সমাস পহিলা : গণেশস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দুসৰা : গণেশস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস তিসৰা : শাৰদাস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস চৱথা : সদ্গুৰুস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পাংচৱা : সংতস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সহাৱা : শ্ৰোতেজনস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস সাতৱা : কৱেশ্ৱৰস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস আঠৱা : সভাস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস নৱৱা : পৰমাৰ্থস্তৱন ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস দহাৱা : নৰদেহস্তৱননিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস পহিলা : পূৰ্ণাপূৰ্ণনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
প্ৰাণীৱ্যাপক মন ৱ্যাপক । পৃথ্ৱী ৱ্যাপক তেজ ৱ্যাপক ।
ৱাযো আকাশ ত্ৰিগুণ ৱ্যাপক । অংতৰাত্মা মূল়মাযা ॥ ১ ॥
ৱাযো আকাশ ত্ৰিগুণ ৱ্যাপক । অংতৰাত্মা মূল়মাযা ॥ ১ ॥
নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম তেং ৱ্যাপক । ঐসেং অৱঘেংচ ৱ্যাপক ।
তৰী হেং সগট কিং কাযে যেক । ভেদ আহে ॥ ২ ॥
তৰী হেং সগট কিং কাযে যেক । ভেদ আহে ॥ ২ ॥
আত্মা আণি নিৰংজন । যেণেংহি ৱাটতো অনুমান ।
আত্মা সগুণ কিং নিৰ্গুণ । আণি নিৰংজন ॥ ৩ ॥
আত্মা সগুণ কিং নিৰ্গুণ । আণি নিৰংজন ॥ ৩ ॥
শ্ৰোতা সংদেহীং পদিলা । তেণেং সংদেহ ৱাঢলা ।
অনুমান ধৰূন বৈসলা । কোণ তো কৈসা ॥ ৪ ॥
অনুমান ধৰূন বৈসলা । কোণ তো কৈসা ॥ ৪ ॥
ঐকা পহিলী আশংকা । অৱঘা গল্বলা কৰূং নকা ।
প্ৰগট কৰূন ৱিৱেকা । প্ৰত্যযে পাহাৱা ॥ ৫ ॥
প্ৰগট কৰূন ৱিৱেকা । প্ৰত্যযে পাহাৱা ॥ ৫ ॥
শৰীপাডেং সামৰ্থ্যপাডেং । প্ৰাণী ৱ্যাপ কৰী নিৱাডেং ।
পৰী পাহতাং মনাযেৱঢেং । চপল় নাহীং ॥ ৬ ॥
পৰী পাহতাং মনাযেৱঢেং । চপল় নাহীং ॥ ৬ ॥
চপল়পণ যেকদেসী । পূৰ্ণ ৱ্যাপকতা নৱ্হে ত্যাসী ।
পাহাতাং পৃথ্ৱীচ্যা ৱ্যাপাসী । সীমা আহে ॥ ৭ ॥
পাহাতাং পৃথ্ৱীচ্যা ৱ্যাপাসী । সীমা আহে ॥ ৭ ॥
তৈসেংচি আপ আণি তেজ । অপূৰ্ণ দিসতী সহজ ।
ৱাযো চপল় সমজ । যেকদেসী ॥ ৮ ॥
ৱাযো চপল় সমজ । যেকদেসী ॥ ৮ ॥
গগন আণি নিৰংজন । তেং পূৰ্ণ ৱ্যাপক সঘন ।
কোণীযেক অনুমান । তেথেং অসেচিনা ॥ ৯ ॥
কোণীযেক অনুমান । তেথেং অসেচিনা ॥ ৯ ॥
ত্ৰিগুণ গুণক্ষোভিণী মাযা । মাঈক জাঈল ৱিলযা ।
অপূৰ্ণ যেকদেসী তযা । পূৰ্ণ ৱ্যাপকতা ন ঘডে ॥ ১০ ॥
অপূৰ্ণ যেকদেসী তযা । পূৰ্ণ ৱ্যাপকতা ন ঘডে ॥ ১০ ॥
আত্মা আণি নিৰংজন । হেং দোহিকডে নামাভিধান ।
অৰ্থান্ৱযে সমজোন । বোলণেং কৰাৱেং ॥ ১১ ॥
অৰ্থান্ৱযে সমজোন । বোলণেং কৰাৱেং ॥ ১১ ॥
আত্মা মন অত্যংত চপল় । তৰী হেং ৱ্যাপক নৱ্হেচি কেৱল় ।
সুচিত অংতঃকৰ্ণ নিৱল় । কৰূন পাহাৱেং ॥ ১২ ॥
সুচিত অংতঃকৰ্ণ নিৱল় । কৰূন পাহাৱেং ॥ ১২ ॥
অংতৰাল়ীং পাহাতাং পাতাল়ী নাহীং । পাতাল়ীং পাহাতাং অংতৰাল়ীং নাহীং ।
পূৰ্ণপণেং ৱসত নাহীং । চহুংকডে ॥ ১৩ ॥
পূৰ্ণপণেং ৱসত নাহীং । চহুংকডে ॥ ১৩ ॥
পুঢেং পাহাতাং মাগেং নাহীং । মাগেং পাহাতাং পুঢেং নাহীং ।
ৱাম সৱ্য ৱ্যাপ নাহীং । দশদিশা ॥ ১৪ ॥
ৱাম সৱ্য ৱ্যাপ নাহীং । দশদিশা ॥ ১৪ ॥
চহুংকডে নিশাণেং মাংডাৱীং । যেকসৰীং কৈসীং সিৱাৱীং ।
যাকাৰণেং সমজোন উগৱী । প্ৰত্যযেং আপণাসী ॥ ১৫ ॥
যাকাৰণেং সমজোন উগৱী । প্ৰত্যযেং আপণাসী ॥ ১৫ ॥
সূৰ্য আলা প্ৰতিবিংবলা । হাহি দৃষ্টাংত ন ঘডে ৱস্তুলা ।
ৱস্তুৰূপ নিৰ্গুণালা । ম্হণিজেত আহে ॥ ১৬ ॥
ৱস্তুৰূপ নিৰ্গুণালা । ম্হণিজেত আহে ॥ ১৬ ॥
ঘটাকাশ মঠকাশ । হাহি দৃষ্টাংত ৱিশেষ ।
তুল়ূং জাতাং নিৰ্গুণাস । সাম্যতা যেতে ॥ ১৭ ॥
তুল়ূং জাতাং নিৰ্গুণাস । সাম্যতা যেতে ॥ ১৭ ॥
ব্ৰহ্মীংচা অংশ আকাশ । আণী আত্ম্যাচা অংশ মানস ।
দোহীংচা অনুভৱ প্ৰত্যযাস । যেথেং ঘ্যাৱা ॥ ১৮ ॥
দোহীংচা অনুভৱ প্ৰত্যযাস । যেথেং ঘ্যাৱা ॥ ১৮ ॥
গগন আণি হেং মন । কৈসে হোতী সমান ।
মননসীল় মহাজন । সকল়হি জাণতী ॥ ১৯ ॥
মননসীল় মহাজন । সকল়হি জাণতী ॥ ১৯ ॥
মন হেং পুঢেং ৱাৱডে । মাগেং আৱঘেংচি ৰিতেং পডে ।
পূৰ্ণ গগনাস সাম্যতা ঘডে । কোণ্যা প্ৰকাৰেং ॥ ২০ ॥
পূৰ্ণ গগনাস সাম্যতা ঘডে । কোণ্যা প্ৰকাৰেং ॥ ২০ ॥
পৰব্ৰহ্মচি অচল় । আণি পৰ্ৱতাসহি ম্হণতী অচল় ।
দিনীহী যেক কেৱল় । হেং কৈসেং ম্হণাৱেং ॥ ২১ ॥
দিনীহী যেক কেৱল় । হেং কৈসেং ম্হণাৱেং ॥ ২১ ॥
জ্ঞান ৱিজ্ঞান ৱিপৰিতজ্ঞান । তিনী কৈসীং হোতী সমান ।
যাচা প্ৰত্যযো মনন । কৰূন পাহাৱা ॥ ২২ ॥
যাচা প্ৰত্যযো মনন । কৰূন পাহাৱা ॥ ২২ ॥
জ্ঞান ম্হণিজে জাণণেং । অজ্ঞান ম্হণিজে নেণণেং ।
ৱিপৰিতজ্ঞান ম্হণিজে দেখণেং । যেকাচেং যেক ॥ ২৩ ॥
ৱিপৰিতজ্ঞান ম্হণিজে দেখণেং । যেকাচেং যেক ॥ ২৩ ॥
জাণণেং নেণণেং ৱেগল়েং কেলেং । ঢোবল়েং পংচভূতিক উৰলেং ।
ৱিপৰীতজ্ঞান সমজলেং । পাহিজে জীৱীং ॥ ২৪ ॥
ৱিপৰীতজ্ঞান সমজলেং । পাহিজে জীৱীং ॥ ২৪ ॥
দ্ৰষ্টা সাক্ষী অংতৰাত্মা । জীৱাত্মাচী হোযে শিৱাত্মা ।
পুঢেং শিৱাত্মা তোচি জীৱাত্মা । জন্ম ঘেতো ॥ ২৫ ॥
পুঢেং শিৱাত্মা তোচি জীৱাত্মা । জন্ম ঘেতো ॥ ২৫ ॥
আত্মত্ৱীং জন্মমৰণ লাগে । আত্মত্ৱীং জন্মমৰণ ন ভংগে ।
সংভৱামি যুগে যুগে । ঐসে হেং ৱচন ॥ ২৬ ॥
সংভৱামি যুগে যুগে । ঐসে হেং ৱচন ॥ ২৬ ॥
জীৱ যেকদেসী নৰ । ৱিচাৰেং জালা ৱিশ্ৱংভৰ ।
ৱিশ্ৱংভৰাস সংসাৰ । চুকেনা কীং ॥ ২৭ ॥
ৱিশ্ৱংভৰাস সংসাৰ । চুকেনা কীং ॥ ২৭ ॥
জ্ঞান আণি অজ্ঞান । ৱৃত্তিৰূপেং হেং সমান ।
নিৱৃত্তিৰূপেং ৱিজ্ঞান । জালেং পাহিজে ॥ ২৮ ॥
নিৱৃত্তিৰূপেং ৱিজ্ঞান । জালেং পাহিজে ॥ ২৮ ॥
জ্ঞানেং যেৱঢেং ব্ৰহ্মাংড কেলেং । জ্ঞানেং যেৱঢেং ৱাঢৱিলেং ।
নানা ৱিকাৰাচেং ৱল়লেং । তেং হেং জ্ঞান ॥ ২৯ ॥
নানা ৱিকাৰাচেং ৱল়লেং । তেং হেং জ্ঞান ॥ ২৯ ॥
আঠৱেং দেহ ব্ৰহ্মাংডীচেং । তেং হেং জ্ঞান সাচেং ।
ৱিজ্ঞানৰূপ ৱিদেহাচেং । পদ পাৱিজে ॥ ৩০ ॥
ৱিজ্ঞানৰূপ ৱিদেহাচেং । পদ পাৱিজে ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে পূৰ্ণাপূৰ্ণনিৰূপণনাম সমাস পহিলা ॥
সমাস দুসৰা : সৃষ্টীত্ৰিৱিধলক্ষণনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মূল়মাযা নস্তাং চংচল় । নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম তেং নিশ্চল় ।
জৈসেং গগন অংতৰাল় । চহুংকডে ॥ ১ ॥
জৈসেং গগন অংতৰাল় । চহুংকডে ॥ ১ ॥
দৃশ্য আলেং আণি গেলেং । পৰী তেং ব্ৰহ্ম সংচলেং ।
জৈসেং গগন কোংদাটলেং । চহুংকডে ॥ ২ ॥
জৈসেং গগন কোংদাটলেং । চহুংকডে ॥ ২ ॥
জিকডে পাহাৱেং তিকডে অপাৰ । কোণেকডে নাহীং পাৰ ।
যেকজিনসী স্ৱতংত্ৰ । দুসৰেং নাহীং ॥ ৩ ॥
যেকজিনসী স্ৱতংত্ৰ । দুসৰেং নাহীং ॥ ৩ ॥
ব্ৰহ্মাংডাৱৰতেং বৈসাৱেং । অৱকাশ ভকাস অৱলোকাৱেং ।
তেথেং চংচল় ৱ্যাপকাচ্যা নাংৱেং । সুন্যাকাৰ ॥ ৪ ॥
তেথেং চংচল় ৱ্যাপকাচ্যা নাংৱেং । সুন্যাকাৰ ॥ ৪ ॥
দৃশ্য ৱিৱেকেং কাঢিলেং । মগ পৰব্ৰহ্ম কোংদাটলেং ।
কোণাসীচ অনুমানলেং । নাহীং কদা ॥ ৫ ॥
কোণাসীচ অনুমানলেং । নাহীং কদা ॥ ৫ ॥
