ ୧॥
ତଯା ନାଂଵ ପଢତମୂର୍ଖ । ଶ୍ରୋତୀଂ ନ ମନାଵେଂ ଦୁଃଖ ।
ଅଵଗୁଣ ତ୍ଯାଗିତାଂ , ସୁଖ- । ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଯେ ॥ ୨॥
ବହୁଶ୍ରୁତ ଆଣି ଵିତ୍ପନ୍ନ । ପ୍ରାଂଜଳ ବୋଲେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ।
ଦୁରାଶା ଆଣି ଅଭିମାନ । ଧରୀ, ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩॥
ମୁକ୍ତକ୍ରିଯା ପ୍ରତିପାଦୀ । ସଗୁଣଭକ୍ତି ଉଛେଦୀ ।
ସ୍ଵଧର୍ମ ଆଣି ସାଧନ ନିଂଦୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୪॥
ଆପଲେନ ଜ୍ଞାତେପଣେଂ । ସକଳାଂସ ଶବ୍ଦ ଠେଵଣେଂ ।
ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାଚେଂ ପାହେ ଉଣେଂ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୫॥
ଶିଷ୍ଯାସ ଅଵଜ୍ଞା ଘଡେ । କାଂ ତୋ ସଂକଟୀଂ ପଡେ ।
ଜଯାଚେନି ଶବ୍ଦେଂ ମନ ମୋଡେ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୬॥
ରଜୋଗୁଣୀ ତମୋଗୁଣୀ । କପଟୀ କୁଟିଳ ଅଂତଃକର୍ଣୀ ।
ଵୈଭଵ ଦେଖୋନ ଵାଖାଣୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୭॥
ସମୂଳ ଗ୍ରଂଥ ପାହିଲ୍ଯାଵିଣ । ଉଗାଚ ଠେଵୀ ଜୋ ଦୂଷଣ ।
ଗୁଣ ସାଂଗତାଂ ଅଵଗୁଣ- । ପାହେ ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୮॥
ଲକ୍ଷଣେଂ ଐକୋନ ମାନୀ ଵୀଟ । ମତ୍ସରେଂ କରୀ ଖଟପଟ ।
ନୀତିନ୍ଯାଯ ଉଦ୍ଧଟ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୯॥
ଜାଣପଣେଂ ଭରୀଂ ଭରେ । ଆଲା କ୍ରୋଧ ନାଵରେ ।
କ୍ରିଯା ଶବ୍ଦାସ ଅଂତରେ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୦॥
ଵକ୍ତା ଅଧିକାରେଂଵୀଣ । ଵଗ୍ତ୍ରୃତ୍ଵାଚା କରୀ ସୀଣ ।
ଵଚନ ଜଯାଚେଂ କଠୀଣ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୧॥
ଶ୍ରୋତା ବହୁଶ୍ରୁତପଣେଂ । ଵକ୍ତଯାସ ଆଣୀ ଉଣେଂ ।
ଵାଚାଳପଣାଚେନି ଗୁଣେଂ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୨॥
ଦୋଷ ଠେଵୀ ପୁଢିଲାଂସୀ । ତେଂଚି ସ୍ଵଯେଂ ଆପଣାପାସୀଂ ।
ଐସେଂ କଳେନା ଜଯାସୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୩॥
ଅଭ୍ଯାସାଚେନି ଗୁଣେଂ । ସକଳ ଵିଦ୍ଯା ଜାଣେ ।
ଜନାସ ନିଵଊଂ ନେଣେଂ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୪॥
ହସ୍ତ ବାଂଧୀଜେ ଊର୍ଣତଂତେଂ । ଲୋଭେଂ ମୃତ୍ଯ ଭ୍ରମରାତେଂ ।
ଐସା ଜୋ ପ୍ରପଂଚୀ ଗୁଂତେ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୫॥
ସ୍ତ୍ରିଯଂଚା ସଂଗ ଧରୀ । ସ୍ତ୍ରିଯାଂସୀ ନିରୂପଣ କରୀ ।
ନିଂଦ୍ଯ ଵସ୍ତୁ ଆଂଗିକାରୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୬॥
ଜେଣେଂ ଉଣୀଵ ଯେ ଆଂଗାସୀ । ତେଂଚି ଦୃଢ ଧରୀ ମାନସୀଂ ।
ଦେହବୁଦ୍ଧି ଜଯାପାସୀଂ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୭॥
ସାଂଡୂନିଯାଂ ଶ୍ରୀପତୀ । ଜୋ କରୀ ନରସ୍ତୁତୀ ।
କାଂ ଦୃଷ୍ଟୀ ପଡିଲ୍ଯାଂଚୀ କୀର୍ତୀ- । ଵର୍ଣୀ, ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୮॥
ଵର୍ଣୀ ସ୍ତ୍ରିଯାଂଚେ ଆଵେଵ । ନାନା ନାଟକେଂ ହାଵଭାଵ ।
ଦେଵା ଵିସରେ ଜୋ ମାନଵ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୧୯॥
ଭରୋନ ଵୈଭଵାଚେ ଭରୀଂ । ଜୀଵମାତ୍ରାସ ତୁଛ୍ଯ କରୀ ।
ପାଷାଂଡମତ ଥାଵରୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୦॥
ଵିତ୍ପନ୍ନ ଆଣୀ ଵୀତରାଗୀ । ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମାହାଯୋଗୀ ।
ଭଵିଷ୍ଯ ସାଂଗୋଂ ଲାଗେ ଜଗୀଂ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୧॥
ଶ୍ରଵଣ ହୋତାଂ ଅଭ୍ଯାଂତରୀଂ । ଗୁଣଦୋଷାଚୀ ଚାଳଣା କରୀ ।
ପରଭୂଷଣେଂ ମତ୍ସରୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୨॥