অধোৰ্ধ পাহাতাং চহুংকডে । নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম জিকডে তিকডে ।
মন ধাংৱেল কোণেকডে । অংত পাহাৱযা ॥ ৬ ॥
মন ধাংৱেল কোণেকডে । অংত পাহাৱযা ॥ ৬ ॥
দৃশ্য চল়ে ব্ৰহ্ম চল়েনা । দৃশ্য কল়ে ব্ৰহ্ম কল়েনা ।
দৃশ্য আকল়ে ব্ৰহ্ম আকল়েনা । কল্পনেসী ॥ ৭ ॥
দৃশ্য আকল়ে ব্ৰহ্ম আকল়েনা । কল্পনেসী ॥ ৭ ॥
কল্পনা ম্হণিজে কাংহীংচ নাহীং । ব্ৰহ্ম দাটলে ঠাঈংচা ঠাঈং ।
ৱাক্যাৰ্থ ৱিৱৰত জাঈ । ম্হণিজে বৰেং ॥ ৮ ॥
ৱাক্যাৰ্থ ৱিৱৰত জাঈ । ম্হণিজে বৰেং ॥ ৮ ॥
পৰব্ৰহ্মাযেৱঢেং থোৰ নাহীং । শ্ৰৱণাপৰতেং সাধন নাহীং ।
কল়ল্যাৱিণ কাংহীংচ নাহীং । সমাধান ॥ ৯ ॥
কল়ল্যাৱিণ কাংহীংচ নাহীং । সমাধান ॥ ৯ ॥
পিপ্লীকামাৰ্গেং হল়ু হল়ু ঘডে । ৱিহংগমেং ফল়াসী গাংঠী পডে ।
সাধক মননীং পৱাডে । ম্হণিজে বৰেং ॥ ১০ ॥
সাধক মননীং পৱাডে । ম্হণিজে বৰেং ॥ ১০ ॥
পৰব্ৰহ্মাসাৰিখেং দুসৰেং । কাংহীংচ নাহীং খৰেং ।
নিংদা আণি স্তুতিউত্তৰেং । পৰব্ৰহ্মীং নাহীং ॥ ১১ ॥
নিংদা আণি স্তুতিউত্তৰেং । পৰব্ৰহ্মীং নাহীং ॥ ১১ ॥
ঐসে পৰব্ৰহ্ম যেকজিনসী । কাংহীং তুল়েনা তযাসী ।
মানুভৱ পুণ্যৰাসী । তেথেং পৱাডতী ॥ ১২ ॥
মানুভৱ পুণ্যৰাসী । তেথেং পৱাডতী ॥ ১২ ॥
চংচল়েং হোতে দুঃখপ্ৰাপ্তী । নিশ্চল়াযেৱডী নাহীং ৱিশ্ৰাংতী ।
নিশ্চল় প্ৰত্যযেং পাহাতী । মাহানুভাৱ ॥ ১৩ ॥
নিশ্চল় প্ৰত্যযেং পাহাতী । মাহানুভাৱ ॥ ১৩ ॥
মুল়াপাসূন শেৱটৱৰী । ৱিচাৰণা কেলীচ কৰী ।
প্ৰত্যযাচা নিশ্চযো অংতৰীং । তযাসীচ ফাৱে ॥ ১৪ ॥
প্ৰত্যযাচা নিশ্চযো অংতৰীং । তযাসীচ ফাৱে ॥ ১৪ ॥
কল্পনেচি সৃষ্টী জালী । ত্ৰিৱিধ প্ৰকাৰেং ভাসলী ।
তিক্ষণ বুদ্ধীনেং আণিলী । পাহিজে মনা ॥ ১৫ ॥
তিক্ষণ বুদ্ধীনেং আণিলী । পাহিজে মনা ॥ ১৫ ॥
মূল়মাযেপাসূন ত্ৰিগুণ । অৱঘেং যেকদেসী লক্ষণ ।
পাংচা ভূতাংচা ঢোবল়া গুণ । দিসত আহে ॥ ১৬ ॥
পাংচা ভূতাংচা ঢোবল়া গুণ । দিসত আহে ॥ ১৬ ॥
পৃথ্ৱীপাসূন চ্যাৰী খাণী । চত্ৱাৰ ৱেগল়ালী কৰণী ।
সকল় সৃষ্টীচি চালী যেথুনী । পুঢেং নাহীং ॥ ১৭ ॥
সকল় সৃষ্টীচি চালী যেথুনী । পুঢেং নাহীং ॥ ১৭ ॥
সৃষ্টীচেং ৱিৱিধ লক্ষণ । ৱিশদ কৰূং নিৰূপণ ।
শ্ৰোতীং সুচিত অংতঃকৰ্ণ । কেলেং পাহিজে ॥ ১৮ ॥
শ্ৰোতীং সুচিত অংতঃকৰ্ণ । কেলেং পাহিজে ॥ ১৮ ॥
মূল়মাযা জাণীৱেচী । মুল়ীং সূক্ষ্ম কল্পনেচী ।
জৈসী স্থিতী পৰে ৱাচেচী । তদ্ৰূপচি তে ॥ ১৯ ॥
জৈসী স্থিতী পৰে ৱাচেচী । তদ্ৰূপচি তে ॥ ১৯ ॥
অষ্টধা প্ৰকৃতীচেং মূল় । তে হে মূল়মাযাচ কেৱল় ।
সূক্ষ্মৰূপ বীজ সকল় । মুল়ীংচ আহে ॥ ২০ ॥
সূক্ষ্মৰূপ বীজ সকল় । মুল়ীংচ আহে ॥ ২০ ॥
জড পদাৰ্থ চেতৱিতেং তেং । ম্হণৌন চৈতন্য বোলিজেতেং ।
সূক্ষ্ম ৰূপেং সংকেতেং । সমজোন ঘ্যাৱীং ॥ ২১ ॥
সূক্ষ্ম ৰূপেং সংকেতেং । সমজোন ঘ্যাৱীং ॥ ২১ ॥
প্ৰকৃতী পুৰুষাচা ৱিচাৰ । অৰ্ধনাৰীনটেশ্ৱৰ ।
অষ্টধা প্ৰকৃতীচা ৱিচাৰ । সকল় কাংহীং ॥ ২২ ॥
অষ্টধা প্ৰকৃতীচা ৱিচাৰ । সকল় কাংহীং ॥ ২২ ॥
গুপ্ত ত্ৰিগুণাচেং গূঢত্ৱ । ম্হণৌন সংকেত মহত্তত্ত্ৱ ।
গুপ্তৰূপেং শুদ্ধসত্ৱ । তেথেংচি ৱসে ॥ ২৩ ॥
গুপ্তৰূপেং শুদ্ধসত্ৱ । তেথেংচি ৱসে ॥ ২৩ ॥
জেথূন গুণ প্ৰগটতী । তীস গুণক্ষোভিণী ম্হণতী ।
ত্ৰিগুণাচীং ৰূপেং সমজতী । ধন্য তে সাধু ॥ ২৪ ॥
ত্ৰিগুণাচীং ৰূপেং সমজতী । ধন্য তে সাধু ॥ ২৪ ॥
গুপ্তৰূপেং গুণসৌম্য । ম্হণৌনি বোলিজে গুণসাম্য ।
সূক্ষ্ম সংকেত অগম্য । বহুতাংস কৈংচা ॥ ২৫ ॥
সূক্ষ্ম সংকেত অগম্য । বহুতাংস কৈংচা ॥ ২৫ ॥
মূল়মাযেপাসূন ত্ৰিগুণ । চংচল় যেকদেসী লক্ষণ ।
প্ৰত্যযেং পাহাতাং খূণ । অংতৰীং যেতে ॥ ২৬ ॥
প্ৰত্যযেং পাহাতাং খূণ । অংতৰীং যেতে ॥ ২৬ ॥
পুঢেং পংচভূতাংচীং বংডেং । ৱাঢলীং ৱিশাল়েং উদংডেং ।
সপ্তদ্ৱীপেং নৱখংডেং । ৱসুংধৰা হে ॥ ২৭ ॥
সপ্তদ্ৱীপেং নৱখংডেং । ৱসুংধৰা হে ॥ ২৭ ॥
ত্ৰিগুণাপাসূন পৃথ্ৱীৱৰী । দুসৰ্যা জিনসান্যাচী পৰী ।
দোনী জিনস যাউপৰী । তিসৰা ঐকা ॥ ২৮ ॥
দোনী জিনস যাউপৰী । তিসৰা ঐকা ॥ ২৮ ॥
পৃথ্ৱী নানা জিনসাচেং বীজ । অংডজ জাৰজ শ্ৱেতজ উদ্ভিজ ।
চ্যাৰী খাণী চ্যাৰী ৱাণী সহজ । নিৰ্মাণ জাল্যা ॥ ২৯ ॥
চ্যাৰী খাণী চ্যাৰী ৱাণী সহজ । নিৰ্মাণ জাল্যা ॥ ২৯ ॥
খাণী ৱাণী হোতী জাতী । পৰংতু তৈসীচ আহে জগতী ।
ঐসে হোতী আণী জাতী । উদংড প্ৰাণী ॥ ৩০ ॥
ঐসে হোতী আণী জাতী । উদংড প্ৰাণী ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সৃষ্টীত্ৰিৱিধলক্ষণনিৰূপণনাম সমাস দুসৰা ॥
সমাস তিসৰা : সূক্ষ্মনামাভিধাননিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মুল়ীংহূন সেৱটৱৰী । ৱিস্তাৰ বোলিলা নানাপৰী ।
পুন্হা ৱিৱৰত ৱিৰত মাঘাৰী । ৱৃত্তি ন্যাৱী ॥ ১ ॥
পুন্হা ৱিৱৰত ৱিৰত মাঘাৰী । ৱৃত্তি ন্যাৱী ॥ ১ ॥
চ্যাৰী খাণী চ্যাৰী ৱাণী । চৌৰ্যাসী লক্ষ জীৱযোনী ।
নানা প্ৰকাৰীচে প্ৰাণী । জন্মাস যেতী ॥ ২ ॥
নানা প্ৰকাৰীচে প্ৰাণী । জন্মাস যেতী ॥ ২ ॥
অৱঘে হোতী পৃথ্ৱীপাসূনী । পৃথ্ৱীমধেং জাতী নাসোনী ।
অনেক যেতী জাতী পৰী অৱনী । তৈসীচ আহে ॥ ৩ ॥
অনেক যেতী জাতী পৰী অৱনী । তৈসীচ আহে ॥ ৩ ॥
ঐসেং হেং সেংড্যাকডিল খাংড । দুসৰেং ভূতাংচেং বংড ।
তিসৰেং নামাভিধানেং উদংড । সূক্ষ্মৰূপেং ॥ ৪ ॥
তিসৰেং নামাভিধানেং উদংড । সূক্ষ্মৰূপেং ॥ ৪ ॥
স্থূল় অৱঘেং সাংডূন দ্যাৱেং । সূক্ষ্মৰূপেং ৱোল়খাৱেং ।
গুণাপাসূন পাহিলেচ পাহাৱেং । সূক্ষ্মদৃষ্টীং ॥ ৫ ॥
গুণাপাসূন পাহিলেচ পাহাৱেং । সূক্ষ্মদৃষ্টীং ॥ ৫ ॥
গুণাচীং ৰূপেং জাণিৱ নেণীৱ । পাহিলাচ পাহাৱা অভিপ্ৰাৱ ।
সূক্ষ্মদৃষ্টীচেং লাঘৱ । যেথূন পুঢেং ॥ ৬ ॥
সূক্ষ্মদৃষ্টীচেং লাঘৱ । যেথূন পুঢেং ॥ ৬ ॥
শুদ্ধ নেণীৱ তমোগুণ । শুদ্ধ জাণীৱ সত্ৱগুণ ।
জাণীৱনেণীৱ ৰজোগুণ । মিশ্ৰিত চালিলা ॥ ৭ ॥
জাণীৱনেণীৱ ৰজোগুণ । মিশ্ৰিত চালিলা ॥ ৭ ॥
ত্ৰিগুণাচীং ৰূপেং ঐসীং । কল়োং লাগলীং অপৈসীং ।
গুণাপুঢীল কৰ্দমাসী । গুণক্ষোভিণী বোলিজে ॥ ৮ ॥
গুণাপুঢীল কৰ্দমাসী । গুণক্ষোভিণী বোলিজে ॥ ৮ ॥
ৰজ তম আণি সত্ৱ । তিহীংচেং জেথেং গূঢত্ৱ ।
তেং জাণিজে মহত্তত্ত্ৱ । কৰ্দমৰূপ ॥ ৯ ॥
তেং জাণিজে মহত্তত্ত্ৱ । কৰ্দমৰূপ ॥ ৯ ॥
প্ৰকৃতী পুৰুষ শিৱশক্তি । অৰ্ধনাৰীনটেশ্ৱৰ ম্হণতী ।
পৰী যাচী স্ৱৰূপস্থিতী । কৰ্দমৰূপ ॥ ১০ ॥
পৰী যাচী স্ৱৰূপস্থিতী । কৰ্দমৰূপ ॥ ১০ ॥
সূক্ষ্মৰূপেং গুণসৌম্য । ত্যাস বোলিজে গুণসাম্য ।
তৈসেংচি চৈতন্য অগম্য । সূক্ষ্মৰূপী ॥ ১১ ॥
তৈসেংচি চৈতন্য অগম্য । সূক্ষ্মৰূপী ॥ ১১ ॥
বহুজিনসী মূল়মাযা । মাহাংকাৰণ ব্ৰহ্মাংডীচী কাযা ।
ঐসিযা সূক্ষ্ম অন্ৱযা । পাহিলেংচি পাহাৱেং ॥ ১২ ॥
ঐসিযা সূক্ষ্ম অন্ৱযা । পাহিলেংচি পাহাৱেং ॥ ১২ ॥
চ্যাৰী খাণী পাংচ ভূতেং । চৌদা সূক্ষ্ম সংকেতেং ।
কাযে পাহণেং তেং যেথেং । শোধূন পাহাৱেং ॥ ১৩ ॥
কাযে পাহণেং তেং যেথেং । শোধূন পাহাৱেং ॥ ১৩ ॥
আহাচ পাহাতাং কল়েনা । গৰজ কেল্যাং সমজেনা ।
নানা প্ৰকাৰীং জনাচ্যা মনা । সংদেহ পডতী ॥ ১৪ ॥
নানা প্ৰকাৰীং জনাচ্যা মনা । সংদেহ পডতী ॥ ১৪ ॥
চৌদা পাংচ যেকোণীস । যেকোণীস চ্যাৰী তেৱিস ।
যাংমধেং মূল় চতুৰ্দশ । পাহিলেংচি পাহাৱেং ॥ ১৫ ॥
যাংমধেং মূল় চতুৰ্দশ । পাহিলেংচি পাহাৱেং ॥ ১৫ ॥
জো ৱিৱৰোন সমজলা । তেথেং সংদেহ নাহীং উৰলা ।
সমজল্যাৱিণ জো গল্বলা । তো নিৰৰ্থক ॥ ১৬ ॥
সমজল্যাৱিণ জো গল্বলা । তো নিৰৰ্থক ॥ ১৬ ॥
সকল় সৃষ্টীচেং বীজ । মূল়মাযেংত অসে সহজ ।
অৱঘেং সমজতাং সজ্জ । পৰমাৰ্থ হোতো ॥ ১৭ ॥
অৱঘেং সমজতাং সজ্জ । পৰমাৰ্থ হোতো ॥ ১৭ ॥
সমজলেং মাণূস চাৱল়েনা । নিশ্চৈ অনুমান ধৰীনা ।
সাৱল়গোংদা কৰীনা । পৰমাৰ্থ কদা ॥ ১৮ ॥
সাৱল়গোংদা কৰীনা । পৰমাৰ্থ কদা ॥ ১৮ ॥
শব্দাতীত বোলতাং আলেং । ত্যাস ৱাচ্যাংশ বোলিলেং ।
শুদ্ধ লক্ষ্যাংশ লক্ষিলেং । পাহিজে ৱিৱেকেং ॥ ১৯ ॥
শুদ্ধ লক্ষ্যাংশ লক্ষিলেং । পাহিজে ৱিৱেকেং ॥ ১৯ ॥
পূৰ্ৱপক্ষ ম্হণিজে মাযা । সিদ্ধাংতেং জাযে ৱিলযা ।
মাযা নস্তাং মগ তযা । কাযে ম্হণাৱেং ॥ ২০ ॥
মাযা নস্তাং মগ তযা । কাযে ম্হণাৱেং ॥ ২০ ॥
অন্ৱযে আণী ৱীতৰেক । হা পূৰ্ৱপক্ষাচা ৱিৱেক ।
সিদ্ধাংত ম্হণিজে শুদ্ধ যেক । দুসৰেং নাহীং ॥ ২১ ॥
সিদ্ধাংত ম্হণিজে শুদ্ধ যেক । দুসৰেং নাহীং ॥ ২১ ॥
অধোমুখেং ভেদ ৱাঢতো । ঊৰ্ধমুখেং ভেদ তুটতো ।
নিঃসংগপণেং নিৰ্গুণী তো । মাহাংযোগী ॥ ২২ ॥
নিঃসংগপণেং নিৰ্গুণী তো । মাহাংযোগী ॥ ২২ ॥
মাযা মিথ্যা ঐসী কল়লী । তৰী মগ ভীড কাং লাগলী ।
মাযেচেং ভিডেনেং ঘসৰলী । স্ৱৰূপস্থিতী ॥ ২৩ ॥
মাযেচেং ভিডেনেং ঘসৰলী । স্ৱৰূপস্থিতী ॥ ২৩ ॥
লটকে মাযেনেং দপটাৱেং । সত্য পৰব্ৰহ্ম সাংডাৱেং ।
মুখ্য নিশ্চযেং হিংডাৱেং । কাসযাসী ॥ ২৪ ॥
মুখ্য নিশ্চযেং হিংডাৱেং । কাসযাসী ॥ ২৪ ॥
পৃথ্ৱীমধেং বহুত জন । ত্যামধেং অসতী সজ্জন ।
পৰী সাধূস ৱোল়খতো কোণ । সাধুৱেগল়া ॥ ২৫ ॥
পৰী সাধূস ৱোল়খতো কোণ । সাধুৱেগল়া ॥ ২৫ ॥
ম্হণৌন সংসাৰ সাংডাৱা । মগ সাধূচা শোধ ঘ্যাৱা ।
ফিৰফিৰোং ঠাইং পাডাৱা । সাধুজন ॥ ২৬ ॥
ফিৰফিৰোং ঠাইং পাডাৱা । সাধুজন ॥ ২৬ ॥
উদংড হুডকাৱে সংত । সাংপডে প্ৰচিতীচা মহংত ।
প্ৰচিতীৱিণ স্ৱহিত । হোণাৰ নাহীং ॥ ২৭ ॥
প্ৰচিতীৱিণ স্ৱহিত । হোণাৰ নাহীং ॥ ২৭ ॥
প্ৰপংচ অথৱা পৰমাৰ্থ । প্ৰচিতীৱিণ অৱঘেং ৱেৰ্থ ।
প্ৰত্যযেজ্ঞানী তো সমৰ্থ । সকল়াংমধ্যেং ॥ ২৮ ॥
প্ৰত্যযেজ্ঞানী তো সমৰ্থ । সকল়াংমধ্যেং ॥ ২৮ ॥
ৰাত্ৰংদিৱস পাহাৱা অৰ্থ । অৰ্থ পাহেল তো সমৰ্থ ।
পৰলোকীংচ নিজস্ৱাৰ্থ । তেথেংচি ঘডে ॥ ২৯ ॥
পৰলোকীংচ নিজস্ৱাৰ্থ । তেথেংচি ঘডে ॥ ২৯ ॥
ম্হণৌন পাহিলেংচি পাহাৱেং । আণি শোধিলেংচি শোধাৱেং ।
অৱঘেং কল়তাং স্ৱভাৱেং । সংদেহ তুটতী ॥ ৩০ ॥
অৱঘেং কল়তাং স্ৱভাৱেং । সংদেহ তুটতী ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সূক্ষ্মনামাভিধাননিৰূপণনাম সমাস তিসৰা ॥
সমাস চৌথা : আত্মানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সকল় জনাস প্ৰাৰ্থনা । উগেংচ উদাস কৰাৱেংনা ।
নিৰূপণ আণাৱেং মনা । প্ৰত্যযাচেং ॥ ১ ॥
নিৰূপণ আণাৱেং মনা । প্ৰত্যযাচেং ॥ ১ ॥
প্ৰত্যযে ৰাহিলা যেকেকডে । আপণ ধাংৱতো ভলতেকডে ।
তৰী সাৰাসাৰাচে নিৱাডে । কৈসে হোতী ॥ ২ ॥
তৰী সাৰাসাৰাচে নিৱাডে । কৈসে হোতী ॥ ২ ॥
উগিচ পাহাতাং সৃষ্টী । গল্বলা দিসতো দৃষ্টীং ।
পৰী তে ৰাজসত্তেচী গোষ্টী । ৱেগল়ীচ ॥ ৩ ॥
পৰী তে ৰাজসত্তেচী গোষ্টী । ৱেগল়ীচ ॥ ৩ ॥
পৃথ্ৱীমধেং জিতুকীং শৰীৰেং । তিতুকীং ভগৱংতাচীং ঘৰেং ।
নানা সুখেং যেণেং দ্ৱাৰেং । প্ৰাপ্ত হোতী ॥ ৪ ॥
নানা সুখেং যেণেং দ্ৱাৰেং । প্ৰাপ্ত হোতী ॥ ৪ ॥
ত্যাচা মহিমা কল়েল কোণালা । মাতা ৱাংটূন কৃপাল়ু জালা ।
প্ৰত্যক্ষ জগদীশ জগালা । ৰক্ষিতসে ॥ ৫ ॥
প্ৰত্যক্ষ জগদীশ জগালা । ৰক্ষিতসে ॥ ৫ ॥
সত্ত পৃথ্ৱীমধেং ৱাংটলী । জেথেং তেথেং ৱিভাগলী ।
কল়েনেং সৃষ্টি চালিলী । ভগৱংতাচে ॥ ৬ ॥
কল়েনেং সৃষ্টি চালিলী । ভগৱংতাচে ॥ ৬ ॥
মূল় জাণত্যা পুৰুষাচী সত্তা । শৰীৰীং ৱিভাগলী তত্ৱতা ।
সকল় কল়া চাতুৰ্যতা । তেথেং ৱসে ॥ ৭ ॥
সকল় কল়া চাতুৰ্যতা । তেথেং ৱসে ॥ ৭ ॥
সকল় পুৰাচা ঈশ । জগামধ্যেং তো জগদীশ ।
নানা শৰীৰীং সাৱকাস । কৰূং লাগে ॥ ৮ ॥
নানা শৰীৰীং সাৱকাস । কৰূং লাগে ॥ ৮ ॥
পাহাতাং সৃষ্টিচী ৰচনা । তে যেকাচেন চালেনা ।
যেকচি চালৱী নানা । দেহ ধৰুনী ॥ ৯ ॥
যেকচি চালৱী নানা । দেহ ধৰুনী ॥ ৯ ॥
নাহীং উংচ নীচ ৱিচাৰিলেং । নাহীং বৰেং ৱাঈট পাহিলেং ।
কাৰ্যে চালোং ঐসেং জালেং । ভগৱংতাসী ॥ ১০ ॥
কাৰ্যে চালোং ঐসেং জালেং । ভগৱংতাসী ॥ ১০ ॥
কিংৱা নেণণেং আডৱেং কেলেং । কিংৱা অভ্যাসীং ঘাতলেং ।
হেং কৈসেং কৈসেং কেলেং । ত্যাচা তোচি জাণে ॥ ১১ ॥
হেং কৈসেং কৈসেং কেলেং । ত্যাচা তোচি জাণে ॥ ১১ ॥
জগদাংতৰীং অনুসংধান । বৰেং পাহাণেং হেংচি ধ্যান ।
ধ্যান আণী তেং জ্ঞান । যেকৰূপ ॥ ১২ ॥
ধ্যান আণী তেং জ্ঞান । যেকৰূপ ॥ ১২ ॥
প্ৰাণী সংসাৰাস আলা । কাংহীং যেক শাহাণা জালা ।
মগ তো ৱিৱৰোং লাগলা । ভূমংডল়ীং ॥ ১৩ ॥
মগ তো ৱিৱৰোং লাগলা । ভূমংডল়ীং ॥ ১৩ ॥
প্ৰগট ৰামাচেং নিশাণ । আত্মাৰাম জ্ঞানঘন ।
ৱিশ্ৱংভৰ ৱিদ্যমান । ভাগ্যেং কল়ে ॥ ১৪ ॥
ৱিশ্ৱংভৰ ৱিদ্যমান । ভাগ্যেং কল়ে ॥ ১৪ ॥
উপাসনা ধুংডুন ৱাসনা ধৰিলী । তৰী তে লাংবতচি গেলী ।
মহিমা ন কল়ে বোলিলী । যেথাৰ্থ আহে ॥ ১৫ ॥
মহিমা ন কল়ে বোলিলী । যেথাৰ্থ আহে ॥ ১৫ ॥
দ্ৰষ্টা ম্হণিজে পাহাতা । সাক্ষী ম্হণিজে জাণতা ।
অনংতৰূপী অনংতা । ৱোল়খাৱেং ॥ ১৬ ॥
অনংতৰূপী অনংতা । ৱোল়খাৱেং ॥ ১৬ ॥
সংগতী অসাৱী ভল্যাংচী । ধাটী কথা নিৰূপণাচী ।
কাংহীং যেক মনাচী । ৱিশ্ৰাংতী আহে ॥ ১৭ ॥
কাংহীং যেক মনাচী । ৱিশ্ৰাংতী আহে ॥ ১৭ ॥
ত্যাহিমধেং প্ৰত্যযেজ্ঞান । জাল়ূন টাকিলা অনুমান ।
প্ৰচিতীৱিণ সমাধান । পাৱিজেল কৈংচেং ॥ ১৮ ॥
প্ৰচিতীৱিণ সমাধান । পাৱিজেল কৈংচেং ॥ ১৮ ॥
মূল়সংকল্প তো হৰিসংকল্প । মূল়মাযেমধীল সাক্ষেপ ।
জগদাংতৰীং তেংচি ৰূপ । দেখিজেতেং ॥ ১৯ ॥
জগদাংতৰীং তেংচি ৰূপ । দেখিজেতেং ॥ ১৯ ॥
উপাসনা জ্ঞানস্ৱৰূপ । জ্ঞানীং চৌথা দেহ আৰোপ ।
যাকাৰণেং সৰ্ৱ সংকল্প । সোডূন দ্যাৱা ॥ ২০ ॥
যাকাৰণেং সৰ্ৱ সংকল্প । সোডূন দ্যাৱা ॥ ২০ ॥
পুঢেং পৰব্ৰহ্ম ৱিশাল় । গগনাসাৰিখেং পোকল় ।
ঘন পাতল় কোমল় । কাযে ম্হণাৱেং ॥ ২১ ॥
ঘন পাতল় কোমল় । কাযে ম্হণাৱেং ॥ ২১ ॥
উপাসনা ম্হণিজে জ্ঞান । জ্ঞানেং পাৱিজে নিৰংজন ।
যোগিযাংচেং সমাধান । যেণেং ৰিতীং ॥ ২২ ॥
যোগিযাংচেং সমাধান । যেণেং ৰিতীং ॥ ২২ ॥
ৱিচাৰ নেহটূনসা পাহে । তৰী উপাসনা আপণচি আহে ।
যেক জাযে এক আহে । দেহ ধৰুনী ॥ ২৩ ॥
যেক জাযে এক আহে । দেহ ধৰুনী ॥ ২৩ ॥
অখংড ঐসী ঘালমেলী । পূৰ্ৱাপাৰ হোত গেলী ।
আতাং হি তৈসীচ চালিলী । উত্পত্তি স্থিতী ॥ ২৪ ॥
আতাং হি তৈসীচ চালিলী । উত্পত্তি স্থিতী ॥ ২৪ ॥
বনাৱৰী বনচৰাংচী সত্তা । জল়াৱৰী জল়চৰাংচী সত্তা ।
ভূমংডল়ীং ভূপাল়াং সমস্তাং । যেণেংচি ন্যাযেং ॥ ২৫ ॥
ভূমংডল়ীং ভূপাল়াং সমস্তাং । যেণেংচি ন্যাযেং ॥ ২৫ ॥
সামৰ্থ্য আহে চল়ৱল়েচেং । জো জো কৰীল তযাচেং ।
পৰংতু যেথেং ভগৱংতাচেং । অধিষ্ঠান পাহিজে ॥ ২৬ ॥
পৰংতু যেথেং ভগৱংতাচেং । অধিষ্ঠান পাহিজে ॥ ২৬ ॥
কৰ্তা জগদীশ হেং তোং খৰেং । পৰী ৱিভাগ আলা পৃথকাকাৰেং ।
তেথেং অহংতেচেং কাৱিৰেং । বাধিজেনা ॥ ২৭ ॥
তেথেং অহংতেচেং কাৱিৰেং । বাধিজেনা ॥ ২৭ ॥
হৰিৰ্দাতা হৰিৰ্ভোক্তা । ঐসেং চালতেং তত্ৱতা ।