ନାହୀଂ ଭକ୍ତୀଚେଂ ସାଧନ । ନାହୀଂ ଵୈରାଗ୍ଯ ନା ଭଜନ ।
କ୍ରିଯେଵିଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ- । ବୋଲେ, ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୩॥
ନ ମନୀ ତୀର୍ଥ ନ ମନୀ କ୍ଷେତ୍ର । ନ ମନୀ ଵେଦ ନ ମନୀ ଶାସ୍ତ୍ର ।
ପଵିତ୍ରକୁଳୀଂ ଜୋ ଅପଵିତ୍ର । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୪॥
ଆଦର ଦେଖୋନି ମନ ଧରୀ । କୀର୍ତୀଵିଣ ସ୍ତୁତୀ କରୀ ।
ସଵେଂଚି ନିଂଦୀ ଅନାଦରୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୫॥
ମାଗେଂ ଯେକ ପୁଢେଂ ଯେକ । ଐସା ଜଯାଚା ଦଂଡକ ।
ବୋଲେ ଯେକ କରୀ ଯେକ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୬॥
ପ୍ରପଂଚଵିଶୀଂ ସାଦର । ପରମାର୍ଥୀଂ ଜ୍ଯାଚା ଅନାଦର ।
ଜାଣପଣେଂ ଘେ ଅଧାର । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୭॥
ଯେଥାର୍ଥ ସାଂଡୂନ ଵଚନ । ଜୋ ରକ୍ଷୂନ ବୋଲେ ମନ ।
ଜ୍ଯାଚେଂ ଜିଣେଂ ପରାଧେନ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୮॥
ସୋଂଗ ସଂପାଧୀ ଵରୀଵରୀ । କରୂଂ ନଯେ ତେଂଚି କରୀ ।
ମାର୍ଗ ଚୁକୋନ ଭରେ ଭରୀଂ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୨୯॥
ରାତ୍ରଂଦିଵସ କରୀ ଶ୍ରଵଣ । ନ ସଂଡୀ ଆପଲେ ଅଵଗୁଣ ।
ସ୍ଵହିତ ଆପଲେଂ ଆପଣ । ନେଣେ ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୦॥
ନିରୂପଣୀଂ ଭଲେ ଭଲେ । ଶ୍ରୋତେ ଯେଊନ ବୈସଲେ ।
କ୍ଷୁଦ୍ରେଂ ଲକ୍ଷୁନୀ ବୋଲେ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୧॥
ଶିଷ୍ଯ ଜାଲା ଅନଧିକାରୀ । ଆପଲୀ ଅଵଜ୍ଞା କରୀ ।
ପୁନ୍ହାଂ ତ୍ଯାଚୀ ଆଶା ଧରୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୨॥
ହୋତ ଅସତାଂ ଶ୍ରଵଣ । ଦେହାସ ଆଲେଂ ଉଣେପଣ ।
କ୍ରୋଧେଂ କରୀ ଚିଣଚିଣ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୩॥
ଭରୋନ ଵୈଭଵାଚେ ଭରୀଂ । ସଦ୍ଗୁରୂଚୀ ଉପେକ୍ଷା କରୀ ।
ଗୁରୁପରଂପରା ଚୋରୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୪॥
ଜ୍ଞାନ ବୋଲୋନ କରୀ ସ୍ଵାର୍ଥ । କୃପଣା ଐସା ସାଂଚୀ ଅର୍ଥ ।
ଅର୍ଥାସାଠୀଂ ଲାଵୀ ପରମାର୍ଥ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୫॥
ଵର୍ତଲ୍ଯାଵୀଣ ସିକଵୀ । ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଲାଵଣୀ ଲାଵୀ ।
ପରାଧେନ ଗୋସାଵୀ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୬॥
ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ଅଵଘା ମୋଡେ । ଆପଣାମଧ୍ଯେଂ ଉପଂଢର ପଡେ ।
ଐସିଯେ କର୍ମୀଂ ପଵାଡେ । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୭॥
ପ୍ରପଂଚ ଗେଲା ହାତୀଚା । ଲେଶ ନାହୀଂ ପରମାର୍ଥାଚା ।
ଦ୍ଵେଷୀ ଦେଵାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚା । ତୋ ଯେକ ପଢତମୂର୍ଖ ॥ ୩୮॥
ତ୍ଯାଗାଵଯା ଅଵଗୁଣ । ବୋଲିଲେଂ ପଢତମୂର୍ଖାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଵିଚକ୍ଷଣେଂ ନୀଉନ ପୂର୍ଣ । କ୍ଷ୍ମା କେଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୩୯॥
ପରମ ମୂର୍ଖାମାଜୀ ମୂର୍ଖ । ଜୋ ସଂସାରୀଂ ମାନୀ ସୁଖ ।
ଯା ସଂସାରଦୁଃଖା ଐସେଂ ଦୁଃଖ । ଆଣୀକ ନାହୀଂ ॥୪୦॥
ତେଂଚି ପୁଢେଂ ନିରୂପଣ । ଜନ୍ମଦୁଃଖାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଗର୍ଭଵାସ ହା ଦାରୁଣ । ପୁଢେଂ ନିରୋପିଲା ॥ ୪୧॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ପଢତମୂର୍ଖଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ଦହାଵା ॥ ୧୦ ॥
॥ ଦଶକ ଦୁସରା ସମାପ୍ତ ॥

Explore More