যে গোষ্টীচা আতাং । ৱিচাৰ পাহাৱা ॥ ২৮ ॥
যে গোষ্টীচা আতাং । ৱিচাৰ পাহাৱা ॥ ২৮ ॥
সকল় কৰ্তা পৰমেশ্ৱৰু । আপলা মাইক ৱিচাৰু ।
জৈসেং কল়েল তৈসেং কৰূং । জগদাংতৰেং ॥ ২৯ ॥
জৈসেং কল়েল তৈসেং কৰূং । জগদাংতৰেং ॥ ২৯ ॥
দেৱাযেৱঢেং চপল় নাহীং । ব্ৰহ্মাযেৱঢেং নিশ্চল় নাহীং ।
পাইৰী চঢোন পাহীং । মূল়পৰিযংত ॥ ৩০ ॥
পাইৰী চঢোন পাহীং । মূল়পৰিযংত ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মানিৰূপণনাম সমাস চৌথা ॥
সমাস পাংচৱা : চত্ৱাৰজিন্নসনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
যেথূন পাহাতাং তেথৱৰী । চত্ৱাৰ জীনস অৱধাৰীং ।
যেক চৌদা পাংচ চ্যাৰী । ঐসেং আহে ॥ ১ ॥
যেক চৌদা পাংচ চ্যাৰী । ঐসেং আহে ॥ ১ ॥
পৰব্ৰহ্ম সকল়াংহূন ৱেগল়েং । পৰব্ৰহ্ম সকল়াংহূন আগল়েং ।
নানা কল্পনেনিৰাল়েং । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২ ॥
নানা কল্পনেনিৰাল়েং । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২ ॥
পৰব্ৰহ্মাচা ৱিচাৰ । নানা কল্পনেহূন পৰ ।
নিৰ্মল় নিশ্চল় নিৰ্ৱিকাৰ । অখংড আহে ॥ ৩ ॥
নিৰ্মল় নিশ্চল় নিৰ্ৱিকাৰ । অখংড আহে ॥ ৩ ॥
পৰব্ৰহ্মাস কাংহীংচ তুল়েনা । হা যেক মুখ্য জিনসানা ।
দুসৰা জিনস নানা কল্পনা । মূল়মাযা ॥ ৪ ॥
দুসৰা জিনস নানা কল্পনা । মূল়মাযা ॥ ৪ ॥
নানা সূক্ষ্মৰূপ । সূক্ষ্ম আণী কৰ্দমৰূপ ।
মুল়ীংচ্যা সংকল্পাচা আৰোপ । মূল়মাযা ॥ ৫ ॥
মুল়ীংচ্যা সংকল্পাচা আৰোপ । মূল়মাযা ॥ ৫ ॥
হৰিসংকল্প মুল়ীংচা । আত্মাৰাম সকল়াংচা ।
সংকেত নামাভিধানাচা । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ৬ ॥
সংকেত নামাভিধানাচা । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ৬ ॥
নিশ্চল়ীং চংচল় চেতলেং । ম্হণৌনি চৈতন্য বোলিলেং ।
গুণসামানত্ৱেং জালেং । গুণসাম্য ঐসেং ॥ ৭ ॥
গুণসামানত্ৱেং জালেং । গুণসাম্য ঐসেং ॥ ৭ ॥
অৰ্ধনাৰীনটেশ্ৱৰ । তোচি শড্গুণৈশ্ৱৰ ।
প্ৰকৃতিপুৰুষাচা ৱিচাৰ । শিৱশক্তী ॥ ৮ ॥
প্ৰকৃতিপুৰুষাচা ৱিচাৰ । শিৱশক্তী ॥ ৮ ॥
সুদ্ধসত্ৱগুণাচী মাংডণী । অৰ্ধমাত্ৰা গুণক্ষোভিণী ।
পুঢেং তিহী গুণাংচী কৰণী । প্ৰগট জালী ॥ ৯ ॥
পুঢেং তিহী গুণাংচী কৰণী । প্ৰগট জালী ॥ ৯ ॥
মন মাযা অংতৰাত্মা । চৌদা জিনসাংচী সীমা ।
ৱিদ্যমান জ্ঞানাত্মা । ইতুকে ঠাইং ॥ ১০ ॥
ৱিদ্যমান জ্ঞানাত্মা । ইতুকে ঠাইং ॥ ১০ ॥
ঐসা দুসৰা জিনস । অভিধানেং চতুৰ্দশ ।
আতাং তিসৰা জিনস । পংচমাহাভূতেং ॥ ১১ ॥
আতাং তিসৰা জিনস । পংচমাহাভূতেং ॥ ১১ ॥
যেথেং পাহাতাং জাণীৱ থোডী । আদিঅংত হে ৰোকডী ।
খাণী নিৰোপিল্যা তাংতডী । তো চৌথা জিনস ॥ ১২ ॥
খাণী নিৰোপিল্যা তাংতডী । তো চৌথা জিনস ॥ ১২ ॥
চ্যাৰী খাণী অনংত প্ৰাণী । জাণীৱেচী জালী দাটণী ।
চ্যাৰী জিনস যেথূনী । সংপূৰ্ণ জালে ॥ ১৩ ॥
চ্যাৰী জিনস যেথূনী । সংপূৰ্ণ জালে ॥ ১৩ ॥
বীজ থোডেং পেৰিজেতেং । পুঢেং ত্যাচেং উদংড হোতেং ।
তৈসেং জালেং আত্মযাতেং । খাণী ৱাণী প্ৰগটতাং ॥ ১৪ ॥
তৈসেং জালেং আত্মযাতেং । খাণী ৱাণী প্ৰগটতাং ॥ ১৪ ॥
ঐসী সত্তা প্ৰবল়লী । থোডে সত্তেচি উদংড জালী ।
মনুষ্যৱেষেং সৃষ্টী ভোগিলী । নান প্ৰকাৰেং ॥ ১৫ ॥
মনুষ্যৱেষেং সৃষ্টী ভোগিলী । নান প্ৰকাৰেং ॥ ১৫ ॥
প্ৰাণী মাৰূন স্ৱাপদ পল়ে । ৱৰকড ত্যাস কাযে কল়ে ।
নানা ভোগ তো নিৱল়ে । মনুষ্যদেহীং ॥ ১৬ ॥
নানা ভোগ তো নিৱল়ে । মনুষ্যদেহীং ॥ ১৬ ॥
নানা শব্দ নানা স্পৰ্শ । নানা ৰূপ নানা ৰস ।
নানা গংধ তে ৱিশেষ । নৰদেহ জাণে ॥ ১৭ ॥
নানা গংধ তে ৱিশেষ । নৰদেহ জাণে ॥ ১৭ ॥
অমোল্য ৰত্নেং নানা ৱস্ত্ৰেং । নানা যানেং নানা শস্ত্ৰেং ।
নানা ৱিদ্যা কল়া শাস্ত্ৰেং । নৰদেহ জাণে ॥ ১৮ ॥
নানা ৱিদ্যা কল়া শাস্ত্ৰেং । নৰদেহ জাণে ॥ ১৮ ॥
পৃথ্ৱী সত্তেনেং ৱ্যাপিলী । স্থল়োস্থল়ীং আটোপিলী ।
নানা ৱিদ্যা কল়া কেলী । নানা ধাৰণা ॥ ১৯ ॥
নানা ৱিদ্যা কল়া কেলী । নানা ধাৰণা ॥ ১৯ ॥
দৃশ্য অৱঘেংচি পাহাৱেং । স্থানমান সা।ম্ভাল়াৱেং ।
সাৰাসাৰ ৱিচাৰাৱেং । নৰদেহে জালিযাং ॥ ২০ ॥
সাৰাসাৰ ৱিচাৰাৱেং । নৰদেহে জালিযাং ॥ ২০ ॥
যেহলোক আণী পৰলোক । নানা প্ৰকাৰীংচা ৱিৱেক ।
ৱিৱেক আণী অৱিৱেক । মনুষ্য জাণে ॥ ২১ ॥
ৱিৱেক আণী অৱিৱেক । মনুষ্য জাণে ॥ ২১ ॥
নানা পিংডীং ব্ৰহ্মাংডৰচনা । নানা মুল়ীংচী কল্পনা ।
নানা প্ৰকাৰীং ধাৰণা । মনুষ্য জাণে ॥ ২২ ॥
নানা প্ৰকাৰীং ধাৰণা । মনুষ্য জাণে ॥ ২২ ॥
অষ্টভোগ নৱৰস । নানা প্ৰকাৰীংচা ৱিল়াস ।
ৱাচ্যাংশ লক্ষ্যাংশ সাৰাংশ । মনুষ্য জাণে ॥ ২৩ ॥
ৱাচ্যাংশ লক্ষ্যাংশ সাৰাংশ । মনুষ্য জাণে ॥ ২৩ ॥
মনুষ্যেং সকল়াংস আল়িলেং । ত্যা মনুষ্যাস দেৱেং পাল়িলেং ।
ঐসেং হেং অৱঘেং কল়লেং । নৰদেহযোগেং ॥ ২৪ ॥
ঐসেং হেং অৱঘেং কল়লেং । নৰদেহযোগেং ॥ ২৪ ॥
নৰদেহ পৰম দুল্লভ । যেণেং ঘডে অলভ্য লাভ ।
দুল্লভ তেং সুল্লভ । হোত আহে ॥ ২৫ ॥
দুল্লভ তেং সুল্লভ । হোত আহে ॥ ২৫ ॥
বৰকড দেহে হেং কাবাড । নৰদেহ মোঠেং ঘবাড ।
পৰংতু পাহিজে জাড । ৱিৱেকৰচনা ॥ ২৬ ॥
পৰংতু পাহিজে জাড । ৱিৱেকৰচনা ॥ ২৬ ॥
যেথেং জেণেং আল়স কেলা । তো সৰ্ৱস্ৱেং বুডালা ।
দেৱ নাহীং ৱোল়খিলা । ৱিৱেকবল়েং ॥ ২৭ ॥
দেৱ নাহীং ৱোল়খিলা । ৱিৱেকবল়েং ॥ ২৭ ॥
নৰ তোচি নাৰাযেণ । জৰী প্ৰত্যযেং কৰী শ্ৰৱণ ।
মননশীল় অংতঃকৰ্ণ । সৰ্ৱকাল় ॥ ২৮ ॥
মননশীল় অংতঃকৰ্ণ । সৰ্ৱকাল় ॥ ২৮ ॥
জেণেং স্ৱযেংচি পোহাৱেং । ত্যাস কাসেস নলগে লাগাৱেং ।
স্ৱতংত্ৰপণেং শোধাৱেং । সকল় কাংহীং ॥ ২৯ ॥
স্ৱতংত্ৰপণেং শোধাৱেং । সকল় কাংহীং ॥ ২৯ ॥
সকল় শোধূন ৰাহিলা । সংদেহ কৈচা তযালা ।
পুঢেং ৱিচাৰ কৈসা জালা । ত্যাচা তোচি জাণে ॥ ৩০ ॥
পুঢেং ৱিচাৰ কৈসা জালা । ত্যাচা তোচি জাণে ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে চত্ৱাৰজিনসনাম সমাস পাংচৱা ॥
সমাস সহাৱা : আত্মাগুণনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
পাহোং জাতাং ভূমংডল় । ঠাঈং ঠাঈং আহে জল় ।
কিত্তেক তেং নিৰ্মল় মাল় । জল়েংৱিণ পৃথ্ৱী ॥ ১ ॥
কিত্তেক তেং নিৰ্মল় মাল় । জল়েংৱিণ পৃথ্ৱী ॥ ১ ॥
তৈসেং দৃশ্য ৱিস্তাৰলেং । কাংহীংযেক জাণিৱেনেং শোভলেং ।
জাণীৱৰহিত উৰলেং । কীতীযেক দৃশ্য ॥ ২ ॥
জাণীৱৰহিত উৰলেং । কীতীযেক দৃশ্য ॥ ২ ॥
চ্যাৰী খাণী চ্যাৰী ৱাণী । চৌৰ্যাসী লক্ষ জীৱযোনী ।
শাস্ত্ৰীং অৱঘেং নেমুনী । বোলিলেং অসে ॥ ৩ ॥
শাস্ত্ৰীং অৱঘেং নেমুনী । বোলিলেং অসে ॥ ৩ ॥
শ্লোক ॥
জলজা নৱলক্ষাশ্চ দশলক্ষাশ্চ পক্ষিণঃ ।
কৃমযো ৰুদ্ৰলক্ষাশ্চ ৱিংশল্লক্ষা গৱাদযঃ ॥
কৃমযো ৰুদ্ৰলক্ষাশ্চ ৱিংশল্লক্ষা গৱাদযঃ ॥
স্থাৱৰা স্ত্ৰিংশল্লক্ষাশ্চ চতুৰ্লক্ষাশ্চ মানৱাঃ ।
পাপপুণ্যং সমং কৃত্ৱা নৰযোনিষু জাযতে ॥
পাপপুণ্যং সমং কৃত্ৱা নৰযোনিষু জাযতে ॥
মনুষ্যেং চ্যাৰী লক্ষ । পশু ৱীস লক্ষ ।
ক্ৰিম আক্ৰা লক্ষ । বোলিলেং শাস্ত্ৰীং ॥ ৪ ॥
ক্ৰিম আক্ৰা লক্ষ । বোলিলেং শাস্ত্ৰীং ॥ ৪ ॥
দাহা লক্ষ তে খেচৰ । নৱ লক্ষ জল়চৰ ।
তীস লক্ষ স্থাৱৰ । বোলিলেং শাস্ত্ৰীং ॥ ৫ ॥
তীস লক্ষ স্থাৱৰ । বোলিলেং শাস্ত্ৰীং ॥ ৫ ॥
ঐসী চৌৰ্যাসী লক্ষ যোনী । জিতুকা তিতুকা জাণতা প্ৰাণী ।
অনংত দেহ্যাচী মাংডণী । মৰ্যাদা কৈংচী ॥ ৬ ॥
অনংত দেহ্যাচী মাংডণী । মৰ্যাদা কৈংচী ॥ ৬ ॥
অনংত প্ৰাণী হোত জাতী । ত্যাংচেং অধিষ্ঠান জগতী ।
জগতীৱেগল়ী স্থিতী । ত্যাস কৈংচী ॥ ৭ ॥
জগতীৱেগল়ী স্থিতী । ত্যাস কৈংচী ॥ ৭ ॥
পুঢেং পাহাতাং পংচভূতেং । পাৱলীং পষ্টদশেতেং ।
কোণী ৱিদ্যমান কোণী তেং । উগীচ অসতী ॥ ৮ ॥
কোণী ৱিদ্যমান কোণী তেং । উগীচ অসতী ॥ ৮ ॥
অংতৰাত্ম্যাচী ৱোল়খণ । তেচি জেথেং চপল়পণ ।
জাণীৱেচেং অধিষ্ঠান । সাৱধ ঐকা ॥ ৯ ॥
জাণীৱেচেং অধিষ্ঠান । সাৱধ ঐকা ॥ ৯ ॥
সুখদুখ জাণতা জীৱ । তৈসাচি জাণাৱা সদ শিৱ ।
অংতঃকৰ্ণপংচক অপূৰ্ৱ । অংশ আত্মযাচা ॥ ১০ ॥
অংতঃকৰ্ণপংচক অপূৰ্ৱ । অংশ আত্মযাচা ॥ ১০ ॥
স্থুল়ীং আকাশাচে গুণ । অংশ আত্মযাচে জাণ ।
সত্ৱ ৰজ তমোগুণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১১ ॥
সত্ৱ ৰজ তমোগুণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১১ ॥
নানা চাল়ণা নানা ধৃতী । নৱৱিধা ভক্তি চতুৰ্ৱিধা মুক্তী ।
অলিপ্তপণ সহজস্থিতী । গুণ আত্মযাচে ॥ ১২ ॥
অলিপ্তপণ সহজস্থিতী । গুণ আত্মযাচে ॥ ১২ ॥
দ্ৰষ্টা সাক্ষী জ্ঞানঘন । সত্তা চৈতন্য পুৰাতন ।
শ্ৰৱণ মনন ৱিৱৰণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৩ ॥
শ্ৰৱণ মনন ৱিৱৰণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৩ ॥
দৃশ্য দ্ৰষ্টা দৰ্শন । ধ্যেয ধ্যাতা ধ্যান ।
জ্ঞেয জ্ঞাতা জ্ঞান । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৪ ॥
জ্ঞেয জ্ঞাতা জ্ঞান । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৪ ॥
ৱেদশাস্ত্ৰপুৰাণাৰ্থ । গুপ্ত চালিলা পৰমাৰ্থ ।
সৰ্ৱজ্ঞপণেং সমৰ্থ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৫ ॥
সৰ্ৱজ্ঞপণেং সমৰ্থ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৫ ॥
বদ্ধ মুমুক্ষু সাধক সিদ্ধ । ৱিচাৰ পাহাণেং শুদ্ধ ।
বোধ আণী প্ৰবোধ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৬ ॥
বোধ আণী প্ৰবোধ । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৬ ॥
জাগৃতি স্ৱপ্ন সুষুপ্তি তুৰ্যা । প্ৰকৃতিপুৰুষ মূল়মাযা ।
পিংড ব্ৰহ্মাংড অষ্টকাযা । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৭ ॥
পিংড ব্ৰহ্মাংড অষ্টকাযা । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৭ ॥
পৰমাত্মা আণি পৰমেশ্ৱৰী । জগদাত্মা আণীঈ জগদেশ্ৱৰী ।
মহেশ আণী মাহেশ্ৱৰী । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৮ ॥
মহেশ আণী মাহেশ্ৱৰী । গুণ আত্মযাচে ॥ ১৮ ॥
সূক্ষ্ম জিতুকেং নামৰূপ । তিতুকেং আত্মযাচেং স্ৱৰূপ ।
সংকেতনামাভিধানেং অমূপ । সীমা নাহীং ॥ ১৯ ॥
সংকেতনামাভিধানেং অমূপ । সীমা নাহীং ॥ ১৯ ॥
আদিশক্তী শিৱশক্তী । মুখ্য মূল়মাযা সৰ্ৱশক্তী ।
নানা জীনস উত্পতী স্থিতী । তিতুকে গুণ আত্মযাচে ॥ ২০ ॥
নানা জীনস উত্পতী স্থিতী । তিতুকে গুণ আত্মযাচে ॥ ২০ ॥
পূৰ্ৱপক্ষ আণী সিদ্ধাংত । গাণেং ৱাজৱণেং সংগীত ।
নানা ৱিদ্যা অদ্ভুত । গুণ আত্মযাচে ॥ ২১ ॥
নানা ৱিদ্যা অদ্ভুত । গুণ আত্মযাচে ॥ ২১ ॥
জ্ঞান অজ্ঞান ৱিপৰীতজ্ঞান । অসদ্ৱৃতি সদ্ৱৃতি জাণ ।
জ্ঞেপ্তিমাত্ৰ অলিপ্তপণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২২ ॥
জ্ঞেপ্তিমাত্ৰ অলিপ্তপণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২২ ॥
পিংড ব্ৰহ্মাংড তত্ৱঝাডা । নানা তত্ৱাংচা নিৱাডা ।
ৱিচাৰ পাহাণেং উঘডা । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৩ ॥
ৱিচাৰ পাহাণেং উঘডা । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৩ ॥
নানা ধ্যানেং অনুসংধানেং । নানা স্থিতি নানা জ্ঞানেং ।
অনন্য আত্মনিৱেদনেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৪ ॥
অনন্য আত্মনিৱেদনেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৪ ॥
তেতীস কোটী সুৰৱৰ । আঠ্যাসী সহশ্ৰ ঋষেশ্ৱৰ ।
ভূত খেচৰ অপাৰ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৫ ॥
ভূত খেচৰ অপাৰ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৫ ॥
ভূতাৱল়ী ঔট কোটী । চ্যামুংডা ছপন্ন কোটী ।
কাত্যাযেণী নৱ কোটী । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৬ ॥
কাত্যাযেণী নৱ কোটী । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৬ ॥
চংদ্ৰ সূৰ্য তাৰামংডল়েং । নানা নক্ষত্ৰেং গ্ৰহমংডল়েং ।
শেষ কূৰ্ম মেঘমংডল়েং । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৭ ॥
শেষ কূৰ্ম মেঘমংডল়েং । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৭ ॥
দেৱ দানৱ মানৱ । নানা প্ৰকাৰীচে জীৱ ।
পাহাতাং সকল় ভাৱাভাৱ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৮ ॥
পাহাতাং সকল় ভাৱাভাৱ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৮ ॥
আত্মযাচে নানা গুণ । ব্ৰহ্ম নিৰ্ৱিকাৰ নিৰ্গুণ ।
জাণণেং যেকদেসী পূৰ্ণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৯ ॥
জাণণেং যেকদেসী পূৰ্ণ । গুণ আত্মযাচে ॥ ২৯ ॥
আত্মৰামৌপাসনা । তেণেং পাৱলে নিৰংজনা ।
নিসংদেহে অনুষ্ঠনা । ঠাৱচি নাহীং ॥ ৩০ ॥
নিসংদেহে অনুষ্ঠনা । ঠাৱচি নাহীং ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মাগুণনিৰূপণনাম সমাস সহাৱা ॥
সমাস সাতৱা : আত্মানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
অনুৰ্ৱাচ্য সমাধান জালেং । তেং পাহিজে বোলিলেং ।
বোলিল্যাসাঠীং সমাধান গেলেং । হেং তোং ঘডেনা ॥ ১ ॥
বোলিল্যাসাঠীং সমাধান গেলেং । হেং তোং ঘডেনা ॥ ১ ॥
কাংহীং সাংডাৱেং লাগত নাহীং । কাংহীং মাংডাৱেং লাগত নাহীং ।
যেক ৱিচাৰ শোধূন পাহীং । ম্হণিজে কল়ে ॥ ২ ॥
যেক ৱিচাৰ শোধূন পাহীং । ম্হণিজে কল়ে ॥ ২ ॥
মুখ্য কাসীৱিশ্ৱেশ্ৱৰ । শ্ৱেতবংদ ৰামেশ্ৱৰ ।
মলকাৰ্জুন ভীমাশংকৰ । গুণ আত্মযাচে ॥ ৩ ॥
মলকাৰ্জুন ভীমাশংকৰ । গুণ আত্মযাচে ॥ ৩ ॥
জৈসীং মুখ্য বাৰা লিংগেং । যাৱেগল়ীং অনংত লিংগেং ।
প্ৰচিত জাণিজেত জগেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ৪ ॥
প্ৰচিত জাণিজেত জগেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ৪ ॥
ভূমংডল়ীং অনংত শক্তি । নানা সাক্ষাত্কাৰ চমত্কাৰ হোতী ।
নানা দেৱাংচ্যা সামৰ্থ্যমূৰ্তী । গুণ আত্মযাচে ॥ ৫ ॥
নানা দেৱাংচ্যা সামৰ্থ্যমূৰ্তী । গুণ আত্মযাচে ॥ ৫ ॥
নানা সিদ্ধাংচীং সামৰ্থ্যেং । নানা মংত্ৰাংচীং সামৰ্থ্যেং ।
নানামোহৰেৱল্লীংত সামৰ্থ্যেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ৬ ॥
নানামোহৰেৱল্লীংত সামৰ্থ্যেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ৬ ॥
নানা তীৰ্থাংচীং সামৰ্থ্যেং । নানা ক্ষেত্ৰাংচীং সামৰ্থ্যেং ।
নানা ভূমংডল়ীং সামৰ্থ্যেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ৭ ॥
নানা ভূমংডল়ীং সামৰ্থ্যেং । গুণ আত্মযাচে ॥ ৭ ॥
জিতুকে কাংহীং উত্তম গুণ । তিতুকেং আত্মযাচেং লক্ষণ ।
বৰেং ৱাঈট তিতুকেং জাণ । আত্ম্যাচকৰিতাং ॥ ৮ ॥
বৰেং ৱাঈট তিতুকেং জাণ । আত্ম্যাচকৰিতাং ॥ ৮ ॥
শুদ্ধ আত্মা উত্তম গুণী । সবল় আত্মা অৱলক্ষণী ।
বৰী ৱাঈট আৱঘী কৰণী । আত্মযাচী ॥ ৯ ॥
বৰী ৱাঈট আৱঘী কৰণী । আত্মযাচী ॥ ৯ ॥
নানা সাভিমান ধৰণেং । নানা প্ৰতিসৃষ্টী কৰণেং ।
নানা শ্ৰাপৌশ্ৰাপলক্ষণেং আত্মযাচেনী ॥ ১০ ॥
নানা শ্ৰাপৌশ্ৰাপলক্ষণেং আত্মযাচেনী ॥ ১০ ॥
পিংডাচা বৰা শোধ ঘ্যাৱা । তত্ৱাংচা পিংড শোধাৱা ।
তত্ৱেং শোধিতাং পিংড আঘৱা । কল়োং যেতো ॥ ১১ ॥
তত্ৱেং শোধিতাং পিংড আঘৱা । কল়োং যেতো ॥ ১১ ॥
জড দেহ ভূতাংচা । চংচল় গুণ আত্মযাচা ।
নিশ্চল় ব্ৰহ্মাৱেগল়া ঠাৱ কৈচা । জেথেং তেথেং ॥ ১২ ॥
নিশ্চল় ব্ৰহ্মাৱেগল়া ঠাৱ কৈচা । জেথেং তেথেং ॥ ১২ ॥
নিশ্চল় চংচল় আণী জড । পিংডীং কৰাৱা নিৱাড ।
প্ৰত্যযৱেগল়েং জাড । বোলণেং নাহীং ॥ ১৩ ॥
প্ৰত্যযৱেগল়েং জাড । বোলণেং নাহীং ॥ ১৩ ॥
পিংডামধূন আত্মা জাতো । তেৱ্হাং নিৱাডা কল়োং যেতো ।
দেহে জড হা পডতো । দেখতদেখতাং ॥ ১৪ ॥
দেহে জড হা পডতো । দেখতদেখতাং ॥ ১৪ ॥
জড তিতুকেং পডিলেং । চংচল় তিতুকেং নিঘোনী গেলেং ।
জডচংচল়াচেং ৰূপ আলেং । প্ৰত্যযাসী ॥ ১৫ ॥
জডচংচল়াচেং ৰূপ আলেং । প্ৰত্যযাসী ॥ ১৫ ॥
নিশ্চল় আহে সকল়াং ঠাঈং । হেং তোং পাহাণেং নলগে কাংহীং ।
গুণৱিকাৰ তেথেং নাহীং । নিশ্চল়াসী ॥ ১৬ ॥
গুণৱিকাৰ তেথেং নাহীং । নিশ্চল়াসী ॥ ১৬ ॥
জৈসেং পিংড তৈসেং ব্ৰহ্মাংড । ৱিচাৰ দিসতো উঘড ।
জড চংচল় জাতাং জাড । পৰব্ৰহ্মচি আহে ॥ ১৭ ॥
জড চংচল় জাতাং জাড । পৰব্ৰহ্মচি আহে ॥ ১৭ ॥
মাহাংভূতাংচা খংবীৰ কেলা । আত্মা ঘালূন পুতল়া জালা ।
চালিলা সৃষ্টীচা গল্বলা । যেণেং ৰিতীং ॥ ১৮ ॥
চালিলা সৃষ্টীচা গল্বলা । যেণেং ৰিতীং ॥ ১৮ ॥
আত্মা মাযা ৱিকাৰ কৰী । আল় ঘালিতী ব্ৰহ্মাৱৰী ।
প্ৰত্যযেং সকল় কাংহীং ৱিৱৰী । তোচি ভলা ॥ ১৯ ॥
প্ৰত্যযেং সকল় কাংহীং ৱিৱৰী । তোচি ভলা ॥ ১৯ ॥
ব্ৰহ্ম ৱ্যাপক অখংড । ৱৰকড ৱ্যাপকতা খংড ।
শোধূন পাহাতং জড । কাংহীংচ নাহীং ॥ ২০ ॥
শোধূন পাহাতং জড । কাংহীংচ নাহীং ॥ ২০ ॥
গগনাসী খংডতা নযে । গগনাচেং নাসেল কাযে ।
জৰী জালা মাহাংপ্ৰল়যে । সৃষ্টীসংৱ্হাৰ ॥ ২১ ॥
জৰী জালা মাহাংপ্ৰল়যে । সৃষ্টীসংৱ্হাৰ ॥ ২১ ॥
জেং সংৱ্হাৰামধ্যেং সাপডলে । তেং সহজচি নাসিৱংত জালেং ।
জাণতে লোকীং উগৱিলেং । পাহিজে কোডেং ॥ ২২ ॥
জাণতে লোকীং উগৱিলেং । পাহিজে কোডেং ॥ ২২ ॥
ন কল়তাং ৱাটে কোডেং । কল়তাং আৱঘেং দিসেং উঘডেং ।
ম্হণোনী যেকাংতীং নিৱাডে । ৱিচাৰ পাহাৱা ॥ ২৩ ॥
ম্হণোনী যেকাংতীং নিৱাডে । ৱিচাৰ পাহাৱা ॥ ২৩ ॥
মিল়তা প্ৰত্যযাচে সংত । যেকাংপৰীস যেকাংত ।
কেলী পাহিজে সাৱচিত । নানা চৰ্চা ॥ ২৪ ॥
কেলী পাহিজে সাৱচিত । নানা চৰ্চা ॥ ২৪ ॥
পাহিল্যাৱেগল়েং কল়ত নাহীং । কল়তাং কল়তাং সংদেহ নাহীং ।
ৱিৱেক পাহাতাং কোঠেংচি নাহীং । মাযাজাল় ॥ ২৫ ॥
ৱিৱেক পাহাতাং কোঠেংচি নাহীং । মাযাজাল় ॥ ২৫ ॥
গগনীং আভাল় আলেং । মাগুতী সৱেংচি উডালেং ।
আত্ম্যাকৰিতাং দৃশ্য জালেং । উডেল তৈসেং ॥ ২৬ ॥
আত্ম্যাকৰিতাং দৃশ্য জালেং । উডেল তৈসেং ॥ ২৬ ॥
মুল়াপাসূন সেৱটৱৰী । ৱিৱেকী ৱিৱেকেং ৱিৱৰী ।
তোচি নিশ্চয থাৱৰী । চল়েনা ঐসা ॥ ২৭ ॥
তোচি নিশ্চয থাৱৰী । চল়েনা ঐসা ॥ ২৭ ॥
ৱৰকড নিশ্চয অনুমানাচে । অনুমানেং বোলতাং কাযে ৱেংচে ।
জাণতে পুৰুষ প্ৰচিতীচে । তে তোং মানীতনা ॥ ২৮ ॥
জাণতে পুৰুষ প্ৰচিতীচে । তে তোং মানীতনা ॥ ২৮ ॥
উগেংচ বোলণেং অনুমানাচেং । অনুমানাচেং কোণ্যা কামাচেং ।
যেথেং সগট ৱিচাৰাচেং । কাম নাহীং ॥ ২৯ ॥
যেথেং সগট ৱিচাৰাচেং । কাম নাহীং ॥ ২৯ ॥
সগট ৱিচাৰ তো অৱিচাৰ । কিত্যেক ম্হণতী যেকংকাৰ ।
যেকংকাৰ ভ্ৰষ্টাকাৰ । কৰূং নযে ॥ ৩০ ॥
যেকংকাৰ ভ্ৰষ্টাকাৰ । কৰূং নযে ॥ ৩০ ॥
কৃত্ৰিম অৱঘেং সাংডাৱেং । কাংহীং যেক শুদ্ধ ঘ্যাৱেং ।
জাণজাণোং নিৱডাৱেং । সাৰাসাৰ ॥ ৩১ ॥
জাণজাণোং নিৱডাৱেং । সাৰাসাৰ ॥ ৩১ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মানিৰূপণনাম সমাস সতৱা ॥
সমাস আঠৱা : দেহেক্ষেত্ৰনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
ৱিধীপ্ৰপংচতৰু ৱাঢলা । ৱাঢতাং ৱাঢতাং ৱিস্তীৰ্ণ জালা ।
ফল়েং যেতাং ৱিশ্ৰাংতী পাৱলা । বহুত গুণী ॥ ১ ॥
ফল়েং যেতাং ৱিশ্ৰাংতী পাৱলা । বহুত গুণী ॥ ১ ॥
নানা ফল়েং ৰসাল়েং লাগলীং । নানা জিনসী গোডীস আলীং ।
গোডী পাহাৱযা নিৰ্মাণ কেলীং । নানা শৰীৰেং ॥ ২ ॥
গোডী পাহাৱযা নিৰ্মাণ কেলীং । নানা শৰীৰেং ॥ ২ ॥
নিৰ্মাণ জালে উত্তম ৱিষযে । শৰীৰেংৱিণ ভোগিতাং নযে ।
ম্হণোনী নিৰ্মিলা উপাযে । নানা শৰীৰেং ॥ ৩ ॥
ম্হণোনী নিৰ্মিলা উপাযে । নানা শৰীৰেং ॥ ৩ ॥
জ্ঞানৈংদ্ৰিযেং নিৰ্মাণ কেলীং । ভিন্ন ভিন্ন গুণাংচীং নিৰ্মিলীং ।
যেকা শৰীৰাসী লাগলীং । পৰী ৱেগল়ালীং ॥ ৪ ॥
যেকা শৰীৰাসী লাগলীং । পৰী ৱেগল়ালীং ॥ ৪ ॥
শ্ৰোত্ৰৈংদ্ৰিংঈ শব্দ পডিলা । ত্যাচা ভেদ পাহিজে কল়লা ।
ঐসা উপাযে নিৰ্মাণ কেলা । ইংদ্ৰিযাংমধেং ॥ ৫ ॥
ঐসা উপাযে নিৰ্মাণ কেলা । ইংদ্ৰিযাংমধেং ॥ ৫ ॥
ত্ৱচেইংদ্ৰিযেং সীতোষ্ণ ভাসে । চক্ষুইংদ্ৰিযেং সকল় দিসে ।
ইংদ্ৰিযাংমধেং গুণ ঐসে । ৱেগল়ালে ॥ ৬ ॥
ইংদ্ৰিযাংমধেং গুণ ঐসে । ৱেগল়ালে ॥ ৬ ॥
জিৱ্হেমধেং ৰস চাখণেং । ঘ্ৰাণামধেং পৰিমল় ঘেণেং ।
ইংদ্ৰিযাংমধেং ৱেগল়াল্যা গুণেং । ভেদ কেলে ॥ ৭ ॥
ইংদ্ৰিযাংমধেং ৱেগল়াল্যা গুণেং । ভেদ কেলে ॥ ৭ ॥
ৱাযোপংচকীং অংতঃকৰ্ণপংচক । মিসল়োনি ফিৰে নিশংক ।
জ্ঞানৈংদ্ৰিযেং কৰ্মৈংদ্ৰিযেং সকল়িক । সাৱকাস পাহে ॥ ৮ ॥
জ্ঞানৈংদ্ৰিযেং কৰ্মৈংদ্ৰিযেং সকল়িক । সাৱকাস পাহে ॥ ৮ ॥
কৰ্মৈংদ্ৰিযেং লাগৱেগীং । জীৱ ভোগীং ৱিষযাংলাগীং ।
ঐসা হা উপাযে জগীং । ঈশ্ৱৰেং কেলা ॥ ৯ ॥
ঐসা হা উপাযে জগীং । ঈশ্ৱৰেং কেলা ॥ ৯ ॥
নিষয নিৰ্মাণ জালে বৰৱে । শৰীৰেংৱিণ কৈসেং ভোগাৱে ।
নানা শৰীৰাচে গোৱে । যাকাৰণেং ॥ ১০ ॥
নানা শৰীৰাচে গোৱে । যাকাৰণেং ॥ ১০ ॥
অস্তীমাংশাচে শৰীৰ । ত্যামধেং গুণপ্ৰকাৰ ।
শৰীৰাসাৰিখেং যংত্ৰ । আণীক নাহীং ॥ ১১ ॥
শৰীৰাসাৰিখেং যংত্ৰ । আণীক নাহীং ॥ ১১ ॥
ঐসীং শৰীৰেং নিৰ্মাণ কেলীং । ৱিষযভোগেং ৱাঢৱিলীং ।
লাহানথোৰ নিৰ্মাণ জালীং । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ১২ ॥
লাহানথোৰ নিৰ্মাণ জালীং । যেণেং প্ৰকাৰেং ॥ ১২ ॥
অস্তীমাংশাংচীং শৰীৰেং । নিৰ্মাণ কেলী জগদেশ্ৱৰেং ।
ৱিৱেকেং গুণৱিচাৰেং । কৰূনিযাং ॥ ১৩ ॥
ৱিৱেকেং গুণৱিচাৰেং । কৰূনিযাং ॥ ১৩ ॥
অস্তিমৌংশাচা পুতল়া । জেণেং জ্ঞানেং সকল় কল়া ।
শৰীৰভেদ ৱেগল়া । ঠাঈং ঠাঈং ॥ ১৪ ॥
শৰীৰভেদ ৱেগল়া । ঠাঈং ঠাঈং ॥ ১৪ ॥
তো ভেদ কাৰ্যাকাৰণ । ত্যাচা উদংড আহে গুণ ।
সকল় তীক্ষ্ণ বুদ্ধীৱিণ । কাযে কল়ে ॥ ১৫ ॥
সকল় তীক্ষ্ণ বুদ্ধীৱিণ । কাযে কল়ে ॥ ১৫ ॥
সকল় কৰণেং ঈশ্ৱৰালা । ম্হণোনী ভেদ নিৰ্মাণ জালা ।
ঊৰ্ধমুখ হোতাং ভেদালা । ঠাৱ কৈংচা ॥ ১৬ ॥
ঊৰ্ধমুখ হোতাং ভেদালা । ঠাৱ কৈংচা ॥ ১৬ ॥
সৃষ্টিকৰ্ণীং আগত্য ভেদ । সংৱ্হাৰেং সহজচি অভেদ ।
ভেদ অভেদ হা সংৱাদ । মাযাগুণেং ॥ ১৭ ॥
ভেদ অভেদ হা সংৱাদ । মাযাগুণেং ॥ ১৭ ॥
মাযেমধেং অংতৰাত্মা । নকল়ে তযাচা মহিমা ।
জালা চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা । তোহি সংদেহীং পডে ॥ ১৮ ॥
জালা চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা । তোহি সংদেহীং পডে ॥ ১৮ ॥
পীল় পেংচ কডোৱিকডীং । তৰ্ক তীক্ষণ ঘডীনেং ঘডী ।
মনাসী হোযে তাংতডী । ৱিৱৰণ কৰিতাং ॥ ১৯ ॥
মনাসী হোযে তাংতডী । ৱিৱৰণ কৰিতাং ॥ ১৯ ॥
আত্মত্ৱেং লাগতেং সকল় কাংহীং । নিৰংজনীং হে কাংহীংচ নাহীং ।
যেকাংতকাল়ীং সমজোন পাহীং । ম্হণিজে বৰেং ॥ ২০ ॥
যেকাংতকাল়ীং সমজোন পাহীং । ম্হণিজে বৰেং ॥ ২০ ॥
দেহে সামৰ্থ্যানুসাৰ । সকল় কৰী জগদেশ্ৱৰ ।
থোৰ সামৰ্থ্যেং অৱতাৰ । বোলিজেতী ॥ ২১ ॥
থোৰ সামৰ্থ্যেং অৱতাৰ । বোলিজেতী ॥ ২১ ॥
শেষ কূৰ্ম ৱৰ়্হাৱ জালে । যেৱঢে দেহে ৱিশাল় ধৰিলে ।
তেণেং কৰিতাং ৰচনা চালে । সকল় সৃষ্টীচী ॥ ২২ ॥
তেণেং কৰিতাং ৰচনা চালে । সকল় সৃষ্টীচী ॥ ২২ ॥
ঈশ্ৱৰেং কেৱঢেং সূত্ৰ কেলেং । সূৰ্যবিংব ধাৱাযা লাৱিলেং ।
ধুকটাকৰৱীং ধৰৱিলেং । অগাধ পাণী ॥ ২৩ ॥
ধুকটাকৰৱীং ধৰৱিলেং । অগাধ পাণী ॥ ২৩ ॥
পৰ্ৱতাঐসে ঢগ উচলিতী । সূৰ্যবিংবাসী অছ্যাদিতি ।
তেথেং সৱেংচি ৱাযোচী গতী । প্ৰগট হোযে ॥ ২৪ ॥
তেথেং সৱেংচি ৱাযোচী গতী । প্ৰগট হোযে ॥ ২৪ ॥
ঝিডকঝিডকুং ধাংৱে ৱাৰা । জৈসা কাল়াচা ম্হণিযাৰা ।
ঢগ মাৰুনী দিনকৰা । মোকল়ে কৰী ॥ ২৫ ॥
ঢগ মাৰুনী দিনকৰা । মোকল়ে কৰী ॥ ২৫ ॥
বৈসতী ৱিজাংচে তডাখে । প্ৰাণীমাত্ৰ অৱচিতা ধাকে ।
গগন কডকডূন তডকে । স্থল়াংৱৰী ॥ ২৬ ॥
গগন কডকডূন তডকে । স্থল়াংৱৰী ॥ ২৬ ॥
যেহলোকাসী যেক ৱৰ্ম কেলেং । মহদ্ভূতেং মহদ্ভূত আল়িলেং ।
সকল়াং সমভাগেং চালিলেং । সৃষ্টিৰচনেসী ॥ ২৭ ॥
সকল়াং সমভাগেং চালিলেং । সৃষ্টিৰচনেসী ॥ ২৭ ॥
ঐসে অনংত ভেদ আত্মযাচে । সকল় জাণতী ঐসে কৈংচেং ।
ৱিৱৰতাং ৱিৱৰতাং মনাচে । ফডকে হোতী ॥ ২৮ ॥
ৱিৱৰতাং ৱিৱৰতাং মনাচে । ফডকে হোতী ॥ ২৮ ॥
ঐসী মাঝী উপাসনা । উপাসকীং আণাৱী মনা ।
অগাধ মহিমা চতুৰাননা । কাযে কল়ে ॥ ২৯ ॥
অগাধ মহিমা চতুৰাননা । কাযে কল়ে ॥ ২৯ ॥
আৱাহন ৱিসৰ্জন । হেং চি ভজনাচেং লক্ষণ ।
সকল় জাণতী সজ্জন । মী কায সাংগোং ॥ ৩০ ॥
সকল় জাণতী সজ্জন । মী কায সাংগোং ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে দেহেক্ষেত্ৰনিৰূপণনাম সমাস আঠৱা ॥
সমাস নৱৱা : স্য্য্ক্ষ্মনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মৃতিকাপূজন কৰাৱেং । আণী সৱেংচি ৱিসৰ্জাৱেং ।
হেং মানেনা স্ৱভাৱেং । অংতঃকৰ্ণাসী ॥ ১ ॥
হেং মানেনা স্ৱভাৱেং । অংতঃকৰ্ণাসী ॥ ১ ॥
দেৱ পূজাৱা আণী টাকাৱা । হেং প্ৰশস্ত ন ৱটে জীৱা ।
যাচা ৱিচাৰ পাহাৱা । অংতৰ্যামীং ॥ ২ ॥
যাচা ৱিচাৰ পাহাৱা । অংতৰ্যামীং ॥ ২ ॥
দেৱ কৰিজে ঐসা নাহীং । দেৱ টাকিজে ঐসা নাহীং ।
ম্হণোনি যাচা কাংহীং । ৱিচাৰ পাহাৱা ॥ ৩ ॥
ম্হণোনি যাচা কাংহীং । ৱিচাৰ পাহাৱা ॥ ৩ ॥
দেৱ নানা শৰীৰেং ধৰিতো । ধৰুনী মাগুতী সোডিতো ।
তৰী তো দেৱ কৈসা আহে তো । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱা ॥ ৪ ॥
তৰী তো দেৱ কৈসা আহে তো । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱা ॥ ৪ ॥
নানা সাধনেং নিৰূপণেং । দেৱ শোধাযাকাৰণেং ।
সকল় আপুলে অংতঃকৰ্ণেং । সমজলেং পাহিজে ॥ ৫ ॥
সকল় আপুলে অংতঃকৰ্ণেং । সমজলেং পাহিজে ॥ ৫ ॥
ব্ৰহ্মজ্ঞাচা উপাযে । সমজল্যাৱিণ দেতাং নযে ।
পদাৰ্থ আহে মা ঘে জাযে । ঐসেং ম্হণাৱেং ॥ ৬ ॥
পদাৰ্থ আহে মা ঘে জাযে । ঐসেং ম্হণাৱেং ॥ ৬ ॥
সগট লোকাংচে অংতৰীংচা ভাৱ । মজ প্ৰতক্ষ ভেটৱাৱা দেৱ ।
পৰংতু ৱিৱেকাচা উপাৱ । ৱেগল়াচি আহে ॥ ৭ ॥
পৰংতু ৱিৱেকাচা উপাৱ । ৱেগল়াচি আহে ॥ ৭ ॥
ৱিচাৰ পাহাতাং তগেনা । ত্যাস দেৱ ঐসেং ম্হণাৱেনা ।
পৰংতু জন ৰাহেনা । কাযে কৰাৱেং ॥ ৮ ॥
পৰংতু জন ৰাহেনা । কাযে কৰাৱেং ॥ ৮ ॥
থোৰ লোক মৰোনি জাতী । ত্যাংচ্যা সুৰতা কৰুনী পাহাতী ।
তৈসীচ আহে হেহি গতী । উপাসনেচী ॥ ৯ ॥
তৈসীচ আহে হেহি গতী । উপাসনেচী ॥ ৯ ॥
থোৰ ৱ্যাপাৰ ঠাকেনা জনীং । ম্হণোনি কেলী ৰখতৱানী ।
ৰাজসংপদা তযাচেনী । প্ৰাপ্ত কৈচী ॥ ১০ ॥
ৰাজসংপদা তযাচেনী । প্ৰাপ্ত কৈচী ॥ ১০ ॥
ম্হণোনি জিতুকা ভোল়া ভাৱ । তিতুকা অজ্ঞানাচা স্ৱভাৱ ।
অজ্ঞানেং তৰী দেৱাধিদেৱ । পাৱিজেল কৈচা ॥ ১১ ॥
অজ্ঞানেং তৰী দেৱাধিদেৱ । পাৱিজেল কৈচা ॥ ১১ ॥
অজ্ঞাসী জ্ঞান ন মানে । জ্ঞাত্যাস অনুমান ন মানে ।
ম্হণোনি সিদ্ধাংচিযে খুণেং । পাৱলেং পাহিজে ॥ ১২ ॥
ম্হণোনি সিদ্ধাংচিযে খুণেং । পাৱলেং পাহিজে ॥ ১২ ॥
মাযা সাংডূন মুল়াস জাৱেং । তৰীচ সমাধান পাৱাৱেং ।
ঐসেং ন হোতাং ভৰংগল়াৱেং । ভলতীকডে ॥ ১৩ ॥
ঐসেং ন হোতাং ভৰংগল়াৱেং । ভলতীকডে ॥ ১৩ ॥
মাযা উলংঘাযাকাৰণেং । দেৱাসী নানা উপায কৰণেং ।
অধ্যাত্মশ্ৰৱণপংথেংচি জাণেং । প্ৰত্যযানেং ॥ ১৪ ॥
অধ্যাত্মশ্ৰৱণপংথেংচি জাণেং । প্ৰত্যযানেং ॥ ১৪ ॥
ঐসেং ন কৰিতাং লোকিকীং । অৱঘীচ হোতে চুকামুকী ।
স্থিতি খৰী আণি লটকী । ঐসী ৱোল়খাৱী ॥ ১৫ ॥
স্থিতি খৰী আণি লটকী । ঐসী ৱোল়খাৱী ॥ ১৫ ॥
খোট্যাচে ৱাটে জাঊং নযে । খোট্যাচী সংগতী ধৰূং নযে ।
খোটেং সংগ্ৰহীং কৰূং নযে । কাংহীংযেক ॥ ১৬ ॥
খোটেং সংগ্ৰহীং কৰূং নযে । কাংহীংযেক ॥ ১৬ ॥
খোটেং তেং খোটেংচি খোটেং । খৰ্যাসী তগেনাত বালটেং ।
মন অধোমুখ উফৰাটেং । কেলেং পাহিজে ॥ ১৭ ॥
মন অধোমুখ উফৰাটেং । কেলেং পাহিজে ॥ ১৭ ॥
অধ্যাত্মশ্ৰৱণ কৰীত জাৱেং । ম্হণিজে সকল় কাংহীং ফাৱে ।
নানা প্ৰকাৰীচে গোৱে । তুটোনী জাতী ॥ ১৮ ॥
নানা প্ৰকাৰীচে গোৱে । তুটোনী জাতী ॥ ১৮ ॥
সূত গুংতলেং তেং উকলাৱেং । তৈসে মন উগৱাৱেং ।
মানত মানত ঘালাৱেং । মুল়াকডে ॥ ১৯ ॥
মানত মানত ঘালাৱেং । মুল়াকডে ॥ ১৯ ॥
সকল় কাংহীং কালৱলেং । ত্যা সকল়াচেং সকল় জালেং ।
শৰীৰীং ৱিভাগলে । সকল় কাংহীং ॥ ২০ ॥
শৰীৰীং ৱিভাগলে । সকল় কাংহীং ॥ ২০ ॥
কাযে তেং যেথেংচি পাহাৱেং । কৈসেং তেং যেথেংচি শোধাৱেং ।
সূক্ষ্মাচীং চৌদা নাংৱেং । যেথেংচি সমজাৱী ॥ ২১ ॥
সূক্ষ্মাচীং চৌদা নাংৱেং । যেথেংচি সমজাৱী ॥ ২১ ॥
নিৰ্গুণ নিৰ্ৱিকাৰী যেক । তেং সৰ্ৱাং ঠাঈং ৱ্যাপক ।
দেহ্যামধেং তেং নিষ্কল়ংক । আহে কীং নাহীং ॥ ২২ ॥
দেহ্যামধেং তেং নিষ্কল়ংক । আহে কীং নাহীং ॥ ২২ ॥
মূল়মাযা সংকল্পৰূপ । তেং অংতঃকৰ্ণাচেং স্ৱৰূপ ।
জড চেতৱী চৈতন্যৰূপ । তেং হি শৰীৰীং আহে ॥ ২৩ ॥
জড চেতৱী চৈতন্যৰূপ । তেং হি শৰীৰীং আহে ॥ ২৩ ॥
সমানগুণ গুণসাম্য । সূক্ষ্ম ৱিচাৰ তো অগম্য ।
সূক্ষ্ম সাধু জাণতে প্ৰণম্য । তযা সমস্তাংসী ॥ ২৪ ॥
সূক্ষ্ম সাধু জাণতে প্ৰণম্য । তযা সমস্তাংসী ॥ ২৪ ॥
দ্ৱিধা ভাসতেং শৰীৰ । ৱামাংগ দক্ষিণাংগ ৱিচাৰ ।
তোংচি অৰ্ধনাৰীনটেশ্ৱৰ । পিংডীং ৱোল়খাৱা ॥ ২৫ ॥
তোংচি অৰ্ধনাৰীনটেশ্ৱৰ । পিংডীং ৱোল়খাৱা ॥ ২৫ ॥
তোচি প্ৰকৃতিপুৰুষ জাণিজে । শিৱশক্তী ৱোল়খিজে ।
শডগুণঈশ্ৱৰ বোলিজে । তযা কৰ্দমাসী ॥ ২৬ ॥
শডগুণঈশ্ৱৰ বোলিজে । তযা কৰ্দমাসী ॥ ২৬ ॥
তযাসীচ ম্হণিজে মহত্তত্ত্ৱ । জেথেং ত্ৰিগুণাচেং গূঢত্ৱ ।
অৰ্ধমাত্ৰা শুদ্ধসত্ৱ । গুণক্ষোভিণা ॥ ২৭ ॥
অৰ্ধমাত্ৰা শুদ্ধসত্ৱ । গুণক্ষোভিণা ॥ ২৭ ॥
ত্ৰিগুণেং চালতেং শৰীৰ । প্ৰতক্ষ দিসতো ৱিচাৰ ।
মুল়ীংচ্যা কৰ্দমাচেং শৰীৰ । ঐসেং জাণাৱেং ॥ ২৮ ॥
মুল়ীংচ্যা কৰ্দমাচেং শৰীৰ । ঐসেং জাণাৱেং ॥ ২৮ ॥
মন মাযা আণি জীৱ । হাহি দিসতো স্ৱভাৱ ।
চৌদা নামাংচা অভিপ্ৰাৱ । পিংডীং পাহাৱা ॥ ২৯ ॥
চৌদা নামাংচা অভিপ্ৰাৱ । পিংডীং পাহাৱা ॥ ২৯ ॥
পিংড পডতাং অৱঘেংচি জাতেং । পৰংতু পৰব্ৰহ্ম ৰাহাতেং ।
শাশ্ৱত সমজোন মগ তেং । দৃঢ ধৰাৱেং ॥ ৩০ ॥
শাশ্ৱত সমজোন মগ তেং । দৃঢ ধৰাৱেং ॥ ৩০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সূক্ষ্মনিৰূপণনাম সমাস নৱৱা ॥
সমাস দহাৱা : ৱিমলব্ৰহ্মনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
ধৰূং জাতাং ধৰিতাং ন যে । টাকূং জাতাং টাকিতাং ন যে ।
জেথেং তেথেং আহেচ আহে । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ১ ॥
জেথেং তেথেং আহেচ আহে । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ১ ॥
জিকডে তিকডে জেথেং তেথেং । ৱিন্মুখ হোতাং সন্মুখ হোতেং ।
সন্মুখপণ চুকেনা তেং । কাংহীং কেল্যা। ॥ ২ ॥
সন্মুখপণ চুকেনা তেং । কাংহীং কেল্যা। ॥ ২ ॥
বৈসলেং মাণূস উঠোন গেলেং । তেথেং আকাশচি ৰাহিলেং ।
আকাশ চহুংকডে পাহিলেং । তৰী সন্মুখচি আহে ॥ ৩ ॥
আকাশ চহুংকডে পাহিলেং । তৰী সন্মুখচি আহে ॥ ৩ ॥
জিকডেতিকডে প্ৰাণী পল়োন জাতেং । তিকডে আকাশচি ভোৱতেং ।
বল়েং আকাশাবাহেৰ । কৈসেং জাৱেং ॥ ৪ ॥
বল়েং আকাশাবাহেৰ । কৈসেং জাৱেং ॥ ৪ ॥
জিকডেতিকডে প্ৰাণী পাহে । তিকডে তেং সন্মুখচি আহে ।
সমস্তাংচেং মস্তকীং ৰাহে । মাধ্যানীং মাৰ্তংড জৈসা ॥ ৫ ॥
সমস্তাংচেং মস্তকীং ৰাহে । মাধ্যানীং মাৰ্তংড জৈসা ॥ ৫ ॥
পৰী তো আহে যেকদেসী । দৃষ্টাংত ন ঘডে ৱস্তুসী ।
কাংহীং যেক চমত্কাৰাসী । দেউনী পাহিলেং ॥ ৬ ॥
কাংহীং যেক চমত্কাৰাসী । দেউনী পাহিলেং ॥ ৬ ॥
নানা তীৰ্থেং নানা দেসীং । কষ্টত জাৱেং পাহাৱ্যাসী ।
তৈসেং ন লগে পৰব্ৰহ্মাসী । বৈসলেং ঠাঈং ॥ ৭ ॥
তৈসেং ন লগে পৰব্ৰহ্মাসী । বৈসলেং ঠাঈং ॥ ৭ ॥
প্ৰাণী বৈসোনীচ ৰাহাতাং । অথৱা বহুত পল়োন জাতাং ।
পৰব্ৰহ্ম তেং তত্ৱতাং । সমাগমেং ॥ ৮ ॥
পৰব্ৰহ্ম তেং তত্ৱতাং । সমাগমেং ॥ ৮ ॥
পক্ষী অংতৰাল়ীং গেলাং । ভোৱতেং আকাশচি তযালা ।
তৈসে ব্ৰহ্ম প্ৰাণীযালা । ৱ্যাপূন আহে ॥ ৯ ॥
তৈসে ব্ৰহ্ম প্ৰাণীযালা । ৱ্যাপূন আহে ॥ ৯ ॥
পৰব্ৰহ্ম পোকল় ঘনদাট । ব্ৰহ্ম সেৱটাচা সেৱট ।
জ্যাসী ত্যাসী ব্ৰহ্ম নীট । সৰ্ৱকাল় ॥ ১০ ॥
জ্যাসী ত্যাসী ব্ৰহ্ম নীট । সৰ্ৱকাল় ॥ ১০ ॥
দৃশ্যা সবাহে অংতৰীং । ব্ৰহ্ম দাটলেং ব্ৰহ্মাংডোদৰীং ।
আৰে ত্যা ৱিমল়াচী সৰী । কোণাস দ্যাৱী ॥ ১১ ॥
আৰে ত্যা ৱিমল়াচী সৰী । কোণাস দ্যাৱী ॥ ১১ ॥
ৱৈকুংঠকৈল়াসস্ৱৰ্গলোকীং । ইংদ্ৰলোকীং চৌদা লোকীং ।
পন্নগাদিকপাতাল়লোকীং । তেথেংচি আহে ॥ ১২ ॥
পন্নগাদিকপাতাল়লোকীং । তেথেংচি আহে ॥ ১২ ॥
কাসীপাসূন ৰামেশ্ৱৰ । আৱঘেং দাটলেং অপাৰ ।
পৰতা পৰতা পাৰাৱাৰ । ত্যাস নাহীং ॥ ১৩ ॥
পৰতা পৰতা পাৰাৱাৰ । ত্যাস নাহীং ॥ ১৩ ॥
পৰব্ৰহ্ম তেং যেকলেং । যেকদাংচি সকল়াংসী ৱ্যাপিলে ।
সকল়াংস স্পৰ্শোন ৰাহিলেং । সকল়াং ঠাঈং ॥ ১৪ ॥
সকল়াংস স্পৰ্শোন ৰাহিলেং । সকল়াং ঠাঈং ॥ ১৪ ॥
পৰব্ৰহ্ম পাউসেং ভিজেনা । অথৱা চিখলানেং ভৰেনা ।
পুৰামধেং পৰী ৱাহেনা । পুৰাসমাগমেং ॥ ১৫ ॥
পুৰামধেং পৰী ৱাহেনা । পুৰাসমাগমেং ॥ ১৫ ॥
যেকসৰেং সন্মুক ৱিমুখ । ৱাম সৱ্য দোহিংকডে যেক ।
আৰ্ধঊৰ্ধ প্ৰাণী সকল়ীক । ৱ্যাপূন আহে ॥ ১৬ ॥
আৰ্ধঊৰ্ধ প্ৰাণী সকল়ীক । ৱ্যাপূন আহে ॥ ১৬ ॥
আকাশাচা ডোহো ভৰলা । কদাপী নাহীং উচংবল়লা ।
অসংভাৱ্য পসৰলা । জিকডে তিকডে ॥ ১৭ ॥
অসংভাৱ্য পসৰলা । জিকডে তিকডে ॥ ১৭ ॥
যেকজিনসি গগন উদাস । জেথেং নাহীং দৃশ্যভাস ।
ভাসেংৱিণ নিৰাভাস । পৰব্ৰহ্ম জাণাৱেং ॥ ১৮ ॥
ভাসেংৱিণ নিৰাভাস । পৰব্ৰহ্ম জাণাৱেং ॥ ১৮ ॥
সংতসাধুমহানুভাৱাং । দেৱদানৱমানৱাং ।
ব্ৰহ্ম সকল়াংসী ৱিসাংৱা । ৱিশ্ৰাংতিঠাৱ ॥ ১৯ ॥
ব্ৰহ্ম সকল়াংসী ৱিসাংৱা । ৱিশ্ৰাংতিঠাৱ ॥ ১৯ ॥
কোণেকডে সেৱটা জাৱেং । কোণেকডে কাযে পাহাৱেং ।
অসংভাৱ্য তেং নেমাৱেং । কাযে ম্হণোনী ॥ ২০ ॥
অসংভাৱ্য তেং নেমাৱেং । কাযে ম্হণোনী ॥ ২০ ॥
স্থূল় নৱ্হে সূক্ষ্ম নৱ্হে । কাংহীং যেকাসাৰিখেং নৱ্হে ।
জ্ঞানদৃষ্টীৱিণ নৱ্হে সমধান ॥ ২১ ॥
জ্ঞানদৃষ্টীৱিণ নৱ্হে সমধান ॥ ২১ ॥
পিংডব্ৰহ্মাংডনিৰাস । মগ তেং ব্ৰহ্ম নিৰাভাস ।
যেথূন তেথৱৰী অৱকাস । ভকাসৰূপ ॥ ২২ ॥
যেথূন তেথৱৰী অৱকাস । ভকাসৰূপ ॥ ২২ ॥
ব্ৰহ্ম ৱ্যাপক হেং তো খৰেং । দৃশ্য আহে তোং হেং উত্তৰেং ।
ৱ্যাপেংৱিণ কোণ্যা প্ৰকাৰেং । ৱ্যাপক ম্হণাৱেং ॥ ২৩ ॥
ৱ্যাপেংৱিণ কোণ্যা প্ৰকাৰেং । ৱ্যাপক ম্হণাৱেং ॥ ২৩ ॥
ব্ৰহ্মাসী শব্দচি লাগেনা । কল্পনা কল্পূং শকেনা ।
কল্পনেতীত নিৰংজনা । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱেং ॥ ২৪ ॥
কল্পনেতীত নিৰংজনা । ৱিৱেকেং ৱোল়খাৱেং ॥ ২৪ ॥
শুদ্ধ সাৰ শ্ৰৱণ । শুদ্ধ প্ৰত্যযাচেং মনন ।
ৱিজ্ঞানী পাৱতাং উন্মন । সহজচি হোতেং ॥ ২৫ ॥
ৱিজ্ঞানী পাৱতাং উন্মন । সহজচি হোতেং ॥ ২৫ ॥
জালেং সাধনাচেং ফল় । সংসাৰ জালা সফল় ।
নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম তেং নিশ্চল় । অংতৰীং বিংবলেং ॥ ২৬ ॥
নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম তেং নিশ্চল় । অংতৰীং বিংবলেং ॥ ২৬ ॥
হিসেব জালা মাযেচা । জালা নিৱাডা তত্ৱাংচা ।
সাধ্য হোতাং সাধনাচা । ঠাৱ নাহীং ॥ ২৭ ॥
সাধ্য হোতাং সাধনাচা । ঠাৱ নাহীং ॥ ২৭ ॥
স্ৱপ্নীং জেং জেং দেখিলেং । তেং তেং জাগৃতীস উডালেং ।
সহজচি অনুৰ্ৱাচ্য জালেং । বোলতাং ন যে ॥ ২৮ ॥
সহজচি অনুৰ্ৱাচ্য জালেং । বোলতাং ন যে ॥ ২৮ ॥
ঐসেং হেং ৱিৱেকেং জাণাৱেং । প্ৰত্যযেং খুণেংসী বাণাৱেং ।
জন্মমৃত্যাচ্যা নাংৱেং । সুন্যাকাৰ ॥ ২৯ ॥
জন্মমৃত্যাচ্যা নাংৱেং । সুন্যাকাৰ ॥ ২৯ ॥
ভক্তাংচেনি সাভিমানেং । কৃপা কেলী দাশৰথীনেং ।
সমৰ্থকৃপেচীং ৱচনেং । তো হা দাসবোধ ॥ ৩০ ॥
সমৰ্থকৃপেচীং ৱচনেং । তো হা দাসবোধ ॥ ৩০ ॥
ৱীস দশক দাসবোধ । শ্ৰৱণদ্ৱাৰেং ঘেতাং শোধ ।
মনকৰ্ত্যাস ৱিশদ । পৰমাৰ্থ হোতো ॥ ৩১ ॥
মনকৰ্ত্যাস ৱিশদ । পৰমাৰ্থ হোতো ॥ ৩১ ॥
ৱীস দশক দোনীসেং সমাস । সাধকেং পাহাৱেং সাৱকাস ।
ৱিৱৰতং ৱিশেষাৱিশেষ । কল়োং লাগে ॥ ৩২ ॥
ৱিৱৰতং ৱিশেষাৱিশেষ । কল়োং লাগে ॥ ৩২ ॥
গ্ৰংথাচেং কৰাৱেংস্তৱন । স্তৱনাচেং কাযে প্ৰযোজন ।
যেথেং প্ৰত্যযাস কাৰণ । প্ৰত্যযো পাহাৱা ॥ ৩৩ ॥
যেথেং প্ৰত্যযাস কাৰণ । প্ৰত্যযো পাহাৱা ॥ ৩৩ ॥
দেহে তংৱ পাংচা ভূতাংচা । কৰ্তা আত্মা তেথীংচা ।
আণী কৱিত্ৱপ্ৰকাৰ মনুশাচা । কাশাৱৰুনী ॥ ৩৪ ॥
আণী কৱিত্ৱপ্ৰকাৰ মনুশাচা । কাশাৱৰুনী ॥ ৩৪ ॥
সকল় কৰণেং জগদীশাচেং । আণী কৱিত্ৱচি কায মানুশাচেং ।
ঐশা অপ্ৰমাণ বোলণ্যাচেং কাযে ঘাৱেং ॥ ৩৫ ॥
ঐশা অপ্ৰমাণ বোলণ্যাচেং কাযে ঘাৱেং ॥ ৩৫ ॥
সকল় দেহ্যাচা ঝাডা কেলা । তত্ৱসমুদাৱ উডালা ।
তেথেং কোণ্যা পদাৰ্থালা । আপুলেং ম্হণাৱেং ॥ ৩৬ ॥
তেথেং কোণ্যা পদাৰ্থালা । আপুলেং ম্হণাৱেং ॥ ৩৬ ॥
ঐসীং হেং ৱিচাৰাচীং কামেং । উগেংচ ভ্ৰমোং নযে ভ্ৰমেং ।
জগদেশ্ৱৰেং অনুক্ৰমেং । সকল় কেলেং ॥ ৩৭ ॥
জগদেশ্ৱৰেং অনুক্ৰমেং । সকল় কেলেং ॥ ৩৭ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে ৱিমল়ব্ৰহ্মনিৰূপণনাম সমাস দহাৱা ॥ ॥
দশক ৱিসাৱা সমাপ্ত ॥